Đại học quốc gia hà nội
Khoa luật
---------------------

Hoàng Văn V-ơng

Tội sử dụng trái phép chất ma túy
Theo pháp luật hình sự việt nam
chuyên ngành: Luật hình sự
Mã số: 60.38.40

luận văn thạc sĩ luật học

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: GS. TS võ khánh vinh

Hà Nội - 2006

1


MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU ..................................................................................................... 4
1. Tính cấp thiết của đề tài ................................................................................... 4
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn ................................................. 6
3. Đối tƣợng, phạm vi, phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn........................... 7
4. Điểm mới của luận văn. ................................................................................... 7
5. Kết cấu của luận văn ........................................................................................ 8
CHƢƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI SỬ DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY ....... 9

1.1. Chính sách hình sự của Nhà nƣớc ta về tội sử dụng trái phép chất ma túy ....... 9

2.2. Các dấu hiệu pháp lý định khung của Tội sử dụng trái phép chất ma
túy ...................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.3. Hình phạt và các biện pháp tƣ pháp áp dụng đối với tội sử dụng trái
phép chất ma túy ................................................ Error! Bookmark not defined.
2.3.1. Hình phạt.................................................. Error! Bookmark not defined.
2.3.2. Các biện pháp tƣ pháp ............................. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .................................. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3
THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI SỬ DỤNG TRÁI
PHÉP CHẤT MA TÚY Ở NƢỚC TA TRONG THỜI GIAN QUA VÀ VIỆC
HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI SỬ
DỤNG TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY ................... Error! Bookmark not defined.

3.1. Đƣờng lối xử lý đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma tuýError! Bookmark not
3.2. Thực tiễn xét xử Tội sử dụng trái phép chất ma tuýError! Bookmark not defined.
3.3. Một số kiến nghị về việc hoàn thiện các quy định của pháp luật hình
sự về Tội sử dụng trái phép chất ma tuý ............ Error! Bookmark not defined.

3.3.1. Đối với hƣớng xử lý hành vi sử dụng trái phép chất ma tuýError! Bookmark not d
3.3.2. Các giải pháp đấu tranh và phòng ngừa chungError! Bookmark not defined.
3.3.2.1. Về kinh tế, văn hoá, xã hội ................... Error! Bookmark not defined.
3.3.2.2. Về nhận thức và giáo dục ..................... Error! Bookmark not defined.

3.3.2.3. Các khuyến nghị về hoàn thiện pháp luật về ma túyError! Bookmark not define
PHẦN KẾT LUẬN ............................................ Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................... 90

3




(dƣới 18 tuổi chiếm 4,5%, dƣới 30 tuổi là 68,3% và 80% đang ở độ tuổi lao
động, tỉ lệ nghiện ở nam giới là 95,47%, ở nữ giới chiếm 4,53% và vấn đề
quan trọng là tỷ lệ tái nghiện sau khi cai (theo báo cáo là hơn 80% tỉ lệ rất
cao). Đây là vấn đề nghiêm trọng hiện nay, đối tƣợng không chỉ tập trung ở
nhóm ngƣời có trình độ dân trí thấp, không nghề nghiệp, có tiền án tiền
sự… mà còn lan sang cả những đối tƣợng có trình độ học vấn cao, công việc
ổn định và kinh tế khá giả. Hiện tƣợng này đã gây nên nhiều hậu quả
nghiêm trọng cho bản thân, gia đình và xã hội, hủy hoại sức khỏe, nhân
cách của bản thân, phá vỡ hạnh phúc gia đình, thiệt hại về kinh tế, rối loạn
trật tự an toàn xã hội, ảnh hƣởng tới sự phát triển của giống nòi.
Trƣớc tình hình đó, việc giảm thiểu tối đa số ngƣời nghiện ma túy, các
hành vi vận chuyển, buôn bán, sử dụng trái phép chất ma túy là vấn đề cấp
thiết cần đƣợc ngăn chặn. Nhiều biện pháp đã đƣợc đặt ra thể hiện trong
chính sách pháp luật, chính sách xã hội của Nhà nƣớc, thể hiện rõ quan
điểm của Đảng và Nhà nƣớc về phòng, chống, xử lý các hành vi sử dụng,
buôn bán… trái phép chất ma túy. Nhận thức đƣợc hậu quả lâu dài của nó
đối với kinh tế - xã hội, sự phát triển bền vững của giống nòi, nhân cách con
ngƣời từ khi giành đƣợc độc lập cho đến nay, Đảng và Nhà nƣớc ta đã ban
hành nhiều văn bản pháp luật và các chính sách để giải quyết vấn đề này.
Tuy nó chƣa có tính hệ thống mà nằm rải rác ở các văn bản pháp luật cao
nhất là trong các bản Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980 và Hiến pháp 1992,
sửa đổi, bổ sung năm 2001 đã thể hiện đƣợc chính sách vì mục tiêu phát
triển bền vững của con ngƣời. Cho đến nay hệ thống các văn bản pháp luật
quy định tƣơng đối đầy đủ về vấn đề này nhƣ Pháp lệnh xử lý vi phạm hành
chính 2002 đã đƣợc sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2007 và năm 2008,
Luật Phòng, chống ma túy năm 2000 và đƣợc sửa đổi, bổ sung một số điều
năm 2008, đặc biệt trong Bộ luật Hình sự năm 1999 và các văn bản pháp
luật do các cơ quan ban ngành của Trung ƣơng và địa phƣơng đã thể hiện


chỉ xin đặt ra mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu một số vấn đề sau:

6


- Lịch sử các quy định của pháp luật hình sự đối với tội sử dụng trái
phép chất ma túy
- Chính sách hình sự của nhà nƣớc ta về Tội sử dụng trái phép chất ma
túy
- Tìm hiểu thực trạng của tình hình sử dụng trái phép chất ma túy ở
Việt Nam.
- Làm rõ thêm quy định của Luật hình sự Việt Nam về loại tội này.
- Tìm hiểu thực tiễn áp dụng quy phạm của Điều 199 BLHS trong thực
tế. Đồng thời, xem xét chỉ ra một số vƣớng mắc trong thực tiễn áp dụng, qua
đó đóng góp một số biện pháp góp phần hoàn thiện quy phạm pháp luật và
đấu tranh với loại tội phạm ma túy này.
3. Đối tƣợng, phạm vi, phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn
Phạm vi của Luận văn chỉ nghiên cứu về Tội sử dụng trái phép chất ma
túy quy định tại Điều 199 BLHS dƣới góc độ luật hình sự. Nhƣng trƣớc đó
cần phải xem xét tình hình sử dụng trái phép chất ma túy trên thực tế, từ đó
tìm rút ra những vƣớng mắc và hƣớng giải quyết tƣơng ứng.
Để đạt đƣợc những mục đích nhƣ đã đặt ra trên cơ sở lý luận là phép
duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, Luận văn đã sử dụng một số phƣơng
pháp nghiên cứu nhƣ: phƣơng pháp so sánh, phân tích tài liệu, nghiên cứu
lịch sử và phƣơng pháp tổng hợp cũng nhƣ những thành tựu của khoa học
luật hình sự, khoa học luật tố tụng hình sự, xã hội học pháp luật, thống kê tƣ
pháp, điều tra xã hội học… trong công trình của các nhà khoa học, luật gia ở
trong và ngoài nƣớc để làm rõ vấn đề nghiên cứu.
4. Điểm mới của luận văn
Đây là công trình đầu tiên nghiên cứu một cách toàn diện về Tội sử

khẳng định rằng đây là nghiên cứu chuyên khảo đồng bộ đầu tiên ở cấp độ
một luận văn thạc sĩ đề cập đến tội phạm này trong khoa học luật hình sự
Việt Nam. Do đó, nó còn có ý nghĩa làm tài liệu tham khảo cần thiết cho các
cán bộ nghiên cứu khoa học, cán bộ giảng dạy, học viên cao học và sinh
viên thuộc chuyên ngành.

8


CHƢƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI SỬ DỤNG TRÁI PHÉP
CHẤT MA TÚY
1.1. Chính sách hình sự của Nhà nƣớc ta về tội sử dụng trái phép chất
ma túy
Luật hình sự nói riêng và pháp luật nói chung là công cụ sắc bén trong
công cuộc xây dựng, bảo vệ, củng cố các mối quan hệ xã hội mới và tiến bộ.
Luật hình sự trong quá trình xây dựng, áp dụng và thi hành phải quán triệt,
thể chế hóa đƣờng lối, chính sách của Đảng cộng sản Việt Nam – phản ánh
ý chí, nguyện vọng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động Việt Nam.
Chính sách xây dựng và áp dụng pháp luật của Đảng và Nhà nƣớc ta đƣợc
gọi là chính sách pháp luật và một trong những bộ phận quan trọng của
chính sách pháp luật là chính sách hình sự. Trong toàn bộ các biện pháp tác
động bằng pháp luật thì sự tác động của chế tài hình sự bao giờ cũng
nghiêm khắc nhất, chế tài hình sự chỉ phải áp dụng khi mà những biện pháp
nhẹ hơn nhƣ: giáo dục, kỷ luật, hành chính không đạt đƣợc hiệu quả nhƣ
mong muốn. Chính sách hình sự là định hƣớng cho toàn bộ hoạt động thực
tiễn áp dụng pháp luật hình sự của các cơ quan điều tra, truy tố, xét xử.
Chính sách hình sự đƣợc tuyên truyền, phổ biến trong nhân dân góp phần
xây dựng và hình thành ý thức pháp luật xã hội chủ nghĩa trong nhân dân.
“Suy cho cùng pháp luật chỉ phát huy được hiệu lực, chính sách đường lối

Trƣớc tình hình đó, Bộ luật Hình sự đầu tiên của Nhà nƣớc ta đƣợc Quốc
hội thông qua ngày 26/6/1985 đã quy định trách nhiệm hình sự đối với các
hành vi phạm tội liên quan đến ma túy tại 3 điều: Điều 97 Tội buôn bán
hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới; Điều 166 Tội
buôn bán hàng cấm và Điều 203 Tội tổ chức dùng chất ma túy [6].
Để tỏ rõ thái độ kiên quyết đấu tranh với tệ nạn ma túy và các tội phạm
về ma túy của Đảng và Nhà nƣớc ta, Hiến pháp năm 1992 tại Điều 61 đã
quy định “… nghiêm cấm, sản xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ, sử
dụng trái phép thuốc phiện và các chất ma túy khác, Nhà nước quy định chế

10


độ bắt buộc cai nghiện và chữa các bệnh nguy hiểm…”[7]. Để tạo sức mạnh
tổng hợp cho cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy, Chính phủ đã ban hành
Nghị quyết số 06/CP ngày 29/01/1993 về tăng cƣờng chỉ đạo công tác
phòng, chống và kiểm soát ma túy.
Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng trong hoạt động lập pháp, cũng nhƣ
thực tiễn đấu tranh chống các tội phạm về ma túy nhƣng loại tội phạm này
vẫn tiếp tục tăng nhanh và diễn biến phức tạp, thủ đoạn của chúng ngày
càng tinh vi hơn và đối tƣợng phạm tội ngày càng liều lĩnh hơn. Nhận thấy
đây là vấn đề nghiêm trọng cần phải có những biện pháp ngăn chặn kịp thời
và có những biện pháp đủ mạnh để trừng trị loại tội này, mặt khác những
quy định của những tội trƣớc đó không đủ đáp ứng yêu cầu trong cuộc đấu
tranh phòng, chống các loại tội phạm về ma túy trong tình hình mới. Do
vậy, ngày 10/5/1997 Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLHS, trong đó các tội
phạm về ma túy đƣợc quy định có hệ thống, triệt để hơn và nghiêm khắc
hơn. Trong lần sửa đổi, bổ sung này “Tội sử dụng trái phép chất ma túy”
đƣợc quy định tại Điều 185i góp phần quan trọng trong công tác đấu tranh

[7] Hiến pháp nƣớc CHXHCNVN, Nxb pháp lý sự thật Hà Nội năm
1992.
[8] Báo cáo tình hình kết quả công tác phòng, chống ma túy 2008 và
phƣơng hƣớng trọng tâm năm 2009 của Bộ Công an tháng 3/2009.
[9] Báo cáo tình hình kết quả công tác phòng, chống ma túy 2008 và
phƣơng hƣớng trọng tâm năm 2009 của Bộ Công an tháng 3/2009.
[10] Báo cáo tình hình kết quả công tác phòng, chống ma túy 2008 và
phƣơng hƣớng trọng tâm năm 2009 của Bộ Công an tháng 3/2009.
[11] Báo cáo của Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng,
chống ma túy, mại dâm tháng 3/2009.

12


[12] Bỏo cỏo tham lun S lónh o ca ng v cụng tỏc phi hp
u tranh phũng, chng AIDS; t nn ma tỳy; mi dõm trờn a bn Tnh
Sn La 2/2009.
[13] Nhng gii phỏp lm gim t nn ma tỳy v cụng tỏc cai nghin
ti xó, phng, trng im trờn a bn Tnh Lo Cai Phỏt biu ca Ban
ch o PCTP-PCMT Tnh Lo Cai Ti Hi ngh tng kt cụng tỏc phũng
chng ma tỳy, mi dõm v HIV/ AIDS ti H Ni 3/2009.
[14] Ngun Uỷ ban y Ban Quc gia phũng, chng AIDS v phũng,
chng ma tỳy, mi dõm.
[15] Trần Văn Luyện - www.cimsi.org.vn
[16] Hoài An - vietnamnet.vn
[17] Lờ Hng Chng; sau mt nm thc hin k hoc liờn ngnh
1413 v phũng chng nghin ma tỳy trong hc sinh, sinh viờn, thanh thiu
niờn. Tp chớ CAND s 3/1998.
[18] B Lut Hỡnh S Vit Nam 1999, Nxb Chớnh tr Quc Gia, H
Ni, 2000.

Việt Nam - Phần chung, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội, 2001.
[31] Đỗ Ngọc Quang, Giáo trình tội phạm học, Nxb Đại học Quốc
gia, Hà Nội, 1999.
[32] Giáo trình Luật Hình sự Việt Nam phần chung. Do GS.TS Võ
Khánh Vinh chủ biên, Tr-ờng Đại học Huế, Nxb Công an nhân dân, 2002.
[33] Giáo trình Luật hình sự Việt Nam - Phần các tội phạm, Tr-ờng
Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2007.
[34] Đinh Văn Quế: Bình luận khoa học Bộ luật hình sự (tập 4).
[35] Kiều Đình Thụ: Tìm hiểu luật Hình sự Việt Nam, Nxb TPHCM.
[36] Nguyễn Phong Hoà: Các tội phạm về ma tuý- Đặc điểm hình sự;
dấu hiệu pháp lý; các biện pháp phát hiện và điều tra, Nxb Công an nhân
dân, Hà Nội, 1998.
[37] Nguyễn Xuân Yêm, Trần Văn Luyện: Hiểm hoạ ma tuý và cuộc
chiến mới, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2002.

14


[38] Trần Văn Luyện: Trách nhiệm hình sự các tội phạm về ma tuý,
Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2001.
[39] Nguyễn Xuân Yêm: Phòng, chống tệ nạn ma tuý trong nhà
tr-ờng, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2002.
[40] PGS.TS Nguyễn Xuân Yêm, TS Trần Văn Luyện: Phát hiện và
điều tra các tội phạm về ma túy, Nxb Công an nhân dân.
[41] Nguyễn Minh Đức: Tìm hiểu Luật phòng, chống ma tuý.
[42] L-u Minh Trị: Hiểm hoạ ma tuý - Nhận biết và hành động, Nxb
Văn hoá - Thông tin, Hà nội, 2000.
[43] Lê Hồng Ch-ơng: Sau một năm thực hiện kế hoạch liên ngành
1413 về phòng, chống nghiện ma túy trong học sinh, sinh viên, thanh thiếu
niên, Tạp chí CAND số 3/1998.

- vnexpress.net
- mofa.gov.vn

16