LỜI MỞ ĐẦU
Sự cần thiết của đề tài
Môi giới chứng khoán là hoạt động cơ bản mà hầu hết mọi công ty chứng khoán đều
tham gia. Là trung gian giao dịch, hoạt động môi giới của công ty chứng khoán có vai trò
quan trọng trong việc tăng tính thanh khoản của thị trường, hỗ trợ cho các nhà đầu tư
trong giao dịch, từ đó làm tăng hiệu quả đầu tư của các nhà đầu tư cũng như hiệu quả
hoạt động của thị trường chứng khoán.
Mặc dù đã vận hành được hơn 11 năm, hoạt động môi giới của công ty chứng khoán vẫn
chưa phát triển, chất lượng hiệu quả môi giới thấp, không có sự gắn kết quyền lợi, trách
nhiệm chặt chẽ giữa công ty chứng khoán và khách hàng. Hoạt động môi giới của các
công ty chứng khoán ở Việt Nam hiện nay chưa thực sự đúng với hoạt động môi giới vẫn
thường thấy trên các thị trường chứng khoán thế giới. Để thu hút được đông đảo nhà đầu
tư và trở thành một hoạt động có uy tín và chất lượng, hoạt động môi giới cần được đổi
mới và phát triển hơn nữa. Với lý do đó, tác giả đã lựa chọn đề tài “Phát triển hoạt động
môi giới của Công ty chứng khoán ở Việt Nam” để nghiên cứu cho luận văn thạc sỹ của
mình.
Mục đích nghiên cứu của đề tài
-Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về phát triển hoạt động môi giới của CTCK.
-Phân tích thực trạng hoạt động môi giới của CTCK ở Việt Nam. Từ đó đánh giá kết quả,
phân tích các nguyên nhân làm hạn chế sự phát triển hoạt động môi giới của các CTCK ở
Việt Nam giai đoạn 2008-2010.
-Đề xuất hệ thống giải pháp thúc đẩy sự phát triển hoạt động môi giới của CTCK ở Việt
Nam trong thời gian tới.
Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu, trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật
biện chứng và duy vật lịch sử, tác giả đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu như
phương pháp thống kê, so sánh, phân tích,tổng hợp, nghiên cứu tình huống và phương
pháp chuyên gia để luận giải vấn đề nghiên cứu.
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ
PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI CỦA CÔNG TY CHỨNG KHOÁN
1.1 Tổng quan về Công ty chứng khoán
hành hay chủ sở hữu chứng khoán trong việc phân phối chứng khoán thông qua thoả
thuận mua chứng khoán và để bán lại.
Các hoạt động phụ trợ: lưu ký chứng khoán; quản lý thu nhập của khách hàng (quản lý
cổ tức); cho vay ký quỹ.
Tóm lại, các hoạt động của công ty chứng khoán có mối quan hệ mật thiết, bổ trợ nhau
giúp cho hoạt động kinh doanh của công ty vận hành tốt. Từ hoạt động bảo lãnh và tư vấn
chứng khoán, công ty chứng khoán đã gia tăng thêm hàng hóa cho thị trường giúp nhà
đầu tư và bản thân công ty có nhiều cơ hội lựa chọn hàng hóa tốt, tích cực tham gia thị
trường, sử dụng dịch vụ môi giới nhiều hơn. Hoạt động môi giới muốn thu hút được
nhiều nhà đầu tư thì lại cần đến rất nhiều hoạt động phụ trợ như cho vay ký quỹ, ứng
trước tiền bán chứng khoán, tư vấn đến từng khách hàng ...để tăng tính cạnh tranh so với
các đối thủ. Như vậy một công ty chứng khoán muốn tạo được vị thế của mình thì cần sự
kết hợp nhuần nhuyễn giữa các hoạt động.
1.1 Hoạt động môi giới của công ty chứng khoán
Môi giới chứng khoán là một hoạt động kinh doanh chứng khoán trong đó một công ty
chứng khoán đại diện cho khách hàng tiến hành giao dịch thông qua cơ chế giao dịch cơ
chế giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán hay thị trường OTC mà chính khách hàng
phải chịu trách nhiệm đối với hậu quả kinh tế của việc giao dịch đó.
Hoạt động môi giới giúp thu hút khách hàng và đa dạng hoá sản phẩm dịch vụ, đem lại
nguồn thu nhập lớn tăng tính cạnh tranh của công ty. Chính hoạt động này đã góp phần
cung cấp thông tin, giảm chi phí giao dịch và kết nối giao dịch trên thị trường chứng
khoán và hình thành nền văn hóa đầu tư.
Hoạt động môi giới trên TTCK gồm môi giới trên Sở giao dịch được thực hiện qua ba
hình thức: môi giới giao dịch, môi giới chuyên gia, môi giới hoạt động độc lập hay “môi
giới hai đô la” và hoạt động môi giới trên OTC.
Quy trình của hoạt động môi giới gồm tìm kiếm khách hàng, tiếp cận nhà đầu tư để thực
hiện tư vấn, sau đó là mở tài khoản, nhận lệnh, thực hiện lệnh xác nhận kết quả và thanh
toán bù trừ giao dịch.
quang của những gương mặt mới. Sự phát triển về mặt lượng và chất của các CTCK liên
quan tới loại hình sở hữu của CTCK, mạng lưới hoạt động, quy mô vốn và điều kiện
thành lập CTCK ở Việt Nam.
Các công ty chứng khoán thực hiện chủ yếu các hoạt động như hoạt động môi giới; hoạt
động tư vấn đầu tư; hoạt động tự doanh; hoạt động bảo lãnh và đại lý phát hành
Cơ cấu tổ chức và bộ máy hoạt động được chia làm 3 khối: Front office, Middle office,
hoặc chia theo các cấp thẩm quyền gồm đại hội đồng cổ đông; hội đồng quản trị; ban
kiểm soát; ban Tổng giám đốc.
Mô hình công ty chứng khoán với bốn chức năng môi giới, tư vấn tài chính, bảo lãnh
phát hành, tự doanh được hầu hết các công ty áp dụng. Một vài công ty nhỏ chỉ có chức
năng môi giới, hoặc tư vấn. Tất cả đều giống nhau, vận hành theo cùng một quy trình, đi
theo cùng một đường. Đứng trước tình hình cạnh tranh khốc liệt, sự đào thải xóa sổ hàng
loạt công ty chứng khoán tới đây là việc khó tránh khỏi. Có thể chỉ khoảng 30-40 công ty
duy trì hoạt động. Song, ngay cả trong số đó, cuộc thanh lọc vẫn chưa ngừng lại. Những
công ty sống sót, vươn lên vững mạnh sẽ là những đơn vị biết chuyển hoạt động theo mô
hình mới. Trong 11 năm qua, các công ty chứng khoán đã không tạo được một sự phát
triển và nâng cấp sự khác biệt với chính mình. Các công ty chứng khoán cần chuyển sang
một mô hình dịch vụ mới theo hướng chuyên sâu và bài bản hơn.
Cũng giống như các doanh nghiệp khác, CTCK ra đời nhằm mục đích kinh doanh thu lại
lợi nhuận và góp phần phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam. Quá trình phát triển
hoạt động môi giới chứng khoán cũng có những thuận lợi và khó khăn:
Thuận lợi: tình hình kinh tế xã hội phát triển; quá trình cổ phần hoá các doanh nghiệp
nhà nước đang diễn ra mạnh mẽ trong các năm vừa qua; thị trường chứng khoán Việt
Nam đã đi vào hoạt động trong điều kiện nền kinh tế đang trong giai đoạn tăng trưởng và
thị trường chứng khoán trên thế giới đã phát triển mạnh; CTCK đã đa dạng hoá hoạt động
của mình, hệ thống mạng lưới khách hàng phát triển; đội ngũ nhân viên dần được đào tạo
chuyên nghiệp.
Khó khăn: kênh huy động vốn đang còn ở giai đoạn mới hình thành; môi trường pháp
cho nhà đầu tư như đòn bẩy, repo. Với giá trị giao dịch trung bình thấp, sản phẩm hạn
chế, mức phí giao dịch lại được quy định tương đối thấp so với các nước trong khu vực
Đông Nam Á, việc hòa vốn trong giai đoạn này cũng đã là một mục tiêu khó khăn.
Các sản phẩm dịch vụ khác: nhằm gia tăng cơ hội và tiện ích cho nhà đầu tư các các
công ty chứng khoán đã đa dạng hóa sản phẩm. Các hình thức hỗ trợ này được CTCK đặc
biệt là các công ty nhỏ mới đi vào hoạt động để thu hút khách hàng đem lại thành công,
chia sẻ những giá trị tốt nhất cho khách hàng.
2.3 Đánh giá thực trạng phát triển hoạt động môi giới của CTCK ở Việt Nam
Những kết quả đạt được
- Hoạt động nghiệp vụ của công ty chứng khoán phát triển mạnh. Hoạt động môi giới đã
dần chuyên nghiệp và bài bản hơn, góp phần đem lại doanh thu ngày càng cao.
- Mạng lưới, quy mô hoạt động của các công ty chứng khoán ngày càng được mở rộng.
- Số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán liên tục.
- Về quản trị điều hành, nhìn chung các công ty chứng khoán đã tăng cường công tác
quản trị, quản lý rủi ro, đảm bảo các hoạt động tuân thủ theo quy định pháp luật và dần
đi vào hoạt động theo thông lệ quốc tế.
- Đội ngũ nhân viên môi giới ở các công ty chứng khoán được nâng lên cả về số lượng
lẫn chất lượng.
Tuy nhiên công ty chứng khoán cũng gặp phải một số hạn chế sau:
- Qui mô, phạm vi hoạt động môi giới nhỏ.
- Tiềm lực tài chính của các công ty chứng khoán chưa mạnh dẫn đến phạm vi hoạt động
bị hạn chế, nguồn thu hạn hẹp nên phải tìm mọi cách lách luật để tồn tại.
- Đối tượng hạn hẹp, đặc biệt là người đầu tư tổ chức.
- Phương thức đơn điệu: hoạt động môi giới mới chỉ dừng lại ở mức độ đơn giản là nhận
và truyền lệnh cho các nhà đầu tư, chưa thu hút được nhà đầu tư tổ chức, hình thức đặt
lệnh qua điện thoại và Internet của nhà đầu tư vẫn còn nhiều hạn chế.
- Chất lượng hiệu quả không cao: hoạt động môi giới chưa kết hợp tư vấn.
Hạn chế này bắt nguồn từ những nguyên nhân sau:
phần, lấy môi giới làm trọng tâm, hoạt động này sẽ được chú trọng phát triển mạnh cả về
chiều rộng và chiều sâu, cả về chất và về lượng.
- Kiện toàn hoạt động môi giới, thu hút thêm nhà đầu tư mở tài khoản giao dịch tại công
ty chú trọng hơn đến các nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư có tổ chức.
- Nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ cung cấp cho khách hàng, đảm bảo tuân thủ
đúng quy định của pháp luật.
- Hoàn thiện các cơ chế, chính sách quy trình hoạt động.
- Duy trì ổn định, tăng doanh số và đạt mức thu phí hoạt động cao hơn tính trên chi phí
bỏ ra. Phấn đấu để doanh thu môi giới chiếm tỷ trọng ngày càng cao trong tổng doanh thu
của công ty.
-Có cơ chế lương thưởng khuyến khích người lao động.
3.2 Giải pháp phát triển hoạt động môi giới của CTCK ở Việt Nam
Trước hết ,CTCK cần xây dựng chiến lược tìm kiếm, chăm sóc khách hàng: đây là bước
đầu dẫn đến thành công của hoạt động môi giới cũng như công ty chứng khoán. Đặc biệt
trong giai đoạn TTCK sụt giảm cả về chỉ số lẫn khối lượng giao dịch như hiện nay, đòi
hỏi các CTCK cần phải xây dựng chiến lược tìm kiếm, chăm sóc khách hàng.
Bên cạnh đó, CTCK phải có kế hoạch cho hoạt động marketing, tiếp thị tới từng nhà đầu tư.
Hoạt động tiếp thị và quan hệ công chúng rất quan trọng đối với CTCK nhằm đưa hình ảnh
của CTCK gắn liền với hoạt động đầu tư chứng khoán đến nhà đầu tư, đồng thời đưa vị thế
của CTCK ngang tầm khu vực và quốc tế.
Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: nhân viên môi giới vừa giỏi nghiệp vụ vừa có đạo
đức nghề nghiệp sẽ phát huy sức mạnh của mình để chiếm được lòng tin của khách hàng
từ đó góp phần nâng cao uy tín của công ty và góp phần làm tăng tính hiệu quả hoạt động
của nghiệp vụ môi giới.
Từng bước nâng cấp cơ sở vật chất – kỹ thuật: để thu hút người đầu tư, các công ty chứng
khoán phải đầu tư khá tốt cơ sở vật chất cho hoạt động môi giới như xây dựng hệ thống
sàn giao dịch rộng rãi với đầy đủ các thiết bị công bố thông tin như bảng giao dịch điện
tử, bảng công bố thông tin, xây dựng website để giúp người đầu tư tiếp cận thông tin mọi
lúc mọi nơi.
Xây dựng nền tảng tài chính vững chắc: nền tảng tài chính vững chắc giúp tăng khả năng
trọng chất lượng hàng hóa trên thị trường chứng khoán; ưu đãi thuế cho hoạt động chứng
khoán.
Đồng thời, UBCKNN cần: hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động của thị trường chứng
khoán nói chung và công ty chứng khoán nói riêng; tuyên truyền và đào tạo kiến thức
chứng khoán và thị trường chứng khoán
KẾT LUẬN
Thực tế qua các giai đoạn hoạt động và trưởng thành công ty chứng khoán nói riêng và
thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung đã đạt được những kết quả đáng khích lệ
nhưng cũng còn tồn tại không ít những khó khăn. Về tình hình cạnh tranh, hiện nay có
105 công ty chứng khoán tham gia hoạt động trên thị trường. Vì vậy, sự cạnh tranh trong
lĩnh vực môi giới trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay đang ngày càng sôi
động.
Công ty chứng khoán còn non trẻ, ít kinh nghiệm, kỹ năng còn mỏng và hoạt động trong
một khuôn khổ pháp lý còn đơn giản. Song, cùng với sự phát triển của thị trường thì cơ
cấu tổ chức, điều kiện vật chất – kỹ thuật, cũng như kỹ năng hành nghề của CTCK và đội
ngũ nhân viên môi giới cần được nâng cấp để hoạt động môi giới chứng khoán có thể
đảm nhiệm được những chức năng đích thực và đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của
thị trường chứng khoán Việt Nam.
Có thể nói, TTCK Việt Nam đã có những bước phát triển tuy không tạo được những
bước đột phá nhưng là sự phát triển vững chắc đều đặn, trong đó hoạt động môi giới của
các công ty chứng khoán đã từng bước song hành với hoạt động giao dịch trên thị
trường. Hoạt động môi giới của các CTCK cũng đã bộc lộ một số những hạn chế mà
nguyên nhân xuất phát ở cả tầm vi mô tới vĩ mô. Do vậy, việc tìm ra những giải pháp
khắc phục những hạn chế trên là hết sức cần thiết để giúp các CTCK ở Việt Nam ngày
càng phát triển.