ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ HỒNG OANH

CHẾ ĐỊNH CẤP DƯỠNG
TRONG LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH
NĂM 2000

luËn v¨n th¹c sÜ luËt häc

Hµ néi - 2006

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN THỊ HỒNG OANH

CHẾ ĐỊNH CẤP DƯỠNG
TRONG LUẬT HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH
NĂM 2000
Chuyên ngành : Luật Dân sự
Mã số

: 5.05.07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC


BLHĐ

Bộ luật Hồng Đức

BLGL

BỘ LUẬT GIA LONG

CNH – HĐH

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá

CNTTLH

Công nhận thuận tình ly hôn

HN&GĐ

HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH

XHCN

Xã hội chủ nghĩa
TOÀ ÁN NHÂN DÂN TỐI

TANDTC

CAO

Tp. HCM

Luật HN&GĐ năm 2000, yêu cầu sự điều chỉnh của
chế định cấp dưỡng
Chương 2: Nội dung của chế định cấp dưỡng theo Luật Hôn

32

nhân và Gia đình năm 2000
2.1. Các qui định chung về cấp dưỡng

34

2.2. Các trường hợp cấp dưỡng cụ thể

58

2.3. Chế tài của Chế định cấp dưỡng

75

Chương 3: Thực trạng thi hành và áp dụng pháp luật về cấp

79

dưỡng và một số giải pháp hoàn thiện chế định cấp
dưỡng trong giai đoạn hiện nay
3.1. Thực trạng thi hành pháp luật về cấp dưỡng và những

79

nguyên nhân của nó

ngoài. Như một sự phát triển theo tỷ lệ thuận nếu số vụ án ly hôn tăng thì số trẻ
em lang thang cơ nhỡ, số người độc thân, số người tàn tật không nơi nương tựa
cũng tăng lên nhanh chóng. Những người rơi vào hoàn cảnh khó khăn rất cần sự
giúp đỡ về vật chất và tinh thần của xã hội nhưng đặc biệt và trước tiên là sự
giúp đỡ của các thành viên trong gia đình. Nhưng từ trước đến nay vấn đề cấp
dưỡng ở nước ta phần lớn được đặt ra dựa trên đạo đức truyền thống là chủ yếu.
Vì vậy mà hiệu quả của vấn đề cấp dưỡng không cao. Do đó mà những số phận
không may mắn vẫn chưa nhận được sự giúp đỡ khi những thành viên trong gia
đình là người bạc bẽo hoặc không có điều kiện để thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng
cho người khác, và những gánh nặng đó lại đè nặng lên vai xã hội. Chúng tôi
thiết nghĩ đã đến lúc chúng ta cần phải tạo ra một hành lang pháp lý hoàn thiện

6


và đảm bảo cho nó được thực thi trong cuộc sống, nhằm điều chỉnh các quan hệ
giữa các thành viên trong gia đình đặc biệt là quan hệ cấp dưỡng phát triển theo
chính sách của Đảng và Nhà nước đã đặt ra, không ngừng thực hiện việc quản lý
xã hội bằng pháp luật, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là cấn
thiết và cấp bách đối với nước ta trong giai đoạn hiện nay. Chúng ta ngày càng
phải hoàn thiện mình hơn để có thể sánh vai cùng các nước trong khu vực và thế
giới, xây dựng xã hội văn minh ở đó không có tình trạng người già và trẻ em
lang thang cơ nhỡ, mọi số phận hẩm hiu trong xã hội sẽ được gia đình và xã hội
cưu mang. Xuất pháp từ những lý do nêu trên mà chúng tôi chọn đề tài: “Chế
định cấp dưỡng trong pháp luật hôn nhân và gia đình năm 2000”. Nhằm nghiên
cứu về lý luận và thực tiễn, chỉ rõ những bất cập và vướng mắc trong quá trình
thực hiện chế độ cấp dưỡng và nêu ra những phương hướng góp phần vào công
cuộc hoàn thiện pháp luật về cấp dưỡng nói riêng và pháp luật hôn nhân gia đình
nói chung.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài

3. Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài
3.1. Mục tiêu:
Tìm ra các luận cứ khoa học và thực tiễn, so sánh với các qui định cấp
dưỡng của các nước khác trên thế giới nhằm nâng cao hiệu quả của việc thực
hiện chế độ cấp dưỡng ở nước ta hiện nay. Từ đó chỉ ra một số giải pháp cho
việc hoàn thiện các qui định pháp luật về cấp dưỡng nói riêng và hệ thống
pháp luật nước ta nói chung nhằm gìn giữ và phát huy những truyền thống tốt
đẹp của dân tộc ta.
3.2. Nhiệm vụ:
- Cơ sở lý luận về chế định cấp dưỡng, nghiên cứu một cách toàn diện
lịch sử về vấn đề cấp dưỡng trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

8


- Đánh giá đúng đắn và toàn diện thực trạng của việc thực thi pháp luật
về cấp dưỡng.
- Phân tích nguyên nhân.
- Xác định yêu cầu mới đặt ra với việc xây dựng pháp luật về cấp
dưỡng trong giai đoạn hiện nay.
- Đưa ra phương hướng, giải pháp và kiến nghị để hoàn thiện pháp luật
về cấp dưỡng nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn đặt ra.
4. Phạm vi nghiên cứu của luận án
Đề tài “Chế định cấp dưỡng trong luật hôn nhân và gia đình năm 2000”
vì vậy trong khuôn khổ luận văn thạc sĩ luật học tác giả chỉ tập trung nghiên
cứu các qui định pháp luật về cấp dưỡng giữa các thành viên trong gia đình.
Cơ sỡ lý luận, thực tiễn đánh giá thực trạng để từ đó nhận thức rõ yêu cầu cơ
bản và đưa ra phương hướng giải quyết, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả
của việc cấp dưỡng đồng thời hoàn thiện hơn pháp luật về cấp dưỡng trong
giai đoạn hiện nay.

10


Tài liệu tham khảo
1. Ph. Ăngghen (1961). Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của
Nhà nước, NXB Sự thật Hà Nội.
2. Bộ luật Gia Long.
3. Bộ luật Hồng Đức.
4. Bộ Luật Hình Sự năm 1995.
5. Bộ Luật Dân Sự năm 1995.
6. Bộ Luật Dân Sự năm 2005.
7. Bộ Luật Tố Tụng Dân Sự năm 2004.
8. Bộ Dân Luật Sài Gòn năm 1972.
9. Bộ Luật Dân Sự của nước Cộng hoà Pháp (1998). NXB Chính trị Quốc
gia Hà Nội.
10.Bộ luật gia đình Bungari (1994). Tài liệu tham khảo của Ban soạn thảo
Luật HN&GĐ (sửa đổi) Hà Nội.
11.Bộ luật gia đình của Cộng hoà liên bang Đức (1994). Tài liệu tham
khảo của Ban soạn thảo Luật HN&GĐ (sửa đổi) Hà Nội.
12.Bộ luật gia đình của CuBa (1994). Tài liệu tham khảo của Ban soạn
thảo Luật HN&GĐ (sửa đổi) Hà Nội.
13.Bình luận khoa học Luật HN&GD Việt Nam năm 2000. Chính trị Quốc
gia Hà Nội.
14.Bộ Tư pháp (2002). Báo cáo tổng kết 10 năm công tác thi hành án dân
sự 1993 – 2002, Bộ Tư pháp Hà Nội.
15.Các Mác, F.Ăng Ghen (1884). Nguồn gốc của chế độ tư hữu gia đình
Nhà nước, NXB sự thật hôn nhân gia đình, Chính trị Quốc gia Hà Nội.

11


34.Nguyễn Thanh Lành (2002). Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 10/2002 Buộc bị cáo nộp tiền cấp dưỡng 1 lần hay nhiều lần.
35.Nguyễn Phương Lan (2001). Tạp chí Luật học 01/2001 - Vấn đề cấp
dưỡng trong Luật HN&GĐ năm 2000.
36.Phan Trung Lý và Hà Thị Mai Hiên (2000). Tạp chí Nhà nước và Pháp
luật số 3/2000 - Vấn đề tài sản giữa vợ và chồng trong dự thảo Luật
HN&GĐ sửa đổi.
37.Thanh Lê (2001). Xã hội học gia đình, đại học Quốc gia TP.HCM.
38.Tưởng Huy Lượng (2001). Bình luận một số vụ án dân sự trong hôn
nhân gia đình, Chính trị Quốc gia Hà Nội.
39.Pháp lệnh về người tàn tật (1998).
40.Pháp lệnh về người cao tuổi (2000).
41.Pháp lệnh thi hành án dân sự (2004).
42.Quốc hội (2000). Nghị quyết số 35/2000/QH 10 ngày 9/6/2000 về việc
thi hành Luật HN&GĐ.
43.Nguyễn Thị Oanh (1999). Gia đình Việt Nam thời mở cửa, NXB trẻ thành
phố Hồ Chí Minh.
44.Lê Thi (2002). Gia đình Việt Nam trong bối cảnh đất nước đổi mới,
NXB Khoa học xã hội Hà Nội.
45.Lê Thi (2004). Hỏi đáp về Luật HN&GĐ Việt Nam, NXB Khoa học xã
hội Hà Nội.
46.Đinh Trung Tụng (2001). Khái quát một số điểm mới của Luật HN&GĐ
năm 2000.
47.Đinh Trung Tụng (2001). Những quan điểm chỉ đạo xây dựng Luật
HN&GĐ năm 2000, Tạp chí Dân chủ – Pháp luật (số chuyên đề về
Luật HN&GĐ năm 2000) (Tr 70-75).

13


48. Đinh Trung Tụng chủ biên (2000). Giới thiệu những nội dung cơ bản