_________________________________________________________________________
MỞ ĐẦU 2
CHƯƠNG I – NGƯỜI CM PHẢI CÓ ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG LÀM NỀN TẢNG 4
1.1. CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH LÀ NGƯỜI SÁNG LẬP ĐẢNG 4
1.3. PHẨM CHẤT CƠ BẢN CỦA NGƯỜI CÁCH MẠNG 7
CHƯƠNG II – NHỮNG CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG CỦA NGƯỜI ĐẢNG
VIÊN 9
2.1.TUYỆT ĐỐI TRUNG THÀNH VỚI CHỦ NGHĨA MÁC-LÊ-NIN, TRUNG VỚI
NƯỚC, HIẾU VỚI DÂN 10
2.2.YÊU THƯƠNG, QUÍ TRỌNG CON NGƯỜI 13
2.3.CẦN – KIỆM – LIÊM – CHÍNH – CHÍ CÔNG VÔ TƯ 15
CHƯƠNG III – MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG VÀ CHỦ NGHĨA CÁ
NHÂN TRONG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 22
3.1.ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG 22
3.2.CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN 23
3.3.CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN LÀ KẺ THÙ CỦA ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG,KẺ THÙ
CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI 24
CHƯƠNG IV – NGUYÊN TẮC XÂY DỰNG VÀ TU DƯỠNG ĐẠO ĐỨC CÁCH
MẠNG 27
4.1.NÓI ĐI ĐÔI VỚI LÀM, NÊU GƯƠNG ĐẠO ĐỨC 27
4.2.XÂY ĐI ĐÔI VỚI CHỐNG 28
4.3.TU DƯỠNG ĐẠO ĐỨC SUỐT ĐỜI 29
Chương V: THỰC TRẠNG VÀ KIẾN NGHỊ 31
5.1.THỰC TRẠNG HIỆN NAY 31
5.2.MỘT SỐ KIẾN NGHỊ 38
1
_________________________________________________________________________
MỞ ĐẦU
Lịch sử cách mạng của nước ta gần 70 năm qua gắn liền với tên tuổi sự
nghiệp, tư tưởng và đạo đức Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, người anh hùng dân
tộc vĩ đại, nhà tư tưởng lỗi lạc của cách mạng Việt Nam. Trong lịch sử dựng nước
mà Hồ Chí Minh đã từng nhắc nhở, cảnh tỉnh: “Một dân tộc, một Đảng và mỗi một
con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn không nhất định hôm nay và
ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ họ không còn trong
sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”.
Tư tưởng và tấm gương đạo đức cách mạng trong sáng của Hồ Chí Minh là
tài sản tinh thần vô giá của Đảng và dân tộc ta. Nghiên cứu, học tập và làm theo tấm
gương đạo đức Hồ Chí Minh là niềm vinh dự, tự hào của mỗi cán bộ, công chức đối
với Bác kính yêu - một con người mà tư tưởng và tầm vóc vĩ đại đã vượt qua mọi
không gian và thời gian, trở thành một biểu tượng đẹp đẽ của văn minh nhân loại:
Anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới.
3
_________________________________________________________________________
CHƯƠNG I – NGƯỜI CM PHẢI CÓ ĐẠO ĐỨC CÁCH
MẠNG LÀM NỀN TẢNG
“ Đạo đức là cái gốc của người đảng viên “ - Đó là quan điểm của Chủ tịch
Hồ Chí Minh về những yêu cầu căn bản cần phải có đối với người Đảng viên.
Người ví đạo đức: “Cũng như sông phải có nguồn, không có nguồn thì sông cạn,
cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cán bộ cách mạng phải có đạo
đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi đến mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân,
vì muốn giải phóng dân tộc, giải phóng loài người là một việc làm to tát, mà tự
mình không có đạo đức, không có căn bản, hủ hóa, xấu xa thì làm nổi việc gì”.
Trong nhiều bài viết, bài nói của mình, Người phân tích sâu sắc vai trò đạo đức, coi
đó là tiêu chuẩn đặc biệt quan trọng mà Đảng, chính phủ và các đoàn thể phải quan
tâm để lựa chọn, rèn luyện đội ngũ cán bộ cách mạng.
1.1. CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH LÀ NGƯỜI SÁNG LẬP ĐẢNG.
Là người sáng lập và rèn luyện Đảng ta, suốt cuộc đời hoạt động cách mạng
của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn chăm lo giáo dục, rèn luyện đảng viên về
phẩm chất đạo đức. Người đặt lên hàng đầu "tư cách người cách mạng". Người chỉ
rõ: "Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng
không lãnh đạo được nhân dân" và luôn đòi hỏi mỗi người, nhất là cán bộ cách
Đảng ta trên cơ sở vận dụng chủ nghĩa Mác-Lênin về xây dựng Đảng. Song, Hồ Chí
Minh không chỉ quan tâm xây dựng Đảng về tư tưởng, chính trị và tổ chức, mà còn
đề cập đến một phương diện khác, đó là xây dựng Đảng về đạo đức cách mạng. Bác
Hồ đã mở rộng nội hàm về công tác xây dựng Đảng bao gồm chính trị, tư tưởng, tổ
chức và về đạo đức, lối sống. Đây là đóng góp của Chủ tịch Hồ Chí Minh về mặt lý
luận trong công tác xây dựng Đảng trên cơ sở chủ nghĩa Mác-Lênin.
Do vậy, nâng cao chất lượng đảng viên là một trong những trọng tâm của
công tác xây dựng đảng, là một yếu tố quan trọng quyết định năng lực lãnh đạo và
sức chiến đấu của tổ chức đảng. Thấm nhuần lời dạy của Người, mỗi cán bộ, đảng
viên phải không ngừng phát huy tinh thần trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân,
làm tròn nhiệm vụ của người đảng viên, góp phần không ngừng củng cố và tăng
cường sự lãnh đạo của Đảng để đưa đất nước ta phát triển nhanh, mạnh và bền
vững.
1.2. TƯ CÁCH MỘT NGƯỜI CÁCH MỆNH
Trong bản Di chúc thiêng liêng, Bác Hồ đã dặn lại toàn Đảng, toàn quân và
toàn dân ta những công việc phải làm khi Tổ quốc đã thống nhất, trong đó có nhiệm
5
_________________________________________________________________________
vụ đổi mới và chỉnh đốn Đảng. Bác viết: ''Công việc trên đây là rất to lớn, nặng nề
và phức tạp, và cũng là rất vẻ vang. Đây là một cuộc chiến đấu chống lại những cái
gì đã cũ kỹ, hư hỏng, để tạo ra những cái mới mẻ, tốt hơn''. Người còn chỉ rõ: “Theo
ý tôi, việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng, làm cho mỗi đảng viên,
mỗi đoàn viên, mỗi chi bộ đều ra sức làm tròn nhiệm vụ Đảng giao phó cho mình,
toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân. Làm được như vậy, thì dù công việc to lớn mấy,
khó khăn mấy, chúng ta cũng nhất định thắng lợi”.
Hồ Chí Minh quan niệm đạo đức cách mạng là gốc của người cách mạng.
Trong tác phẩm “Đường kách mệnh”, Bác đã nêu "Tư cách một người cách mạng"
ở mục đầu tiên. Bác đề cập đạo đức cách mạng trong 3 mối quan hệ: Tự mình, đối
với người, đối với việc.
Tư cách một người kách mệnh:
được nhiệm vụ cách mạng.
1.3. PHẨM CHẤT CƠ BẢN CỦA NGƯỜI CÁCH MẠNG
Đạo đức Hồ Chí Minh là đạo đức của một người cộng sản mẫu mực, kiên
định trên lập trường, quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, kết hợp giữa chủ nghĩa
yêu nước của dân tộc Việt Nam với chủ nghĩa quốc tế chân chính của giai cấp công
nhân cách mạng.
Đó là đạo đức của người chiến sĩ suốt đời đấu tranh, dâng hiến cả cuộc đời
và sự nghiệp của mình cho lý tưởng và mục tiêu giải phóng dân tộc, giải phóng giai
cấp công nhân, giải phóng xã hội và giải phóng con người. Do đó, đạo đức Hồ Chí
Minh là đạo đức cách mạng, đạo đức hành động vì độc lập, tự do và chủ nghĩa xã
hội.
Bác từng nói: “Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một
sự nghiệp vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh
phức tạp, lâu dài và gian khổ. Sức có mạnh mới gánh được nặng, đi được xa. Người
cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm
vụ cách mạng vẻ vang”. “Mọi việc thành hay bại, chủ chốt là do cán bộ có thấm
nhuần đạo đức cách mạng hay không”. “Có đạo đức cách mạng thì gặp khó khăn,
gian khổ, thất bại cũng không sợ sệt, rụt rè lùi bước…”, “khi gặp thuận lợi và thành
công nhưng vẫn giữ vững tinh thần gian khổ, chất phát, khiêm tốn”, “lo trước thiên
hạ, vui sau thiên hạ”, “lo hoàn thành nhiệm vụ cho tốt chứ không kèn cựa về mặt
hưởng thụ, không công thần, không quan liêu, không kiêu ngạo, không hủ hóa”.
Bác Hồ thường nhắc nhở cán bộ, đảng viên rằng: “Đảng ta là đội tiên phong của
giai cấp công nhân, đồng thời đại biểu cho quyền lợi của dân tộc”. Bác yêu cầu
người cách mạng phải thấy rõ điều đó và phải phấn đấu hết mình cho sự nghiệp cao
7
_________________________________________________________________________
cả và sứ mệnh lịch sử vẻ vang đó. Trong bài viết về đạo đức cách mạng năm 1958,
Bác nêu rõ bản chất và nội dung của đạo đức cách mạng, đồng thời cũng nêu rõ
những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân và đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân.
Trong bài viết này, Bác nêu 5 phẩm chất đạo đức mà cán bộ, đảng viên phải phấn
Người đòi hỏi có đức phải có tài và có tài phải có đức.
Người thường gọi đức và tài là hồng và chuyên, là chính trị và chuyên môn.
Trước hết phải có chính trị rồi có chuyên môn, do nhờ bền bỉ rèn luyện, khiêm tốn
học hỏi, nhất là tự học tập suốt đời, học tập đi liền với lao động và tranh đấu. Chính
trị là hồn, chuyên môn là xác. Cán bộ, công chức phải thạo chính trị, giỏi chuyên
môn. Lãnh đạo việc gì, ngành nào phải am hiểu kỹ chuyên môn việc ấy, ngành ấy,
có như vậy lãnh đạo mới có kết quả, mới tạo được nhất trí, đồng thuận.
Đạo đức cách mạng, đạo đức hành động Hồ Chí Minh là cả một hệ thống lý
thuyết tư tưởng phong phú và tinh tế, nổi bật các đức tính, chuẩn mực, các nguyên
tắc ứng xử, lại được diễn tả cô đọng hàm xúc trong hình thức tối thiểu của ngôn từ.
Đó là "Cần, kiệm, liêm, chính" - bốn đức tính để làm người mà thiếu một đức thì
không thành người, có đủ cả bốn đức mới là người hoàn toàn .
Đó là, nguyên tắc ứng xử chí công vô tư, là bản lĩnh biết quên mình, biết
vượt qua những vướng bận toan tính cá nhân để vì người chứ không vì mình, vị tha
chứ không vị kỷ. Bản lĩnh này là sức mạnh bền bỉ để đánh bại chủ nghĩa cá nhân,
chiến thắng giặc nội xâm, suốt đời tu dưỡng đạo đức cách mạng, coi phục vụ nhân
dân là phục tùng một chân lý lớn nhất, là lẽ sống cao thượng nhất. Trên phương
diện đời sống cá nhân, trong quan niệm giữa con người - chủ thể hoạt động với cá
nhân chủ thể mang nhân cách, đây là cuộc hành trình tới Tự do. Sự hoàn thiện đạo
đức là một bản lĩnh văn hoá dẫn tới nhân cách của con người tự do và làm chủ. Xưa
nay, khó khăn lớn nhất vẫn là khó khăn tự vượt qua chính bản thân mình.
9
_________________________________________________________________________
Người không chỉ nhận rõ chân giá trị ấy mà Người còn tự mình thực hiện
một cách triệt để, nhất quán trong cả cuộc đời mình. Nội dung đạo đức trong "Di
chúc'' nổi bật tư tưởng lớn: tu dưỡng đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân.
Như thế, đạo đức Hồ Chí Minh và tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh hệ thống
nhất nhưng không đồng nhất. Tư tưởng đạo đức là phần lý luận, là triết lý của
Người. Ngoài bộ phận cốt yếu ấy, thuộc về nhận thức, đạo đức Hồ Chí Minh còn là
phương pháp giáo dục và thực hành đạo đức mà Người đặc biệt chú trọng trong
lý luận cách mạng cho những thanh niên Việt Nam yêu nước tại Quảng Châu là vấn
đề tư cách đạo đức người cách mạng. Trong đó, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chỉ ra một
phẩm chất đạo đức quan trọng là “Giữ chủ nghĩa cho vững”, tức là người cách
mạng muốn đi tới thành công phải trung thành với chủ nghĩa Mác - Lê-nin và lấy đó
làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hoạt động. Chính Chủ tịch Hồ Chí Minh
là tấm gương sáng ngời, không chỉ tuyệt đối trung thành mà còn luôn biết vận sụng
sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác- Lê-nin trong hoạch định đường lối, chính
sách, trong lãnh đạo Đảng và Nhà nước ta. Chuẩn bị cho phút lâm chung, Người
vẫn thanh thản viết: “Tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-nin và các nhà cách mạng
đàn anh khác”. Nghĩa là từ lúc giác ngộ chủ nghĩa Mác Lê-nin cho đến khi bước
vào thế giới người hiền, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn trung thành với chủ nghĩa
Mác - Lê-nin, và đã thực hiện trọn vẹn điều Người hằng dạy cán bộ, đảng viên:
Trung với nước, trung với Đảng, hiếu với dân.
Về nội dung hiếu với dân, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đó không chỉ là sự
hiếu thảo trong gia đình mà điều quan trọng là trung thành và hết lòng phục vụ Tổ
quốc, chăm lo đời sống nhân dân. Trong Di chúc, như chúng ta đều biết, Người căn
dặn: “Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hoá, nhằm
không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân”. Đó là lời căn dặn của một lãnh tụ
có tầm nhìn xa trông rộng - nhìn sâu về quá khứ, nhìn rõ hiện tại, nhìn xa đến tương
lai của dân tộc và nhân loại.
Với tư tưởng nhân văn cao cả, Người cho rằng, những công việc đầu tiên sau
chiến tranh là “công việc đối với con người”. Đó cũng chính là điều mà người đảng
viên, cán bộ lãnh đạo, quản lý hôm nay phải hết sức quan tâm, học tập Bác Hồ.
Trước hết là đối với những người có công với Tổ quốc - các thương binh,
Đảng, Chính phủ và đồng bào phải tìm mọi cách giúp họ có nơi ăn, chốn ở yên ổn,
đồng thời phải mở những lớp dạy nghề thích hợp với mỗi người để họ có thể dần
dần “tự lực cánh sinh”. Đối với liệt sĩ, các địa phương cần xây dựng vườn hoa, bia
kỷ niệm để ghi công và đời đời giáo dục tinh thần yêu nước cho các thế hệ sau. Đối
với cha, mẹ, vợ, con của thương binh, liệt sĩ mà thiếu lao động, túng thiếu, thì chính
11
chiến đấu và lao động sản xuất gian khổ thời kỳ chiến tranh, Đảng, Nhà nước cần
quan tâm đào tạo, bồi dưỡng họ thành đội quân chủ lực, cốt cán trong công cuộc
xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Người hết sức quan tâm đến vấn đề bình đẳng
12
_________________________________________________________________________
giới, coi công cuộc đấu tranh vì quyền bình đẳng của phụ nữ là rất quan trọng và có
ý nghĩa như một cuộc cách mạng.
Đặc biệt, Người đánh giá cao và cảm thông sâu sắc đối với bà con nông dân.
Nông dân đã luôn trung thành với Đảng, Chính phủ ta, đã có nhiều đóng góp người
và của cho cách mạng, kháng chiến, nên khi kháng chiến chống đế quốc Mỹ thắng
lợi, “đề nghị miễn thuế nông nghiệp một năm cho các hợp tác xã nông nghiệp, để
cho đồng bào hỉ hả, mát dạ, mát lòng, thêm niềm phấn khởi, đẩy mạnh sản xuất”.
Đây là một chủ trương vì dân hết sức sáng suốt, cụ thể, thiết thực. Tiếc rằng chúng
ta thực hiện có phần hơi chậm trễ.
Về thế hệ trẻ Việt Nam, Người tin tưởng, khẳng định sứ mệnh của họ sẽ là
những người xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, với điều kiện Đảng, Nhà nước
phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng, đào tạo họ thành những người thừa kế
xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên”.
Phương pháp giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ, cho nhân dân, theo
Chủ tịch Hồ Chí Minh, không gì hơn là chính cán bộ, đảng viên, nhất là các cán bộ
lãnh đạo, quản lý phải gương mẫu thực hiện đạo đức, nói phải đi đôi với làm. Người
khẳng định: “Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức. Muốn
hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho người ta bắt chước… Hô hào
dân tiết kiệm, mình phải tiết kiệm trước đã”.
2.2.YÊU THƯƠNG, QUÍ TRỌNG CON NGƯỜI
Qua nghiên cứu, chúng ta thấy rằng Hồ Chí Minh đã kế thừa và phát huy
truyền thống nhân ái, nhân nghĩa của dân tộc kết hợp với chủ nghĩa nhân văn của
nhân loại mà đỉnh cao là chủ nghĩa nhân văn cộng sản chủ nghĩa. Bác Hồ đã xác
định phẩm chất yêu thương, quý trọng con người là một trong những phẩm chất,
chuẩn mực đạo đức cách mạng cao đẹp nhất của người đảng viên.
hiện công việc đầu tiên trong hàn gắn vết thương sau chiến tranh là “Đầu tiên là
công việc đối với con người”. Đầu tiên là đối với cán bộ, binh sỹ, dân quân, du
kích, thanh niên xung phong; đối với các liệt sĩ; với cha, mẹ, vợ, con thương binh,
liệt sĩ; với phụ nữ, nông dân…. cuối cùng là những nạn nhân của chế độ cũ…Bác
không bỏ xót đối tượng nào cả, thể hiện một tấm lòng thương yêu đối với tất cả mọi
người.
Như đã nói ở trên, sức thuyết phục mạnh mẽ của đạo đức Hồ Chí Minh
không chỉ ở trí tuệ, tư tưởng mà còn là ở sự khéo léo, tinh tế nhất là ở tấm gương
trong sáng, mẫu mực về đạo đức của Người trong đời sống đạo đức hàng ngày.
Người đã thực hiện nhất quán giữa tư tưởng đạo đức và hành động đạo đức. Suốt
một đời tận tụy vì dân, vì nước, Người là biểu tượng cao quý của đức hy sinh, lo
14
_________________________________________________________________________
cho dân, sống vì dân, thấu hiểu dân tình, dân sinh, dân ý, trở thành lãnh tụ của dân,
thân dân và chính tâm. Tình thương yêu rộng lớn của Người đối với nhân dân, đồng
bào là không bao giờ thay đổi. Lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ, đó là phương
châm ứng xử và hành động của Người.
Người là lãnh tụ gần dân, sống trong lòng dân, đến với dân chân tình cởi mở,
không một chút nào xa lạ, quan cách. Người sống một cuộc sống đạm bạc, đồng
cảm với dân, làm tất cả những gì có thể làm được để chăm lo cuộc sống hàng ngày
những lợi ích thường nhật của dân.
Người tiếp xúc với mọi tầng lớp nhân dân từ chính khách, trí thức cao cấp tới
dân thường để mưu cầu hạnh phúc thiết thân hàng ngày của họ. Người trung thành
đến cùng với mục tiêu lý tưởng đã theo đuổi mà thực chất là để cho mọi người dân
được sống trong độc lập tự do, có độc lập tự do thì mới có hạnh phúc. Vì thế, Người
đảm nhận chức vụ lãnh đạo trong sự tín nhiệm tuyệt đối của dân mà vẫn chỉ nghĩ đó
là bổn phận, trách nhiệm công dân của mình, giống như một người lính vâng lệnh
quốc dân đồng bào ra mặt trận mà thôi.
2.3.CẦN – KIỆM – LIÊM – CHÍNH – CHÍ CÔNG VÔ TƯ
Người cũng chỉ ra những nguyên tắc cơ bản của xây dựng đạo đức mới, đó
Tháng 3-1947, do nhu cầu “kháng chiến, kiến quốc” Bác kêu gọi thi đua xây
dựng “đời sống mới là cần, kiệm, liêm, chính” và giải thích rất rõ, dễ hiểu. Tháng 6-
1949, để tiếp tục răn dạy cán bộ về đạo đức, Bác viết tác phẩm “Cần, kiệm, liêm,
chính”. Bác coi bốn đức tính “cần, kiệm, liêm, chính” là những đức tính của người
cán bộ cách mạng, như trời có bốn mùa, đất có bốn phương. Bác viết:
“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông.
Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc.
Người có bốn đức: Cần, kiệm. liêm, chính.
Thiếu một mùa thì không thành trời.
Thiếu một phương thì không thành đất.
Thiếu một đức thì không thành người".
Sau đó, Bác còn viết bốn bài báo đăng trên báo Cứu quốc giải thích rõ nội
hàm bốn đức tính này.
Trước hết, nói về cần: “Cần - làm việc phải đến đúng giờ, chớ đến trễ về
sớm. Làm cho chóng, cho chu đáo. Việc ngày nào nên làm xong ngày ấy, chớ để
ngày mai. Phải nhớ rằng: Dân đã lấy tiền mồ hôi, nước mắt để trả lương cho ta
trong những thì giờ đó. Ai lười biếng tức là lừa gạt dân.” Bác yêu cầu mọi người
phải cần, cả nước phải cần, Bác viết:
“Người siêng năng thì mau tiến bộ.
16
_________________________________________________________________________
Cả nhà siêng năng thì chắc ấm no.
Cả làng siêng năng thì làng phồn thịnh.
Cả nước siêng năng thì nước mạnh giàu.”
Tóm lại, cần là luôn luôn cố gắng, luôn luôn chăm chỉ, cả năm, cả đời. Phải
thấy rõ “lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của mỗi
chúng ta”. Nhưng không phải quá trớn, phải biết nuôi dưỡng tinh thần và sức lực để
làm việc cho lâu dài. Bác cho rằng “lười biếng là kẻ địch của cần”, vì vậy, lười
biếng cũng là kẻ địch của dân tộc.
- Nói về Kiệm: Kiệm là tiết kiệm sức lao động, tiết kiệm thì giờ của dân, của
“không tham địa vị, không tham tiền tài, không tham tâng bốc mình”.
Trong các bài viết khác, Bác viết: “Chữ liêm phải đi đôi với chữ kiệm, cũng như
chữ kiệm phải đi đôi với chữ cần. Có liệm mới liêm được”. Và, Bác dẫn lời Khổng
Tử nói: “Người mà không liêm, không bằng súc vật”. Cụ Mạnh Tử nói: “Ai cũng
tham lợi thì nước sẽ nguy”.
- Nói về chính, Bác viết: “Một người phải cần, kiệm, nhưng còn phải chính
mới là người hoàn toàn. Trên quả đất có hàng muôn triệu người sống, số người ấy
có thể chia thành hai hạng: Người thiện và người ác. Trong xã hội, tuy có trăm
công, nghìn việc, song, những công việc ấy có thể chia làm hai thứ: việc chính và
việc tà.
Làm việc chính, là người thiện.
Làm việc tà, là người ác.
Siêng năng (cần), tiết kiệm (kiệm), trong sạch (liêm), chính là thiện; còn lười
biếng, xa xỉ, tham lam là ác, là tà.
Bác còn dặn: “Mình là người làm việc cần phải có công tâm, công đức. Chớ
đem của công dùng vào việc tư. Chớ đem người tư làm việc công. Việc gì cũng phải
công minh, chính trực, không nên vì tư ân, tư huệ hay tư thù, tư oán. Mình có quyền
dùng người thì phải dùng những người có tài năng, làm được việc. Chớ vì bà con,
bầu bạn mà bố họ vào chức nọ, chức kia. Chớ vì sợ mất lòng mà dìm những kẻ có
tài hơn mình. Phải trung thành với Chính phủ, với đồng bào. Chớ lên mặt làm quan
cách mạng”.
Chính còn có nghĩa là ngay thẳng, không tà, là đúng đắn, chính trực. Đối với
mình không tự cao, tự đại; đối với người không nịnh trên, khinh dưới, không dối
trá, lừa lọc, luôn giữ thái độ chân thành khiêm tốn, đoàn kết. Đối với việc thì để
công lên trên lên trước việc tư. Được giao nhiệm vụ gì quyết làm cho kỳ được “việc
thiện dù nhỏ mấy cũng làm, việc ác thì dù nhỏ mấy cũng phải tránh”. Theo Bác Hồ
thì, cần, kiệm, liêm, chính là những đức tính không thể thiếu đối với cán bộ, đảng
18
_________________________________________________________________________
viên. Bởi vì “cán bộ các cơ quan, đoàn thể; cấp cao thì quyền to, cấp thấp thì quyền
viên và tổ chức đảng nhận rõ khuyết điểm để sửa chữa, ưu điểm để phát huy. Mỗi
19
_________________________________________________________________________
con người đều có cái thiện, cái ác ở trong lòng, bởi vậy, thái độ của người cách
mạng là phải biết làm cho phần tốt nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu bị mất
dần đi .
Trong Di chúc, Người căn dặn: “Trong Đảng phải thực hành dân chủ rộng
rãi, thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình là cách tốt nhất để củng
cố và phát triển sự đoàn kết thống nhất của Đảng”. Đó là đoạn trong bản Di chúc
Bác Hồ đánh máy ngày 15-5-1965. Một năm sau, trong những ngày từ 12 đến 14-5-
1966, đọc đi đọc lại lời căn dặn về nguyên tắc, phương pháp phê bình và tự phê
bình nói trên, Người đã cẩn trọng thêm vào câu kết: “Phải có tình đồng chí thương
yêu lẫn nhau”. Theo Người, chỉ khi thật sự tiến hành phê bình và tự phê bình trên
tinh thần có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau mới là có tính xây dựng, nhằm trị
bệnh cứu người, hoàn toàn không phải là kiểu làm qua loa chiếu lệ, hoặc nhân cơ
hội phê bình để đả kích, thanh toán, lật đổ nhau.
Di chúc là tất cả sự suy nghĩ trăn trở của Chủ tịch Hồ Chí Minh về cả quá
khứ, hiện tại và tương lai của dân tộc ta. Có nhà nghiên cứu cho rằng, Di chúc của
Bác hầu như bao quát toàn bộ các vấn đề cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh. Cho
nên, việc học tập và thực hiện Di chúc không phải chỉ làm trong một lúc, trong các
dịp kỷ niệm, mà nên là một công việc thường xuyên, lâu dài trong thực tiễn học tập,
nghiên cứu, công tác của cán bộ, đảng viên, nhằm noi gương Người, tiếp tục đẩy
mạnh sự nghiệp cách mạng của Người.
Tinh thần quốc tế trong sáng.
Đó là, tinh thần đoàn kết quốc tế vô sản, mà Hồ Chí Minh đã nêu lên bằng
mệnh đề "Bốn phương vô sản đều là anh em"; là tinh thần đoàn kết với các dân tộc
bị áp bức, với nhân dân lao động các nước, mà Hồ Chí Minh đã dày công vun đắp
bằng hoạt động cách mạng thực tiễn của bản thân mình và bằng sự nghiệp cách
mạng của cả dân tộc.
Người khẳng định: Trong đấu tranh cách mạng ta phải "tự lực cánh sinh, dựa
3.1.ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG.
Đạo đức Hồ Chí Minh tiêu biểu cho truyền thống đạo đức và tinh hoa văn
hoá dân tộc, là sự kết hợp hài hoà giữa truyền thống và hiện đại, hiện thân của các
giá trị văn hoá Chân - Thiện - Mỹ trong thời đại mới, thời đại của độc lập dân tộc và
chủ nghĩa xã hội. Đó là thời đại Hồ Chí Minh, thời đại rực rỡ nhất trong lịch sử
quang vinh của dân tộc ta.
Trong điều kiện kinh tế thị trường, hội nhập, mở cửa, có rất nhiều cám dỗ
khiến cho việc giữ vững phẩm chất đạo đức trong sáng là một thử thách đối với cán
bộ, đảng viên, công chức. Bởi vậy, mỗi người phải kiên quyết đấu tranh chống chủ
nghĩa cơ hội, cá nhân, một lòng, một dạ phục vụ nhân dân, mới có thể bồi dưỡng,
củng cố được đạo đức cách mạng. Bên cạnh đó, trong toàn Đảng cần đẩy mạnh giáo
dục đạo đức mới, tăng cường phê bình và tự phê bình; Nhà nước ngày càng hoàn
thiện hệ thống pháp luật, tăng cường kiểm tra, kiểm soát; nhân dân được thực hiện
đầy đủ quyền dân biết, dân bàn và nhất là quyền dân kiểm tra các hoạt động của các
tổ chức đảng, của các cơ quan nhà nước và của cán bộ, đảng viên, công chức. Đặc
biệt, đội ngũ cán bộ lãnh đạo phải tự giác thấy rõ vai trò, vị trí của mình trong công
tác, đời sống, gương mẫu phấn đấu, tu dưỡng, rèn luyện, tự sửa chữa, khắc phục
những yếu kém thì mới có thể nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, chống được
chủ nghĩa cá nhân, như Chủ tịch Hồ Chí Minh mong đợi.
Đạo đức cách mạng ở trong Đảng đòi hỏi phải nêu cao tính tiên phong gương
mẫu, đấu tranh phê bình và tự phê bình, có lý có tình, thấu tình đạt lý, ăn ở với nhau
có tình có nghĩa, phải có tình thương yêu đồng chí, giữ gìn sự sự đoàn kết trong
Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình. Công chức nhà nước phải tận tâm tận
lực với công việc, chấp hành luật pháp, tôn trọng kỷ luật công vụ, thi hành đạo đức
công chức.
Đạo đức cách mạng đối với tuổi trẻ, với thanh niên càng trở nên quan trọng
để nuôi dưỡng hoài bão, chí khí lớn, nghị lực đấu tranh cho chân lý, đạo lý, tình
thương, lẽ phải. Trung thực - Khiêm tốn - Đoàn kết - Vị tha- Nhân ái - Khoan dung,
22
_________________________________________________________________________
nghĩa cá nhân không phải là gây xéo lên lợi ích cá nhân. Vì mỗi người đều có đời
sống riêng. Mỗi người đều có quyền làm giàu cho bản thân và gia đình mình; nhưng
23
_________________________________________________________________________
những lợi ích đó không trái với lợi ích của tập thể, lợi ích của Đảng,của tổ quốc,
dân tộc".
3.3.CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN LÀ KẺ THÙ CỦA ĐẠO ĐỨC CÁCH MẠNG,KẺ
THÙ CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
Nếu để chủ nghĩa cá nhân phát triển thì sẽ ảnh hưởng xấu đến Đảng, dân tộc.
Bác chỉ rõ: "Một dân tộc, một Đảng và một con người ngày hôm qua là vĩ đại, có
sức hấp dẫn lớn, không nhất thiết hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu
mến và ca ngợi nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân".
“Sự suy thoái về đạo đức, lối sống dẫn đến tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí,
nhũng nhiễu dân của một bộ phận không nhỏ cán bộ Đảng viên vẫn diễn ra rất
nghiêm trọng”- Phó chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra Trung ương Vũ Quốc Hùng nhấn
mạnh trong bản tham luận của ông trước Đại hội Đảng X.
Thứ nhất, suy thoái về đạo đức, lối sống trong cán bộ, Đảng viên có xu
hướng tăng cả về số lượng và phạm vi. Khi bước vào thời kỳ đổi mới, mới chỉ là
một lời cảnh báo tại Đại hội VI: “Trong xã hội ta đang diễn ra cuộc đấu tranh giữa
hai lối sống: lối sống có lý tưởng, lành mạnh, trung thực, sống bằng lao động của
mình, có ý thức tôn trọng và bảo vệ của công, chăm lo lợi ích của tập thể, của nhà
nước, với lối sống thực dụng, dối trá, ích kỷ, ăn bám, chạy theo đồng tiền".
Đến nay, tình trạng đó đã, đang diễn ra ngay trong Đảng. Từ chỗ chỉ có ở
“một bộ phận” thì nay đã diễn ra ở “một bộ phận không nhỏ”. Trong đó có cả cán
bộ Đảng viên có chức, có quyền.
Suy thoái về đạo đức, lối sống làm nảy sinh lãng phí, tham nhũng, nhũng
nhiều dân, trước kia diễn ra ở một số cán bộ, Đảng viên hoạt động trong lĩnh vực
kinh tế, thì nay xảy ra tất cả các ngành, các lĩnh vực: y tế, giáo dục, văn hóa, thực
hiện chính sách xã hội, tổ chức cán bộ, công tác tham mưu, hoạch địch chính sách
cụ thể… Mức độ này ngày càng tăng, nếu trước kia chủ yếu là “ăn cắp vặt”, “bớt
sở, không hiểu thực tiễn, ít lắng nghe ý kiến cấp dưới, không nắm được hoạt động,
lối sống của cán bộ dưới quyền, nên có trường hợp đề ra chủ trương chính sách
không phù hợp với thực tế, người dân không đồng tình. Việc nhận xét cán bộ chung
chung, thậm chí sai lệch với mức “vô trách nhiệm”. Vụ tham nhũng và tha hóa đạo
đức, lối sống của một số cán bộ Đảng viên ở PMU 18 nghiêm trọng vậy mà Phó bí
thư Đảng ủy cơ quan Bộ vẫn khẳng định: “Trước khi bị khởi tố, họ đều là Đảng
viên tốt”. Khẳng định như vậy thì “thật là quan liêu, vô chính trị, vô trách nhiệm, có
thể nói là vô cảm, không thể chấp nhận được”.
25
Copyright: Tài liệu đại học ©