ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

MAI XUÂN TOÀN

XÂY DỰNG NỘI DUNG RÈN LUYỆN NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO
SINH VIÊN NGÀNH SƢ PHẠM SINH HỌC TRONG QUÁ TRÌNH
THỰC TẬP SƢ PHẠM Ở TRƢỜNG PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM SINH HỌC

HÀ NỘI - 2015
1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

MAI XUÂN TOÀN

XÂY DỰNG NỘI DUNG RÈN LUYỆN NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO
SINH VIÊN NGÀNH SƢ PHẠM SINH HỌC TRONG QUÁ TRÌNH
THỰC TẬP SƢ PHẠM Ở TRƢỜNG PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ SƢ PHẠM SINH HỌC
CHUYÊN NGÀ NH: LÍ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN SINH HỌC)
MÃ SỐ: 60 14 01 11

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS. Đinh Quang Báo


GS.TS. Đinh Quang Báo

GS.TS. Vũ Văn Vụ

i


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
Viết tắt

Viết đầy đủ

CNN

Chuẩn nghề nghiệp

CNNGV

Chuẩn nghề nghiệp giáo viên

CSĐTGV

Cơ sở đào tạo giáo viên

ĐTGV

Đào tạo giáo viên

GVPT


TSP

Trường Sư phạm

THPT

Trung học phổ thông

THCS

Trung học cơ sở

ii


MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn .............................................................................................................. i
Danh mục các chữ viết tắt trong luận văn .............................................................. ii
Mục lục ..................................................................................................................iii
Danh mục các bảng ................................................................................................ v
Danh mục các sơ đồ .............................................................................................. vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................... 7
Chƣơng1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI ............... Error!
Bookmark not defined.
1.1. Cơ sở lý luận ................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.1. Năng lực, năng lực nghề nghiệp, năng lực sư phạm và Năng lực dạy học
.............................................................................. Error! Bookmark not defined.
1.1.2. TTSP trong chương trình đào tạo giáo viên ở các trường sư phạm ...Error!
Bookmark not defined.

Bookmark not defined.
2.3.3. Cấu trúc môn đun rèn luyện năng lực Lập kế hoạch dạy học bài học Error!
Bookmark not defined.
2.3.4. Cấu trúc mô đun rèn luyện năng lực Tổ chức dạy học trên lớp..........Error!
Bookmark not defined.
2.3.5. Cấu trúc mô đun rèn luyện năng lực Kiểm tra đánh giá kết quả học tập
.............................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.3.6. Cấu trúc mô đun rèn luyện năng lực Quản lý hồ sơ dạy học ..............Error!
Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 2................................................. Error! Bookmark not defined.
Chương 3: KHẢO SÁT TÍNH KHẢ THI CỦA CÁC NỘI DUNG ĐỀ XUẤT
.................................................................................. Error! Bookmark not defined.
3.1. Mục đích việc khảo sát .................................. Error! Bookmark not defined.
3.2. Đối tượng và địa bàn khảo sát....................... Error! Bookmark not defined.
iv


3.2.1. Đối tượng khảo sát ..................................... Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Chọn trường khảo sát ................................. Error! Bookmark not defined.
3.3. Nội dung khảo sát.......................................... Error! Bookmark not defined.
3.3.1. Khảo sát tính cần thiết và phù hợp của các năng lực cấu thành năng lực
dạy học được rèn luyện trong quá trình TTSP ..... Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Khảo sát tính phù hợp của các nội dung rèn luyện năng lực dạy học cho
sinh viên sư phạm trong quá trình TTSP ............. Error! Bookmark not defined.
3.3.3. Phỏng vấn, lấy ý kiến xác định tính khả thi của việc triển khai các nội
dung rèn luyện năng lực dạy học cho sinh viên trong TTSPError!

Bookmark

not defined.

năng lực tổ chức dạy học trên lớp………………………………………………… 76
Bảng 3.7: Kết quả xử lý về mức độ phù hợp của các nội dung đề xuất rèn luyện
năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập…………………………………….. 78
Bảng 3.8:. Kết quả xử lý về mức độ phù hợp của các nội dung đề xuất rèn luyện
năng lực quản lý hồ sơ dạy học…………………………………………………… 80

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
Sơ đồ1.1: Tổng quát năng lực nghề nghiệp giáo viên……………………………. 14
Sơ đồ1.2: Cấu trúc năng lực dạy học...................................................................15

vi


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

1.1. Xuất phát từ vai trò quan trọng và yêu cầu ngày càng cao của nghề sư
phạm
Bàn về vai trò và vị trí của nghề sư phạm, nhà giáo dục người Nga
Comenxki đã khẳng định: “Dưới ánh mặt trời không có nghề nào cao quý hơn
nghề dạy học”. Người giáo viên với những hoạt động giáo dục của mình đã tác
động vào nhận thức, tình cảm, tâm hồn của người học, cung cấp cho người học
những phương pháp khám phá tri thức. Do vậy, sản phẩm lao động của người
giáo viên là tạo nên tài sản vô giá về đạo lý, nhân cách, trí tuệ cho người học.
Ngày nay cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, sự bùng
nổ về thông tin, người học có thể học bằng nhiều cách, song con đường học tập
thông qua giảng dạy, dẫn dắt của người Thầy vẫn là con đường mang lại kết quả
nhanh và tin cậy nhất, đúng như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Không có
thầy giáo thì không có giáo dục”.
Trong bối cảnh phát triển xã hội và con người Việt Nam trong thời đại

sư phạm hiện nay và đề xuất những chiến lược, các giải pháp cải cách đào tạo đáp
ứng những yêu cầu về năng lực nghề nghiệp của giáo viên trong thời kì mới.
Nguyên nhân chính của hạn chế chất lượng đào tạo là quá trình đào tạo chủ yếu
nặng về lý thuyết, nhẹ về thực hành nghề.
Thực tế cho thấy, công tác TTSP của các trường sư phạm vẫn chưa tập
trung chú trọng đến việc rèn luyện năng lực sư phạm cho sinh viên. Khâu kiểm tra,
đánh giá trong quá trình đào tạo ít chú ý đến yêu cầu sinh viên vận dụng kiến thức
giải quyết những tình huống nghề nghiệp ở phổ thông. Đặc biệt trong TTSP là cơ
hội thuận lợi để sinh viên thực hành nghề nhưng cả nội dung thực tập, cả đánh giá
chưa dựa vào các tiêu chí cấu thành các năng lực giáo dục và dạy học.

8


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đinh Quang Báo, Nguyễn Đức Thành (2003), Lý luận dạy học sinh học
(phần đại cương), NXB Giáo dục.
2. Đinh Quang Báo (2010), “Đào tạo nghiệp vụ sư phạm”, Kỷ yếu hội thảo
khoa học: “Nâng cao chất lượng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên các trường
Đại học sư phạm”, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, HN tháng 1 năm 2010,
tr.18-21.
3. Đinh Quang Báo (2010), “Mối quan hệ giữa chuẩn nghề nghiệp giáo viên,
chuẩn đầu ra và chương trình đào tạo của ĐHSP”, Tạp chí Giáo dục, số đặc
biệt, tháng 6 năm 2010, tr 7-9.
4. Bernd Meier, Nguyễn Văn Cƣờng (2005), Phát triển năng lực thông qua
phương pháp và phương tiện dạy học mới, Tài liệu tập huấn dự án phát triển
giáo dục THPT.
5. Bộ giáo dục (1986), Quy chế thực tập sư phạm
6. Nguyễn Hữu Châu – Nguyễn Văn Cƣờng – Trần Bá Hoành – Nguyễn Kim
– Lâm Quang Thiệp (2007), Đổi mới nội dung và phương pháp đào tạo giáo

19. Bùi Hiền và những ngƣời khác (2001), Từ điển giáo dục học, NXB từ điển
bách khoa, hà Nội.
20. Bùi Ngọc Hồ (1993), “Hỏi – đáp về TTSP”.
21. Lê Văn Hồng (1975), “Một số vấn đề về năng lực sư phạm của người giáo
viên xã hội chủ nghĩa”.
22. Vũ Xuân Hùng (2011), "Rèn luyện năng lực dạy học cho sinh viên đại học sư
phạm kỹ thuật trong thực tập sư phạm theo tiếp cận năng lực thực hiện" Luận án Tiến
sĩ, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam.
23. Nguyễn Thế Hƣng (2012), Phương pháp dạy học sinh học ở trường trung
học phổ thông, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
24. Đặng Thành Hƣng (2012), “Năng lực và giáo dục theo tiếp cận năng lực”,
Tạp chí Quản lí Giáo dục, (43), tháng 12-2012.
25. Nguyễn Trọng Khanh và Ngô Văn Hoan, Phát triển năng lực kĩ thuật cho
học sinh trong dạy học kĩ thuật công nghiệp, Tạp chí Khoa học ĐHSP, số 3
(2006), ISSN - 0868 - 3719, 107 - 112.
26. Nghị quyết của Chính phủ 14/2005/NQ-CP ngày 02/11/2005 về “ Đổi mới
cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020”.

10


27. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013, của Ban chấp hành Trung ương
Đảng khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.
28. Quy chế Thực tập sƣ phạm, (Bộ GD-ĐT, ĐHSP Hà Nội, 2010).
29. Quy định về thực tập sƣ phạm, (ĐH Huế- ĐHSP 2005).
30. Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên THCS, GV THPT (ban hành
kèm theo Thông tƣ số 30/2009/TT-BGDĐT ngày 22/10/2009 của Bộ trƣởng
Bộ GD-ĐT.
31. Trịnh Thị Quý (2005), “Thực trạng rèn luyện kỹ năng giảng dạy của sinh viên
trường Cao đẳng sư phạm Hà Nội” .