Một số phương pháp dạy tốt phân môn Âm nhạc thường thức lớp 7

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY TỐT PHÂN MÔN
ÂM NHẠC THƯỜNG THỨC LỚP 7

I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
- Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực khách quan bằng
những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh và nhịp điệu.
- Âm nhạc là một trong những hình thái của ý thức xã hội, phụ thuộc vào quy luật
chung của tự nhiên. Đồng thời âm nhạc còn có những quy luật riêng bắt nguồn từ
tính chất đặc thù của loại hình nghệ thuật này. Cũng như những loại hình nghệ
thuật khác : Hội họa thì sử dụng đường nét, hình khối, màu sắc. Văn thơ thì sử
dụng bằng sức mạnh của ngôn từ, còn Âm nhạc sử dụng bằng âm thanh.
- “Về tác dụng của âm nhạc, người ta chú ý đến tính hấp dẫn, tính tập hợp, tính cổ
vũ động viên, tính liên tưởng, sự hòa nhập cộng đồng và phát huy óc tưởng tượng,
sáng tạo” ( Trích – sách giáo khoa âm nhạc 6 trang 5).
- Âm nhạc là món ăn tinh thần, nó có tầm quan trọng trong đời sống của con người
từ xưa đến nay. Âm nhạc tạo cho không khí vui vẻ, giải trí tinh thần sau những giờ
học căng thẳng, sau những giờ lao động mệt nhọc. Vì vậy theo chủ trương của Bộ
giáo dục và đào tạo thì bộ môn âm nhạc đã được đưa vào giảng dạy trong các cấp
như : Mầm non, Tiểu học và bậc THCS.
- Âm nhạc trong nhà trường không phải nhằm đào tạo các em thành ca sĩ, nghệ sĩ,
diễn viên, với tư cách là một môn học có mức độ nhất định về mục đích và nội
dung, song mục đích của việc dạy và học môn âm nhạc trong nhà trường phổ thông
là giáo dục văn hoá âm nhạc cho học sinh nhằm trang bị cho các em những kiến
thức sơ giản, các kĩ năng nhằm tạo điều kiện cho khả năng cảm thụ, hiểu và thể
hiện nghệ thuật âm nhạc, khơi dậy ở các em những khả năng sáng tạo trong hoạt
động âm nhạc, củng cố thêm về tình cảm đạo đức, về niềm tin thị hiếu nghệ thuật
và nhu cầu âm nhạc.
- Thông qua những phương tiện của nghệ thuật âm nhạc để bồi dưỡng khả năng
nhận thức, phát triển tư duy, óc sáng tạo góp phần cùng các môn học khác phát

– Nhạc lí và Âm nhạc thường thức. Trong đó phân môn Âm nhạc thường thức
(phân môn 3) cung cấp cho học sinh một số kiến thức đáng kể về mặt âm nhạc,
kiến thức về các nhạc sĩ trong và ngoài nước, các tác phẩm và những đóng góp của
họ cho nền âm nhạc của đất nước mình, cho thế giới. Các em cũng được biết nhiều
thể loại và phong cách âm nhạc khác nhau qua từng thời kì, từng giai đoạn lịch sử.
- Thế nhưng phân môn “Âm nhạc thường thức” lại là một phân môn “khó dạy”, để
tạo được hứng thú trong giờ học hát, học tập đọc nhạc thì kết quả sẽ khả quan
nhiều hơn, còn với phân môn Âm nhạc thường thức thì đòi hỏi bản thân người làm
Trường THCS Thiện Tân

4

GV : Đồng Thị Hòa


Một số phương pháp dạy tốt phân môn Âm nhạc thường thức lớp 7

công tác giảng dạy cần phải đưa ra những phương pháp, trò chơi, cách thức lồng
ghép vào tiết dạy để làm sao tạo sự hứng thú và tạo sự yêu thích bộ môn trong lòng
các em.
- Phải làm thế nào để nâng cao được chất lượng giảng dạy, làm sao cho tiết học
thật sinh động, cuốn hút học sinh và phù hợp với việc đổi mới phương pháp giảng
dạy “Thầy chỉ đạo, trò chủ động”, nâng cao chất lượng dạy và học theo hướng tích
cực : “Kiến thức phải được chiếm lĩnh bởi người học”.
- Trải qua gần 9 năm giảng dạy, tôi xin đưa ra một số kinh nghiệm mà bản thân tôi
đã đúc kết được trong quá trình dạy học đó là “ Một số phương pháp dạy tốt
phân môn Âm nhạc thường thức lớp 7”. Những phương pháp, trò chơi, cách thức
lồng ghép này có thể vừa dẫn dắt các em vào bài mới hoặc cũng có thể là phần
củng cố kiến thức tạo cho học sinh thêm phần hứng thú, khắc sâu bài học lâu hơn,
và đặc biệt các em yêu thích bộ môn hơn.

theo chiều hướng tích cực.
- Với một tiết học mà có nội dung phân môn “Âm nhạc thường thức”, giáo viên
phải biết phân bố thời gian hợp lí để làm sao truyền tải hết kiến thức trọng tâm của
bài mà bên cạnh đó vẫn truyền đạt thêm kiến thức ngoài sách giáo khoa, kết hợp
lồng ghép trò chơi để gây hứng thú cho các em.
- Rõ ràng ngay từ bước chân của giáo viên khi vào lớp với thái độ vui vẻ, thân
thiện với học sinh, đánh giá công bằng trong việc kiểm tra, đều là những yếu tố
góp phần tạo nên không khí hào hứng chung của cả lớp để chuẩn bị vào bài học
mới.
- Về cách thức dạy phân môn Âm nhạc thường thức, khi đã bước sang nội dung
này, giáo viên có thể lồng ghép ngay khi mới chuyển sang nội dung học âm nhạc
thường thức hoặc lồng ghép vào phần củng cố sau khi đã học xong. Giáo viên phải
biết linh hoạt lồng ghép ở từng bài, có như vậy các em mới cảm nhận được phân
môn “Âm nhạc thường thức” không chỉ đơn điệu là đọc bài ở nhà, sau đó thầy hỏi,
trò trả lời rồi ghi ý chính vào vở, mà giáo viên phải cho các em biết thêm nhiều
kiến thức mới ngoài sách giáo khoa, khuyến khích các em tìm hiểu thêm những
kiến thức mới, giáo viên cho học sinh nghe âm nhạc nhiều hơn để các em cảm
nhận bài sâu sắc hơn. Sau đây tôi xin trình bày sáng kiến kinh nghiệm vào những
tiết dạy cụ thể :
2.1 : PHƯƠNG PHÁP “THUYẾT TRÌNH”
Tiết 3 :
- Ôn tập bài hát : Mái trường mến yêu
- Ôn tập Tập đọc nhạc : TĐN số 1
- Âm nhạc thường thức : Nhạc sĩ Hoàng Việt và bài hát Nhạc rừng
Với phương pháp truyền thống, bản thân tôi sẽ tận dụng những ưu điểm của
phương pháp này để truyền tải đến các em. Đầu tiên, tôi đưa hình ảnh của nhạc sĩ
Hoàng Việt cho các em quan sát, nhưng chưa nói tên tác giả.
Trường THCS Thiện Tân

6

nắm thêm đôi nét về cuộc đời cũng như sự nghiệp của nhạc sĩ Hoàng Việt.
- Và ngày hôm nay các em sẽ được nghe một bài hát tiêu biểu đó là bài “Nhạc
rừng”.
- Giáo viên đặt câu hỏi :
Trường THCS Thiện Tân

7

GV : Đồng Thị Hòa


Một số phương pháp dạy tốt phân môn Âm nhạc thường thức lớp 7

? Bài hát “Nhạc rừng” sáng tác vào năm nào ? Lúc này nước ta đang chống giặc
nào ?
- Bài hát “Nhạc rừng” sáng tác năm 1953 ở Nam Bộ, trong thời kì kháng chiến
chống thực dân Pháp.
- Học sinh nghe bài hát qua đĩa nhạc, sau đó nêu cảm nhận của mình sau khi nghe
xong.
- Giáo viên giảng giải thêm : Khi ông sáng tác bài hát “Nhạc rừng” là lúc ông
đang công tác tại Đoàn Văn công phân liên khu miền Đông Nam Bộ, chiến đấu ở
núi rừng là khổ, là thiếu thốn tiện nghi, là thiếu thốn lương thực, thiếu thuốc
men…, nói chung là thiếu đủ thứ, nhưng trong con mắt, trong tai người chiến sĩ trẻ
(25 tuổi) lại tràn đầy ánh nắng buổi sáng trong rừng, với tiếng chim hót líu lo, với
tiếng suối róc rách....
Tiết 11 :
- Ôn tập bài hát : Chúng em cần hòa bình
- Ôn tập Tập đọc nhạc : TĐN số 4
- Âm nhạc thường thức : Nhạc sĩ Đỗ Nhuận và bài hát “Hành quân xa”
- Học sinh quan sát hình ảnh của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, giáo viên không nói tên tác

+ Nhạc sĩ Đỗ Nhuận (1922-1991).
+ Sáng tác nhiều ca khúc nổi tiếng : Chiến thắng Điện Biên, Việt Nam quê hương
tôi, Hành quân xa…
+ Bài hát “Hành quân xa” sáng tác vào năm 1954, trong chiến dịch Điện Biên Phủ,
thời kì kháng chiến chống Pháp.
- Học sinh nghe bài hát “Hành quân xa” qua đĩa nhạc, sau đó nêu cảm nghĩ của
mình khi đã được nghe bài hát trên.
2.2 : KHUYẾN KHÍCH HỌC SINH “THỂ HIỆN CA KHÚC”
Tiết 3 :
- Ôn tập bài hát : Mái trường mến yêu
- Ôn tập Tập đọc nhạc : TĐN số 1
- Âm nhạc thường thức : Nhạc sĩ Hoàng Việt và bài hát Nhạc rừng
Sau khi giới thiệu về tiểu sử cũng như sự nghiệp sáng tác của nhạc sĩ Hoàng
Việt, các em được nghe giai điệu và cảm nhận về bài hát “Nhạc rừng”. Giáo viên
khuyến khích học sinh tự trình bày bài hát trên, giáo viên mở nhạc nền hoặc đàn
giai điệu cho học sinh hát (vì bài hát này khá phổ biến nên có thể sẽ có học sinh đã
được nghe hoặc giai điệu cũng dễ hát nên học sinh có thể nhớ ngay sau khi được
nghe trên lớp), nếu trình bày tương đối tốt giáo viên sẽ khích lệ, động viên và nhận
xét, xếp loại đạt, ghi nhận vào cột điểm miệng. Có thể các em thể hiện bài hát mặc
dù hát chưa hay, chưa đạt trình độ chuẩn nhưng điều đó cũng làm cho các em cảm
nhận nội dung bài sâu sắc, các em sẽ khắc sâu kiến thức của bài học nhiều hơn, các
em yêu thích các bài hát truyền thống hơn, và điều cuối cùng là các em ngày càng
hứng thú, thích học hơn trong phần học âm nhạc thường thức.
Nhưng cũng tùy bài mà giáo viên sử dụng cách thức này, vì có nhiều tác
phẩm khó, học sinh không thể trình bày được.
Trường THCS Thiện Tân

9

GV : Đồng Thị Hòa

ĐÀN BẦU

11

GV : Đồng Thị Hòa


Một số phương pháp dạy tốt phân môn Âm nhạc thường thức lớp 7

ĐÀN TRANH

VIOLONG

Học sinh quan sát và trả lời : nhạc cụ Việt Nam là đàn bầu và đàn tranh, 4 loại
nhạc cụ còn lại là nhạc cụ Phương Tây.
Sau khi học xong, học sinh được biết về cấu tạo, được nghe đầy đủ âm thanh
của 4 loại nhạc cụ Phương Tây là : đàn Piano, đàn Violin, đàn Ghi-ta và đàn Ắc
cooc đê ông, giáo viên củng cố bằng cách cho học sinh chơi trò chơi : “Mắt nhìn
tai nghe”, các em nhìn hình ảnh của một nhạc cụ, đồng thời được nghe một âm
thanh của nhạc cụ khác, sau đó giáo viên sẽ đặt câu hỏi :
? Cho biết tên của loại nhạc cụ trong hình ảnh trên, âm thanh các em được nghe đó
là âm thanh của nhạc cụ nào ?
+ Thứ nhất : Hình ảnh của đàn Piano, âm thanh của đàn Ghi-ta
+ Thứ hai : Hình ảnh của đàn Ắc cooc đê ông, âm thanh của đàn Violong.
Các em được củng cố bằng cách là nhìn hình ảnh của đàn Piano, đàn Ắc cooc
đê ông nhưng qua nghe thêm hai âm thanh các em lại nhớ tới hình ảnh của hai loại
nhạc cụ nữa là : đàn Violin và đàn Ghi-ta. Các em cũng ghi nhớ và phân biệt được
âm thanh của các loại nhạc cụ.
2.4 : “NGHE NHẠC VÀ ĐƯA RA SUY LUẬN”
Tiết 21 :

cuốn, giáo viên cho học sinh chơi trò chơi : “nhìn hình ảnh đoán tên nhạc sĩ”, giáo
viên sẽ cho học sinh quan sát hình của hai nhạc sĩ. Các em sẽ đoán tên của hai nhạc
sĩ đó. Hình ảnh đầu tiên là nhạc sĩ Mô – Da, nhạc sĩ nổi tiếng người Áo, hình ảnh
thứ hai là nhạc sĩ Bê tô ven, nhạc sĩ nổi tiếng người Đức. Hình số 1 là các em đã
học và biết ở lớp 6, nên các em sẽ đoán được tên, còn nhạc sĩ Bê tô ven các em
chưa được học nhưng ở trong sách giáo khoa đã có hình ảnh của Ông, học sinh nào
có xem bài trước ở nhà thì các em vẫn có thể đoán đúng. Giáo viên giới thiệu cho
học sinh biết là nhạc sĩ Bê tô ven chính là học trò của nhạc sĩ Mô – Da.
Đây cũng là một cách làm cho các em sẽ tích cực, chủ động xem bài trước ở nhà.

Trường THCS Thiện Tân

13

GV : Đồng Thị Hòa


Một số phương pháp dạy tốt phân môn Âm nhạc thường thức lớp 7

MÔ – DA

BÊ – TÔ – VEN

2. 6 : “GIẢI Ô CHỮ” :
Tiết 23 :
- Ôn tập bài hát : Khúc ca bốn mùa
- Ôn tập tập đọc nhạc : TĐN số 7
- Âm nhạc thường thức : Vài nét về âm nhạc thiếu nhi Việt Nam.
Ở bài này, nội dung 3 phần Âm nhạc thường thức sẽ giới thiệu cho các em biết
vài nét về âm nhạc thiếu nhi Việt Nam, giáo viên giảng bài, đặt một số câu hỏi cho


M Đ

M N

O

N

O

Ồ

N

G

C

H

O

C

Đ

A

D

cha mẹ luôn là người che chở, bảo vệ con cái và chắp cánh cho ước mơ của các
con bay xa ? (Đáp án : Cho con)
- Hàng ngang thứ 5 gồm 6 chữ cái, sau cách mạng tháng 8 – 1945, các bài hát thiếu
nhi đã trở nên phong phú và …? (Đáp án : Đa dạng)
- Hàng ngang thứ 6 gồm 7 chữ cái, nghe nhạc đoán tên bài hát ? (Đáp án : Chú
cuội)
- Câu hỏi chìa khóa hàng dọc gồm 6 chữ cái, đây là nhu cầu về tinh thần hết sức
cần thiết đối với thiếu nhi ? (Đáp án : Âm nhạc)
Qua phần củng cố kiến thức, các em hiểu bài hơn, nắm kiến thức vững vàng
hơn, các em biết tác dụng của âm nhạc đối với cuộc sống, đặc biệt là âm nhạc dành
Trường THCS Thiện Tân

15

GV : Đồng Thị Hòa


Một số phương pháp dạy tốt phân môn Âm nhạc thường thức lớp 7

cho lứa tuổi thiếu nhi, giáo viên nhắc nhở các em cần biết chọn bài hát có nội
dung, lời ca phù hợp với lứa tuổi.
III. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI :
- Nhờ sưu tầm các hình ảnh, tài liệu qua sách báo, qua mạng internet, sách giáo
viên, qua các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ hè, giáo viên đã tự bồi dưỡng cho mình
những phẩm chất cao đẹp, bản thân tự tin nhiều hơn, làm việc cũng hiệu quả hơn,
chất lượng giảng dạy cũng cao hơn.
- Về phía học sinh, các em cũng có những kiến thức căn bản, nhận thức đúng đắn,
phát huy hết khả năng của mình và cảm thấy hứng thú hơn.
- Với sự áp dụng các biện pháp nói trên, trong năm qua tôi nhận thấy đa số học
sinh đều rất hứng thú học tập, có nhiều em đã thể hiện rõ năng khiếu của mình đối


7B

31

22
(70.9 %)

6
(19.4 %)

3
(9.7 %)

- Sau khi làm đề tài :
STT Khối lớp SSHS

Thích học
(%)

Hơi thích học Không thích học
(%)
(%)

1

7A

35



Một số phương pháp dạy tốt phân môn Âm nhạc thường thức lớp 7

IV. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ, KHẢ NĂNG ÁP DỤNG :
1. Đề xuất :
- Qua thực tiễn tại trường, tôi thấy rằng trường nào cũng có thể làm tốt công tác
xây dựng một đội văn nghệ vững mạnh cho trường mình, bởi hoạt động này rất
thiết thực với các em, các em có thể tự hào về phong trào vững mạnh của trường.
- Ngoài việc học ở trên lớp, để các em được trải nghiệm sáng tạo trên thực tế, rất
mong nhà trường, địa phương và cấp trên thường xuyên tổ chức các cuộc thi văn
nghệ, để các em được giao lưu văn nghệ với nhau, không chỉ trong trường mà còn
ở các trường bạn. Có trải nghiệm thực tế, các em sẽ phát huy hết khả năng, bộc lộ
năng khiếu của mình, qua đó giúp cho các em yêu thích bộ môn Âm nhạc hơn.
Khích lệ, động viên các em học tập tốt hơn.
- Kính mong các cấp lãnh đạo thường xuyên mở lớp chuyên đề và các lớp bồi
dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ để cho tất cả thầy (cô) giáo dạy môn Âm nhạc
trong huyện được dự giờ, học tập, trao đổi kinh nghiệm.
2. Khuyến nghị :
- Với bộ môn âm nhạc thì chú trọng đến kiểm tra thực hành, ngoài việc kiểm tra
trên lớp theo quy định của phân phối chương trình, nhà trường có thể tổ chức các
cuộc thi văn nghệ ngoại khóa với nhiều chủ đề, nội dung và hình thức đa dạng : hát
đơn ca, song ca, tam ca, tốp ca, hát tập thể với số lượng nhiều học sinh (lưu ý có cả
học sinh nam và học sinh nữ), với các chủ đề như : cô và mẹ, về ngày nhà giáo
Việt Nam, biển đảo, về anh bộ đội cụ Hồ, mái trường, các bài hát mang tính giáo
dục, các bài hát về lứa tuổi thiếu nhi, học sinh…Khuyến khích các em có múa
minh họa và có trang phục, đạo cụ hỗ trợ. Qua lời ca tiếng hát, cũng giáo dục được
các em rất nhiều mặt.
- Trong các cuộc thi đố em, rung chuông vàng được tổ chức ở trường, ngoài câu
hỏi của các môn học khác thì giáo viên âm nhạc cũng ra đề một số câu hỏi thuộc về
lĩnh vực âm nhạc ( lí thuyết âm nhạc, âm nhạc thường thức, nghe nhạc đoán tên bài


Một số phương pháp dạy tốt phân môn Âm nhạc thường thức lớp 7

MỤC LỤC :
I. Lí do chọn đề tài……………………………………………………………...................................3
II. Tổ chức thực hiện đề tài…….......................................................................................................5
1. Cơ sở lí luận…………………………………………………………………....................................5
2. Nội dung, biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài……………………...................5
III. Hiệu quả của đề tài ……………………………………………………….................................14
IV. Đề xuất, khuyến nghị, khả năng áp dụng...........................................................................15
1. Đề xuất.................................................................................................................................................15
2. Khuyến nghị......................................................................................................................................16
3. Khả năng áp dụng...........................................................................................................................16
V. Tài liệu tham khảo…………………………….............................................................................16

Trường THCS Thiện Tân

19

GV : Đồng Thị Hòa