A/ Cơ sở lý luận
Đổi mới phơng pháp dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu về sự phát triển của đất
nớc, đồng thời nhằm cải thiện tình trạng trì trệ trong dạy học hiện nay đã và đang
là yêu cầu, là niềm mong mỏi của các thầy cô giáo, cán bộ quản lý ngành giáo dục
và nhân dân trong cả nớc.
Dựa vào quyết định số 03/2002 của Bộ giáo dục và đào tạo, ngày
24/01/2002, chơng trình THCS với những thay đổi quan trọng, là một khâu then
chốt của quá trình này. Trớc yêu cầu đó, môn Ngữ văn lớp 7 quán triệt các yêu
cầu: Tích hợp, tích tực, giảm tải, thay đổi toàn bộ cấu trúc, nội dung chơng trình
SGK, tạo cho việc giảng dạy môn Ngữ văn có nhiều dấu hiệu tích cực.
Để đáp ứng đợc những yêu cầu trên, ngời giáo viên cần nâng cao chất lợng
giảng dạy, vận dụng sáng tạo, linh hoạt đổi mới phơng pháp dạy học ở môn Ngữ
văn 7 nh thế nào để đạt hiệu quả cao?
B/ Những việc làm cụ thể
1. Đọc tổng thể toàn bộ chơng trình Ngữ văn lớp 7
Mục tiêu chơng trình nhấn mạnh tới sự hình thành, phát triển các năng lực
chủ yếu của học sinh, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nớc trong thời kì công
nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Chơng trình Ngữ văn lớp 7 gồm 3 phân môn: Văn Tiếng việt Tập làm
văn. Mỗi phân môn có kiến thức và kĩ năng riêng.
Chơng trình đợc cấu tạo theo đơn vị bài học, về cơ bản, mỗi bài học là một
chỉnh thể gồm 3 nội dung: Văn Tiếng việt Tập làm văn. Nội dung chơng
trình xây dựng theo nguyên tắc đồng tâm tích hợp ngang, dọc gồm 1 số kiểu
văn bản: Tự sự, biểu cảm, nghị luận, hành chính. Có tác dụng rèn kĩ năng nghe,
nói, đọc, viết, hình thành năng lực tiếp nhận và tạo lập văn bản, phân tích, cảm
thụ, bình giáo một cách chân thực, chủ động cũng nh tăng tính ứng dụng của việc
dạy học bộ môn:
+ Đó chính là điểm đổi mới nhất về chơng trình SGK, làm cho sách tinh
gọn, thể hiện rõ tính khoa hóc.
+ Điểm mới thứ hai là tinh thần đổi mới phơng pháp dạy học theo phơng h-
ớng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh, cụ thể ở chỗ:

viên nêu vấn đề bằng hệ thống câu hỏi có phân loại cấp độ khác nhau, có độ mở,
trò thảo luận và phát hiện kiến thức bằng hoạt động cá nhân, kết hợp hoạt động
nhóm, sau đó là nhận xét của học sinh rồi đánh giá của Thầy chốt lại kiến thức
chuẩn. Thầy nói vừa đủ, trò phải đợc luyện nói, thảo luận, tranh luận nhiều hơn.
Giáo viên kết hợp nhuần nhuyễn, linh hoạt nhiều phơng pháp trong dạy học, luôn
tìm ra tình huống có vấn đề, đa ra để học sinh thảo luận. Giáo viên cần quan tâm
tới từng cá nhân học sinh rồi động viên, khuyến khích các em bằng nhiều hình
thức nh: cho điểm, vỗ tay
c, Sau tiết học phần hớng dẫn hoạt động chuẩn bị ở nhà
Giáo viên hớng dẫn học sinh nội dung chuẩn bị cụ thể của tiết học sau.
3. Ví dụ minh hoạ
Vận dụng đổi mới phơng pháp dạy học cụ thể ở môn Ngữ văn lớp 7, Bài
Tiếng gà tra Xuân Quỳnh (tiết 1).
(I) Tìm hiểu tác giả - Tác phẩm
? Dựa vào chú thích trong SGK, em hãy giới thiệu về nhà thơ? (thân thế, sự
nghiệp)
- Xuất thân trong một gia đình công chức, sớm mồ côi mẹ, phải sống với Bà
nội từ nhỏ khát khao hạnh phúc đ ợc tặng giải thởng văn học.
? Nhà thơ có những tác phẩm chính nào?
- Gồm nhiều tập thơ: Hoa dọc chiến hào, Sân ga chiều em đi, Tơ tằm, Chồi
biếc, Hoa cỏ may, Lời ru trên mặt đất, Bầu trời trong quả trứng
- Truyện gồm: Mùa xuân trên cánh đồng, Vẫn có ông trăng
? Bài thơ Tiếng gà tr a ra đời vào thời gian nào?
- Những năm đầu của thời kì chống Mĩ
? Bài thơ ra đời những năm đầu của thời kì chống Mĩ giúp em hiểu biết thêm điều
gì về tình hình đất nớc ta?
- Nhân dân cả nớc bớc bào thời kì chống Mĩ rất gay go, quyết liệt.
? Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh ấy có ý nghĩa nh thế nào?
- Khêu gợi tình yêu quê hơng, đất nớc
- Cổ vũ tinh thần quyết tâm chiến đấu chống kẻ thù của quân và dân ta.

Đoạn III còn lại
(Giáo viên nói: bài này học trong 2 tiết, tiết 1 chúng ta đi phân tích nội dung đoạn
I)
? Nêu nội dung chính của đoạn 1?
?Đối tợng tác giả đề cập trong đoạn thơ là ai? Họ đang làm gì?ở đâu?
- Anh Bộ đội đang hành quân và dừng chân ở xóm nhỏ.
? Em có nhận xét gì về nhiệm vụ của các anh?
- Gian khổ, khó khăn, có khi phải vợt núi, băng rừng, chuyển đơn vị trên
chặng đờng dài để nhận nhiệm vụ mới.
? Vì sao đối với các anh chiến sĩ những giây phút đợc nghỉ lao sau những chặng
đờng hành quân dài lại có ý nghĩa vô cùng quan trọng?
- Vì dừng chân cho đỡ mỏi, giúp cho tinh thần các anh đợc toải mái, chuẩn
bị tốt tâm lí, sức khoẻ, giúp các anh hoàn thành nhiệm vụ của Đảng, nhân dân
giao
? Lúc dừng chân vào buổi tra tại xóm nhỏ ấy - âm thanh nào vẳng đến các anh?
- Tiếng gà ai
? Từ ai thuộc từ loại nào?
- Đại từ phiếm chỉ
? Tại sao tác giả lại sử dụng đại từ phiếm chỉ?
- Dùng đại từ phiếm chỉ có mục đích diễn tả tiếng gà có thể có thật hoặc chỉ
có trong tâm tởng của anh chiến sĩ.
? Tiếng gà đợc nhà thơ diễn tả nh thế nào?
- Cục cục tác
ta
? Em nhận xét gì về nhịp của câu thơ trên?
- Nhịp 1/2/3 (chậm rãi, bình dị)