Kỉ yếu Hội nghị sinh viên NCKH

NGHIÊN CỨU SỰ ẢNH HƯỞNG
CỦA MỘT SỐ CHẤT KÍCH THÍCH SINH TRƯỞNG ĐẾN CÀNH GIÂM CÓC ĐỎ
(LUMNITZERA LITTOREA (JACK) VOIGT.)
Mai Thị Kim Yến
(Sinh viên năm 4, Khoa Sinh học)
GVHD: ThS Quách Văn Toàn Em
TÓM TẮT
Đề tài tiến hành khảo sát nồng độ các chất kích thích sinh trưởng IBA, NAA và thời
gian xử lí thích hợp cho sự ra rễ của cành giâm Cóc đỏ. Góp phần cung cấp các dẫn liệu
cho việc khôi phục và bảo tồn loài cây Cóc đỏ đang có nguy cơ tuyệt chủng. Kết quả
nghiên cứu của đề tài cho thấy chất kích thích sinh trưởng IBA và NAA có tác dụng trong
việc kích thích sự ra rễ của cành giâm Sau 8 tuần thí nghiệm, cành giâm Cóc đỏ được xử lí
với IBA cho tỉ lệ ra rễ cao nhất 77,78 % ở nồng độ IBA 50 ppm, thời gian xử lí 15 phút;
cành giâm Cóc đỏ được xử lí với NAA cho tỉ lệ ra rễ cao nhất 82,22 % ở nồng độ NAA 10
ppm, thời gian xử lí 30 phút. Sự hình thành rễ ở cành giâm phụ thuộc vào số lá hiện có, số
chồi hiện có trong tương quan tỉ lệ thuận.
1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài
Cóc đỏ (Lumnitzera littorea) là loài cây chính thức của rừng ngập mặn (RNM).
Cóc đỏ đã được đưa vào “Sách đỏ Việt Nam” từ năm 1996 và gần đây nhất là năm
2007. Ở Việt Nam, Cóc đỏ có ở Phú Quốc, Rạch Giá - Kiên Giang, Côn Đảo nhưng số
lượng không nhiều. Ở RNM Cần Giờ tìm thấy hơn 30 cá thể ở tiểu khu 7, hai quần thể
Cóc đỏ phân bố tập trung và tái sinh tự nhiên ở tiểu khu 4 và tiểu khu 14. Để góp phần
tạo nguồn cây giống phục vụ cho công tác phục hồi loài cây đang có nguy cơ tuyệt
chủng này, đã có nhiều công trình nghiên cứu tạo cây con từ hạt. Tuy nhiên, phương
pháp nhân giống từ hạt chưa thật hiệu quả do gặp nhiều khó khăn trong việc thu hái và
bảo quản hạt. Do vậy nhân giống vô tính bằng phương pháp giâm cành là hướng
nghiên cứu cần được quan tâm, và đó là lí do chúng tôi tiến hành đề tài “Nghiên cứu
sự ảnh hưởng của một số chất kích thích sinh trưởng đến cành giâm Cóc đỏ

Nghiệm
Số lần
Số cành
Tổng số cành
Hóa chất
Nồng độ
xử lí
thức
lặp lại
giâm
giâm
20 giây
1
3
15
45
1000 ppm
60 giây
2
3
15
45
20 giây
3
3
15
45
500 ppm
60 giây
4

45
10 ppm
30 phút
10
3
15
45
Đối chứng Nước cất
30 phút
11
3
15
45
15 phút
12
3
15
45
100 ppm
30 phút
13
3
15
45
15 phút
14
3
15
45
NAA

Kỉ yếu Hội nghị sinh viên NCKH

Số lá hiện có

2.1.1. Số lá hiện có của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động IBA qua 8 tuần
Bảng 2. Số lá hiện có của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động IBA qua 8 tuần
Thời gian theo dõi thí nghiệm
Nghiệm
thức
Ban đầu
Sau 2 tuần Sau 4 tuần
Sau 6 tuần
Sau 8 tuần
1
3,00±0,00
2,60±0,10
1,58±0,14
0,73±0,13
0,40±0,12
2
3,00±0,00
2,04±0,10
1,24±0,14
0,69±0,13
0,49±0,12
3
3,00±0,00
1,84±0,10
1,51±0,14
0,80±0,13

1,22±0,12
9
3,00±0,00
2,47±0,10
1,09±0,14
0,84±0,13
0,84±0,12
10
3,00±0,00
2,36±0,10
1,22±0,14
1,00±0,13
0,87±0,12
11
3,00±0,00
2,58±0,10
1,58±0,14
1,11±0,13
0,71±0,12
Qua 8 tuần thí nghiệm số lá hiện có giảm, cụ thể: Trong 2 tuần đầu hầu hết tất cả
các nghiệm thức (trừ nghiệm thức 3) đều đảm bảo số lá hiện có lớn hơn 2 hay số lá
rụng vào khoảng 1 lá. Ở tuần thứ 4, số lá hiện có giảm mạnh ở các nghiệm thức. Số lá
hiện có cao nhất ở nghiệm thức 7 (nồng độ IBA 50 ppm, thời gian xử lí 15 phút) không
khác biệt ý nghĩa so với nghiệm thức 5 và 6 nhưng khác biệt ý nghĩa so với các nghiêm
thức còn lại. Sau 8 tuần thí nghiệm, số lá giảm rất ít. Số lá hiện có ở nghiệm thức 6, 7,
8 nhiều hơn nghiệm thức đối chứng và khác biệt ý nghĩa so với các nghiệm thức 1, 2, 3
và 4. Cho thấy, khi xử lí IBA cành giâm không có khả năng giữ lá, sau 8 tuần thí
nghiệm số lá hiện có cao nhất ở nghiệm thức 5, 6, 7, 8 (trung bình từ 1 đến 1,5 lá). Số
lá hiện có cao nhất ở nghiệm thức 7 (nồng độ IBA 50 ppm, thời gian xử lí 15 phút).
Nồng độ IBA quá cao (1000 ppm và 500 ppm) gây rụng lá nhiều.


8

9

10

11

Nghiệm thức

Hình 1. Số lá hiện có của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động IBA qua 8 tuần

210


Năm học 2012 - 2013

Số chồi hiện có

2.1.2. Số chồi hiện có của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động IBA qua 8 tuần
Bảng 3. Số chồi hiện có của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động IBA qua 8 tuần
Thời gian theo dõi thí nghiệm
Nghiệm
thức
Ban đầu
Sau 2 tuần
Sau 4 tuần
Sau 6 tuần Sau 8 tuần
1

0,00±0,00
0,89±0,08
0,89±0,08
0,89±0,08
0,89±0,08
7
0,00±0,00
0,76±0,08
0,78±0,08
0,80±0,08
0,80±0,08
8
0,00±0,00
0,62±0,08
0,62±0,08
0,62±0,08
0,67±0,08
9
0,00±0,00
0,33±0,08
0,33±0,08
0,40±0,08
0,40±0,08
10
0,00±0,00
0,44±0,08
0,44±0,08
0,47±0,08
0,50±0,08
11

Sau 8 tuần
0.2
0
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

Nghiệm thức

Hình 2. Số chồi hiện có của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động IBA qua 8 tuần
211



9

10

11

Nghiệm thức

Hình 3. Tỉ lệ ra rễ của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động của IBA
Kết quả thí nghiệm cho thấy tỉ lệ ra rễ cao nhất lần lượt ở nghiệm thức 7 (nồng độ
IBA 50 ppm, thời gian xử lí 15 phút) không khác biệt ý nghĩa so với các nghiệm thức
5, 8 nhưng khác biệt ý nghĩa với các nghiệm thức còn lại. Các nghiệm thức 1, 2, 3, 4,
11 (đối chứng) có tỉ lệ ra rễ thấp. Trong quá trình thí nghiệm cho thấy khi xử lí cành
giâm với IBA nồng độ 1000 ppm và nồng độ 500 ppm đều làm cành giâm có tỉ lệ chết
cao hơn. Tỉ lệ ra rễ cao nhất (77,78 %) khi xử lí cành giâm Cóc đỏ với IBA ở nồng độ
50 ppm, thời gian 15 phút.
2.2. Ảnh hưởng của chất kích thích sinh trưởng NAA đến cành giâm Cóc đỏ
2.2.1. Số lá hiện có của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động NAA qua 8 tuần
Bảng 4. Số lá hiện có của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động NAA qua 8 tuần
Thời gian theo dõi thí nghiệm
Nghiệm
thức
Ban đầu
Sau 2 tuần Sau 4 tuần Sau 6 tuần Sau 8 tuần
11
3,00±0,00 2,58±0,11 1,58±0,14 1,11±0,16 0,71±0,15
12
3,00±0,00 2,62±0,11 2,09±0,14 1,02±0,16 0,84±0,15
13

1.5

Sau 6 tuần

1

Sau 8 tuần

0.5
0
11

12

13

14

15

16

17

Nghiệm thức

Số chồi hiên có

Hình 4. Số lá hiện có của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động NAA qua 8 tuần
2.2.2. Số chồi hiện có của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động NAA qua 8 tuần


Ban đầu
Sau 2 tuần

0.6

Sau 4 tuần

0.4

Sau 6 tuần
Sau 8 tuần

0.2
0
11

12

13

14

15

16

17

Nghiệm thức

Nghiệm thức

Hình 6. Tỉ lệ ra rễ của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động NAA
Tỉ lệ ra rễ cao nhất ở nghiệm thức 17 (nồng độ NAA 10 ppm, thời gian xử lí 30
phút), nghiệm thức 16 (nồng độ NAA 10 ppm, thời gian xử lí 15 phút). Trong đó
nghiệm thức 17 không có sự sai khác ý nghĩa so với nghiệm thức 16 nhưng sai khác ý
nghĩa với các nghiệm thức còn lại. Các nghiệm thức xử lí với NAA có tỉ lệ ra rễ cao
hơn so với đối chứng (nghiệm thức 11). Tỉ lệ ra rễ cao nhất (82,22 %) khi xử lí cành
giâm Cóc đỏ với NAA ở nồng độ 10 ppm, thời gian 30 phút.

Nghiệm thức 16
Nghiệm thức 17
Hình 7. Sự ra rễ của cành giâm Cóc đỏ dưới tác động NAA
2.3. Ảnh hưởng của số lá hiện có trên cành giâm Cóc đỏ đến tỉ lệ ra rễ
Tỉ lệ ra rễ tỉ lệ thuận với số lá hiện có, số lá càng nhiều thì tỉ lệ ra rễ càng tăng.
Cành giâm có từ 2 lá trở lên thì có tỉ lệ ra rễ cao hơn và khác biệt ý nghĩa so với cành
giâm rụng hết lá. Điều này cho thấy sự hiện diện của lá có vai trò trong tổng hợp các
chất hữu cơ và sản sinh chất nội sinh kích thích sự ra rễ ở cành giâm.
2.4. Ảnh hưởng của số chồi hiện có trên cành giâm Cóc đỏ đến tỉ lệ ra rễ
Cành giâm có số chồi từ 2 trở lên thì có tỉ lệ ra rễ cao và khác biệt ý nghĩa so với
cành giâm không chồi. Từ đó cho thấy mối tương quan tỉ lệ thuận giữa tỉ lệ ra rễ với số
chồi. Sự xuất hiện của chồi sẽ tạo điều kiện sản sinh chất nội sinh kích thích sự ra rễ.

214


Năm học 2012 - 2013

2.5. So sánh khả năng ra rễ của cành giâm Cóc đỏ dưới sự ảnh hưởng của
chất kích thích sinh trưởng IBA và NAA

2

5
4

3
4

3

6

2

5

1

Hình 7. Giải phẫu thân ở gốc cành giâm Cóc đỏ tại vị trí ra rễ
1. Biểu bì
2. Nhu mô
3. Libe
4. Tầng phát sinh Libe- gỗ
5. Gỗ
6. Tủy
7. Vùng phân sinh của rễ
3. Kết luận và kiến nghị
3.1. Kết luận
Chất kích thích sinh trưởng IBA và NAA có tác dụng trong việc kích thích sự ra
rễ của cành giâm. Cả IBA và NAA đều có tác dụng kích thích ra rễ trong thời gian từ

Minh, trang 46 - 47, 14 - 19.
4. Trần Công Khánh (1981), Thực tập hình thái và giải phẫu thực vật, Nxb Đại học
và Trung cấp chuyên nghiệp.
5. Bùi Trang Việt (2000), Sinh lí thực vật đại cương, phần II phát triển, NXb Đại học
Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, trang 7 - 9, 26 - 29, 81 - 97.

216