STT
NỘI DUNG
I
ĐẶT VẤN ĐỀ
II TỔNG QUAN NHỮNG THÔNG TIN LIÊN QUAN

III
IV

V
VI

TRANG
2-3
3-4

ĐẾN CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU
1. Mục đích nghiên cứu
2. Đối tượng nghiên cứu
3. Phạm vi nghiên cứu
4. Phương pháp nghiên cứu
5. Thực trạng vấn đề nghiên cứu
PHẦN NỘI DUNG
BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1. Phương hướng chung
2. 1 Xây dựng nội dung tích hợp phù hợp với nội dung bài

3
3
3
3-4

I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Môi trường sống hiện nay của chúng ta đang ô nhiễm trầm trọng. Bảo vệ
môi trường trở thành nhiệm vụ cấp bách đối với mỗi người trên Trái Đất. Để
giải quyết được vấn đề này thì công việc giáo dục bảo vệ môi trường là một
trong những biện pháp hữu hiệu nhất, có tính bền vững và sâu rộng nhất trong
số các biện pháp để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường.
1


Trong số các môn học ở trường trung học cơ sở thì môn Vật lí là một trong
những môn học thực nghiệm, nó cung cấp cho học sinh rất nhiều các kiến thức
cơ bản về thế giới tự nhiên nói chung và về môi trường xung quanh. Vì thế qua
môn học này, mỗi khi hướng dẫn học sinh một đơn vị kiến thức cơ bản có liên
quan đến môi trường thì người giáo viên có thể tích hợp giáo dục bảo vệ môi
trường vào đơn vị kiến thức thích hợp bài giảng của mình.
Để việc tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường vào trong bài giảng có liên
quan đến môi trường đạt được hiệu quả cao nhất thì theo tôi, ngay từ lớp 6 giáo
viên cũng đã hướng dẫn học sinh làm quen với môn Vật lý và đã tích hợp môi
trường vào những nội dung thích hợp của nội dung bài. Và đến lớp 7 giáo viên
tiếp tục tích hợp môi trường vào môn Vật lí, chúng ta cần phải làm sao để
không những gây được sự hứng thú học tập cho các em về môn học này, mà
còn có thể lồng ghép kiến thức về môi trường và vấn đề bảo vệ môi trường để
rồi từ đó xây dựng ý thức bảo vệ môi trường cho các em học sinh.
Là một giáo viên dạy bộ môn vật lí lớp 7, tôi luôn tìm hiểu và nghiên cứu
về vấn đề bảo vệ môi trường để làm thế nào vừa dạy cho học sinh nắm vững các
kiến thức cơ bản của bộ môn và vừa lồng ghép các đơn vị kiến thức về môi
trường cho học sinh.
Trên cơ sở tìm tòi các tài liệu về bảo vệ môi trường, thu thập thông tin qua
báo đài, Internet,…. Đặt biệt là nắm bắt về phương pháp dạy học có tích hợp
môi trường, bên cạnh đó, dựa vào các đơn vị kiến thức trong chương trình Vật lí

4.

Phương pháp nghiên cứu

- Dựa vào thực tế giảng dạy, dự giờ, trao đổi kinh nghiệm của các đồng nghiệp,
thông qua tham khảo sách báo, các thông tin đại chúng.
- Dựa vào công tác điều tra, khảo sát, tham quan, nghiên cứu tình hình môi
trường ở địa phương, thảo luận phương án xử lí
- Dựa vào kinh nghiệm thực tế, các hoạt động thực tiễn, từ đó phân tích, tổng
hợp để đưa ra các giải pháp giáo dục bảo vệ môi trường
- Phương pháp thu thập số liệu
+ Thu thập số liệu bằng cách tham khảo tài liệu.
+ Thu thập số liệu từ những thực nghiệm.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp suy luận.
- Phương pháp trực quan.
3


- Phương pháp vấn đáp.
- Phương pháp thống kê.
- Phương pháp thí nghiệm biểu diễn.
5. Thực trạng vấn đề
Bảo vệ môi trường hiện nay đang là nhiệm vụ của toàn xã hội, trong đó có
học sinh. Tuy nhiên, rất nhiều học sinh không mấy quan tâm, thậm chí thờ ơ đối
với việc bảo vệ môi trường. Vì vậy, trong quá trình dạy học giáo viên cần giáo
dục học sinh biết cách bảo vệ môi trường, trước hết là môi trường sống xung
quanh các em.
Trong quá trình dạy học Vật lí, tôi chắc rằng các giáo viên đã đề cập đến các
biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường. Tuy nhiên việc làm này còn chưa thường

Thông qua những việc làm cụ thể là tất cả học sinh đang ngồi trên ghế nhà
trường đều phải có ý thức bảo vệ môi trường đang sống. Vì các em còn nhỏ nên
việc nhận thức về môi trường cũng còn hạn chế, nhưng có nhiều việc làm để các
em có thể góp một phần vào phong trào bảo vệ môi trường đang được thực hiện
ở khắp mọi nơi trên đất nước và trên toàn thế giới. Để cùng với toàn thế giới
trong vấn đề bảo vệ môi trường, Bộ Giáo Dục và đào tạo nước ta đã và đang
phát động các phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực”, “Môi
trường xanh – sạch - đẹp”.
- Đối với học sinh lớp 7, tuy các em đã có kiến thức cơ bản về môi trường
nhưng vẫn còn hạn chế. Trong khi đó, thời gian của mỗi tiết học 45 phút và chỉ
có một tiết trên tuần đối với môn Vật lý, còn đồ dùng thí nghiệm thì hư hỏng
nhiều, chưa có máy quay dùng để thu thập tư liệu, tranh ảnh, các tư liệu về môi
trường và bảo vệ môi trường còn hạn chế. Việc tiếp cận với internet của học
sinh lớp 7 ở trường THCS Nông Hạ còn rất ít do các em chưa có ý thức cao về
bảo vệ môi trường đang sống, còn phòng máy của trường không đủ và hư hỏng
nhiều không thể tạo điều kiện để học sinh tiếp cận với thông tin mới để mở
mang kiến thức về mọi lĩnh vực, nhất là về tình hình ô nhiễm môi trường đang
diễn ra ngày càng trầm trọng như hiện nay.
- Sáng kiến kinh nghiệm về “ Phương pháp đổi mới dạy học tích hợp bảo
vệ môi trường trong môn Vật lí 7 trường THCS Nông Hạ” là một sáng kiến
5


khá quan trọng nhằm giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho các em học sinh.
Qua đây, chúng ta có thể nhờ các em mang các kiến thức về bảo vệ môi trường
về tuyên truyền cho gia đình để mọi người chúng ta sẽ quan tâm nhiều hơn về
môi trường họ đang sống và làm việc.
IV.

BIỆN PHÁP GIẢI THỰC HIỆN

Cần tổ chức những buổi ngoại khóa để học sinh có điều kiện tìm hiểu về vấn
đề môi trường ở địa phương, để từ đó các em có biện pháp và hành động cụ thể
bảo vệ môi trường. Thường xuyên liên hệ với môi trường ở trường học, ở gia
đình, ở địa phương. Và bản thân người giáo viên phải là một tấm guơng trong
vấn đề bảo vệ môi trường.
2. 1 Xây dựng nội dung tích hợp phù hợp với nội dung bài học.
Để học sinh nhận thức đúng về vai trò của môi trường đối với cuộc sống, từ
đó có
những hành động cụ thể phù hợp để bảo vệ môi trường thì trước hết cần chọn
lựa chủ đề thật gần gũi, thiết thực và sát với nội dung bài học, phù hợp với nhận
thức của các em. Đối với bộ môn Vật lí, việc giáo dục bảo vệ môi trường cho
học sinh cần thông qua các nội dung của từng bài học cụ thể trong chương trình
học.Giáo viên chọn chủ đề khai thác, sử dụng nguồn nhiên liệu hoá thạch dẫn
đến những thảm hoạ về môi trường và những biện pháp khắc phục.
* Đối với mỗi nội dung cần tích hợp, giáo viên có thể yêu cầu học sinh:
- Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường.
- Học sinh tự đưa ra biện pháp bảo vệ môi trường hoặc giáo viên đưa ra để học
sinh tìm hiểu.
- Giải thích một số hiện tượng thường gặp trong cuộc sống của các em.
2.2. Thu thập tài liệu về môi trường sinh động và có sức thuyết phục
Hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, việc tìm kiếm bất
cứ tư liệu nào trên mạng internet cũng trở nên dễ dàng. Đây là một điều kiện
thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp dạy học nói chung và việc tích hợp bảo
vệ môi trường nói riêng. Sau khi xây dựng được nội dung tích hợp giáo viên tìm
và lựa chọn những hình ảnh, clip sinh động, ấn tượng phù hợp với yêu cầu, nội
dung kiến thức để đưa vào bài giảng. Khi chọn được hình ảnh thích hợp nên lưu

7



để hình thành kiến thức khi nào ta nhìn thấy một vật.
8


? Các em có biết vì sao các học sinh ở thành phố thường bị cận thị nhiều hơn
các học sinh ở nông thôn không?
 HS trả lời: Ở thành phố, do đất hẹp người đông nên có rất nhiều nhà cao
tầng che chắn ánh sáng Mặt Trời (ánh sáng tự nhiên). Đa số, các học sinh
thường phải học tập, làm việc và vui chơi dưới ánh đèn điện (ánh sáng nhân tạo)
nên mắt thường dễ bị cận. Còn các học sinh ở nông thôn học tập, làm việc và
vui chơi chủ yếu dưới ánh sáng tự nhiên, chính vì thế ít bị cận hơn.
? Để khắc phục tình trạng cận thị thì các học sinh ở thành phố cần phải làm
gì?
 HS trả lời: Các học sinh ở thành phố cần có kế hoạch học tập hợp lí, tổ
chức vui chơi, dã ngoại ở những nơi có nhiều ánh sáng tự nhiên sẽ giảm bớt tình
trạng bị cận.
GV cần nhấn mạnh: Khi các em học tập phải đảm bảo đủ ánh sáng, hạn chế
học tập dưới ánh sáng nhân tạo để giảm bớt tình trạng cận thị.
Bài 3: ỨNG DỤNG ĐỊNH LUẬT TRUYỀN THẲNG CỦA ÁNH SÁNG
a. Địa chỉ tích hợp
Bóng tối nằm phía sau vật cản, không nhận được ánh sáng từ nguồn sáng
truyền tới.
b. Phương pháp tích hợp
Làm thí nghiệm (Hình 3.1 và hình 3.2 – SGK VL7) để hình thành kiến thức
về bóng tối và bóng nửa tối, sau đó kết hợp giáo dục bảo vệ môi trường cho học

sinh với hình ảnh minh họa.
? Trong sinh hoạt và học tập ta cần làm như thế nào để không có bóng tối?
9


Hình thành kiến thức về tính chất ảnh tạo bởi gương phẳng, sử dụng thí
nghiệm (Hình 5.2 – SGK VL7), cho học sinh nêu ví dụ thực tế, kết hợp sử dụng
hình ảnh vể sự ô nhiễm của nguồn nước và các hành động để bảo vệ môi trường
nước.
? Các mặt nước trong xanh của các dòng sông, ao, hồ có vai trò như thế nào đối
với cuộc sống của con người?
 HS trả lời: Các mặt nước trong xanh của các dòng sông, ao, hồ là những
chiếc gương phẳng tự nhiên tuyệt đẹp để tôn lên vẽ đẹp cho quê hương và góp
phần quan trọng vào việc điều hòa khí hậu tạo ra môi trường sống trong lành
cho con người.
GV giới thiệu hình ảnh dòng sông đang
ô nhiễm nặng.
? Vậy các em cần phải làm gì để giữ
cho dòng sông nơi em ở trong xanh và sạch?

11


 HS trả lời: Dòng sông ở địa phương em đang ở tình trạng ô nhiễm. Vì vậy,
bản thân em và người thân trong gia đình không nên vứt rác thải xuống sông, và
tuyên truyền cho mọi người xung quanh ý thức giữ gìn dòng sông sạch.
GV cần nhấn mạnh: Để giữ cho mặt nước trong sạch, mỗi học sinh nên tuyên
truyền cho người thân và mọi người xung quanh không vứt rác thải bừa bải
xuống sông.
Bài 8: GƯƠNG CẦU LÕM
a. Địa chỉ tích hợp

Gương cầu lõm có tác dụng biến một chùm tia sáng song song thành một
chùm tia phản xạ hội tụ vào một điểm và ngược lại, biến đổi một chùm tia tới
phân kì thích hợp thành một chùm tia phản xạ song song.

Ô nhiễm tiếng ồn có đặc điểm là tiếng ồn to, kéo dài, không những gây ảnh
hưởng xấu đến sức khỏe và hoạt động bình thường của con người.
b. Phương pháp tích hợp
Sử dụng hình ảnh về ô nhiễm tiếng ồn, nêu các ví dụ thực tế ở địa phương,
giáo viên nêu các biện pháp để học sinh hiểu rõ việc chống ô nhiễm tiếng ồn.

Những ảnh hưởng từ ô nhiễm tiếng ồn rất nguy Giao thông – Thủ phạm chính gây ra ô
? Em hãy nêu các tác hại của tiếng ồn?
hiểm cho sức khỏe của con người
nhiễm tiếng ồn

 HS trả lời: Các tác hại của tiếng ồn như

13


+ Về sinh lý, nó gây mệt mỏi toàn thân, nhức đầu, choáng váng, ăn không
ngon, gầy yếu. Ngoài ra người ta còn thấy tiếng ồn quá lớn làm suy giảm thị
lực.
+ Về tâm lý, nó gây khó chịu, lo lắng, bực bội, dễ cáu gắt, sợ hãi, ám ảnh,
mất tập trung, dễ nhầm lẫn, thiếu chính xác.
? Mỗi người cần phải làm gì để phòng chống ô nhiễm tiếng ồn?
 HS trả lời: Phòng chống ô nhiễm tiếng ồn bằng một số phương pháp cơ
bản như sau
+ Hạn chế tiếp xúc với các nguồn gây ô nhiễm tiếng ồn: Không đứng gần các
máy móc, thiết bị gây ồn lớn như máy bay phản lực, máy khoan cắt, máy hàn,…
Còn khi cần tiếp xúc với các thiết bị, máy móc đó thì phải sử dụng các thiết bị
bảo vệ (mũ chống ồn) và tuân thủ các quy tắc an toàn.
+ Trồng cây:
Xung quanh trường học, bệnh viện, nơi làm việc, trên đường phố và đường

quá trình vừa nghiên cứu lí luận vừa đề xuất giải pháp vừa áp dụng vào thực tế
giảng dạy bước đầu đã thu được nhiều kết quả khả quan. Để thấy được kết quả
mà sáng kiến mang lại, từ đầu năm học tôi đã chủ động lồng ghép vào các bài
kiểm tra 15 phút, kiểm tra một tiết và kiểm tra học kì các câu hỏi liên quan đến
kiến thức về môi trường trong môn Vật lí khối 7. Kết quả thu được như sau:
Tổng Kêt quả
Đợt
kiểm tra

Lớp

số
học
sinh

15 phút
HKI

7A
7B
7C

Tổng
1
tiết 7A
7B
HKI
7C
Tổng
7A


lời Không có câu trả

nhưng chưa đầy lời hoặc trả lời

đủ
TL% SL
8,1
8
7%
7
7%
6
22,1% 21
15,1
9
14
10
12,8
9
41,9
28
17,4
10
15,1
11

TL%
9,3%
8,1%

25,6
5,8
4,7
15


7C
Tổng
15 phút
HKII

7A
7B
7C

Tổng
1
tiết 7A
7B
HKII
7C
Tổng

28
86
30
28
28
86
30

12
35

11,6
36

38,4

40,7

6
15
3
4
4
11
2
3
3
8

7
17,4

12,8

9,3

Qua kết quả kiểm tra có thể thấy tỉ lệ học sinh hiểu biết về môi trường (sự cần
thiết phải bảo vệ môi trường và biết cách bảo vệ môi trường) ngày càng tăng.

* Về phía nhà trường:
+ Xây dựng kế hoạch tổ chức những buổi ngoại khóa, hội thi về giáo dục bảo
vệ môi trường cho các em học sinh từ đầu năm học.
+ Trang bị máy ảnh kĩ thuật số để giáo viên có công cụ thu thập những hình
ảnh cụ thể về ô nhiễm môi trường đang diễn ra ở địa phương hoặc một khu vực
nào đó.
* Về phía phòng giáo dục:
Có kế hoạch xây dựng nội dung, chương trình tích hợp giáo dục bảo vệ môi
trường trong môn Vật lí phù hợp với huyện nhà và mở các lớp tập huấn giúp
giáo viên nắm vững các phương pháp dạy học tích hợp đạt hiệu quả.
Nông Hạ, ngày 02 tháng 10 năm 2015
Người viết
Nguyễn Thanh Tuyên
XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC NHÀ TRƯỜNG
Hiệu trưởng

17


Trần Thị Anh Thư

18