MỤC LỤC

1


MỞ ĐẦU
Ngày 01/12/2009, Hiệp ước Lisbon của EU đã chính thức có hiệu lực, tạo cho EU
một diện mạo mới, mở ra một chương mới trong lịch sử EU. Hiệp ước nêu ra một số
chính sách mới đồng thời thay đổi nội dung của các chính sách cũ, trong đó có chính
sách đối ngoại và an ninh chung. Để tìm hiểu về sự thay đổi này cụ thể là trong chức
năng của các thiết chế liên minh châu Âu, em xin chọn cho mình đề bài số 8 : Phân
tích những thay đổi cơ bản về chức năng của các thiết chế liên minh châu Âu trong
chính sách đối ngoại và an ninh chung ( CFSP ) theo quy định của Hiệp ước Lisbon.
NỘI DUNG
I – Khái quát về chính sách đối ngoại và an ninh chung của liên minh châu Âu
( Common Foreign and Security Policy – CFSP )
1. Quyền năng chủ thể của Liên minh trong quan hệ đối ngoại :
Trong quan hệ đối ngoại, các quốc gia thành viên vẫn giữ nguyên chủ quyền của
mình mà không chuyển giao cho các thiết chế của liên minh. Các vấn đề về Chính
sách an ninh và đối ngoại chung (CFSP) là lĩnh vực mà các nước thành viên giữ vai
trò quyết định chính. Các thiết chế của liên minh chỉ đóng vai trò rất hạn chế trong
chính sách này. Mặt khác CFSP không phải là một chính sách áp dụng chung cho toàn
bộ các nước thành viên mà chỉ là khung pháp lý để các nước thành viên “tham chiếu”
trong các hoạt động của mình. Như vậy , khác với phương thức liên kết theo “cơ chế
cộng đồng” của lĩnh vực kinh tế, tư pháp và nội vụ, thì phương thức liên kết trong lĩnh
vực đối ngoại và an ninh chung là phương thức liên kết liên chính phủ.
2. Mục tiêu và phạm vi của chính sách đối ngoại và an ninh chung :
a. Mục tiêu :
Hiệp ước Lisbon đã không quy định một cách cụ thể về nguyên tắc và mục tiêu
của CFSP. Tại điều 21 TEU 2009 đã quy định các mục tiêu chung cho các hoạt động
đối ngoại nói chung của EU bao gồm CFSP và các hoạt động khác như : chính sách

ninh, bao gồm cả những vấn đề liên quan tới quân sự và thông qua các quyết định
quan trọng...” Trên cơ sở các quyết định do Hội đồng châu Âu thông qua, Hội đồng
bộ trưởng có thể thông qua các quyết định về CFSP theo nguyên tắc đa số tuyệt đối
(QMV).
Như vậy, về cơ bản chức năng của EC trong CFSP không có sự thay đổi gì so với
chính sách trong lĩnh vực tư pháp và nội vụ, đều có thẩm quyền cao nhất trong việc
xây dựng và hướng dẫn các chiến lược, chính sách của liên minh.
2. Hội đồng bộ trưởng châu Âu (The European Council of Ministers) :

3


Trong các vấn đề về CFSP, Hội đồng bộ trưởng châu Âu là cơ quan ra quyết định
chính và là cơ quan có thẩm quyền bao trùm tất cả các quá trình ban hành chính sách,
từ việc xác định các vấn đề cho đến việc ra quyết định, thực hiện và kiểm soát quá
trình thực hiện (theo khoản 2 Điều 26 TEU (2) ). Bên cạnh đó Hội đồng bộ trưởng còn
đóng vai trò trung tâm trong việc tăng cường hợp tác có hệ thống trong chính sách đối
ngoại của các nước thành viên thông qua hoạt động thông báo và tham vấn lẫn nhau
giữa các nước thành viên trong khuôn khổ hội đồng về các vấn đề về chính sách đối
ngoại và an ninh liên quan đến lợi ích chung. Như vậy, chức năng đại diện của Hội
đồng bộ trưởng bị hạn chế trong CFSP.
3. Đại diện cấp cao các vấn đề đối ngoại và chính sách an ninh (High
Representative of Foreign Affairs and Security Policy).
Đây là một trong những điểm mới quan trọng của hiệp ước Lisbon so với các
bản hiệp ước trước đây. Đại diện cấp cao thực chất là sự hợp nhất các chức danh:
Đại diện cấp cao về CFSP, Phó chủ tịch Ủy ban Châu Âu về quan hệ đối ngoại và
chính sách với các nước láng giềng và Chủ tịch Hội đồng ngoại trưởng. Được Hội
đồng châu Âu bổ nhiệm với nhiệm kì 5 năm với sự chấp thuận của Chủ tịch Ủy ban
và Nghị viện châu Âu.
Các chức năng chính của Đại diện cấp cao được đề cập đến trong TEU 2009(3) :

Nghị viện chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong CFSP, chức năng của Nghị viện trong
CFSP hẹp hơn so với chức năng trong lĩnh vực tư pháp và nội vụ, bên cạnh đó chức
năng lập pháp của Nghị viện trong CFSP bị loại bỏ.
5. Ủy ban châu Âu ( European Commission) :
Ủy ban châu Âu có vai trò quan trọng trong việc xác định, bảo đảm, tăng cường
cũng như đại diện cho lợi ích chung của EU, đặc biệt trong việc triển khai các quyết
định của CFSP, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến thương mại hoặc áp dụng các
biện pháp hạn chế. Mặt khác, do các phương thức ngoại giao vẫn còn được sử dụng
phổ biến trong việc thực hiện các quyết định CFSP càng làm tăng cường vị thế của
Ủy ban châu Âu trong CFSP.
So với quy định về chức năng của Ủy ban trong lĩnh vực tư pháp nội vụ, chức năng
của Ủy ban châu Âu ở chính sách đối ngoại và an ninh chung có phần rộng hơn. Ủy
ban có thẩm quyền chia sẻ với Hội đồng về trụ cột Chính sách đối ngoại và an ninh
chung, thay vì chỉ đề xuất cho Hội đồng các chính sách như trước. Trong Hiệp ước
Lisbon, các công dân Liên minh châu Âu cũng có quyền yêu cầu Ủy ban làm luật
trong một lãnh vực thông qua nột thỉnh nguyện thư có 1 triệu chữ ký, nhưng Ủy ban
không bị buộc phải tuân theo. Mặt khác, với sự xuất hiện của Đại diện cấp cao, vai trò
đại diện của Ủy ban cho EU trong các quan hệ quốc tế cũng bị hạn chế.
6. Tòa án công lý châu Âu (European Court of Justice) :
5


Theo khoản 1 điều 24 TEU 2009 (5) : “Tòa án công lý châu Âu không co thẩm
quyền đối với các quy định liên quan đến CFSP, với trường hợp ngoại lệ , tòa án co
thể dùng quyền tài phán của mình để giám sát việc thực hiện các quy định tại điều 40
và khoản 2 điều 275 TFEU về lĩnh vực này.” Như vậy thẩm quyền của tòa án công lý
bị giới hạn trong CFSP, tòa án không có quyền giữ vai trò trọng tài xử lí các vấn đề
pháp lý của đối ngoại và an ninh mà chỉ có chức năng xem xét tính hợp pháp và giám
sát việc thực hiện các quy định của TEU và TFEU về CFSP.
KẾT LUẬN

(1) Khoản 1 Điều 26 TEU 2009 : “ The European Council shall identify the
Union’s strategic interests, determine the objectives of and define general guidelines
for the common foreign and security policy, including for matters with defence
implications. It shall adopt the necessary decisions.”
(2)
Khoản 2 Điều 26 TEU 2009 : “The Council shall frame the common foreign
and security policy and take the decisions necessary for defining and implementing it
on the basis of the general guidelines and strategic lines defined by the European
Council.”
(3) Khoản 2 điều 22 : “The High Representative of the Union for Foreign Affairs
and Security Policy, for the area of common foreign and security policy, and the
Commission, for other areas of external action, may submit joint proposals to the
Council.”

Khoản 1 Điều 27 : “The High Representative of the Union for Foreign Affairs and
Security Policy, who shall chair the Foreign Affairs Council, shall contribute through
his proposals to the development of the common foreign and security policy and shall
ensure implementation of the decisions adopted by
the European Council and the Council.”
(4) Điều 36 TEU : “The European Parliament may address questions or make
recommendations to the Council or the High Representative. Twice a year it shall
hold a debate on progress in implementing the common foreign and security policy,
including the common security and defence policy.”
(5) Khoản 1 Điều 24 TEU : “ The Union’s competence in matters of common
foreign and security policy shall cover all areas of foreign policy and all questions
relating to the Union’s security, including the progressive framing of a common
defence policy that might lead to a common defence.”

8