i
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong những năm qua, Đảng, nhà nước, và nhân dân ta đã và đang thực
hiện chính sách đổi mới chuyển nền kinh tế từ kế hoạch hóa, bao cấp sang nền
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nền kinh tế thị trường đòi hỏi
cần tăng cường vai trò nhà nước trong quản lý và điều hành thị trường cho
phù hợp với biến động không ngừng của thị trường là rất cấp thiết. Nội dung
của đề tài này đã đưa ra phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò
nhà nước trong Quản lý thị trường, nêu lên thực trạng hiện nay và đưa ra các
giải pháp nhằm tăng cường vai trò nhà nước trong quản lý thì trường nói
chung, và đối với tỉnh Thái Nguyên nói riêng.
Thị trường tỉnh Thái Nguyên, là một bộ phận không tách rời với những
điều kiện, đặc trưng của thị trường cả nước. Nhưng, với tiềm năng về tài
nguyên, khoáng sản, vị trí “cửa ngõ” thông thương hàng hóa giữa các tỉnh và
các nước láng giềng đã tạo ra những nét đặc thù riêng cho thị trường tỉnh.
Điều này khẳng định, những khuyết tật và tiêu cực của thị trường có diễn biến
phức tạp hơn so với các thị trường tỉnh, thành khác. Mặt khác, chính quyền
tỉnh Thái Nguyên là một bộ phận cấu thành nên bộ máy Nhà nước, chịu ảnh
hưởng tác động của nền hành chính mang tính thứ bậc, mệnh lệnh chặt chẽ và
những mâu thuẫn của thể chế pháp luật. Do vậy, thực hiện quản lý Nhà nước
đối với thị trường chỉ mang tính chấp hành và điều hành. Trong khi đó, năng
lực điều hành của cấp ủy Đảng, cán bộ, công chức, viên chức, thanh tra viên,
kiểm soát viên còn hạn chế về chuyên môn thẩm định, kỹ năng, nghiệp vụ
quản lý,... nên hiệu quả quản lý còn ở một mức độ nhất định.
Trước thực trạng trên, để góp phần giữ vững định hướng nền kinh tế
theo tinh thần Nghị quyết số 21/NQ-TW, ngày 30/01/2008 về "tiếp tục hoàn
thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN" và tăng cường hiệu lực,
hiệu quả quản lý của bộ máy Nhà nước theo tinh thần của Nghị quyết số
17/NQ-TW ngày 1/8/2007,… đã đặt ra vấn đề cần thiết phải nâng cao vai trò

Ý nghĩa của việc nghiên cứu: Đề tài có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn
thiện cơ cấu tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức
thực hiện hoạt động quản lý nhà nước đối với thị trường nhằm giữ vững ổn định,


iii
phát triển thị trường theo mục tiêu, định hướng mà Đảng và nhà nước ta đã xác
định và lựa chọn. Đồng thời, có ý nghĩa to lớn nhằm đảm bảo các mục tiêu kinh
tế-xã hội, ổn định an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội của nhà nước, trong
đó có tỉnh Thái Nguyên, trước những diễn biến phức tạp luôn tác động tiêu cực
của mặt trái nền kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và diễn biến phức tạp của
thị trường thế giới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài
Nghiên cứu “Vai trò Nhà nước trong quản lý thị trường trên địa bàn
tỉnh Thái Nguyên”, luận văn xác định: Đối tượng nghiên cứu: Nhằm làm sáng
tỏ về vai trò Nhà nước trong quản lý thị trường ở Việt Nam, trong phạm vi
nghiên cứu về: Vai trò của chính quyền tỉnh Thái Nguyên trong quản lý thị
trường trên địa bàn tỉnh hiện nay.
5. Phương pháp nghiên cứu của đề tài
Để làm sáng tỏ lý luận về vai trò Nhà nước trong quản lý thị trường, luận
văn sử dụng các phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, duy vật
lịch sử và các phép biện chứng duy vật của Chủ nghĩa Mác-Lênin. Đồng thời, sử
dụng các phương pháp thu thập, tổng hợp, phân tích, so sánh,...để làm sáng tỏ
điều kiện thực tiễn về thị trường và thực trạng quản lý Nhà nước trên địa bàn
tỉnh Thái Nguyên. Nguồn thông tin thu thập cũng rất đa dạng và phong phú: một
số lấy từ số liệu báo cáo của Cục thống kê tỉnh; báo cáo tổng kết của UBND, Sở
Công thương, các bộ phận và đơn vị trực thuộc Sở Công thương; một số thông
tin được lấy từ thư viện Trường Đại học kinh tế quốc dân Hà Nội;...
6. Đóng góp khoa học và thực tiễn của đề tài
Với kết quả đạt được, luận văn mong muốn góp phần xây dựng hoàn

chung nhất của thị trường là giữa người mua và người bán đều tìm mọi cách
để tối đa hoá lợi ích kinh tế.
* Thị trường được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, tùy thuộc
vào từng góc độ nghiên cứu cụ thể:
Thị trường cổ điển và thị trường hiện đại;
Thị trường trong nước và thị trường quốc tế (ngoài nước);
Thị trường lao động, thị trường vốn; thị trường bất động sản; thị trường
khoa học công nghệ.
Thị trường độc quyền
Thị trường cạnh tranh hoàn hảo
Thị trường cạnh tranh không hoàn hảo.
* Thị trường có vai trò quan trọng đối với việc phát triển kinh tế-xã
hội.
1.1.2. Vai trò nhà nước và các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò nhà nước
trong quản lý thị trường
1.1.2.1. Quan niệm vai trò Nhà nước trong quản lý thị trường.


vi
- Vai trò Nhà nước trong quản lý thị trường là thuật ngữ ghép bởi các
thuật ngữ như “vai trò Nhà nước” và “quản lý thị trường”. Trước hết, thuật
ngữ “vai trò Nhà nước” được khoa học Nhà nước xác định trong chức năng
quản lý (cai trị) hay cung ứng dịch vụ công (vai trò xã hội) đối với xã hội.
Theo cách hiểu này, Nhà nước có hai vai trò cơ bản là thực hiện chức năng
quản lý Nhà nước và cung cấp dịch vụ công cho xã hội. Thứ hai, quan niệm
về thuật ngữ “quản lý thị trường”. Bản thân thuật ngữ này cũng được ghép bởi
hai từ: “quản lý” và “thị trường”. Đối với thuật ngữ “quản lý”, dưới góc độ
quản lý Nhà nước có thể được hiểu theo nghĩa rộng, hẹp khác nhau.
1.1.2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò Nhà nước trong quản lý thị trường
- Yếu tố kinh tế-xã hội

* Tăng cường vai trò thể chế trong quản lý thị trường
* Tăng cường vai trò chủ thể trong quản lý thị trường
* Tăng cường vai trò phương thức và biện pháp quản lý thị trường
* Tăng cường vai trò nguồn lực trong quản lý thị trường
* Vai trò phối hợp sức mạnh hệ thống chính trị trong quản lý thị trường
* Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra thị trường
1.3. Kinh nghiệm về vai trò nhà nước trong quản lý thị trường
Kinh nghiệm là một trong những vấn đề vừa mang tính khoa học vừa
mang tính thực tiễn, Qua khảo sát và nghiên cứu tài liệu về thị trường, về vai
trò nhà nước trong quản lý thị trường ở một số địa phương, ngành và một số
lĩnh vực trong phạm vi nhất định luận văn nêu lên một số kinh nghiệm và từ
đó rút ra được bài học kinh nghiệm chung về vai trò nhà nước trong Quản lý
thị trường.
1.3.1. Kinh nghiệm quản lý thị trường của một số địa phương và ngành ở Việt Nam
1.3.2. Kinh nghiệm quản lý thị trường của một số quốc gia trong khu vực
1.3.3 Bài học rút ra được từ các kinh nghiệm


viii
CHƯƠNG II
THỰC TRẠNG VAI TRÒ NHÀ NƯỚC TRONG QUẢN LÝ
THỊ TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

2.1. Khái quát chung về thị trường tỉnh thái nguyên
2.1.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế-xã hội tỉnh Thái Nguyên
- Tỉnh Thái Nguyên, là trung tâm chính trị, kinh tế của vùng trung du miền
núi Đông Bắc nói chung, khu Việt Bắc nói riêng, là cửa ngõ giao lưu kinh tế xã
hội giữa vùng trung du miền núi với vùng đồng bằng Bắc Bộ; phía Bắc tiếp giáp
với tỉnh Bắc Kạn, phía Tây giáp với các tỉnh Vĩnh Phúc, Tuyên Quang, phía
Đông giáp với các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang và phía Nam tiếp giáp với thủ đô

hiệu suy kiệt; tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại đi qua địa bàn phức
tạp; hàng giả, hàng kém, chất lượng, vi phạm điều kiện kinh doanh có điều
kiện phát triển. Nếu không có định hướng phát triển rõ ràng, quản lý và khai
thác hợp lý nguồn tài nguyên, khoáng sản và biện pháp xử lý kiên quyết triệt
để có thể dẫn đến nguy cơ trở thành một thị trường mất cân bằng về cung-cầu
sản phẩm hàng hóa (thiếu hụt hàng hóa), nhất là các nhóm hàng hóa dịch vụ
cần thiết. Mặt khác, chính sách xã hội hóa dịch vụ ở các vùng đồng bào dân
tộc thiểu số, miền núi chưa được quan tâm nên thị trường tẻ nhạt, chất lượng
và giá cả dịch vụ còn chưa phản ánh đúng định hướng chính sách phát triển
thị trường cân bằng ở tỉnh nói riêng và ở nước ta nói chung.
2.2. Tổng quan về vai trò nhà nước trong quản lý thị trường trên địa
bàn tỉnh thái nguyên hiện nay
Thực trạng quản lý Nhà nước về thị trường trên địa bàn Thái Nguyên hiện
nay
2.2.1. Về thể chế, trên cơ sở hệ thống thể chế của Nhà nước về thị trường,
chính quyền tỉnh Thái Nguyên, cơ quan quản lý, người có thẩm quyền tiến
hành ban hành văn bản (gọi chung là văn bản pháp quy) cần thiết nhằm tổ
chức thực hiện quản lý thị trường phát triển phù hợp với điều kiện ở địa
phương, nhưng nhìn chung các loại văn bản về quản lý, phát triển thị trường
còn thiếu và chưa đồng bộ.
2.2.2. Chủ thể quản lý thị trường ở tỉnh Thái Nguyên : Cơ quan quản lý
thị trường chủ yếu là Sở Công thương và một số cơ quan chức năng khác.


x
Tuy tổ chức bộ máy được cơ cấu lại nhưng khả năng tổ chức thực hiện,
giám sát, theo dõi các quy hoạch phát triển của các bộ phận còn yếu, chưa kịp
thời tham mưu để có những điều chỉnh phù hợp.
Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn trong QLTT Thái Nguyên là:
Thứ nhất, thực hiện nhiệm vụ định hướng phát triển thị trường trên địa bàn.

2.3.3. Nguyên nhân cơ bản của thực trạng trên
- Những nguyên nhân khách quan
Có thể nói, thị trường tỉnh Thái Nguyên chịu nhiều tác động khách quan
nên đã làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trong thời
gian qua
Thứ nhất, chịu sự chi phối và tác động của thị trường trong nước và quốc
tế. Thứ hai, thị trường tỉnh Thái Nguyên là một thị trường chưa đồng bộ.
- Những nguyên nhân chủ quan
Nguyên nhân chủ quan là những tiền đề phụ thuộc vào ý chí chủ quan
của quản lý Nhà nước làm phát sinh những hạn chế tác động đến hiệu lực,
hiệu quả quản lý về thị trường trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện nay. Về cơ
bản có thể đánh giá theo hai nhóm nguyên nhân sau đây:
Thứ nhất, những nguyên nhân dẫn đến những hạn chế về thể chế, tổ
chức, bộ máy, nguồn lực,... đảm bảo hoạt động quản lý Nhà nước về thị
trường ở tỉnh Thái Nguyên.
Thứ hai, hạn chế của công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát, xử lý vi
phạm trên địa bàn tỉnh
Ba là, chưa có chính sách hợp lý để khuyến khích, động viên, nâng cao
trình độ, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ cho các cán bộ, công chức
Tóm lại, trên đây là những nguyên nhân cơ bản tác động trực tiếp hoặc
gián tiếp làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước đối với thị
trường. Qua đó, thấy rõ những hạn chế cơ bản về vai trò quản lý Nhà nước
đối với thị trường trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên hiện nay.


xii
CHƯƠNG III
PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG VAI TRÒ NHÀ
NƯỚC TRONG QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
THÁI NGUYÊN TRONG THỜI GIAN TỚI

trên địa bàn tỉnh thái nguyên trong thời gian tới
3.2.1. Tiến hành rà soát, đổi mới, sắp xếp lại các đơn vị kinh doanh trên
địa bàn tỉnh Thái Nguyên
Đây là giải pháp cơ bản quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý
nhà nước về thị trường trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Căn cứ vào các đơn vị
sản xuất, kinh doanh-dịch vụ hiện tại trên địa bàn tỉnh, UBND, Sở Công
thương và các cơ quan chuyên môn có liên quan tiến hành rà soát, phân loại
và giao trách nhiệm, thẩm quyền quản lý
3.2.2. Hoàn thiện cơ cấu, tổ chức bộ máy chuyên trách trong công tác
quản lý thị trường trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
Thứ nhất, về xây dựng mô hình tổ chức bộ máy quản lý thị trường. Xây
dựng mô hình tổ chức theo hướng tự quản của chính quyền địa phương tỉnh
Thái Nguyên và thực hiện phân quyền hành chính trong công tác kiểm tra,
kiểm soát, xử lý vi phạm có thể được tiến hành xây dựng từng bước cho phù
hợp.
Thứ hai, hoàn thiện cơ cấu tổ chức đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý
thị trường theo mô hình đề nghị.
3.2.3. Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các lực lượng, cơ quan tham gia
quản lý thị trường trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên
Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế quản lý cơ quan thực hiện chức năng kiểm
soát thị trường
Hai là, hoàn thiện cơ chế phối hợp nội bộ khi thực hiện chức năng kiểm
soát thị trường
Tóm lại, việc hoàn thiện cơ chế theo mô hình tổ chức mới sẽ đảm bảo
việc xác định tốt nhiệm vụ bảo vệ thị trường theo từng giai đoạn để từ đó có
thể kiện toàn tổ chức, bộ máy; cơ cấu nhân lực hợp lý và nâng cao hiệu lực,
hiệu quả hoạt động của công tác quản lý thị trường trên địa bàn tỉnh Thái
Nguyên hiện nay.



quả quản lý Nhà nước về thị trường hiện nay ở tỉnh Thái Nguyên và trong những
năm tới. Điều này được khẳng định thông qua các nội dung cơ bản:
Với các ý nghĩa trên, luận văn đã mạnh dạn nêu lên những cải cách mang
tính đột phá nhằm thay đổi cơ cấu, tổ chức, chức năng nhiệm vụ và quyền hạn
trong hệ thống cơ quan hành pháp ở địa phương nói chung và ở tỉnh Thái
Nguyên nói riêng nhằm tăng cường vai trò định hướng, điều tiết và bảo vệ thị
trường của cơ quan hành pháp, từ đó góp phần thực hiện thắng lợi các mục
tiêu, nhiệm vụ về quản lý thị trường mà HĐND và UBND tỉnh Thái Nguyên
đã đặt ra.