NÂNG CAO ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG, QUÉT SẠCH CHỦ NGHĨA CÁ
NHÂN VỚI VIỆC CHỐNG SUY THOÁI ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG
TRONG MỘT BỘ PHẬN CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
THEO TƯ TƯƠNG HỒ CHÍ MINH
----------*****---------Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân là một tư
tưởng rất quan trọng trong hệ thống tư tưởng cách mạng của Hồ Chí Minh. Đây
là cơ sở lý luận và thực tiễn để chống lại suy thoái đạo đức cách mạng, nạn quan
liêu, tham nhũng của một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay. Hồ Chí Minh đã
dồn bao tâm huyết để giáo dục, thuyết phục mọi người phải nâng cao đạo đức
cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân. Người đã vạch ra một cách sâu sắc
nguồn gốc, bản chất và những biểu hiện cụ thể “muôn hình, vạn trạng” của chủ
nghĩa cá nhân.
Trong công cuộc giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con
người Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định có nhiều đối tượng cản trở những đối
tượng này Người gọi là những kẻ thù, những loại giặc vì vậy kẻ thù chính của
công cuộc giải phóng Người xác định đó là:
Thứ nhất: Kẻ thù là thực dân đế quốc xâm lược và bọn tay sai.
Thứ hai: Kẻ thù là bất công, nghèo nàn, lạc hậu.
Thứ ba: Kẻ thù là chủ nghĩa cá nhân.
Trong 3 kẻ thù trên thì kẻ thù chủ nghĩa cá nhân là một trong nhưng kẻ
thù nguy hiểm Người xác định là kẻ địch nội xâm, là bạn đồng minh của của
giặc ngoại xâm. Theo Hồ Chí Minh chống chủ nghĩa cá nhân không có nghĩa là
chà đạp lên lợi ích cá nhân, chống suy thoái về đạo đức, đặc biệt phải tập trung
chống chủ nghĩa cá nhân. Chủ nghĩa cá nhân là một thứ vi trùng rất độc, đẻ ra
hàng trăm thứ bệnh khác nhau. Nó không chỉ ảnh hưởng tới từng cá nhân, đối
với dân tộc, mà còn làm mất niềm tin của nhân dân đối với Ðảng. Nói ngắn gọn,
theo quan điểm Hồ Chí Minh, chủ nghĩa cá nhân là một trở lực trên con đường
xây dựng chủ nghĩa xã hội, là đối lập với chủ nghĩa xã hội.
1



2


Là người sáng lập và rèn luyện Đảng ta, Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến
vấn đề xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành tổ chức cách mạng chân
chính, đại biểu cho lợi ích giai cấp, nhân dân và dân tộc. Và cũng chính Hồ Chí
Minh, từ rất sớm đã chỉ ra chủ nghĩa cá nhân, kẻ địch “nội xâm” của những người
cộng sản, một trong những nguy cơ đe dọa sự tồn vong của Đảng, trong các tác
phẩm của Người từ năm 1927 đến năm 1969. Cùng những hoạt động tích cực,
Nguyễn Ái Quốc ở Quảng Châu trong những năm 1925-1927, chuẩn bị về chính
trị, tư tưởng và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam sau đó, một
trong những vấn đề được Người đặc biệt quan tâm là giáo dục đạo đức cách mạng
cho lớp cán bộ cốt cán đầu tiên. Điều này được thể hiện rõ trong 23 điều răn về Tư
cách người cách mệnh trong tác phẩm Đường Kách mệnh, xuất bản đầu năm 1927.
Theo Người, sự rèn luyện và nêu gương đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá
nhân của những người cộng sản là một trong những yêu cầu quan trọng để phòng
chống nguy cơ suy thoái của Đảng Mác xít chân chính.
Tiên đoán trước được những thuận lợi, khó khăn trong những ngày đầu
giữ cương vị Chủ tịch nước, Hồ Chí Minh đã tuyên bố chống quan liêu, chống
lại những thói hư, tật xấu, xây dựng một Chính phủ liêm khiết với đội ngũ cán
bộ là “công bộc của dân”. Tuy nhiên, có những cán bộ, đảng viên ít nhiều khi có
quyền hạn trong tay, trở nên kiêu ngạo, quan liêu, xa xỉ, phạm vào tham ô, lãng
phí, “không tự giác, mà biến thành người có tội với cách mạng”. Hiện tượng này
đã được Hồ Chí Minh cảnh báo kịp thời khi viết Thư gửi Uỷ ban nhân dân các
kỳ, tỉnh, huyện và làng ngày 17-10-1945. Trong thư, Người chỉ ra những lỗi lầm
nặng nề mà các nhân viên nhà nước, những người được coi là “công bộc” của
dân, do nhân dân tin cậy và Đảng trao trọng trách đã phạm phải như: trái phép,
cậy thế, hủ hoá, tư túi, kiêu ngạo, chia rẽ, v.v..
Khi cuộc kháng chiến chống Pháp đang ở vào giai đoạn gay go, quyết liệt,
Hồ Chí Minh đã có hai bức thư Gửi các đồng chí Bắc Bộ tháng 3-1947 và Gửi

dân lên trên hết, trước hết, vẫn còn có không ít cán bộ đảng viên mang nặng chủ
nghĩa cá nhân, chưa làm được bốn chữ “chí công vô tư”, “việc gì cũng nghĩ đến
lợi ích của riêng mình trước hết. Họ không lo “mình vì mọi người” mà chỉ muốn
“mọi người vì mình”. Đó là những người “tự thấy mình cái gì cũng giỏi”, ngại
4


gian khó, sa vào kiêu ngạo, hiếu danh, tự ái, thiếu kỷ luật là những thứ bệnh
nguy hiểm do chủ quan, hẹp hòi, ích kỷ, tham lam, do cá nhân chủ nghĩa mà ra.
Lênin - người thầy của cách mạng vô sản thế giới đã từng coi kiêu ngạo là kẻ
thù của Đảng cầm quyền, và cùng với thói tự ái, óc lãnh tụ sẽ gây mất dân chủ
trong Đảng. Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ, từ những căn bệnh này, dẫn đến việc
không tôn trọng, lắng nghe ý kiến của quần chúng, không phát huy được tính
tính cực trong mỗi đảng viên, trong từng quần chúng, do đó Đảng cũng không
thể tập hợp được quần chúng, lãnh đạo được quần chúng. Đặc biệt hơn, những
cán bộ đảng viên có những biểu hiện nêu trên, đã “luôn đặt lợi ích của mình lên
trên lợi ích của Đảng, của dân tộc”, luôn “tự tư tự lợi”, gây mất đoàn kết, chia rẽ
nội bộ Đảng, làm mất dân chủ trong Đảng. Họ luôn “dùng của công làm việc
tư”, “tự cao, tự đại, ham địa vị, hay lên mặt”, chỉ ưa người khác “tâng bốc mình,
khen ngợi mình”, “ưa sai khiến người khác”, “không lấy Đảng làm nền tảng.
Mình muốn làm thế nào thì làm thế ấy”, “tỏ ra khinh thường kỷ luật của Đoàn
thể, làm rối loạn hàng ngũ của Đoàn thể”,v.v… Kết quả là quần chúng không
ưa, không phục, càng không yêu quý họ, rời xa họ và chung quy là họ “không
làm nên trò trống gì”. Vì còn nặng cá nhân chủ nghĩa, họ, người ít, người nhiều
“không những không biết sửa lỗi mình mà còn khinh thường kỷ luật” và như vậy
“nếu kỷ luật của Đoàn thể lỏng lẻo, những phần tử phản động sẽ có cơ hội chui
vào hàng ngũ ta để phá hoại Đoàn thể ta”.
Hồ Chí Minh cũng đã nhấn mạnh rằng, ỷ thế vào quyền hạn và trách
nhiệm được trao, ỷ thế vào quyền lực tại các cơ quan công quyền, một số cán
bộ, đảng viên mắc phải căn bệnh địa phương chủ nghĩa, óc bè phái, kéo bè kéo

Hồ Chí Minh nêu kết luận: những chứng bệnh này rất nguy hiểm, dẫn đến
“trong Đảng thì không biết cất nhắc những người tốt, sợ người ta hơn mình; ở
ngoài Đảng thì khinh người, cho ai cũng không cách mạng, không khôn khéo
bằng mình…vì thế mà người ta uất ức và mình thành ra cô độc”. Tất cả những
biểu hiện cá nhân chủ nghĩa, dưới hình thức nào cũng đều “rất tai hại cho Đảng,
làm hại cho sự thống nhất”, “làm cho Đoàn thể mất cán bộ, kém nhất trí, thường
6


hỏng việc”, và “không thể phát triển” vì làm mất sự thân ái, đoàn kết, gây mối
nghi ngờ giữa những người đồng chí.
Không dừng lại, Hồ Chí Minh còn chỉ ra căn bệnh óc quân phiệt, quan liêu,
“chỉ biết khai hội, viết chỉ thị, xem báo cáo trên giấy, chứ không kiểm tra đến
nơi, đến chốn”; bệnh lãng phí sức lao động, thời giờ, tiền của nhân dân; bệnh
tham ô, tham nhũng, xa hoa, “ăn cắp của công làm của tư”, “đục khoét của nhân
dân”, “ăn bớt của bộ đội”, v.v.. vốn là con đẻ của chủ nghĩa cá nhân, có nguồn
gốc sâu sa, tác hại to lớn, trực tiếp làm suy thoái đạo đức cách mạng của người
cán bộ, đảng viên. Theo Hồ Chí Minh, “những kẻ tham ô, lãng phí và quan liêu
thì phá hoại tinh thần, phí phạm sức lực, tiêu hao của cải của Chính phủ và nhân
dân. Tội lỗi ấy cũng nặng như tội lỗi Việt gian, mật thám”. Người cũng nói, chủ
nghĩa cá nhân đẻ ra bệnh hữu danh, vô thực, “làm việc không thiết thực, không
từ chỗ gốc, chỗ chính”, “làm cho có chuyện, làm lấy rồi”; bệnh cận thị, không
nhìn xa thấy rộng, muốn làm cho xong việc “ai có ưu điểm cũng không chịu học
theo, ai có khuyết điểm cũng không dám phê bình”; bệnh lười biếng và óc lãnh
tụ, tự cho mình là tài giỏi, có quyền nên thi hành lệnh của cấp trên một cách
miễn cưỡng, không đến nơi đến chốn.
Trong lần nói chuyện tại lớp chỉnh huấn trung, cao cấp của Bộ Quốc
Phòng và các lớp trung cấp của các tổng cục căn dặn “Phải học để phát huy
tư tưởng đúng, uốn nắn tư tưởng không đúng. Tư tưởng không đúng, cũng
còn có nhiều. Nhưng có một tư tưởng mẹ: đó là chủ nghĩa cá nhân. Chủ nghĩa

mạng ở cán bộ, đảng viên. Trong nhiệm kỳ khoá VII, nhận diện của Đảng về
chủ nghĩa cá nhân có sự phát triển. Tại Hội nghị giữa nhiệm kỳ Đảng ta cho
rằng tham nhũng, quan liêu trở thành một trong bốn nguy cơ đối với chế độ
mà Đảng, nhân dân ta đã lựa chọn và là biểu hiện tập trung của chủ nghĩa cá
nhân, suy thoái đạo đức lối sống trong cán bộ, đảng viên. Đến Đại hội VIII,
chủ nghĩa cá nhân với rất nhiêu biểu hiện, đặt Đảng trước thách thức lớn hơn.
Đại hội nhận định: một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng
bản thân, phai nhạt lý tưởng, mất cảnh giác, giảm sút ý chí, kém ý thức tổ
chức kỷ luật, sa đoạ về đạo đức lối sống. Bệnh quan liêu, độc đoán, cục bộ
địa phương, kèn cựa, địa vị rất nặng. Số thoái hoá về chính trị tuy ít, nhưng
8


hoạt động của họ gây hậu quả rất xấu, ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình
phát triển đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
Đảng viên là hạt nhân trong đội ngũ cán bộ của bộ máy Nhà nước và các
tổ chức chính trị xã hội. Quan điểm "Đảng viên đi trước, làng nước theo sau"
không bao giờ lỗi thời, giờ đây đang cần toàn đảng nghiêm chỉnh thực hiện để
khôi phục lại lòng tin của quần chúng, khắc phục hiện tượng dân chỉ tin đảng
nói chung, không còn nguyên vẹn niềm tin đối với những đảng viên cụ thể. Giải
pháp nêu gương trong xây dựng con người không phát huy được hiệu quả, cũng
như trong sự nghiệp cách mạng, ở chiến lược xây dựng con người, xây dựng
đảng luôn luôn giữ vai trò then chốt. Bên cạnh công tác giáo dục, quản lý cán
bộ, đảng viên thì tư tưởng Hồ Chí Minh cũng đề cập đến vấn đề cấp bách là phải
giáo dục tư tưởng cho thanh niên học sinh, sinh viên, đặc biệt là về chính trị. Đối
với họ, chính trị đứng ngoài cuộc sống hằng ngày, đó là công việc của chính
khách, của các lãnh tụ, của các nhà ngoại giao, của các tổ chức chính trị, các
đảng phái, sự tham gia chính trị vào công việc của họ chỉ làm rắc rối thêm các
mối quan hệ.
Trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá mà nước ta đang

minh”, Đảng ta đang phát động toàn Đảng, toàn dân “Học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh”, phải mở một cuộc tấn công mới chống chủ nghĩa
cá nhân - chống lại sức ỳ, bảo thủ, trì trệ, ích kỷ, nhỏ nhen! Vì chủ nghĩa cá nhân
không thể chung sống “hòa bình” với chủ nghĩa xã hội, bởi chủ nghĩa cá nhân
hàng ngày hàng giờ tìm cách móc túi Nhà nước và nhân dân để làm giàu cho
mình và cho gia đình mình, thậm chí cho một tập thể nhỏ dưới danh nghĩa “phục
vụ nhân dân”. Đây là vấn đề tư tưởng cần phải loại bỏ ra ngoài đời sống xã hội
xã hội chủ nghĩa. Để giúp cho mọi người cảnh giác và tiêu diệt nó, vấn đề là
phải tiến hành một cuộc đấu tranh thực sự, gay go và quyết liệt thể hiện trong
phòng chống tham ô, tham nhũng hiện nay. Ôn lại những lời dạy bảo của Bác
Hồ đặc biệt là tác phẩm Nâng cao đạo đức cách mạng quét sạch chủ nghĩa cá
nhân trong lúc này chính là động lực thúc đẩy mỗi người trong chúng ta góp
phần tích cực trong việc chống suy thoái về lối sống đạo đức, quan liêu, tham ô,
lãng phí, chi tiêu tiết kiệm, đẩy lùi lạm phát... để đẩy mạnh tiến hành công
nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.

11