Bài tập an toàn lao động

LỜI NÓI ĐẦU
Trong môi trường làm việc hiện đại ngày nay, chất lượng sản phẩm luôn
được đặt lên hàng đầu, nhưng có tính cạnh tranh, như thế mỗi doanh nghiệp hay
một công ty mới có thể tồn tại và phát triển. Điều đó không có nghĩa là vận dụng
một cách tối đa các điều kiện sẵn có, mà bỏ quên sự tích ứng của phương tiện kỹ
thuật và môi trường lao động với khả năng của con người về giãi phẩu, tâm lý, sinh
lý. Đây là điều kiện cần có nhằm đảm bảo cho lao động có hiệu quả nhất, đồng thời
bảo vệ sức khỏe và an toàn cho con người.
Đặc biệt đối với ngành cơ khí chế tạo máy hiện nay, điều đó cần được đảm
bảo một cách công bằng nhất, hiệu quả nhất. Trong các công việc chế tạo các chi
tiết máy, người lao động luôn phải làm việc trong một mật độ làm việc dày đặc,
một áp lực lớn, và càng bất ổn nếu người làm việc trong tu thế gò bó, ngồi hoặc
đứng trong thời gian dài, đó là chưa kể đến việc tương quan giữa máy và
người….và còn rất nhiều yếu tố khác nữa.
Chính vì lí do đó mà vấn đề Ecgônômi đối với ngành chế tạo máy được
đưa vào chủ đề nghiên cứu này. Hi vọng một chút nghiên cứu trong bài tiểu luận
này có thể làm sang tỏ một phần về Công Thái Học.

Sinh viên

Trần Hữu Quyền

SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 1


Bài tập an toàn lao động



Bài tập an toàn lao động

ngắn khoản cách giữa lý thuyết với thực tế. Với đòi hỏi cấp bách phải "làm cho
công việc phù hợp với con người".
Những năm đầu thế kỷ XXI: Nghiên cứu hoàn thiện Ecgônômi/ Yếu tố con
người nhằm tạo ra những phương tiện tối ưu cho con người được thực sự vui chơi
giải trí trong thời gian nhàn rỗi để phục hồi sức sản xuất...
1.3. Phân ngành :
Nghiên cứu Ecgônômi/ Yếu tố con người giúp ta hiểu hơn về các môn khoa
học liên quan đến con người.
1.3.1 Tâm sinh lý lao động
Môn này nghiên cứu các hoạt động sản xuất cụ thể, các đặc điểm sinh lý và
sử dụng một cách hợp lý việc tổ chức lao động bằng cách cải thiện trạng thái sinh
lý của người lao động nhằm duy trì khả năng lao động của con người được lâu dài
ở mức cao:
•

Loại hình công việc: mỗi loại công việc khác nhau gây một gánh nặng lao
động khác nhau;

•

Đối tượng lao động: ảnh hưởng của lứa tuổi, về giới tính, về thể trạng của cơ
thể và chế độ dinh dưỡng;

•

Phản ứng của cơ thể: khi có tác động của gánh nặng lao động cơ thể có các
loại phản ứng của hệ tim mạch; phản ứng về tâm sinh lý của con người trước


cho chúng ta trong công tác thiết kế và sản xuất.
1.4 Các phương pháp trong Ecgonomi :
1.4.1 Chẩn đoán (đánh giá)
Trong ecgônômi, việc chẩn đoán được tiến hành bằng phương pháp phỏng
vấn người lao động, tranh tra vị thế lao động, đo lường trên người lao động, thử
nghiệm các thông số môi trường lao động, áp dụng bằng kiểm tra ecgônômi.
1.4.2 Xử lý
Các giải pháp ecgônômi được hình thành trên cơ sở các số liệu thu thập
được trong giai đoạn “chẩn đoán”. Những sửa chữa này có thể rất đơn giản như
thay đổi vị trí trang thiết bị đến quy mô thiết kế hay mua thiết bị mới.
1.4.3 Theo dõi
Qua các đánh giá chủ quan hay khách quan.
- Chủ quan: phỏng vấn người lao động;
- Khách quan: đo lường các yếu tố môi trường, tỷ lệ sản phẩm, tỷ lệ ốm, tai
nạn, biến đổi chỉ tiêu tấm-sinh lý…
1.5 Ứng dụng :
Ngày nay các sản phẩm phục vụ cho con người ngoài những công năng và
tính tiện ích của nó, còn có cả các yếu tố về tính nhân bản (các rô bốt, các linh kiện

SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 4


Bài tập an toàn lao động

điện tử, các phương tiện đi lại...), các yếu tố thẩm mỹ (màu sắc, mẫu mã...) và nhân
trắc học Ecgônômi...
Trong thiết kế, sản xuất: tăng tính hiệu quả và công năng của các công trình

hơn. Chiều cao bàn ghế không phù hợp sẽ giảm hiệu quả vàgây mệt. Song khi thiết
kế máy lại dựa vào nhân trắc của người cỡ nhỏ (5%) để đảm bảo rằng những bộ
phận điều khiển nằm trong tầm với thuận lợi.
Nguyên lý chung:
- Kích thước các khu vực làm việc phải phù hợp với 95% người sử dụng
- Khi chọn số liệu nhân trắc phải chú ý tới định nghĩa chính xác của phép đo và sai
số có thể chấp nhận được
- Tầm vóc của con người có thể thay đổi theo thời gian nên kích thước tối ưu
được xây dung phải được điều chỉnh theo thời gian.
- Lao động ở tư thế ngồi: khi chọn tư thế ngồi cần phải dựa vào:
+ Sự liên quan giữa chỗ ngồi vàdiện tích làm việc
+ Khả năng thay đổi tư thế
+ Dễ đứng lên và ngồi xuống
+ Mặt ngồi và lưng có đệm tốt
+ Vị trí các bộ phận điều khiển, phạm vi hoạt động
- Khoảng không cho đùi Lao động ở tư thế đứng: khi chọn tư thế đứng hay ngồi
cần dựa vào:
- Độ lớn của lực và phương tác động
- Phân bố của bộ phận điều khiển
- Khả năng thay đổi tư thế (xen kẽ với ngồi)
- Trong trường hợp bàn làm việc không điều chỉnh được chiều cao thì nguyên tắc
là chọn chiều cao bàn làm việc phù hợp với người cỡ lớn (95%).
Tư thế thuận lợi của đầu:
- Tư thế đứng: góc tạo nên giữa hướng nhìn với đường nằm ngang 23-270
- Tư thế ngồi: góc tạo nên giữa hướng nhìn với đường nằm ngang 32-440
1.5.3 Bố trí mặt bằng làm việc
SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 6




Bài tập an toàn lao động

Sinh lý : mức gánh nặng đối với hệ cơ, xương, khớp, hệ hô hấp, tuần hoàn.
Tâm sinh lý : yêu cầu đối với màu sắc, âm thanh, độ nhẵn bề mặt.
Vệ sinh : Nhiệt độ, độ ẩm không khí, ánh sáng, mức ồn, mức rung động,
nồng độ các hóa chất có hại.
2.1.3 Thiết kế không gian làm việc và phương tiện lao động
Thích ứng với kích thước người điều khiển
Phù hợp với tư thế của con người, lực cơ bắp …
Có các tín hiệu, cơ cấu điều khiển, thông tin phản hồi.
Trước hết ta bàn về vấn đè thao tác các sản phẩm cơ khí. Phần lớn các máy
móc cơ khí là máy móc tự động nên thao tác phần lớn là rất đơn giản, nhưng không
phải vì thế mà lại thiếu đi yếu tố an toàn khi sử dụng. Ta ví dụ về một loại máy dập
sản phẩm có 2 nút điêu khiển, vì bản thân là một máy nên không thể tránh khỏi
trường hợp công nhân đưa tay vào trong máy, do vậy bản thân là kĩ sư thiết kế,
chúng ta phải thiết kế sao cho công nhân không thể đưa tay vào máy khi làm việc
được, chúng ta nghiên cứu phương pháp làm việc của công nhân ta nhận thấy rằng
khi muôn tăng năng suất lao động thì công nhân thường hay một tay cầm chi tiết
còn một tay bấm nút khởi động máy dập, điều này rất nguy hiêm, vì khả năng dập
phải tay là rất lớn, do đó ngưòi ta thiết kế hai nút bấm, khi 2 nút bấm cùng một lúc
thì máy dập mới hoạt động, do đó bắt buộc công nhân phải đưa sản phẩm vào máy
rồi dùng hai tay bấm 2 nút cách xa nhau thì mới dập sản phẩm được. Thiết kế này
rất đơn giản nhưng lại có hiệu qủa rất lớn, tránh trường hợp công nhân do nóng vội
muốn tăng năng suất mà gây ra mất an toàn lao động
•
•
•


cần yếu tố cẩn thận, chính xác… thì không thể dùng con người được do đó chúng
ta phải thiết kế các robot thực hiện các công việc đó, hiện nay có rất nhiều mẫu rô
bốt đảm đương nhiều công việc khác nhau của ngành cơ khí, như robot bốc dỡ
hàng hóa, robot cánh tay máy robot, robot địa hình khảo sát có camera…
Trong các máy móc hiện đại, các nút bấm khẩn cấp thưòng đước bố trí ở vị
trí dễ bấm và có màu sắc nổi bật để có thể được nhận biết rõ ràng và muốn điều
hành các máy này thì công nhân phải dược huấn luyện đào tạo chuyên sâu tránh
trường hợp đáng tiếc xảy ra.

CHUYÊN ĐỀ II
AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG RÈN, DẬP
I. Những vấn đề chung về an toàn trong ngành cơ khí :
1.1 Các yếu tố nguy hiểm trong sản xuất cơ khí :
- Các bộ phận và cơ cấu của máy : cơ cấu chuyển động, trục, khớp nối, đồ
gá, các kết cấu chịu lực… của máy công cụ và các thiết bị cơ khí văng ra hoặc
cuốn quần áo vào cùng nguy hiểm.
SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 9


Bài tập an toàn lao động

- Các mảnh vật liệu, dụng cụ gia công bắn ra : mảnh công cụ cắt, đá mài,
phoi, mảnh vật liệu khi làm sạch vật đúc, khi đập gang…
- Điện giật : do rò điện ra vỏ máy, thiết bị…và phụ thuộc vào các yếu tố như
cường độ dòng điện, điện áp, đường đi của dòng điện qua cơ thể con người, thời
gian tác động…
- Các yếu tố về nhiệt : bỏng điện do hồ quang điện gây ra, kim loại nóng
chảy khi đúc, khí nóng, vật liệu chi tiết được nung nóng khi gia công nóng đều có

- Không thực hiện cơ khí hóa, tự động hóa những khâu lao động nặng nhọc,
nguy hiểm, độc hại, vận chuyển vật nặng lên cao…
- Thiếu các phương tiện bảo vệ cá nhân phù hợp, ví dụ như : dùng thảm cách
điện không đúng tiêu chuẩn, dùng nhầm mặt nạ phòng độc…
1.2.2 Các nguy cơ do tổ chức sản xuất và quản lý
- Bố trí lao động chưa hợp lý : tổ chức lao động không phù hợp với trình độ
nghề, sức khỏe, trạng thái tâm sinh lý người lao động nên không đảm bảo năng
suất , chất lượng, an toàn và phòng tránh bệnh nghề nghiệp.
- Không xây dựng các quy trình, quy phạm, nội quy an toàn phù hợp với các
quy luật chung, với từng máy, thiết bị và từng chỗ làm việc cũng không thường
xuyên bổ sung, sửa đổi phù hợp với thực tế sản xuất trong từng giai đoạn.
- Không tổ chức hoặc tổ chức phương pháp huẩn luyện an toàn cho người
lao động một cách hình thức, thiếu cụ thể, thiết thực.
- Không có sổ theo dõi tình hình chấp hành nội quy lao động, theo dõi về an
toàn vệ sinh lao động, bệnh nghề nghiệp từ tổ sản xuất trở lên. Không có sổ kiến
nghị của người lao động về an toàn vệ sinh lao động, ý kiến giải quyết của các cấp
quản lý…
- Không có cán bộ chuyên trách về an toàn vệ sinh lao động theo quy định
của bộ luật lao động, cán bộ làm việc tắc trách, không có chuyên môn phù hợp.
- Không thực hiện khám sức khỏe ban đầu khi mới tuyển vào làm việc,
khám sức khỏe định kỳ để bố trí lao động phù hợp với sức khỏe người lao động.
Không thực hiện các chính sách bồi dưỡng bằng hiện vật, về giảm giờ làm việc, …
SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 11


Bài tập an toàn lao động

cho người lao động làm công việc nặng nhọc , độc hại, nguy hiểm và đặc biệt nặng

Bài tập an toàn lao động

2.1.2 Do văng bắn phôi :
- Do phôi không được kẹp chặt khi gia công, do phôi nằm không đúng vị trí
trong khuôn nên dễ văng bắn ra với lực lớn.
- Do chi tiết gia công văng ra làm khuôn trên trực tiếp ép, đè lên khuôn dưới.
- Do bộ phận chuyển động của máy không được bảo dưỡng sửa chữa kịp
thời gây ra văng bắn, gây chấn thương.
2.1.3 Khi gia công cần nung nóng :
- Khi nung nóng kim loại đến nhiệt độ cao, nơi làm việc thường xuyên nóng
bụi, khói.
2.1.4 Tiếng ồn, rung động :
- Do máy gia công gây ra thường vượt quá tiêu chuẩn cho phép.
2.1.5 Nguy hiểm về điện :
- Nếu có điện rò ra vỏ thiết bị, vỏ máy không được nối trung tính, nối đất
theo tiêu chuẩn.
2.2 Các biện pháp an toàn :
2.2.1 Thiết bị :
- Các máy rèn dập phải được bố trí ở nhà một tầng.
- Móng của máy búa cần được làm chắc chắn, những máy búa lớn cần được
đặt trên bệ giảm chấn, cấm đặt máy búa trực tiếp trên nền đất.
- Đe của máy búa đặt cố định, đặt trên đế gỗ chắc chắn,thớ dọc, đế phải có
đai siết chặt, chôn sâu xuống đât tối thiểu 0,5m. Cấm đặt đe trên nền đất, các đe
phải cách nhau tối thiểu 2,5m.
- Mặt đe phải nhẵn, độ nghiêng không quá 2%. khoảng cách tối thiểu từ lò
nung đến đe là 1,5m. giữa lò và đe không được bố trí đường vận chuyển. Cửa lò
phải chắc chắn và đóng kín bằng đối trọng. Khi nung kim loại, nhiệt độ tại khu vực

SVTH : Trần Hữu Quyền



SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 14


Bài tập an toàn lao động

Hình 2.1 Che chắn di
động, tay gạt kiểu con
lắc

Hình 2.2 Nút điều
khiển bằng 2 tay

SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 15


Bài tập an toàn lao động

Hình 2.3 Thiết bị kẹp và gạt tay công
nhân ra khỏi vùng nguy hiểm.
2.2.2 An toàn khi sử dụng máy rèn, dập :
- Khi thao tác máy búa không được để búa đánh trực tiếp lên mặt đe, nếu
búa đánh liền 2 lần của 1 lần đạp điều khiển thì phải ngưng làm việc để sửa chữa.
- Sau khi điều khiển, phải nhấc chân khỏi bàn đạp ( bàn đạp cần che để tránh
vật nặng rơi vào, máy tự khởi động rất nguy hiểm )
- Với máy đột dập phải kiểm tra các cơ cấu an toàn xem có hoạt động bình


SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 17


Bài tập an toàn lao động

Nguyên nhân : Do thời tiết mưa nhiều,dẫn đến vị trí đặt máy đóng cọc nền
yếu , cộng với quá trình thi công đơn vị giám sát không chú ý tới vấn đề này. khi
thi công do trọng lượng máy và ảnh hưởng địa chấn trong quá trình đóng cọc →
xảy ra tai nạn
Biện pháp phòng tránh : khi đặt máy có trọng lượng lớn cần phải đặt trên 1
nền móng chắc chắn, thường xuyên kiểm tra nền móng để đảm bảo an toàn.
2. Ví dụ 2 : Công nhân bị kẹt chân trong máy nghiền đất

Nguyên nhân : trong quá trình làm việc công nhân này không chấp hành nội
quy vận hành máy nghiền đất, tự ý dùng chân để đạp đất vào phễu máy nghiền, dẫn
đến chân bị tụt vào máy → gây ra tai nạn.
Biện pháp phòng tránh : Hướng dẫn nội quy trước khi cho công nhân đứng
máy, thường xuyên kiểm tra việc thực thi.
3. Ví dụ 3 : công nhân điện bị xà beng đâm xuyên người :

SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 18


Bài tập an toàn lao động


dụng.
TÀI LIỆU THAM KHẢO :
1. Wikipedia.org

SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 20


Bài tập an toàn lao động

2. Nguồn từ internet : các báo thanh niên, báo người lao động, vietnamnet, tuổi
trẻ…
3. Tài liệu “ An toàn vệ sinh lao động trong sản xuất cơ khí “ – Nhà xuất bản lao
động- xã hội- 2008.
4.Tài liệu ” Khảo sát Ecgonomi vị trí lao động, đề xuất giải pháp cải thiện tại một
số cơ sở sản xuất cơ khí vừa và nhỏ” - Đào Phú Cường, Tạ Tuyết Bình, Nguyễn
Bích Diệp - Viện Y học lao động và vệ sinh môi trường

SVTH : Trần Hữu Quyền

Trang 21