Mĩ thuật
************************************************************

Tên Sáng kiến kinh nghiệm:
VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC NHẰM PHÁT HUY TÍNH
TÍCH CỰC – SÁNG TẠO CỦA HỌC SINH TRONG PHÂN MÔN VẼ TRANH
I.

LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Hiện nay trong trường học ngoài việc truyền thụ các kiến thức khoa
học còn phải chú ý đến giáo dục thẩm mĩ đào tạo học sinh trở thành những
con người phát triển toàn diện. Dạy mĩ thuật ở trường THCS giúp học sinh có
kiến thức ban đầu, những hiểu biết cơ bản. Từ đó giúp các em hình thành kỹ
năng quan sát, nhận xét nhằm phát triển tư duy trí tưởng tượng và óc sáng tạo,
để có được một tác phẩm đẹp trước tiên cần phải có những kiến thức cơ bản,
sự khéo léo, sáng tạo và sự kết hợp nhuần nhiễm của đôi tay.
Học vẽ giúp các em có cái nhìn mới về mọi vật, thế giới xung quanh, giúp
các em hiểu được những nguyên tắc, những phương pháp từ đó học sinh sẽ
hào hứng, tự tin thể hiện trình bày những ý tưởng trong bài vẽ.
Vẽ tranh đề tài là một trong những phân môn giúp học sinh phát triển tư
duy óc sáng tạo khi vẽ, đưa các em tiếp cận với thế giới xung quanh, tiếp cận
với cái đẹp, tạo điều kiện cho năng khiếu mĩ thuật phát triển.
Vẽ tranh là một trong những phân môn tổng hợp tất cả các kiến thức cơ bản
nó kích thích học sinh cách quan sát, tìm tòi khám phá tính chất quy luật phát
triển của đời sống xã hội. Qua đó làm giàu thêm kiến thức, phát triển trí tưởng
tượng sáng tạo, rèn luyện cho các em thói quen làm việc chăm chỉ, nghiêm
túc, say mê và giáo dục cho các em yêu sản phẩm lao động của mình
Vẽ tranh nhằm mục đích phát triển khả năng sáng tạo của học sinh qua quá
trình học tập giáo viên hướng dẫn và cung cấp cho học sinh cách vẽ một bài
vẽ tranh đề tài nhưng đa số các em khi thực hành vẽ tranh thường lúng túng,
không xây dựng được bố cục, bài vẽ thể hiện không tốt. Một số em thường

mới, không rập theo những khuôn mẫu sẵn có, được tạo điều kiện bộc lộ và
phát huy tiềm năng sáng tạo của mình.
Trong các phương pháp học tập thì phương pháp tự học giữ vai trò quan
trọng.Nếu rèn luyện cho học sinh có được phương pháp, kĩ năng, thói quen, ý
chí tự học thì sẽ tạo cho học sinh lòng ham học, ham tìm tòi, sáng tạo và vì
thế kết quả học tập sẽ nhân lên.Học sinh không chỉ tự học ở nhà mà tự học
ngay trên lớp có sự hướng dẫn của giáo viên.Lớp học là môi trường giao tiếp
thầy – trò, trò – trò, tạo nên mối quan hệ hợp tác giữa các cá nhân trên con
đường chiếm lĩnh nội dung học tập.Thông qua đó học sinh có điều kiện phát
huy khả năng của mình và chia sẻ kinh nghiệm học tập cho người khác.Việc
để học sinh tự nhận xét về kết quả bài học của mình sẽ nâng cao khả năng
nhận thức, các em biết cách đánh giá và điều chỉnh cách học của mình.Học
sinh đánh giá lẫn nhau giúp các em biết so sánh kết quả bài học của mình với
các bạn khác, không những các em học tập kinh nghiệm của nhau mà còn
nâng cao nhận thức thẩm mĩ, kĩ năng đánh giá, tạo môi trường học tập tích
cực.
a.THUẬN LỢI:
Được sự quan tâm của ngành giáo dục, Ban Giám Hiệu nhà trường, tổ chuyên
môn, anh chị em cùng nhóm đã tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất cũng như
trang thiết bị dạy học. Đặc biệt cùng với sự nỗ lực của các em học sinh đã
giúp tôi hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này.
b.KHÓ KHĂN
*Về phía học sinh:
-Đa số các ở vùng mới phát triển,vùng sâu kinh tế khó khăn nên diều
kiện tiếp xúc thưởng thức về mỹ thuật còn yếu.
*************************************************************
Phan Tú Quỳnh


Mĩ thuật

của họa sĩ , học sinh thể hiện chủ đề của bài học, hoặc hướng dẫn HS
quan sát trực tiếp ngoài thiên nhiên, cảnh sinh hoạt lao động, vui chơi…
chỉ ra cho học sinh thấy đường nét, hình khối, màu sắc giữa thực tế và ở
trong tranh.
*************************************************************
Phan Tú Quỳnh


Mĩ thuật
************************************************************
VD: bài 13: Vẽ tranh đề tài bộ đội
GV đưa một số tranh ảnh về các họat động của anh bộ đội HS quan sát từ
đó` các em có thể hình dung được về trang phục của anh bộ đội ,những
vật dụng đi kèm và anh bộ đội thường làm những công việc gì

+ Sử dụng phương pháp thuyết trình: GV giới thiệu đề tài ở phạm vi
rộng hơn, giới thiệu để HS được ý nghĩa và tính thực tiễn của chủ đề đối với
cuộc sống hàng ngày.
+ Sử dụng phương pháp vấn đáp gợi mở để HS hiểu đề tài ở mức độ sâu
hơn, phạm vi rộng hơn ngoài ra gợi mở để Hs có cảm xúc thể hiện được
những ý tưởng mới.

Sử dụng công nghệ thông tin để dạy học mĩ thuật
* Tóm lại ,dạy phần này cần nhẹ nhàng , hấp dẫn, có ý nghĩa đến kết quả
bài vẽ vì nó gây cảm hứng, lôi cuốn HS đến bài học. Đó là món khai vị
của giờ học.

*************************************************************
Phan Tú Quỳnh


chiếu sự vật hiện tượng nhanh; qua đó lĩnh hội tri thức nhanh, nhớ lâu và
hứng thú hơn khi thực hành bài vẽ của riêng mình.
2.3.Phương pháp kí họa :là phương pháp sử dụng hình thức vẽ nhanh,nhằm
ghi lại những nét chính, chủ yếu nhất ,đồng thời ghi lại cảm xúc của người vẽ
về thiên nhiên ,cảnh vật ,con người
.Mục tiêu
-Bằng việc cho học sinh vẽ kí họa ngòai trời sẽ giúp các em thong qua việc kí
họa sẽ ghi nhớ hình ảnh giúp các em dễ hình dung hơn về các hình ảnh định
thể hiện
-Giúp các em co cái nhìn tòan diện hơn trong các bài vẽ
.Giải pháp thực hiện
-Gv hướng dẫn các em quan sát các cảnh vật, con vật, con người … từ đó
nhận xét về hình dáng , độ đậm nhạt , màu sắc đặc điểm của đối tượng
-Chọn những hình dáng đẹp nhất để kí họa
-Vẽ đường nét chính rồi mới vẽ chi tiết sau
Tóm lại: vẽ kí họa là phương pháp giúp học sinh vẽ lại những cảnh vật xung
quanh từ đó ghi nhớ lại những hình ảnh và giúp các em dể hình dung ra
những dáng người , cảnh vật xung quanh để vẽ tranh đề tài
Vd: vẽ kí họa dáng người

*************************************************************
Phan Tú Quỳnh


Mĩ thuật
************************************************************
-Từ kí họa dáng người học sinh sẽ dễ hình dung về các hình dáng khi đi,
đứng, ngồi … để vẽ vào tranh đề tài

2.4. Phương pháp trực quan : Phương pháp trực quan giúp cho HS phát

nhau.Cụ thể là:
+ Trình bày cùng một lúc để HS có cái nhìn bao quát về nội dung bài học
+ Trình bày theo trình tự bài giảng để HS theo dõi từng vấn đề của nội
dung bài học
+ Giới thiệu đồ dùng dạy học theo từng nội dung xong,cất đi để học sinh
tập trung vào nội dung khác.Cuối cùng trình bày tổng thể để chốt lại nội dung
tổng quát của bài.
+ Cần chú ý tới vị trí trình bày đồ dùng dạy học: phải có ánh sáng chiếu
tới,kích thước to rõ ràng …sao cho mọi HS nhìn rõ
- GV cần có kế hoạch sưu tầm bài vẽ tranh của HS hoặc của họa sĩ để làm
tư liệu giảng dạy.Sau khi đã có tư liệu , cần phân loại từng bài dạy sao cho sát
đối tượng.Chính những bài vẽ của học sinh mới là minh chứng sinh động cho
bài dạy, bởi chúng sát nội dung, yêu cầu của bài học phù hợp với khả năng
của học sinh, vì vậy có tác dụng khích lệ động viên các em học tập.
Ngoài ra GVcần nghiên cứu, làm đồ dùng dạy học sát với từng bài học và
thực tế địa phương

Sử dụng tranh vẽ của học sinh làm đồ dùng trực quan
*************************************************************
Phan Tú Quỳnh


Mĩ thuật
************************************************************
* Tóm lại: Đồ dùng dạy học là ngôn ngữ của Mĩ thuật với đường nét, hình
mảng, màu sắc , bố cục, hình khối…)Dạy học bằng đồ dùng dạy học giúp học
sinh lĩnh hội tri thức nhanh, nhớ lâu và hứng thú hơn bởi những phương tiện
trực quan đó đã dựng lên một hình ảnh, một khung cảnh sinh động trước học
sinh
2.5. Phương pháp hỏi đáp,đàm thoại : Đó là hệ thống câu hỏi để học sinh

Mĩ thuật
************************************************************
+ HS biết nhận xét và xếp loại bài vẽ trong lớp
. Giải pháp thực hiện
- GV nghiên cứu bài trước khi dạy để xác định các tình huống cần hỏi và
đặt giả thiết cho những câu trả lời của học sinh, kết hợp thêm các câu hỏi gợi
mở mỗi khi học sinh chưa trả được, hoặc trả lời sai.
- Mỗi hoạt động dạy – học cần sử dụng vấn đáp vào đúng trọng tâm kiến
thức của hoạt động đó. VD: Ở hoạt động 2(cách vẽ) GV sử dụng 2 bức tranh
có bố cục khác nhau và đặt câu hỏi: Em thích nhất bố cục của bức tranh nào?
Vì sao em lại thích bố cục đó?.GV có thể gọi một vài HS trả lời câu hỏi đó.
Lúc này giáo viên có thể phân tích thêm để học sinh biết về cách bố cục nói
chung. Hoặc ở phần luyện tập GVcó thể đặt câu hỏi về cách chọn đề tài,
những nội dung mới độc đáo ví dụ ngoài những hình ảnh có trong SGK em
còn biết về những hình ảnh nào khác?.Khi học sinh trả lời được vài nội dung,
giáo viên lại đặt câu hỏi tiếp: Em thể hiện một trong những nội dung đó được
không? Vì nếu em thể hiện được nội dung đó thì bức tranh sẽ có tính độc đáo,
tạo được vẻ đẹp riêng.
* Tóm lại : Có thể nói phương pháp vấn đáp là phương tiện truyền dẫn của
những phương pháp khác, là tất yếu trong đổi mới PP.Việc trao đổi giữa giáo
viên và học sinh cũng thông qua vấn đáp, ngoài ra còn giúp cho học sinh phát
huy được tính tích cực trong học tập.Nếu thực hiện nhuần nhuyễn và có trọng
tâm thì giờ học sẽ sôi nổi, mọi học sinh sẽ được phát biểu ý kiến xây dựng bài
.Tuy nhiên nếu không thực hiện tốt, hệ thống câu hỏi rườm rà, không trọng
tâm kiến thức thì giờ học sẽ mất nhiều thời gian.Trên đây là một số giải pháp
giúp giáo viên thực hiện nhuần nhuyễn các thao tác trong PP vấn đáp.
2.6. Phương pháp luyện tập,thực hành: Môn Mĩ thuật lấy thực hành làm
hoạt động chính, và chỉ có trên cơ sở thực hành thì nhận thức lý thuyết mới rõ
dần.Học Mĩ thuật HS cần được làm nhiều bài tập, có thể là các bài tập sẽ
trùng lặp về đề tài, cách tiến hành , song mỗi bài GVcần gợi mở để HS có

chưa có điều kiện hay chưa khắc sâu được cho học sinh.
- Chỉ ra thiếu sót ngay trên bài học sinh vì đối với thực hành GV dạy ngay
“hiện trạng” bài vẽ của học sinh và HS học ngay trên bài vẽ của mình là tốt
nhất, vì tất cả cái sai, cái đúng, cái hợp lí hay chưa hợp lí, cái đẹp hay chưa
đẹp đều được biểu hiện một cách rõ ràng, cụ thể ngay trên từng bài vẽ mà khi
nghe giảng chúng chỉ là những thuật ngữ chung chung, trừu tượng, đôi khi
khó hiểu.VD: HS vẽ chủ đề trò chơi dân gian, giáo viên có thể gợi ý để HS
nhớ lại một số trò chơi em đã từng chơi,một số trò chơi dân gian em
biết,những trò chơi trường mình thường tổ chức thi trong cuộc thi “trò chơi
dân gian” có đặc điểm gì về cách thức, số lượng người tham gia, các hoạt
động, cảnh quan, trang phục…Hoặc về đề tài an toàn giao thông, GV gợi ý để
học sinh nhớ lại các động tác đi,đứng,ngồi lái xe,các loại phương tiện tham
gia giao thông...Ngoài ra hướng dẫn cụ thể về bố cục, cách vẽ hình cho từng
em.Trong phần làm bài GV có thể dùng một số bài tốt hoặc chưa tốt để học
sinh nhận xét và rút kinh nghiệm . Được sự chỉ dẫn của giáo viên, học sinh
nhận ra ngay những thiếu sót, những gì chưa hợp lý ở bài vẽ của mình và tìm
*************************************************************
Phan Tú Quỳnh


Mĩ thuật
************************************************************
cách điều chỉnh cho bài vẽ tốt hơn. Đó chính là cách học mang lại hiệu quả
cao, vì HS tự giác học tập.

Học sinh trong giờ luyện tập vẽ tranh
* Tóm lại: Đây là một trong những phương pháp đặc thù của môn Mĩ thuật
và thường mang lại kết quả khả quan cho bài dạy. GV làm việc với từng HS,
góp ý, khích lệ để mỗi em hoàn thành bài vẽ theo khả năng của mình.
2.7. Phương pháp dạy học tích hợp: Phương pháp này là sự phối hợp, mối


Tích hợp nội dung vẽ tranh với chủ đề bảo vệ biển đảo Việt Nam.
* Tóm lại: Phương pháp dạy học tích hợp là phương pháp hoàn toàn đổi mới
theo hướng lấy HS làm trung tâm, mang tích chất bắt buộc nhằm hình thành
phát triển thói quen và khả năng tự học, tìm tòi nghiên cứu .Qua đó số lượng
kiến thức sẽ được nâng dần lên ở những bài tiếp theo và những lớp trên.
III.HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI
Sau khi thực hiện theo các phương pháp ,các quá trình đã nêu ở trên tôi
thấy rằng các em đã có sự chuyển biến tương đối khá cụ thể đối với môn vẽ
tranh đề tài
Tranh ảnh của một số HS sau khi áp dụng phương pháp có nét vẽ ,hình ảnh
,bố cục cũng như màu sắc tốt hơn

*************************************************************
Phan Tú Quỳnh


Mĩ thuật
************************************************************
IV. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ ,KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
1. Kết luận
Phân môn vẽ tranh là điển hình của óc quan sát, ghi nhớ và cảm xúc của
người vẽ.Vì thể loại vẽ tranh với nhiều đề tài khác nhau, mỗi đề tài lại có
nhiều nội dung và các hình ảnh khác nhau, đó là phân môn mà người vẽ có
điều kiện thể hiện các hoạt động trong cuộc sống của con người và phong
cảnh thiên nhiên.Bài vẽ tốt là thể hiện được sự quan sát tinh tế ở một góc độ
nào đó trong cuộc sống , đối với học sinh là sự quan sát ngộ nghĩnh đáng yêu
kết hợp với màu sắc trong sáng vui tươi.Vì vậy giờ học vẽ tranh GV cần gợi ý
để học sinh vận dụng hết khả năng quan sát tinh tế của mình, và GV cần
truyền cảm hứng cho HS điều đó sẽ quyết định cho một bài vẽ sinh động với

tranh hưởng ứng tháng (năm) an toàn giao thông ,thi vẽ truyện tranh …
+ Tổ chức triển lãm tranh cho HS lồng ghép trong một số phong trào của
trường, treo một số bức tranh đẹp, ý nghĩ tại văn phòng, lớp học, phòng
truyền thống…
Trong chuyên môn cần tổ chức những buổi sinh hoạt theo tổ, nhóm,
cụm chuyên môn để trao đổi kinh nghiệm, thống nhất những nội dung,
chương trình mới để việc dạy và học tốt hơn nữa.
V.TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Sách giáo viên mỹ thuật :6, 7, 8,9
2.Giáo trình bố cục
Tác giả: Đặng Quý Khoa
3.Giáo trình bố cục
Tác giả: Đàm Luyện
Nhà xuất bản :Đại học sư phạm Hà Nội

*************************************************************
Phan Tú Quỳnh