ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẶNG MẠNH TRUNG

Đảng bộ Đồng Nai lãnh đạo công tác đoàn và phong trào
thanh niên thời kỳ 1986 – 2002

Luận văn Thạc sĩ Lịch sử
Mã số: 5 03 16

HÀ NỘI - 2004


MỤC LỤC

Trang
Mở đầu ..........................................................................................................3
Chƣơng 1. ĐẢNG BỘ ĐỒNG NAI LÃNH ĐẠO CÔNG TÁC ĐOÀN VÀ
PHONG TRÀO THANH NIÊN GIAI ĐOẠN 1986-1996.................................

9

1.1. Đồng Nai, những giá trị truyền thống. ...........................................................
9
1.2. Yêu cầu của sự nghiệp đổi mới với công tác Đoàn và phong trào
thanh niên Đồng Nai ..................................................................................
10
1.3. Những chủ trương và giải pháp lớn của Đảng bộ Đồng Nai đối với
công tác đoàn và phong trào thanh niên ........................................................

77


3.1. Những ưu điểm và hạn chế của Đảng bộ . ......................................................
77
3.2. Những thành tựu nổi bật trong công tác Đoàn và phong trào thanh
niên ..........................................................................................................
84
3.3 Một số kinh nghiệm. .....................................................................................
95
KẾT LUẬN ..................................................................................................................................
103
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..........................................................................................................
106
PHỤ LỤC.....................................................................................................................................
117


BẢNG QUY ƢỚC CHỮ VIẾT TẮT

BCH

: Ban chấp hành

BTV

: Ban Thường vụ

CKT


PTTH

: Phổ thông trung học

TBXH

: Thương binh xã hội

TDTT

: Thể dục thể thao

TNCS

: Thanh niên cộng sản

TNTP

: Thiếu niên tiền phong

TNXK

: Thanh niên xung kích

UBKT

: Ủy ban kiểm tra

UBMT


Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò và vị trí của thanh niên trong
sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc Việt Nam. Người nói: "Vì lợi ích
mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người" [56,
tr.129]. Trong di chúc người căn dặn: "Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau
là việc rất quan trọng và rất cần thiết" [58, tr.510].
Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đánh giá đúng đắn vai trò to lớn của thanh
niên, luôn tin tưởng vào thanh niên; chăm lo giáo dục, bồi dưỡng và tạo điều
kiện cho thanh niên rèn luyện và trưởng thành, xem công tác thanh niên là nhiệm
vụ rất quan trọng của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội dưới sự lãnh đạo của
Đảng. Nghị quyết 26 NQ/TW ngày 4/7/1985 của Bộ Chính trị (khoá V) đánh giá


công tác vận động thanh niên “có tầm quan trọng chiến lược" [16]. Nghị quyết
số 25NQ/TW ngày 13/3/1991 của Bộ Chính trị (khoá VI) tiếp tục khẳng định
"Công tác thanh niên là một nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa chiến lược đối với
tương lai dân tộc và vận mệnh của Tổ quốc" [17].
Tại Hội nghị lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII
(14/01/1993), Tổng Bí thư Đỗ Mười khẳng định: “Sự nghiệp đổi mới có thành
công hay không, đất nước bước vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng
đồng thế giới hay không, phần lớn tuỳ thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc
bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; công tác thanh niên là vấn đề sống còn
của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách
mạng" [18, tr.82].
Trong lịch sử và hiện tại, Đảng luôn xác định việc lãnh đạo công tác thanh
niên là trách nhiệm của Đảng. Đặc biệt trong thời kỳ đổi mới đất nước, nhiều
vấn đề khó khăn và phức tạp, có tác động mạnh mẽ đến thanh niên như: Khủng
hoảng trong hệ thống XHCN, các thế lực thù địch tăng cường đánh phá về mọi
mặt, tập trung vào thế hệ trẻ; mặt trái của nền kinh tế thị trường đã tác động đến
mọi lĩnh vực của đời sống làm biến đổi những chuẩn mực giá trị xã hội, đạo đức,
nghề nghiệp... Do vậy, việc lãnh đạo của Đảng đối với công tác Đoàn và phong

mới và khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng bộ Đồng Nai đối với phong trào
thanh niên từ 1986 đến 2002, đã có một số công trình nghiên cứu và tài liệu liên
quan, đó là:
Lịch sử Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Đồng Nai 1930 - 1995,
tập 1 (1997), NXB Đồng Nai, Lịch sử Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam Tỉnh
Đồng Nai 1930-1995, tập 2 (2000) Nxb tổng hợp Đồng Nai, có đề cập sự lãnh
đạo của Đảng bộ đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên Đồng Nai...
Quy trình thành lập tổ chức Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Hội
Liên hiệp thanh niên Việt Nam trong các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp
có vốn đầu tư nước ngoài. Công trình nghiên cứu khoa học do Ban Thường vụ
Tỉnh Đoàn Đồng Nai thực hiện, nghiệm thu năm 2001.


Lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và phong trào thanh
niên tỉnh Đồng Nai 1930 - 2000. Công trình nghiên cứu khoa học do Ban
Thường vụ tỉnh Đoàn Đồng Nai thực hiện, nghiệm thu năm 2003.
Các công trình khoa học nghiên cứu về Đảng bộ và Đoàn thanh niên đã
tập hợp, hệ thống hóa nhiều tư liệu lịch sử quan trọng về Đảng và Đoàn TNCS
Hồ Chí Minh ở địa phương, đã tổng kết sâu sắc thành những giá trị truyền thống
của Đảng bộ và Đoàn Thanh niên trong công cuộc đấu tranh cách mạng kiên
cường của nhân dân Đồng Nai trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp,
đế quốc Mỹ và trong công cuộc xây dựng CNXH dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ
tỉnh Đồng Nai. Kết quả nghiên cứu đã được giới thiệu, phổ biến trong các tài liệu
giáo dục truyền thống về Đảng, về Đoàn cho nhân dân Đồng Nai, trong đó đặc
biệt là đoàn viên thanh niên. Mặt khác, các công trình cũng đã tổng kết thực tiễn,
rút ra những kinh nghiệm quý nhằm tăng cường vai trò lãnh đạo của đảng bộ
trên một số lĩnh vực nhất định như: lãnh đạo đấu tranh vũ trang, đấu tranh chính
trị, tập hợp thanh niên công nhân ngoài quốc doanh, giáo dục truyển thống cách
mạng...
Tuy nhiên, hầu hết các công trình trên đều chưa đi sâu vào nghiên cứu

và các tầng lớp thanh niên trong việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa
phương.
- Những chủ trương và giải pháp cụ thể nhằm đổi mới nội dung, phương
thức hoạt động của Đoàn, việc triển khai thực hiện và những kết quả trong quá
trình thực hiện các giải pháp đó.
5. Nguồn tài liệu và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Nguồn tài liệu
- Tài liệu thành văn bao gồm: Các sách đã xuất bản của Mác, Ănghen,
Lênin, Hồ Chí Minh bàn về thanh niên; các Nghị quyết của Bộ Chính trị, BCH
Trung ương Đảng, Tỉnh uỷ, UBND Tỉnh Đồng Nai; Trung ương Đoàn TNCS Hồ
Chí Minh; các sách và công trình nghiên cứu về lịch sử đảng bộ và phong trào
thanh niên Đồng Nai; các tài liệu, chương trình công tác của Trung ương Đoàn
và Tỉnh ủy Đồng Nai.
- Tài liệu khai thác qua các nhân chứng lịch sử.


5.2. Phương pháp nghiên cứu
Chủ yếu là phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp lôgic.
Ngoài ra còn sử dụng các phương pháp phân tích và tổng hợp, so sánh,
quy nạp và diễn dịch, phương pháp trừu tượng hóa và cụ thể hóa.
6. Đóng góp của đề tài
Cung cấp tư liệu lịch sử được hệ thống hóa về sự lãnh đạo của Đảng bộ
Đồng Nai đối với công tác Đoàn và phong trào thanh niên trong tỉnh.
Giới thiệu những điểm mạnh, yếu của Đảng bộ Đồng Nai trong quá trình
lãnh đạo công tác thanh niên.
Góp phần tổng kết công tác vận động quần chúng nói chung và thanh niên
nói riêng của Đảng bộ tỉnh.
Sử dụng làm tài liệu giáo dục thế hệ trẻ Đồng Nai về truyền thống của
Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Đồng Nai.
7. Kết cấu của luận văn


5.

Ban Dân vận tỉnh ủy Đồng Nai (1998), Kỷ yếu hội thảo khoa học thực tiễn
“Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” ở Đồng nai Tài liệu lưu hành
nội bộ.

6.

Ban Dân vận Tỉnh ủy Đồng Nai (2002), Kỷ yếu tổng kết thực hiện Nghị
quyết 8B(khóa VI) ở Đồng Nai, Tài liệu lưu hành nội bộ.

7.

Đặng Quốc Bảo (1997), Tuổi trẻ cống hiến và trưởng thành, NXB Thanh
niên, Hà Nội.

8.

Cẩm nang cán bộ đoàn cơ sở (1986), NXB Thanh niên, Hà Nội.

9.

Lê Văn Cầu, Xây dựng tổ chức Đoàn và các hình thức tập hợp thanh niên
trong các đơn vị kinh tế ngoài quốc doanh và liên doanh với nước ngoài,
đề tài khoa học cấp Bộ, (Mã số KTN 95-04)

10.

Củng cố và nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn (1986), NXB Thanh

Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 4/7/1985 của
Bộ Chính trị BCH Trung ương Đảng (khóa V).

17.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1991), Nghị quyết số 25-NQ/TW, ngày
13/3/1991 của Bộ chính trị BCH Trung ương Đảng (khóa VI).

18.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1993), Văn kiện Hội nghị lần thứ IV BCH
Trung ương Đảng (khóa VII).

19.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1994), Văn kiện Hội nghị BCH Trung ương lần
thứ bảy (khóa VII), Hà Nội (Lưu hành nội bộ).

20.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1995), Văn kiện Hội nghị BCH Trung ương lần
thứ tám (khóa VII), Hà Nội ( Lưu hành nội bộ).

21.

Đảng Cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần
thứ VIII, NXB Sự thật, Hà Nội.

22.


Đảng Cộng sản Việt Nam (1999), Văn kiện Đại Đảng, toàn tập, tập III
(1931), NXB Sự thật, Hà Nội.

29.

Điều lệ Đảng cộng sản Việt Nam (khóa VIII), (1986), NXB Chính trị quốc
gia, Hà Nội

30.

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (1992), Quá trình tự đổi mới,
NXB Thanh niên, Hà Nội.

31.

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (1996), Tự giới thiệu từ Đại hội
đến phong trào, NXB Thanh Niên, Hà Nội.

32.

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh (1997), Báo cáo của BCH Trung
ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (khóa VI) tại Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VII của Đoàn.

33.

Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Đồng Nai (2001), Kỷ yếu hội
thảo khoa học nghiên cứu “Quy trình thành lập tổ chức Đoàn-hội trong
các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài”,
Tài liệu lưu hành nội bộ.


40.

Phạm Minh Hạc (1986), Vấn đề con người trong sự nghiệp công nghiệp
hóa-hiện đại hóa(nghiên cứu xã hội học), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.

41.

Nguyễn Quang Hiếu (1998), “Chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn cơ sở”, Tạp
chí Thông tin khoa học thanh niên, (8).

42.

Hội Liên hiệp thanh niên tỉnh Đồng Nai - Trung tâm công tác xã hội Trung
ương Hội LHTN Việt Nam - Ủy ban nhân dân huyện Định Quán tỉnh Đồng
Nai (2000), Báo cáo kết quả lượng giá dự án xoá mù chữ và bảo vệ môi
trường tại ấp 5 xã Thanh Sơn huyện Định Quán.

43.

Nguyễn Duy Hùng (1990), Xây dựng tổ chức Đoàn thanh niên Cộng sản
Hồ Chí Minh trong điều kiện lịch sử mới hiện nay. Đề tài nghiên cứu trong
chương trình nghiên cứu chính sách thế hệ trẻ

44.

Nguyễn Đắc Hưng - Phan Xuân Dũng (2004), Nhân tài trong chiến lược
phát triển quốc gia, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.

45.


V. I. Lênin (1980), Toàn tập, tập 14, NXB Tiến bộ Matxcơva.

52.

X.M. Lepêkhin (1978), Những nguyên lý Lêninnít về giáo dục thanh niên,
NXB Thanh niên, Hà Nội.


53.

C. Mác và Ph.Ăngghen (1982), Bàn về thanh niên, NXB Thanh niên, Hà
Nội .

54.

Trần Văn Miều (1995), Mô hình tổ chức và hoạt động của Đoàn thanh
niên ở cơ sở trong điều kiện mới, Đề tài khoa học cấp bộ (Mã số KTL
950).

55.

Hồ Chí Minh (1980), Tuyển tập, tập II, NXB Sự thật, Hà Nội.

56.

Hồ Chí Minh (1980), Về giáo dục Thanh niên, NXB Thanh niên, Hà Nội.

57.



64.

Trần Quy Nhơn (2003), Tư tưởng Hồ Chí Minh về vai trò thanh niên trong
cách mạng Việt Nam, NXB Thanh niên, Hà Nội.

65.

Vũ Oanh (1995), Tập hợp đoàn kết rộng rãi thanh niên vì mục tiêu dân
giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, NXB Thanh niên, Hà Nội.

66.

Phong trào thanh niên tình nguyện (2001), NXB Thanh niên, Hà Nội

67.

Vũ Quang (1990), Đảng người giáo dục rèn luyện thanh niên ta, NXB
Thanh niên, Hà Nội


68.

Thanh niên cần nuôi dưỡng mơ ước, hoài bão, trí lớn quyết tâm thắng
nghèo nàn, lạc hậu, sáng vai cùng thanh niên thế giới (1997), NXB Thanh
niên, Hà Nội.

69.

Tỉnh đoàn Đồng Nai (1987), Báo cáo công tác đoàn và phong trào thanh,

thiếu nhi năm 1991, Chương trình công tác đoàn và phong trào thanh,
thiếu nhi năm 1992 của Ban chấp hành Tỉnh đoàn Đồng Nai.

75.

Tỉnh đoàn Đồng Nai (1992), Văn kiện Đại hội đại biểu lần thứ IV, lưu
hành nội bộ.

76.

Tỉnh đoàn Đồng Nai (1993), Báo cáo công tác đoàn và phong trào thanh,
thiếu nhi năm 1992, Chương trình công tác đoàn và phong trào thanh,
thiếu nhi năm 1993 của Ban chấp hành Tỉnh đoàn Đồng Nai.


77.

Tỉnh đoàn Đồng Nai (1994), Báo cáo công tác đoàn và phong trào thanh,
thiếu nhi năm 1993, Chương trình công tác đoàn và phong trào thanh,
thiếu nhi năm 1994 của Ban chấp hành Tỉnh đoàn Đồng Nai.

78.

Tỉnh đoàn Đồng Nai (1995), Báo cáo công tác đoàn và phong trào thanh,
thiếu nhi năm 1994, Chương trình công tác đoàn và phong trào thanh,
thiếu nhi năm 1995 của Ban chấp hành Tỉnh đoàn Đồng Nai.

79.

Tỉnh đoàn và Sở Giáo dục - Đào tạo Đồng Nai (1995), Chương trình phối

thiếu nhi năm 1998 của Ban chấp hành Tỉnh đoàn Đồng Nai.

85.

Tỉnh đoàn - Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đồng Nai (1998), Báo
cáo liên tịch, sơ kết 02 năm thực hiện chương trình phối hợp phát triển
phong trào Thanh niên khuyến nông 1996-1997.


86.

Tỉnh đoàn Đồng Nai (1999), Báo cáo công tác đoàn và phong trào thanh,
thiếu nhi năm 1998, Chương trình công tác đoàn và phong trào thanh,
thiếu nhi năm 1999 của Ban chấp hành Tỉnh đoàn Đồng Nai.

87.

Tỉnh đoàn - Hội Cựu chiến binh - Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Đồng Nai
(1999), Báo cáo kết quả phối hợp giữa tỉnh đoàn, Hội Cựu chiến binh, Bộ
chỉ huy quân sự Tỉnh về tăng cường công tác giáo dục truyền thống cho
Đoàn viên thanh niên, 5 năm (1993-1998).

88.

Tỉnh đoàn – Sở Khoa học Công nghệ và Môi trường Đồng Nai (1999),
Chương trình phối hợp “Động viên tuổi trẻ đẩy mạnh các hoạt động khoa
học công nghệ theo hướng CNH-HĐH 1999-2000; 2001-2002”.

89.



95.

Tỉnh ủy Đồng Nai (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu (khóa VI), lưu hành
nội bộ.


96.

Tỉnh ủy Đồng Nai (1997), Báo cáo số 17B-BC/TU, ngày 30/6/1997, Báo
cáo sơ kết thực hiện nghị quyết số 04/TW, Nghị quyết 19/TU của tỉnh ủy
Đồng nai về “Công tác Thanh niên trong thời kỳ mới” và Chương trình
hành động thực hiện chỉ thị 66/TW (khóa VII) tiếp tục đẩy mạnh công tác
thanh niên.

97.

Tỉnh ủy Đồng Nai (2001), Văn kiện Đại hội Đại biểu lần thứ VII, NXB
Đồng Nai.

98.

Tổng quan tình hình thanh niên, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu
nhi (1997), NXB Thanh niên, Hà Nội.

99.

Nguyễn Văn Trung (1996), Chính sách đối với thanh niên(lý luận và thực
tiễn), NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.



Đồng

Nai

(2001),

Quyết

định

số

1920/2001/QĐ.UBT của UBND tỉnh Đồng Nai “ về việc trợ cấp đi học đối
với Thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự trở về địa phương ”.
110. Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Nai (2001), Quyết định số 4826/QĐ.CT.UBT
của Chủ tịch UBND về việc duyệt dự án đầu tư xây dựng Khu sinh hoạt
văn hóa truyền thống thanh, thiếu niên tỉnh Đồng Nai tại xã Nam Cát Tiên
- Huyện Tân Phú - Tỉnh Đồng Nai.
111. Ủy ban Nhân dân tỉnh Đồng Nai (2002), Quyết định số 1540/QĐ.CT.UBT,
của Chủ tịch Ủy ban nhân dân Tỉnh Đồng Nai “Thành lập trường dạy nghề
26/3 trực thuộc Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Đồng Nai”.
112. Ủy ban quốc gia về thanh niên Việt Nam (2003), Cơ sở lý luận và thực tiễn
của chiến lược phát triển thanh niên, NXB Thanh niên, Hà Nội.
113. Vấn đề thanh niên nhìn nhận và dự báo (1994), tập 1, NXB Thanh niên,
Hà Nội.
114. Vấn đề thanh niên nhìn nhận và dự báo (1995), tập 2, NXB Thanh niên,
Hà Nội.
115. Văn kiện đại hội Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ VI
(1992), NXB Thanh niên, Hà Nội.