3. Vai trß cña xitokinin lªn nh÷ng biÕn ®æi sinh lý cña thùc vËt
Sử dụng dung dịch nước dừa ngâm hạt trước khi gieo và phun lên
lá của cây vừng (Sesamum indicum L.) trồng thí nghiệm trong chậu ở vụ
Hè tại Đà Nẵng đã làm cho quá trình sinh trưởng (tỷ lệ nảy mầm của hạt,
diện tích lá, trọng lượng tươi và trọng lượng khô), năng suất (số quả /
cây, số hạt / cây, trọng lượng hạt / cây, trọng lượng 1.000 hạt), phẩm
chất hạt (hàm lượng lipit, protein, gluxit) đã được cải thiện so với đối
chứng. [ ].
Xitôkinin l d n xu t c a a ênin à ẫ ấ ủ đ hình th nh r v n chuy n h ng lênà ở ễ ậ ể ướ
ng n, có tác ng n quá trình phân chia ọ độ đế t b oế à , hình th nh c quan m i, kích thích sà ơ ớ ự
phát tri n ch i bên, ng n ch n s hoá gi (có liên quan t i s ng n ch n phân hu ể ồ ă ặ ự à ớ ự ă ặ ỷ prôtêin,
axit nuclêic v di p l c). Xitôkinin nhân t o nh kinêtin dùng trong nuôi c y à ệ ụ ạ ư ấ t b oế à v môà
th c v t.ự ậ
M i ho t ng sinh tr ng u c i u ch nh b i tác ng c a các ọ ạ độ ưở đề đượ đ ề ỉ ở độ ủ hoocmôn
th c v tự ậ . Các ch t kích thích sinh tr ng th ng c hình th nh c quan non, chi ph iấ ưở ườ đượ à ở ơ ố
s hình th nh c quan sinh d ng. Ng c l i, các ch t c ch sinh tr ng th ng cự à ơ ưỡ ượ ạ ấ ứ ế ưở ườ đượ
hình th nh v tích lu các c quan gi , c quan à à ỹ ở ơ à ơ sinh s nả , c quan d tr , l m gi hoáơ ự ữ à à
hay gây ch t t ng b ph n hay to n cây.ế ừ ộ ậ à
Hai nhóm hoocmôn th c v tự ậ : hoocmôn kích thích (auxin, gibêrelin, xitôkinin) tác
ng t i s phân chia, kéo d i v l n lên c a độ ớ ự à à ớ ủ t b oế à ; hoocmôn c ch l m ch m quá trìnhứ ế à ậ
phân chia, phân hoá t b oế à .
Dùng ch t kích thích v ch t c ch ph i chú ý n ng t i thích cùng các i u ki n sinhấ à ấ ứ ế ả ồ độ ố đ ề ệ
thái có liên quan t i cây, t tr ng. N ng quá cao s gây h i cho ớ đấ ồ ồ độ ẽ ạ t b oế à , mô sinh v t.ậ
Hoocmôn th c v tự ậ (phitohoocmôn) l các ch t h u c có m t trong cây v i m t à ấ ữ ơ ặ ớ ộ
l ng r t nh , c v n chuy n n các b ph n khác nhau c a cây, i u ti t v m ượ ấ ỏ đượ ậ ể đế ộ ậ ủ đ ề ế à đả
b o s h i ho các ho t ng sinh tr ng. ả ự à à ạ độ ưở Hoocmôn th c v tự ậ có hai nhóm:
- Nhóm ch t kích thích sinh tr ng:ấ ưở
Auxin, gibêrelin có tác ng n s kéo d i, l n lên c a độ đế ự à ớ ủ t b oế à
Xitôkinin: có vai trò trong phân chia t b oế à
- Nhóm các ch t c ch sinh tr ng ấ ứ ế ưở
Axit abxixic: tác ng n s r ng láđộ đế ự ụ

đực và các cây mang hoa cái (các cây xư lí GA và các cây xử lí ethrel). Hạt giống thu được
do sự thụ phấn thụ tinh của các cây đực, cây cái khác nhau là hạt lai F1.
hajimema****e
cavang
Biết leo núi
Vietnam
Số bài đã
gửi : 63
Đã gửi - 10/03/2006 : 09:51:17
5.6 Khắc phục sự ra hoa quả cách năm
Trong nghề trồng cây ăn quả, thường gặp hiện tượng ra quả cách năm, tức là
xen kẽ năm được mùa và năm thất thu. Nguyên nhân chính là ở những năm
thuận lợi, hoa ra quá nhiều làm kiệt cây dẫn đến sự giảm hoa hoặc không ra
hoa năm sau. Đã có nhiều biện pháp kĩ thuật nông học được đề xuất để ngăn
ngừa hiện tượng này, ví dụ như loại bớt hoa hoặc quả non bằng tay khi hoa
quá dư thừa. Tuy nhiên mất rất nhiều công sức và khó thực hiện ở sản xuất
lớn. Dùng các chất điều tiết sinh trưởng phù hợp có thể điều hoà quá trình này,
như phun muối của axit anpha - naphtyl axetic hoặc anpha - naphtyl axetamit
ở nồng độ 0,001 - 0,005% vào lúc hoa nở rộ hoặc sau đấy 1 - 2 tuần để làm
rụng bớt hoa. Cơ chế tác dụng của các chất này là tăng cường sự tổng hợp
etylen, chất đóng vai trò quan trọng trong sự rụng của quả. Người ta có thể
dùng ethrel ở nồng độ 0,2 - 2 g/l phun lúc ra hoa hay 1 - 2 tuần sau khi rụng
cánh hoa sẽ làm rụng bớt hoa thừa, quả sẽ to hơn. bằng biện pháp này táo ở
năm sau có thể cho 37 kg quả/ cây, trong khi đó cây không xử lí chỉ cho 2 kg.
ở Ôxtrâylia, khi phun cho cam Valenxia dung dịch giberelin nồng độ 25 mg/l
vào lúc hoa nở rộ chỉ làm giảm ít số lượng quả năm đónhưng tăng mạnh sản
lượng năm sau vốn là năm rất ít được thu hoạch. Sự chênh lệch năng suất giữa
hai năm giảm từ 10 xuống 2 lần. Tổng sản lượng của hai năm vẫn tăng lên
10% so với không xử lí.
Để thúc đẩy cây sớm cho quả, đặc biệt ở cây thân gỗ, người ta thường phun

ống kéo dài đến tế bào noãn thì xãy ra quá trình thụ tinh kép : Một tinh tử kết
hợp với tế bào trứng tạo nên hợp tử lưỡng bội, một tinh tử khác kết hợp với tế
bào nội nhũ 2n để tạo ra nội nhũ 3n. Hợp tử sẽ phát triển thành phôi, còn nội
nhũ cùng với phôi sẽ cấu thành hạt.
Sự thụ phấn và thụ tinh chịu ảnh hưởng lớn bởi nhiệt độ và độ ẩm không
khí . Nếu gặp nhiệt độ không thích hợp, độ ẩm quá thấp thì hạt sẽ không nảy
mầm, và ống phấn không được hình thành. Chính vì vậy thời vụ trồng cây là
cức kì quan trọng quyết định sự thụ phấn, thụ tinh và tạo quả hạt sau này. Sự
nở hoa , tung phấn nhất thiết phải rơi vào thời kì thuận lợi nhất có nhiệt độ và
độ ẩm thích hợp.
hajimema****e
cavang
Biết leo núi
Vietnam
Số bài đã
gửi : 63
Đã gửi - 06/04/2006 : 17:33:12
6.2 Sự hình thành quả và quả không hạt
Sau quá trình thụ phấn, thụ tinh thì quả bắt đầu được hình thành và sinh
trưởng nhanh chóng. Sự lớn lên của quả là do sự phân chia tế bào đặc biệt là
do sự dãn nhanh của tế bào trong bầu. Sự tăng trưởng kích thước, thể tích của
quả một cách nhanh chóng là đặc trưng swụ sinh trưởng của quả. Ví dụ một
quả tấo tây có thể tăng thể tích 6000 lần trong 20 tuần lễ sinh trưởng. Sự sinh
trưởng nhanh chóng như vậy là do được điều chỉnh bằng phytohoocmon xuất
hiện trong phôi hạt.
- Auxin và sự sinh trưởng của quả
Sự tăng trưởngkích thước của quả gây ra do sự dãn của các tế bào mà trong đó
auxin đóng vai trò điều chỉnh. Nguồn auxin này sản sinh trong hạt.
Người ta xác định có một mối tương quan chặt chẽ giữa sự phát triển của hạt
và sự sinh trưởng của quả. Kích thước và hình dáng của quả phụ thuộc chặt

Có nhiều loại quả vừa phản ứng với auxin vừa phản ứng với gibberelin. Tuy
nhiên GA có hiệu quả khi tạo quả không hạt với các cây mà auxin không gây
hiệu quả. Via dụ với táo, chanh, cam nho....
hajimema****e
cavang
Biết leo núi
Vietnam
Số bài đã
gửi : 63
Đã gửi - 06/04/2006 : 20:12:56
Người ta phun các hợp chất auxin như anph-NAA, 2,4 D... và gibberelin cho
hoa nở thì có thể loại bỏ được sự thụ tinh mà quả vẫn lớn được. nồng độ sử
dụng phụ thuộc vào các chất khác nhau và các loài khác nhau. Chẳng hạn, với
2,4 D nồng độ sử dụng 5 - 10 ppm, với anpha-NAA nồng độ 10 - 20 ppm và với
GA nồng độ sử dụng 10 - 100 ppm...
Việc xử lí tạo quả không hạt có ý nghĩa quan trọng trong việc làm tăng phẩm
chất của quả đặc biệt là các loại quả thịt.
Các biến đổi trên xãy ra nhanh hay chậm phụ thuộc vào loại quả và điều kiện
chín.
Biến đổi sinh lí đặc trưng nhất trong quá trình chín là sự tăng hô hấp của quả
nhanh chóng có tính chất bột phát. Sự hô hấp bột phát càng mạnh thì quả chín
càng nhanh.
Sự chín của quả được điều chỉnh bởi sự cân bằng của phytohoocmon auxin
/etylen. hàm lượng auxin cao thì quả chưa chín ; còn khi hàm lượng etylen cao
trong quả thì sự chín được kích thích. Etylen là hoocmon của sự chín. Nó cảm
ứng hình thành và giải phóng các enzim cần thiết cho những biến đổi sinh hoá
đặc trưng cho sự chín.
Trong quá trình chín của quả, sự tổng hợp etylen tăng lên rất mạnh mẽ. Mức
độ tổng hợp etylen phụ thuộc vào tính chất của từng loại quả, liên quan đến
tốc độ chín của chúng. Với các laọi quả chín nhanh như chuối , xoài, mít... thì

tuần trước khi thu hoạch làm quả chín, thu hoạch sớm mà không ảnh hưởng
đếna chất lượng quả.
Có thể sử dụng SADH nồng độ 2500 - 5000 ppm cũng làm quả chín đồng loạt,
thu hoạch sớm hơn. Quả thu hoạch về muốn điều khiển chín đồng loạt và đẹp
mã có thể phun hay nhúng quả vào dung dịch ethrel trong thời gian 0,5 - 3
phút. Với chuối thường dùng dung dịch có nồng độ 0,5 - 2 g/l, lê 0,25 - 1 g/l,
cà chua 1 - 4 g/l. Có thể nhúng cam quýt mới thu hoạch về vào dung dịch
ethrel nồng độ 1g/l từ 3 - 10 phút, sau 7 - 10 ngày để nơi ấm trên 25
0
C quả sẽ
chín vàng, màu sắc rất đẹp.
- Kích thích sự chín của quả hồ tiêu
Để xúc tiến sự chín nhanh của quả hồ tiêu, người ta phun ethrel vào giai đoạn
quả bắt đầu chín. Nồng độ sử dụng là từ 100 - 500 ppm. Trong vòng 8 ngày từ
khi phun quả sẽ chuyển thành màu đỏ.
- Kích thích sự chín của quả cà phê
Ở Kenya, người ta phun dung dịch ethrel với nồng độ 700 - 1400 ppm cho quả
xanh làm chín sớm hơn 2 đến 4 tuần so với không xử lí.
- Kích thích sự chín của quả đào, anh đào
Với hai loại quả này, người ta thường sử dụng SADH với nồng độ từ 1000 -
5000 ppm đều xúc tiến nhanh sự chín của chúng.
hajimema****e
cavang
Biết leo núi
Đã gửi - 15/04/2006 : 21:23:55