SINH LÝ BỆNH MÁU
VÀ TẠO MÁU


MỤC TIÊU BÀI GIẢNG

1
.
2
.

Trình bày được định nghĩa thiếu máu,
cách
tính và ý nghĩa của các chỉ số.
Trình bày và giải thích được cơ chế
và đặc điểm biểu hiện của ba dạng
3. thiếu máu.
Liệt kê và giải thích được những
biện pháp
thích nghi của cơ thể khi bị thiếu máu.


MỤC TIÊU BÀI GIẢNG

4 Trình bày được cách tính và ý nghĩa
. của
5. chỉ số chuyển nhân.
Trình bày và giải thích được cơ chế
6. tăng
giảm các loại bạch cầu trong máu.
Trình bày được đặc điểm, định tên và


ĐẠI CƯƠNG


NHẮC LẠI SINH LÝ HỒNG CẦU
Hồng cầu được sản sinh ở tủy xương, từ tế bào tiền nguyên hồng cầu, qua các
giai đoạn

Các nguyên hồng cầu nói chung
( Erythroblast ) là những hồng cầu non có
nhân chỉ ở trong tủy xương tạo máu, bình
thường không ở máu ngoại vi.
Hồng cầu lưới là những hồng cầu
gần trưởng thành đã mất nhân, được tung ra
máu ngoại vi để thay thế cho các hồng cầu
già, có tỷ lệ 0,5- 1.5%
Ở người bình thường, số
lượng hồng cầu
ngoại vi tương đối hằng định từ 4 4,5 triệu trong
1mm3 máu, sống được trung bình
từ 110-120 ngày,
từ khi ra khỏi tủy xương


1. SINH LÝ BỆNH HỒNG CẦU - THIẾU MÁU
Định nghĩa
Thiếu máu là tình trạng giảm dưới mức bình
thường tổng lượng hemoglobin chức năng lưu
thông trong tuần hoàn
Hồng cầu

+ Thiếu máu do tủy xương giảm sinh hồng cầu
+
Thiếu rối loạn ở bản thân tế bào gốc
Những
Tình trạng thiếu nguyên vật liệu
Thiếu yếu tố kích thích
+ Thiếu máu do tăng hủy hoại hồng cầu
Do bản thân hồng cầu, bao gồm
Do một tác nhân ngoài hồng cầu


Chỉ số nhiễm sắc (CSNS)
Hb’/HC’
CSNS =

= 0,85 - 1,15
Hb/HC

- Thiếu máu đẳng sắc:

CSNS = 0,85 -1,15

- Thiếu máu nhược sắc:

CSNS < 0,85

- Thiếu máu ưu sắc:

CSNS > 1,15


HC

- Thiếu máu đẳng sắc:

MCH = 27 – 32 pg

- Thiếu máu nhược
sắc:

MCH < 27 pg

- Thiếu máu ưu sắc:

MCH > 32 pg

cầu


MCHC – Nồng độ Hb trung bình trong hồng cầu
(Mean corpuscular hemoglobin concentration)
Hb
MCHC =

x 100

= 30 – 35 g/dl

Hct
- Thiếu máu đẳng sắc:


dưới da,
tạngtrụy
quan
sinh sau
với các đặc điểm

+ Giảm hồng cầu và huỵết cầu tố nghiêm trọng
+ Thiếu máu nhược sắc, chỉ số nhiễm sắc giảm rõ rệt, vì
mất hồng cầu, huỵết cầu tố
+ Tăng hồng cầu lưới, tủy giầu tế bào và có dấu
hiệu
tăng sản dòng hồng cầu


THIẾU MÁU DO MẤT MÁU CẤP TÍNH
DiỄN BiẾN SAU KHI MẤT MÁU
Khi mất máu cơ thể phát sinh nhiều rối loạn, mức độ nhẹ phụ thuộc vào ba yếu
nặng
tố
Khối lượ ng mất máu
Mất máu ít, dưới 10% tổng lượng máu thường không gây hậu quả gì
nghiêm trọng
Mất máu từ 20% tổng lượng máu trở nên hậu quả thường phải lưu ý,
Tố c độ máu
chẩy :
Tốc độ máu chẩy nhanh hay chậm, gây mất máu nhiều hay ít phụ thuộc trí
vào vị
mất máu tĩnh mạch hay động mạch, huyết quản lớn hay nhỏ
Tí nh ph ản ứng của cơ
th ể

huy động dịch gian bào vào dòng máu
Phản ứng tăng tạo các tế bào máu
xuất hiện muộn nhất 4- 5 ngày
sau

mạch


THIẾU MÁU DO MẤT MÁU TRƯỜNG DiỄN
● Nguyên
Phát sinh trong các bệnh lý mãn tính có chảy máu. Ít một, kéo dài ( loét
nhân
dạ dày,
trĩ, giun móc, rong kinh phụ nữ…).
● Đặc đ i
ểm
Thiếu máu diễn biến thường kéo dài, mức độ giảm hồng cầu,
huyết cầu
tố không nhiều lắm, thường là thiếu máu nhược sắc, cũng có khi đẳng sắc.
Trong máu thấy tăng hồng cầu lưới, nhưng tỷ lệ không cao và tốc
độ hồi phục cũng chậm hơn, biến đổi về chất lượng hồng cầu cũng nhiều
và rõ hơn phụ thuộc vào các bệnh chính của bệnh nhân.
● Diễn b
Bệnh càng diễn biến lâu dài càng ảnh hưởng tới thể trạng toàn thân nhất là
iến
tim và
hệ thần kinh ( giảm trí nhớ, dễ bị choáng váng, ngất lịm, tim có tiếng thổi
chức
phận… )


giảm hô hấp về đêm, pH máu thấp
màng hồng cầu tăng nhạy cảm với bổ thể
ly giải màng hồng cầu


Rối loạn tạo hemoglobin
• Rối loạn gen điều hòa
 Rối loạn gen điều hòa tổng hợp chuỗi
β
 Bệnh β-Thalassémie
 Rối loạn gen điều hòa tổng hợp chuỗi α
 Bệnh α -Thalassémie


• Rối loạn gen cấu trúc
Do đột biến hoặc sao chép nhằm
làm acid amin trong cấu trúc bậc 1

thay đổi vị trí

 Bệnh hồng cầu hình liềm (HbS)
HbA (2α, 2β)
6 GAA
6 GUA

Glutamin
Valin

Hồng cầu ở trong môi trường thiếu
hình liềm, dễ kết dính oxy