ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
--------------------

PHẠM ĐÌNH CHIẾN

PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ
THÔNG TIN - THƢ VIỆN TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC
KINH TẾ - KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƢ VIỆN

HÀ NỘI – 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-------------------

PHẠM ĐÌNH CHIẾN

PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤ
THÔNG TIN - THƢ VIỆN TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC
KINH TẾ - KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP
LUẬN VĂN THẠC SĨ THÔNG TIN - THƢ VIỆN
Chuyên ngành: Khoa học Thông tin - Thƣ viện
Mã số: 60 32 02 03
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. Chu Ngọc Lâm
XÁC NHẬN HỌC VIÊN ĐÃ CHỈNH SỬA THEO GÓP Ý CỦA HỘI ĐỒNG

Giáo viên hướng dẫn

các cán bộ, các đồng nghiệp của Trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công
nghiệp đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành nhiệm vụ học tập của
mình.
Do thời gian nghiên cứu không nhiều, phạm vi nghiên cứu rộng và
trình độ chuyên môn còn hạn chế, nên luận văn chắc không tránh khỏi những
thiếu sót. Tác giả rất mong được nhận những ý kiến đóng góp của Hội đồng,
của các Thầy Cô giáo, của các đồng nghiệp, của bạn bè để tác giả tiếp tục
hoàn thiện và phấn đấu trong quá trình công tác của mình.
Xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày.......tháng.....năm 2016
Tác giả luận văn


BẢNG DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt

STT

Dịch nghĩa

1

CSDL

Cơ sở dữ liệu

2

CNH – HĐH


Kinh tế - Xã hội

8

NCT

Nhu cầu tin

9

NDT

Người dùng tin

10

SPTT

Sản phẩm thông tin

11

SP &DV

Sản phẩm và Dịch vụ

12

TT – TV



25

3

Bảng 1.3: Cơ cấu nhân sự theo trình độ tại Thư viện

26

4

5

6

7

8

Bảng 1.4: Bảng cơ cấu thể hiện trình độ của sinh viên trường
ĐHKTKTCN (tính đến ngày 30/9/2015)
Bảng 1.5: Thành phần các đối tượng người dùng tin tại thư viện
trường ĐHKTKTCN
Bảng 1.6: Tổng số phiếu phát ra và thu về theo các nhóm đối
tượng
Bảng 1.7: Bảng thông tin về thời gian sử dụng đọc tài liệu mỗi
ngày của NDT
Bảng 1.8: Nhu câu tin theo lĩnh vực chuyên môn (ngành đào
tạo)



DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: So sánh việc sử dụng hệ thống mục lục truy nhập
công cộng trực tuyến và hệ thống mục lục dạng phiếu của NDT

42

2

Biểu đồ 2.2 : Đánh giá của NDT về thư mục giới thiệu tài liệu

46

3

Biểu đồ 2.3: Tần suất sử dụng thư mục

47

4

Biểu đồ 2.4 : Ý kiến đánh giá của NDT về CSDL trên máy tính

50


5

6


2

Hình 2.2: Hệ thống mục lục dạng phiếu tại Thư viện

41

3

Hình 2.3: Thư viện giới thiệu sách mới

45

4

Hình 2.4: Giới thiệu thư mục chuyên đề

46

5

Hình 2.5 Website thư viện trường ĐHKTKTCN

50

6

Hình 2.6: Hệ thống máy tính tra cứu tại thư viện

57


68
69
87

22


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...................................................................................................................................................................... 10
CHƢƠNG 1 ...................................................................................................... Error! Bookmark not defined.
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤError! Bookmark not
defined.
THÔNG TIN – THƢ VIỆN TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - KỸ THUẬT
CÔNG NGHIỆP ............................................................................ Error! Bookmark not defined.
1.1
Lý Luận chung về sản phẩm và dịch vụ thông tin – thƣ viện ........... Error!
Bookmark not defined.
1.1.1 Khái niệm về sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện ................... Error!
Bookmark not defined.
1.1.2 Mối quan hệ giữa sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư viện .......... Error!
Bookmark not defined.
1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến các sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư
viện Error! Bookmark not defined.
1.1.4 Các tiêu chí đánh giá về sản phẩm và dịch vụ thông tin -thư viện . Error!
Bookmark not defined.
1.2
Đặc điểm thƣ viện trƣờng Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp Error!
Bookmark not defined.
1.2.1 Khái quát về trường Đại học Ki nh tế - Kỹ thuật Công nghiệp ...... Error!
Bookmark not defined.

thƣ viện .............................................................................. Error! Bookmark not defined.
2.3.1 Nguồn nhân lực.................................................... Error! Bookmark not defined.
2.3.2 Các chuẩn biên mục ............................................ Error! Bookmark not defined.
2.3.3 Công cụ xử lý tài liệu và Phần mềm hỗ trợ .... Error! Bookmark not defined.
2.3.4 Vốn tài liệu ............................................................ Error! Bookmark not defined.
2.3.5 Chính sách phát triển nguồn tin ....................... Error! Bookmark not defined.
2.4 Đánh giá về hệ thống sản phẩm và dịch vụ thông tin – thƣ viện .......... Error!
Bookmark not defined.
2.4.1 Điểm mạnh ............................................................ Error! Bookmark not defined.
2.4.2. Điểm yếu ............................................................... Error! Bookmark not defined.
2.4.3 Nguyên nhân của những điểm yếu ................. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3..................................................................................................... Error! Bookmark not defined.
GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM VÀ DỊCH VỤError!
Bookmark
not
defined.
THÔNG TIN – THƢ VIỆN TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - KỸ
THUẬT CÔNG NG HIỆP ................................................... Error! Bookmark not defined.
3.1 Nâng cao chất lƣợng sản phẩm và dịch vụ thông tin – thƣ viện ........... Error!
Bookmark not defined.
3.1.1 Nâng cao chất lượng sản phẩm thông tin – thư việnError! Bookmark not
defined.
3.1.2 Nâng cao chất lượng dịch vụ thông tin – thư việnError! Bookmark not
defined.
3.2 Đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ thông tin – thƣ việnError! Bookmark not
defined.
3.2.1 Xây dựng các sản phẩm thông tin – thư viện mớiError!
Bookmark
not
defined.

liền với tri thức, thư viện luôn đồng hành cùng con người với sự tiến hóa của
nhận thức, mở mang tầm nhìn, phát triển của khoa học, bảo tồn và phát huy
văn hóa. Đối với xã hội học tập ngày nay, tầm quan trọng của thư viện ngày
càng được nâng cao. Thư viện đã và đang được Đảng, Nhà nước cũng như
các cấp quản lý giáo dục rất quan tâm.
Đứng trước những yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo ngày càng
cao, cùng với các SP&DV thông tin, thư viện trường ĐHKTKTCN đã có
nhiều đóng góp to lớn vào việc thực hiện các mục tiêu chung của nhà
trường. Tuy nhiên, với sự phát triển mạnh mẽ của Công nghệ thông tin
(CNTT) và xu thế hội nhập, SP & DV TT - TV tại thư viện trường
ĐHKTKTCN còn chưa đáp ứng được nhu cầu của các đối tượng NDT, chất
lượng các SP & DVTT-TV chưa cao, nhiều nguồn tin chưa được tổ chức và
khai thác hiệu quả.
Trong hoạt động của Thư viện thì sản phẩm và dịch vụ thông tin – thư
viện (SP & DV TT - TV) đóng vai trò quan trọng, đó chính là công cụ,
phương tiện và là cầu nối giữa người dùng tin (NDT) với nguồn lực thông
tin (NLTT), giúp họ truy cập, khai thác các nguồn tin một cách có hiệu quả.
Vì vậy, chất lượng của các SP & DVTT - TV được coi là thước đo hiệu quả

11


hoạt động thông tin, là yếu tố quan trọng để thư viện hoàn thành tốt các chức
năng và nhiệm vụ của mình trong giai đoạn đổi mới giáo dục hiện nay.
Trước tình hình đó, Thư viện trường ĐHKTKTCN cần hoàn thiện và
nâng cao hơn nữa chất lượng hoạt động TT-TV và đặc biệt là phát triển nâng
cao chất lượng các SP & DVTT- TV. Do đó, việc đổi mới, nâng cao chất
lượng, phát triển các SP&DV TT-TV tại trường ĐHKTKTCN đã trở thành
một nhiệm vụ cấp thiết.
Vì những lý do trên, tôi lựa chọn vấn đề “Phát triển sản phẩm và

Sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại Học Viện Chính trị - Hành
chính quốc gia Hồ Chí Minh, (2013) của tác giả Nguyễn Văn Trọng cũng đề
cập đến việc nghiên cứu những vấn đề chung về SP & DV TT-TV, đánh giá
chất lượng SP & DV TT-TV
Phát triển sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại trường Đại học
Hàng hải Việt Nam, (2012) của tác giả Đỗ Thu Huyền;
Phát triển và nâng cao chất lượng sản phẩm-dịch vụ thông tin thư viện
tại Thư viện Hà Nội (2010) của tác giả Trần Nhật Linh
Về mặt thực tiễn tại trường ĐHKTKTCN thì mới có một đề tài nghiên
cứu về “Phát triển nguồn lực thông tin đáp ứng nhu cầu đào tạo theo học chế
tín chỉ tại trường ĐHKTKTCN” của tác giả Thân Văn Diễn năm 2014. Tuy
nhiên vấn đề SP & DV TT-TV tại trường ĐHKTKTCN chưa có luận văn nào
đề cập trực tiếp và đi sâu nghiên cứu về phát triển toàn diện hệ thống. Vì vậy
đề tài đảm bảo tính mới, không trùng lặp với các nghiên cứu nào trước đó.
Xuất phát từ những lý do trên tôi đã chọn vấn đề “Phát triển sản phẩm
và dịch vụ Thông tin – Thư viện tại trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công
nghiệp” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình.

13


3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu khảo sát thực trạng sản phẩm và dịch vụ thông
tin thư viện, luận văn đề xuất các giải pháp phát triển SP&DV TT – TV tại
trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp.
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Đề tài tập trung giải quyết những vấn đề sau:
- Hệ thống hóa được những vấn đề lý luận chung về SP&DV TT - TV
phục vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học;

- Phương pháp thu thập, phân tích và tổng hợp tài liệu.
- Phương pháp điều tra nghiên cứu bằng bảng hỏi.
- Phương pháp quan sát, khảo sát thực tế.
- Phương pháp thống kê.
7. Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài
- Về mặt khoa học: Đề tài nghiên cứu và làm rõ những vấn đề lý luận
về hệ thống các SP&DV TT - TV tại trường ĐHKTKTCN.
- Về mặt ứng dụng: Kết quả nghiên cứu góp phần quan trọng vào việc
nhận dạng thực tế để định hướng và lựa chọn các giải pháp cụ thể nhằm pháp
triển hệ thống các sản phẩm và dịch vụ thông tin thư viện tại trường Đại học
Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp trong những năm tới.
8. Dự kiến kết quả nghiên cứu
Luận văn dự kiến có dung lượng khoảng 100 trang A4, nội dung phản
ánh những vấn đề cơ bản sau:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về SP&DV TT - TV tại trường
ĐHKTKTCN;

15


- Phân tích, đánh giá về hiện trạng, khả năng phát triển và ứng dụng các
SP&DV TT - TV tại trường ĐHKTKTCN;
- Đề xuất những giải pháp phát triển các SP&DV TT - TV tại trường
ĐHKTKTCN.
9. Bố cục của luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục,
Luận văn gồm 3 chương:
Chƣơng 1: Những vấn đề chung về sản phẩm và dịch vụ thông tin –
thư viện tại trường Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Công nghiệp
Chƣơng 2: Hiện trạng sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện tại

3), tr.16-19
[5]

Đặng Thị Hoa (1999), “Sản phẩm thông tin - thư viện với việc

học tập, nghiên cứu của sinh viên”, Tạp chí nghiên cứu giáo dục, (số 7),
tr.28.
[6]

Đào Linh Chi (2007), Nghiên cứu phát triển sản phẩm và dịch

vụ thông tin – thư viện tại trường Đại học Bách khoa Hà Nội, Luận văn thạc
sỹ, Đại học văn hóa, Hà Nội.
[7]

Nguyễn Thị Hạnh (2008), Dịch vụ của các thư viện chuyên

ngành trên địa bàn Hà Nội: Hiện trạng và vấn đề, Tạp chí Thông tin và Tư
liệu, (số 2), tr.10-14
[8]

Nguyễn Hữu Hùng (2008), Một số vấn đề về chính sách phát

triển sản phẩm và dịch vụ thông tin tại Việt Nam, Tạp chí Thông tin và Tư
liệu (số 2), tr.1-6
[9]

Phan Văn, Nguyễn Huy Chương (1997), Nhập môn khoa học

Thư viện và Thông tin học, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.


đồng

thông

tin

thư

viện

truy cập ngày 19 tháng 8 năm 2015

18

Việt

Nam