1
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I/ LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Lịch sử đã tạo dựng cho dân tộc Việt Nam những truyền thống và đức tính vô
cùng quý báu. Đó là truyền thống anh dũng, tự lực tự cường, yêu thương đồng bào,
trọng nhân nghĩa, hiếu học, quý lao động, đoàn kết…Trong đó nổi bật lên là lòng yêu
nước. Lòng yêu nước là vốn quý của mỗi dân tộc, tuy nhiên mỗi dân tộc do lịch sử
phát triển, điều kiện tự nhiên và xã hội khác nhau nên có những nét đặc sắc riêng của
lòng yêu nước. Lòng yêu nước của dân tộc Việt Nam được hình thành và phát triển từ
trong lao động sản xuất và đánh giặc giữ nước. Nó là sợi chỉ đỏ xuyên suốt chặng
đường phát triển của lịch sử Việt Nam, trở thành đạo lý của con người Việt Nam.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Dân ta có một lòng yêu nước nồng nàn. Đó
là truyền thống cực kỳ quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng
thì tinh thần ấy sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lượt
qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước”.
Nội dung truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam rất phong phú, đó là ý thức về
một cội nguồn tổ tiên chung, ý thức về một tổ quốc, đại gia đình chung , là khát
vọng về cuộc sống hoà bình, ấm no, tự do, hạnh phúc. Đó chính là ý chí quyết tâm,
kiên cường, đấu tranh để bảo vệ nền độc lập, bảo vệ lãnh thổ, bảo vệ quê hương,
xóm làng bảo vệ bản sắc văn hoá của dân tộc Việt…
Vì thế, trong bài “Nên học sử ta”, Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “…Dân ta phải biết sử
ta. Sử dạy cho ta những chuyện vẻ vang của tổ tiên ta…”
1
. Cùng với tất cả các hoạt
động dạy và học ở trường phổ thông, việc dạy học lịch sử có ưu thế và sở trường
trong việc giáo dục thế hệ trẻ truyền thống yêu nước. Song, bên cạnh những nét chung
được vun đắp qua nhiều thế kỷ, ở mỗi thời kì- thời đại lịch sử, truyền thống yêu nước
của dân tộc ta có những nét riêng. Vì vậy, khi giảng dạy lịch sử giáo viên cần làm
1

Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
liệu trên Internet phục vụ cho việc soạn giảng. Ngoài ra, trường có hai phòng máy
(đèn) chiếu phục vụ cho việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy .
- Ngoài ra giáo viên có thể hướng dẫn học sinh tự tìm tư liệu trên mạng
Internet, trên sách báo để giúp các em có phương pháp học tập tích cực hơn.
2-Khó khăn
- Do quan niệm của xã hội và của học sinh cho rằng: Lịch sử là một môn phụ,
ít thiết thực cho việc chọn nghề nghiệp tương lai nên đa số các em đều thờ ơ với môn
học này, nếu có học thì học theo cách đối phó là chính, chưa có sự đầu tư nhiều,
chuẩn bị bài chưa kĩ. Có một số học sinh chỉ nhớ được sự kiện lịch sử hoặc nhân vật
lịch sử một cách sơ sài
- Với cấu trúc chương trình Lịch sử phổ thông dài, mà khối lượng thời gian
phân bố lại hạn hẹp. Vì vậy, giáo viên thường truyền tải kiến thức trọng tâm trong
sách giáo khoa để phục vụ cho việc thi tốt nghiệp Đa số các em học sinh dành nhiều
thời gian đầu tư cho các môn học khác, đặc biệt là các môn khoa học tự nhiên.
-Thời gian tìm tòi nghiên cứu đề tài ít.
- Chưa có kinh nghiệm viết đề tài.
- Lực học của học sinh không đều
- Điều kiện, kinh phí còn hạn hẹp.
- Công nghệ thông tin trong dạy học còn hạn chế
B. PHẦN NỘI DUNG
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
4
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
I/ CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
Dân tộc Việt Nam trải qua hàng ngàn năm lịch sử dựng nước và giữ nước, trải
qua bao nhiêu thăng trầm, biến cố của lịch sử. Dân tộc ta đã tạo nên những truyền
thống tốt đẹp trong đó nổi bật là truyền thống yêu nước.

2
- Tổ chức các hình thức dạy học phù hợp để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh, cả bài học nội khoá và ngoại khóa.
- Việc lựa chọn và sử dụng các biện pháp dạy học phải phù hợp với nội dung
lịch sử. Tuy nhiên, mỗi biện pháp có những ưu thế riêng. Vì vậy, trong dạy học để
giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh, giáo viên không được tuyệt đối hoá
hoặc tầm thường hoá bất cứ biện pháp nào, mà phải kết hợp nhiều biện pháp với nhau.
Song ở mỗi nội dung lại có một biện pháp trọng tâm kết hợp với các phương pháp
khác.
- Giáo viên phải làm gương cho học sinh. Giáo dục“nêu gương” là một yêu cầu
quan trọng đối với giáo dục thế hệ trẻ; các em thường học tập, làm theo những gì thầy
nói và làm.
- Giáo dục lòng yêu nước phải kết hợp với hoạt động thực tiễn, “học đi đôi với
hành”.
2. Thế nào là truyền thống yêu nước:
“Truyền thống là nề nếp, thói quen tốt đẹp được lưu giữ từ đời này qua đời
khác như truyền thống yêu nước, truyền thống đoàn kết chống giặc ngoại xâm, gia
đình có truyền thống hiếu học.
2
Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi, Trần Vĩnh Tường (CB), Một số chuyên đề phương pháp dạy học
lịch sử, NXB ĐHQG Hà Nội, H, 2002, tr 312.
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
6
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
Truyền thống có tính chất lâu đời, cổ truyền.”
3
Nói đến truyền thống là nói đến những giá trị của cộng đồng, với ý nghĩa cộng
đồng là khái niệm để chỉ những người cùng nhau chung sống. Dân tộc Việt Nam có
rất nhiều truyền thống tốt đẹp, đó là ý thức về một cội nguồn tổ tiên dân tộc chung, ý

diễn ra trong một quá trình lâu dài trên lãnh thổ thống nhất. Nhà nước phong kiến
Việt Nam được tổ chức chặt chẽ theo chế độ quân chủ trung ương tập quyền có pháp
luật, quân đội, các chính sách đối nội và đối ngoại đầy đủ, độc lập, tự chủ.
- Tuy nhiên trên bước đường phát triển, tính chất giai cấp ngày càng tăng
nhưng nhà nước phong kiến Việt Nam vẫn giữ được mối liên hệ gần gũi với quần
chúng nhân dân.
- Nội dung giáo dục lòng yêu nước: Giáo dục cho học sinh ý thức độc lập dân
tộc, bảo vệ sự thống nhất nước nhà, lòng tự hào dân tộc, thông qua những trang sử vẻ
vang của đất nước.
Bài 18: Công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế trong các thế kỷ X – XV.
- Kiến thức cơ bản: Trải qua 5 thế kỷ độc lập, mặc dù đôi lúc còn có nhiều biến
động, khó khăn, nhân dân ta vẫn xây dựng cho mình một nền kinh tế phát triển đa
dạng và hoàn thiện. Nền kinh tế trong thời kì này chủ yếu là nông nghiệp, vấn đề
ruộng đất tuy có nhiều mâu thuẫn, nhưng những yếu tố cần thiết để phát triển nông
nghiệp vẫn được phát triển như: Thủy lợi, mở rộng ruộng đất, gia tăng các loại cây
trồng. Thủ công nghiệp, thương nghiệp ngày càng phát triển, đa dạng, phong phú,
chất lượng được nâng cao không chỉ phục vụ trong nước mà còn góp phần trao đổi
với bên ngoài.
- Nội dung giáo dục lòng yêu nước: Giáo dục lòng tự hào dân tộc cho học sinh
về những thành tựu kinh tế dân tộc đã đạt được. Bồi dưỡng thêm cho học sinh nhận
thức về những hạn chế trong nền kinh tế phong kiến ngay trong giai đoạn phát triển
của nó, từ đó liên hệ với thực tế hiện nay.
Bài 19: Những cuộc chiến đấu chống giặc ngoại xâm ở các thế kỷ X- XV
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
8
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
- Kiến thức cơ bản: Suốt từ tế kỷ X-XV, dân tộc ta luôn phải tổ chức những
cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc. Với truyền thống yêu nước,
dũng cảm, kiên cường, thông minh, sáng tao, chúng ta đã vượt qua mọi khó khăn thử

dạy học lịch sử Việt Nam giai đoạn từ thế kỷ X đến thế kỷ XV.
 Khai thác triệt để nội dung lịch sử theo đúng phương pháp bộ môn.
 Kết hợp nhuần nhuyễn hệ thống phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục
cho học sinh truyền thống yêu nước.
- Trình bày miêng sinh động, gây xúc cảm lịch sử về các tấm gương anh hùng,
các nhà khoa học, các danh nhân văn hoá để giáo dục cho học sinh truyền thống yêu
nước.
- Sử dụng đồ dùng trực quan kết hợp với lời giảng sinh động của giáo viên để
giáo dục truyền thống yêu nước.
- Sử dụng hệ thống câu hỏi trong dạy học lịch sử nhằm phát triển khả năng tư
duy độc lập, qua đó nâng cao hiệu quả giáo dục truyền thống yêu nước cho học sinh.
 Gắn việc học tập lịch sử với công tác ngoại khoá để tiến hành việc giáo dục
lòng yêu nước cho học sinh.
 Việc giáo dục lòng yêu nước cho học sinh qua dạy học lịch sử đòi hỏi sự phối
hợp giữa các môn học, với toàn bộ hoạt động giáo dục của nhà trường phổ
thông.
 Biện pháp nêu gương.
B/ . Nội dung thực hiện:
1. Khai thác triệt để nội dung lịch sử theo đúng phương pháp bộ môn.
Giáo dục lòng yêu nước cho học sinh trong dạy học lịch sử phải xuất phát từ
nội dung cụ thể của từng bài, từng chương. Trên cơ sở những sự kiện lịch sử cụ thể,
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
10
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
chính xác, giáo viên vận dụng linh hoạt hệ thống phương pháp dạy học lịch sử để tạo
biểu tượng có hình ảnh về sự kiện, nhân vật. Từ đó gợi ý, hướng dẫn học sinh suy
nghĩ rút ra những kết luận, những bài học lịch sử cho hiện tại. Có như vậy, việc giáo
dục lòng yêu nước mới diễn ra một cách tự nhiên, có hiệu quả, không áp đặt, công
thức, diễn giải nhiều.

Mười vạn thẳng sâu vào đất khách,
Phá quân ba châu như chẻ trúc.
Lúc tới còn không ai dám địch,
Lúc rút quân còn không ai giám đuổi.
Dụng binh như thế,
Chẳng phải nước ta chưa từng có bao giờ”?
( Việt sử tiêu án)
Ví dụ 2 : Khi giảng Bài 19, phần II-Các cuộc kháng chiến chống xâm lược
Mông- Nguyên ở thế kỷ XIII, giáo viên lựa chọn những sự kiện tiêu biểu thể hiện
vai trò của các vị vua nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống xâm lược Mông-
Nguyên. Đặc biệt là nhà quân sự thiên tài Trần Quốc Tuấn cùng với quân và dân Đại
Việt đã đoàn kết, cầm vũ khí đứng lên chống giặc giữ nước. Trước sức mạnh của
quân Mông-Nguyên, đạo quân xâm lược mạnh và hung bạo nhất thế giới, đã tung
hoành khắp các lục địa từ Á sang Âu.
Đế quốc Mông -Nguyên ba lần (1258,1285,1288) đem quân xâm lược nước ta.
Khi tiến vào nước ta, chúng đã gặp phải sức mạnh kháng chiến của cả một dân tộc bất
khuất. Tinh thần và ý chí "Sát Thát" từ Hội nghị Bình Than đến Hội nghị Diên Hồng
đã được tăng lên gấp bội trong cuộc chiến tranh giữ nước. Nhân dân cả nước ta đoàn
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
12
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
kết, với ý chí kiên cường, với truyền thống yêu nước sâu sắc, trên dưới một lòng.
Nhân dân Đại Việt đã thực hiện lệnh của triều đình “nếu có giặc ngoài đến, phải liều
chết mà đánh, nếu sức không địch nổi thì cho phép lẩn tránh vào rừng núi, không
được đầu hàng”. Cuối cùng, chúng phải chịu thất bại trong các trận Đông Bộ Đầu,
Chương Dương và đau đớn nhất, nặng nề nhất là trận đại bại trên sông Bạch Đằng
năm 1288 trong lần xâm lược lần thứ ba.
Ở lần thứ ba này ,Trần QuốcTuấn đã biết được kế hoạch lui binh của địch, nên
đã sai Phạm Ngũ Lão đưa quân lên Lạng Sơn mai phục sẵn, rồi sai Nguyễn Khoái bí

4/ Ý nghĩa lịch sử của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-
Nguyên?
5/ Nguyên nhân thắng lợi của ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-
Nguyên?
Với những câu hỏi gợi mở này sẽ giúp học sinh hiểu và rút ra được những
nguyên nhân thắng lợi, trong đó đặc biệt là sự lãnh đạo tài ba Trần Quốc Tuấn. Tài
năng của ông được biểu hiện ở chỗ ông nhận thức rất rõ nhân dân là nguồn sức mạnh
giữ nước. Ông chủ trương: "Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ, bền gốc” là “thượng
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
14
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
sách để giữ nước". Trần Quốc Tuấn xem, việc đoàn kết nội bộ là yếu tố quan trọng,
ông xác định: "Vua tôi đồng lòng, anh em hòa mục, nước nhà chung sức" là nhân tố
đã làm cho "quân địch phải chịu bị bắt". Ông rất coi trọng đoàn kết quân và dân, đoàn
kết trong quân đội "như cha con một nhà".
Với những chiến công hiển hách và những cống hiến lớn lao của Trần Quốc
Tuấn, đã đưa ông lên hàng anh hùng dân tộc, thiên tài quân sự Việt Nam, xứng đáng
là một danh nhân quân sự tầm cỡ thế giới. Nhân dân Việt Nam suy tôn gọi ông là Đức
Thánh Trần, được công nhận là một trong mười vị tướng tài của thế giới.
Chính vì vậy, “Chúng ta có quyền tự hào về những trang sử vẻ vang thời Bà
Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung.v.v. Chúng ta phải ghi nhớ
công lao của các vị anh hùng dân tộc, vì các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh
hùng.”
4
Và trong bối cảnh hiện nay, trên thế giới cũng như nhiều nơi trong khu vực vấn
đề xung đột, mâu thuẫn, tranh chấp thường xuyên xảy ra. Nhất là vấn đề biển Đông
trở thành “ điểm nóng” mà cả thế giới rất quan tâm. Mĩ là một cường mạnh nhưng
cũng rất quan ngại về sự kiện ngày 26/5, Bộ Giao thông Trung Quốc đã tổ chức lễ
động thổ xây 2 ngọn hải đăng đa năng với lập luận rằng hành động này nhằm cải thiện

tưởng mối quan hệ Việt Nam-LHQ sẽ ngày càng phát triển tốt đẹp. Việt Nam cam kết
sẽ tiếp tục là thành viên tích cực, năng động của LHQ, cùng LHQ góp phần duy trì
hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới.
Qua đây, giáo dục cho học sinh ý thức đoàn kết, tinh thần tương thân tương ái,
giúp đỡ lẫn nhau, tinh thần đổi mới trong lao động, công tác, học tập, niềm tin vào sự
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
16
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
lãnh đạo của Đảng, vào đường lối đổi mới của đất nước.
Mặt khác, thông qua bài 19: “Những cuộc chiến đấu chống giặc ngoại xâm ở
các thế kỷ X- XV”, học sinh hiểu thêm rằng: Khi nội bộ dân tộc ta chia rẽ, đất nước
không thống nhất, sức mạnh dân tộc bị sút giảm thì lúc đó kẻ thù sẽ lợi dụng để xâm
lược. Qua đó, giáo dục cho học sinh sức mạnh của truyền thống đoàn kết, giá trị của
sự thống nhất đất nước, bởi: “…Sử ta dạy cho ta bài học này: lúc nào dân ta đoàn kết
muôn người như một thì nước ta độc lập tự do.
Trái lại lúc nào dân ta không đoàn kết thì bị nước ngoài xâm lấn”
5
2. Kết hợp nhuần nhuyễn hệ thống phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục
cho học sinh truyền thống yêu nước.
- Trình bày miêng sinh đông, gây xúc cảm lịch sử về các tấm gương anh
hùng, các nhà khoa học, các danh nhân văn hoá để giáo dục cho học sinh truyền
thống yêu nước.
Trình bày miệng giữ một vai trò quan trọng trong quá trình dạy học nói chúng,
dạy học lịch sử nói riêng. Ngôn ngữ trong sáng, giàu hình ảnh, kết hợp với tường
thuật, miêu tả…của giáo viên giúp học sinh hiểu được quá khứ, hiện tại, tương lai, tạo
biểu tượng lịch sử chính xác, tìm ra bản chất của sự kiện, rút quy luật và bài học lịch
sử.
Đây là phương pháp có ưu thế lớn trong việc giáo dục học sinh, vì lời nói xúc
cảm, giàu hình ảnh của giáo viên tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình cảm của các

6
.
Năm 1077 quân Tống kéo đến bên kia bờ sông Như Nguyệt, Lý Thường Kiệt
kéo quân qua sông đánh rồi rút về. Trong khi cuộc chiến đang diễn ra quyết liệt Lý
thường Kiệt đã sáng tác Nam quốc sơn hà- một bài “ Thơ thần” bất hủ, để khích lệ
tinh thần chiến đấu của quân và dân ta, đồng thời làm khiếp đảm tinh thần quân địch.
“Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
6
Tài liệu Internet, Danh nhân: Lí Thường Kiệt- nhà quân sự, chính trị kiệt xuất.
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
18
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư”
Bài thơ đã khẳng định chân lý hùng hồn : Nước Nam là một quốc gia lãnh thổ
riêng, cương giới rạch ròi, quyền độc lập tự chủ của dân tộc là thiêng liêng bất khả
xâm phạm.
Đi vào lịch sử, bài thơ được coi như bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân
tộc ta, sau hơn một nghìn năm bị phong kiến nước ngoài đô hộ. Lý Thường Kiệt là
một trọng thần, luôn luôn được triều đình tin tưởng, nể trọng. Ông là một nhà quân sự
kiệt xuất, là một nhà chính trị tài giỏi và ngoại giao xuất sắc.
Ông là một nhân cách lớn.”Văn bia chùa Linh Xứng núi Ngưỡng Sơn đã ca
ngợi ông như sau: “Làm việc thì siêng năng, điều khiển dân thì đôn hậu, cho nên
dân được nhờ cậy. Khoan hòa giúp đỡ trăm họ, nhân từ yêu mến mọi người, cho nên
nhân dân kính trọng. Dùng uy vũ để trừ gian ác, đem minh chứng để giải quyết ngục
tụng, cho nên hình ngục không quá lạm. Thái úy biết rằng dân lấy sự no ấm làm đầu,
nước lấy nghề nông làm gốc,, cho nên không để nỡ thời vụ. Tài giỏi mà không khoe
khoang. Nuôi dưỡng cả những người già ở nơi thôn dã, cho nên người già nhờ thế mà

Việc sử dụng câu hỏi, bài tập nhận thức trong dạy học lịch sử tạo điều kiện cho
học sinh hành động trí tuệ. Trong quá trình trả lời câu hỏi, bài tập nhận thức, học sinh
sử dụng những hiểu biết của mình nhằm tìm ra “cái mới” trong bản thân sự kiện, hiện
tượng lịch sử đó và mối liên hệ giữa chúng với các sự kiện, hiện tượng lịch sử khác.
Chính vì vậy, xây dựng và sử dụng hệ thống câu hỏi trong dạy học nói chung,
dạy học lịch sử nói riêng là một trong những biện pháp quan trọng, rất có ưu thế để
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
20
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
phát triển tư duy học sinh và bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm cho học sinh.
Ví dụ: Sau khi dạy mục 3: “Mở rộng thương nghiệp” (Bài 18: Công cuộc xây
dựng và phát triển kinh tế trong các thế kỷ X – XV), giáo viên đặt câu hỏi: “Đánh
giá chính sách hạn chế ngoại thương của thời Lê”. Sau khi học sinh trả lời, chính
sách ngoại thương của thời Lê, nhà nước không chủ trương mở rộng giao lưu với
thương nhân nước ngoài, thuyền bè của nước ngoài chỉ cập bến một số cảng, nhưng bị
khám xét nghiêm ngặt.
Giúp học sinh hiểu được nhà Lê thực hiện chủ trương này vì muốn giữ vững an
ninh quốc gia. Tuy nhiên chủ trương này của nhà Lê đã kìm hãm sự phát triển và mở
rộng sản xuất. Từ đó, bồi dưỡng thêm cho học sinh nhận thức về những hạn chế của
tư tưởng phong kiến và tạo cho các em niềm tin về công cuộc đổi mới kinh tế hiện
nay.
Mặt khác, việc học tập lịch sử cũng như các môn học khác đòi hỏi phải có các
loại bài tập, thực hành, khắc phục việc học thuộc lòng để “biết” mà không “hiểu” sự
kiện, càng không thể vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống, phù hợp với
nội dung, đặc điểm bộ môn.
Ví dụ: Sau khi dạy bài 20: Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các
thế kỷ X – XV., giáo viên ra bài tập về nhà:
- Em hãy sưu tầm tranh ảnh và tư liệu về một vài công trình nghệ thuật hay làn điệu
dân ca ở địa phương mà em biết?.

sử, tổ chức dạ hội lịch sử…
Ví dụ 1 : Khi giảng I.2 bài 19: “Những cuộc chiến đấu chống giặc ngoại xâm
ở các thế kỷ X- XV”. Để kỷ niệm ngày chiến thắng bên bờ sông Như Nguyệt, đều đặn
5 năm một lần, vào ngày 18 tháng 2(âm lịch), người dân thôn Như Nguyệt náo nức
mở hội để tưởng nhớ công ơn của người anh hùng Thái úy Lý Thường Kiệt. Giáo viên
có thể tổ chức cho học sinh các trò chơi dân gian, đọc tiểu sử của ông và dàn dựng vở
kịch về sự kiện ông bày bố trận ở sông Như Nguyệt,…để qua đó giúp học sinh hiểu
8
Phan Ngọc Liên, Trần Văn Trị, Phương pháp dạy học Lịch sử, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2002.
9
Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi, Trần Vĩnh Tường (CB), Một số chuyên đề phương pháp dạy học
lịch sử, NXB ĐHQG Hà Nội, H, 2002, 264.
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
22
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
hơn về cuộc đời và sự nghiệp của vị anh hùng dân tộc Lý Thường Kiệt. Từ những
hiểu biết sâu sắc đó cùng với bài giảng của giáo viên ở trên lớp sẽ nảy sinh ở các em
tấm lòng biết ơn và kính trọng đối với Lý Thường Kiệt nói riêng và cách anh hùng
dân tộc nói chung.
Những di tích lịch sử cùng những giá trị văn hóa , tâm linh dọc phòng tuyến
sông Như Nguyệt xưa chính là minh chứng hào hùng cho lịch sử đấu tranh chống giặc
ngoại xâm của dân tộc. Một lần về với sông Như Nguyệt lịch sử để được chứng kiến
âm hưởng dậy sóng của cha ông từ ngàn xưa vọng về. Quá khứ, hiện tại đang hòa
quyện vào nhau, tô thắm thêm truyền thống yêu nước, tinh thần thượng võ của mỗi
người dân Việt Nam.
Trên lãnh thổ Việt Nam, mỗi một vùng quê đâu đâu cũng đều mang trên mình
truyền thống đấu tranh anh dũng chống thiên nhiên, chống ngoại xâm; đều gắn liền
với những sự kiện, nhân vật lịch sử với bức tranh lịch sử dân tộc. Thông qua việc tiếp
xúc với di tích hay những dấu vết còn lại của di tích học sinh sẽ có được những hình

24
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước
cho học sinh ở trường trung học phổ thông
xung yếu đồng thời là điểm chỉ huy của các cuộc trấn áp đối với sự nổi dậy phá hoại
của các tộc người miền núi không tuân phục triều Nguyễn, triều Nguyễn gọi chung là
man sách.
Ngày 12-11-2013, Bộ Văn hóa - thể thao và du lịch đã xếp hạng Thành cổ Biên Hòa
là di tích quốc gia.
Sau các buổi học tại thực địa, giáo viên yêu cầu học sinh viết các bài thu hoạch,
cảm tưởng về các nhân vật, hoặc công trình kiến trúc. Đây là biện pháp giáo dục
mang lại hiệu quả, bởi tình cảm mà các em viết ra xuất phát từ những xúc cảm từ đáy
lòng.
4. Việc giáo dục lòng yêu nước cho học sinh qua dạy học lịch sử đòi hỏi sự
phối hợp giữa các môn học, với toàn bộ hoạt động giáo dục của nhà trường phổ
thông.
Đây cũng là việc thực hiện nguyên tắc liên môn trong công tác giáo dục, trược
hết là mối quan hệ giữa các môn Lịch sử - Văn học - Giáo dục công dân - Địa lý. Tuy
nhiên, cần giữ vững tính độc lập của bộ môn lịch sử, dựa vào đặc trưng, nội dung của
nó để tiến hành giáo dục có hiệu quả, mà không có sự trùng lặp, công thức giáo điều.
Ví dụ: Khi dạy về nội dung Mở rộng thương nghiệp( sự phát triển phồn thịnh
của đô thị Thăng Long)- (Bài 18: Công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế trong
các thế kỷ X – XV.) Để nói rõ hơn về 36 phố phường, giáo viên có thể sử dụng đoạn ca
dao sau:
“Rủ nhau đi khắp Long Thành
Ba mươi sáu phố rành rành chẳng sai
Hàng Bồ, Hàng Bạc, Hàng Gai
Hàng Buồm, Hàng Thiếc, Hàng Hài, Hàng Khay
GV thực hiện: Phan Thị Giang Trường THPT Long Phước
25
Vận dụng một số phương pháp dạy học lịch sử để giáo dục truyền thống yêu nước