ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

NGUYỄN XUÂN TIẾN

MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ LIÊN QUAN ĐẾN
GIAO DỊCH THUÊ TÀI CHÍNH MÁY BAY TRONG
LĨNH VỰC HÀNG KHÔNG DÂN DỤNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI – 2005

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT


NGUYỄN XUÂN TIẾN

MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ LIÊN QUAN ĐẾN GIAO DỊCH
THUÊ TÀI CHÍNH MÁY BAY TRONG LĨNH VỰC HÀNG
KHÔNG DÂN DỤNG

CHUYÊN NGÀNH: LUẬT QUỐC TẾ
MÃ SỐ: 50512

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TIẾN SĨ HOÀNG NGỌC GIAO
KHOA LUẬT - ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

Chương 1:
PHÁP LUẬT VÀ THÔNG LỆ QUỐC TẾ VỀ THUÊ TÀI CHÍNH MÁY BAY
TRONG LĨNH VỰC HÀNG KHÔNG DÂN DỤNG..........................................................5

1.1 Thuê tài chính và thuê tài chính máy bay.................................................5
1.1.1

Thuê

tài

chính.............................................................................................5
1.1.2 Thuê tài chính máy bay..............................................................................9
1.2. Các điều ước quốc tế liên quan đến thuê tài chính máy bay................11
1.2.1. Công ước về công nhận quốc tế các quyền đối với tầu bay, ký tại
Geneva

ngày

19

tháng

6

năm

1948................................................................................11
1.2.2. Công ước Cap Town về quyền lợi quốc tế đối với trang, thiết bị di động
và Nghị định thư của công ước Cap Town qui định riêng cho trang, thiết bị là

1.3.3.

Công

ước

1944.........................42

Chi

cago

về

hàng

không

dân

dụng

năm


1.4. Thông lệ quốc tế về thuê tài chính máy bay trong lĩnh vực hàng không
dândụng...........................................................................................................47
1.4.1.Các hình thức tài trợ thuê và thuê tài chính máy bay...............................47
1.4.2. Một số cấu trúc điển hình của giao dịch thuê tài chính máy bay............50
1.4.3. Một số tổ chức hỗ trợ tín dụng xuất khẩu trong hoạt động thuê tài chính

tính

chất

quốc

tế

.........................................................95
3.1.2. Rủi ro chính trị........................................................................................97
3.1.3. Đăng ký máy bay....................................................................................98


3.1.4. Bảo
đảm.................................................................................................100
3.1.5. Rủi ro về tiền.........................................................................................101
3.1.6.

Rủi

ro

về

vỡ

nợ......................................................................................102
3.1.7. Chọn luật...............................................................................................103
3.2. Hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam về thuê tài chính và thuê tài
chính máy bay trong lĩnh vực hàng không dân dụng................................104

kinh doanh trên thị trường quốc tế.
Tuy nhiên kinh doanh vận tải hàng không là một ngành có rất nhiều đặc
thù riêng. Vì vậy các qui định về hàng không của hầu hết các nước trên thế
giới đều có những tiêu chuẩn pháp lý hết sức chặt chẽ. Ngay cả trong khía
cạnh kinh doanh, thuê , mua máy bay vì đây là một tài sản rất lớn có liên quan
đến nhiều vấn đề pháp lý quốc tế và các quốc gia tham gia giao dịch đó.
Đối với ngành hàng không Việt Nam tính từ thời điểm ra đời của Tổng
công ty Hàng không Việt Nam ( Vietnam Airlines) năm 1995 theo Nghị định
số 04 của Thủ tướng Chính phủ 1995 về việc thành lập Tổng công ty hàng
không Việt Nam là một tổng công ty 91, thì việc tham gia các hoạt động kinh
doanh, cạnh tranh với các hãng khác trên thị trường quốc tế đã bắt đầu hình
thành một cách rõ rệt với tư cách là một tập đoàn kinh tế mũi nhọn của đất
nước trong lĩnh vực hàng không.
Với sự chuyển đổi từ một Hãng hàng không được quản lý theo chế độ
kinh tế tập trung ( nằm trong bộ Quốc phòng) sang nền kinh tế thị trường,
Hàng không Việt Nam đã nhanh chóng thích nghi với hoàn cảnh và điều kiện
mới. Trong đó phải tính đến việc thuê mua máy bay thế hệ mới hiện đại của
các nước tư bản để thay thế các máy bay cũ của Liên Xô trước đây. Với nguồn
ngân sách ít ỏi của nhà nước, việc đầu tư vào đội máy bay không có cách nào
tốt hơn là hình thức thuê tài chính máy bay.


Hình thức thuê tài chính máy bay đã có từ thế kỷ 19 ở các nước tư bản
phát triển như Anh , Mỹ, Pháp, Đức và Nhật bản…Về bản chất kinh tế đó là
những giao dịch và sự liên kết giữa các ngân hàng (người có vốn và tập trung
được vốn nhàn rỗi từ nhân dân) với các nhà đầu tư (các công ty chứng khoán),
các nhà sản xuất máy bay và các hãng hàng không để giúp các hãng hàng
không không có đủ vốn mua máy bay đưa vào khai thác thương mại. Mặt khác
vì máy bay là một tài sản rất lớn và mang tính rủi ro cao nên nếu chỉ một công
ty đầu tư toàn bộ số tiền mình có vào một máy bay thì sẽ nhiều rủi ro hơn là

3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu đề tài:
- Mục đích:
Đánh giá các qui định của pháp luật quốc gia và pháp luật quốc tế về
thuê tài chính máy bay và đưa ra một số giải pháp để hoàn thiện pháp luật Việt
nam về vấn đề này.
- Nhiệm vụ:
+ Tìm hiểu và nghiên cứu pháp luật và thông lệ quốc tế về thuê tài chính
máy bay (chủ yếu là các công ước về lĩnh vực thuê tài chính máy bay và một
số công ước có liên quan trong ngành hàng không dân dụng quốc tế).
+ Đánh giá pháp luật Việt Nam về thuê tài chính và thuê tài chính máy
bay.
+ Kiến nghị một số giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt nam về thuê tài
chính máy bay.

4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài:
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các vấn đề pháp lý trong giao dịch
thuê tài chính, thuê tài chính máy bay trong lĩnh vực hàng không dân dụng.


- Phạm vi nghiên cứu tập trung vào pháp luật Việt Nam, pháp luật quốc
tế (các điều ước quốc tế đa phương về thuê tài chính máy bay trong lĩnh vực
hàng không dân dụng) và các văn bản pháp luật có liên quan. Trên cơ sở đó
đưa ra một số biện pháp hoàn thiện pháp luật nước ta về vấn đề này.
5. Phương pháp nghiên cứu của đề tài:
- Phương pháp được sử dụng trong luận văn là phép duy vật biện chứng,
duy vật lịch sử và các phương pháp phân tích, tổng hợp, diễn giải, qui nạp, so
sánh , đối chiếu dựa trên các văn bản pháp luật trong nước và quốc tế cũng như
các nguồn tư liệu sách, báo, bài viết, các giáo trình của các học giả trong và
ngoài nước liên quan đến thuê tài chính và thuê tài chính máy bay.


Tiếng Việt
1.

Giáo trình Luật quốc tế , Đại học Tổng hợp Hà Nội, 1998

2.

Giáo trình Luật quốc tế, Đại hoc Luật Hà Nội, 2004

3.

Luật hàng không dân dụng Việt Nam 1991

4.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật hàng không dân dụng Việt
Nam 1991

5.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật hàng không dân
dụng Việt Nam 1991

6.

Luật Các tổ chức tín dụng năm 1997

7.

Luật sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng năm 1997

13.

Thông tư số 03/TT-NH5 ngày 9/2/1996 của Thống đốc Ngân hàng nhà
nước hướng dẫn thực hiện Nghị định 64 CP ngày 9/10/1995

14.

Thông tư số 08/2001/TT-NHNN ngày 06/9/2001 của Ngân hàng Nhà
nước hướng dẫn thực hiện Nghị định 16/NĐ-CP ngày 02/5/2001

15.

Thông tư số 07/2004/TT-NHNN ngày 01/1/2004 của Ngân hàng Nhà
nước Việt Nam sửa đổi Thông tư số 08/2001/TT-NHNN

16.

Thông tư số 01/2004/TT-BGTVT ngày 16/01/2004 hướng dẫn việc đăng
ký tầu bay và đăng ký các quyền đối với tầu bay.

17.

Quyết định số 149/QĐ-NH5 ngày 17/5/1995 của Ngân hàng Nhà nước
áp dụng thí điểm hoạt động thuê tài chính

18.

Qui chế số 113/HĐTĐCP ngày 17/296 của Hội đồng thẩm định thuê tàu
bay của chính phủ về thẩm định thuê tầu bay dân dụng


Công ước Cap Town về quyền lợi quốc tế đối với trang, thiết bị di động
và Nghị định thư của công ước Cap town qui định riêng cho trang, thiết
bị là tầu bay

25.

Công ước về các hành vi phạm tội và một số hành vi khác thực hiện trên
tầu bay, ký tại Tokyo ngày 14 tháng 9 năm 1963

26.

Công ước nhằm ngăn chặn việc chiếm giữ bất hợp pháp tầu bay, ký tại
La Hay ngày 16 tháng 12 năm 1970

27.

Công ước nhằm ngăn chặn những hành vi bất hợp pháp chống lại an
toàn hoạt động hàng không dân dụng, ký tại Montreal ngày 23 tháng 9
năm 1971

28.

Công ước Roma 1952 về trách nhiệm bồi thường ngoài hợp đồng trong

lĩnh vực hàng không dân dụng
29.

Đinh Văn Cung, Đinh Văn Thanh (1999), Các công ước quốc tế về hàng
không dân dụng, Nhà xuất bản thống kế



IATA (2004). International Air Law


Website:
37.



38.

tnamnet. com.vn

39.