PHÒNG GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO HOÀI NHƠN
TRƢỜNG TIỂU HỌC BỒNG SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM :

Tên đề tài :

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH
LỚP 5 SỬ DỤNG ĐÚNG DẤU CÂU
KHI VIẾT VĂN

Tác giả

: Cao Nguyễn Hương Giang

Đơn vị công tác : Trường Tiểu học Bồng Sơn
Năm học

: 2012 - 2013

-1-


MỤC LỤC
Nội dung

Trang

A. MỞ ĐẦU

3


B. NỘI DUNG

7

I. Mục tiêu

7

II. Mô tả giải pháp của đề tài

7

1. Thuyết minh tính mới

7

2. Khả năng áp dụng

12

3. Lợi ích kinh tế-xã hội

13

C. KẾT LUẬN

14

-2-

Vậy, làm thế nào để học sinh lớp 5 có thể làm được một bài văn mà người đọc hiểu
các em viết cái gì?, các em nói thành câu đủ nghĩa và nâng cao dần là biết cách diễn
đạt bài văn sao cho sinh động, cảm xúc hơn; có hình ảnh, hình tượng, làm cho bài văn
hấp dẫn người đọc, tôi nhận thấy điều hết sức cần thiết là phải có biện pháp cụ thể để
giúp cho học sinh sử dụng đúng các loại dấu câu đã học áp dụng vào bài làm một cách
hiệu quả cùng với khả năng diễn đạt bằng ngôn ngữ, vốn hiểu biết của mình để xây
dựng một bài văn hoàn chỉnh .
Trên tinh thần đó và từ kinh nghiệm thực tế giảng dạy nhiều năm lớp 5, trong năm
học này tôi đã mạnh dạn lựa chọn nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm : “ Một số
biện pháp giúp học sinh lớp 5 sử dụng đúng dấu câu khi viết văn.

-3-


1 . Thực trạng của vấn đề :
1 . 1 Đối với giáo viên :
Trong tình hình thực tế giảng dạy nhiều năm lớp 5, tôi nhận thấy :
- Vẫn còn một số giáo viên vì quá chú trọng đến thành tích thi đua học tập nên khi
giảng dạy giáo viên còn cho học sinh chép văn mẫu, học sinh học thuộc bài cô giáo
hướng dẫn, sách mẫu nên nhiều em rất lúng túng khi tự mình làm một bài tập làm văn
và việc thể hiện một bài tập làm văn của các em để người đọc – nghe hiểu đầy đủ ý là
rất hạn chế .
- Các loại dấu câu là kiến thức ở lớp 2 – 3 – 4, lên lớp 5 các em được ôn tập lại
nhưng là trong các tiết Luyện từ và câu ở tuần 29, 30, 31, 32, 33, 34 cuối năm học .
Trong suốt cả năm học giáo viên thường ít chú ý hướng dẫn các em luyện chấm câu,
cách sử dụng các dấu ngắt câu trong từng trường hợp cụ thể. Có chăng cũng chỉ là
những lúc sửa bài, các tiết Luyện từ và câu dạng đặt câu, nên học sinh ngày càng
lúng túng khi sử dụng chúng .
1 . 2 Đối với học sinh :
Học sinh lớp tôi giảng dạy nói riêng và học sinh lớp 5 nói chung :

tôi phụ trách giảng dạy ở những năm :
+ Năm học : 2010 – 2011 : Lớp 5B
+ Năm học : 2011 – 2012 : Lớp 5B
+ Năm học : 2012 – 2013 : Lớp 5B
- Đồng thời phối hợp đồng nghiệp trong khối, trong trường; giao lưu, tiếp xúc với
giáo viên, học sinh trường bạn.
II . Phƣơng pháp tiến hành :
1 . Cơ sở nghiên cứu :
1 . 1 Cơ sở lí luận :
- Quán triệt tinh thần tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh của Sách giáo
khoa mới : “ Phải thông qua một bài văn, một câu văn cụ thể mới rút ra kết luận về đặc
điểm,tính chất, phương pháp làm văn, kết hợp dạy lí thuyết và thực hành một cách hài
hòa ”.
- Theo quan điểm tích hợp, chương trình Tập làm văn lớp 5 tiếp tục rèn cho học
sinh cả 4 kĩ năng nói – viết – nghe – đọc với những yêu cầu cao hơn, học sinh được
rèn luyện thêm về kĩ năng thực hành nhiều loại văn bản khác nhau có hiệu quả thiết
thực .
1 . 2 Cơ sở thực tiễn :
Yêu cầu kiến thức và kĩ năng ở học sinh lớp 5 trong phân môn Tập làm văn là các
em phải viết được một bài văn hoàn chỉnh về nội dung – hình thức – ngữ pháp. Qua
thực tế lớp tôi phụ trách giảng dạy, còn có nhiều học sinh chưa biết cách diễn đạt điều
mình muốn nói, dùng dấu câu tùy tiện trong bài làm của mình làm người đọc không
hiểu; thậm chí còn có vài học sinh hoàn toàn không dùng dấu câu khi viết văn.
2 . Các biện pháp tiến hành và thời gian tạo ra giải pháp :
2 . 1 Các biện pháp tiến hành :
a . Phương pháp luyện nói :
- Hướng dẫn HS nói rành mạch, gãy gọn; ngắt, nghỉ hơi hợp lí; cao giọng, hạ thấp
giọng;…thể hiện cảm xúc phù hợp theo từng kiểu câu ứng với từng loại dấu câu. Việc
làm này được thể hiện trong tất cả các giờ học khác để bổ sung kiến thức cho giờ Tập
làm văn .


B . NỘI DUNG
I . Mục tiêu của đề tài
Đề tài : “ Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 sử dụng đúng dấu câu khi viết
văn” gồm các nhiệm vụ sau :
1 . Rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh .
2 . Luyện câu cho học sinh với nhiều hình thức và mức độ khác nhau, tùy theo trình
độ của HS trong các giờ học khác nhau ( tập đọc, chính tả, luyện từ và câu, tập làm
văn,… ) :
a . Luyện câu đúng ngữ pháp .
b . Tập chia câu và gộp câu .
c . Sửa việc dùng sai dấu câu .
d . Luyện câu có hình ảnh, hình tượng, giàu cảm xúc, … ( kèm theo dấu câu phù
hợp ) .
3 . Các hình thức ngoại khóa để luyện tập làm văn, hướng dẫn học sinh sử dụng
đúng dấu câu trong từng trường hợp cụ thể và nâng cao kĩ năng dùng đa dạng các loại
dấu câu trong các loại văn bản khác nhau ( văn miêu tả, kể chuyện; làm báo cáo thống
kê; viết đơn, viết biên bản; viết đoạn hội thoại; … ) .
4 . Phương pháp, cách thức giúp học sinh luyện câu .
II . Mô tả giải pháp của đề tài
1. Thuyết minh tính mới
Nội dung giải pháp :
Làm thế nào để học sinh lớp 5 có kĩ năng viết được một bài văn có dấu câu phù
hợp và vận dụng sáng tạo các dấu câu ứng với từng kiểu câu một cách hiệu quả nhất
trong bài Tập làm văn của mình, tôi nhận thấy điều quan trọng là giáo viên phải suy
nghĩ tìm ra các giải pháp cụ thể nhằm rèn luyện cho học sinh nắm lí thuyết và vận
dụng vào thực hành với mức độ từ dễ đến khó tùy vào trình độ của học sinh . Cụ thể :
Giải pháp 1 : Rèn luyện kĩ năng nói cho học sinh :
- Kĩ năng nói trước hết là phát âm đúng, dùng từ ngữ chính xác, đặt câu đúng quy
tắc chính tả và gắn liền với ngữ điệu. Ngữ điệu thường biểu lộ tâm lí của người nói :

khác nhau để tự ngắt câu đoạn văn, sau dó để cho học sinh cả lớp tham gia ý kiến .
Cuối cùng giáo viên hướng dẫn sửa chữa cho hoàn chỉnh .
Ví dụ :
Lan đang đi về phía cổng làng ... gió ở cánh đồng thổi lên mát rượi ... cô nhìn
những thửa ruộng lúa xanh tốt ... rì rào dưới chân đê ... từng đàn cò trắng bay
nhanh ... trên trời ... những đám mây hồng trôi lững lờ ... trên đường làng râm mát
... bóng các cô thiếu nữ thấp thoáng cười nói râm ran ...
Có thể hướng dẫn học sinh sửa như sau :
Ví dụ : Lan đang đi về phía cổng làng

Gió ở cánh đồng thổi lên mát rượi

Cô nhìn những thửa ruộng lúa xanh tốt
rì rào dưới chân đê
Từng đàn
cò trắng bay nhanh
Trên trời
những đám mây hồng trôi lững lờ
Trên
đường làng râm mát
bóng các cô thiếu nữ thấp thoáng cười nói râm ran

-8-


Nếu học sinh chấm câu không đúng sẽ tạo nên những câu vô lí, sai loogic, ví dụ
như :
+ Rì rào dưới chân đê, từng đàn cò trắng bay nhanh .
+ Những áng mây hồng trôi lững lờ trên con đường làng râm mát .
- Bài luyện chấm câu, giáo viên nên chọn những bài có câu gọn, nhiều dấu phẩy,

-9-


Qua việc luyện câu cho học sinh, giáo viên giúp các em nhận ra viết câu ngắn gọn
rất có lợi vì ý sáng sủa, rõ ràng, câu sẽ ít mắc lỗi ngữ pháp .
2 . 3 Tập sửa chữa câu dùng dấu câu sai, tùy hứng, hoặc không biết dùng
dấu câu khi diễn đạt hết một ý :
- Giáo viên cần hướng dẫn học sinh :
+Phân tích câu để tìm ra chỗ sai .
+ Tìm cách để sửa chữa chỗ sai .
Ví dụ :
+ Trên cành chim hót líu lo, cây lá rung rinh chào đón chúng em đến
trường chỗ kia các bạn học sinh đang ngồi đọc bài dưới ghế đá sân trường đầy ắp
tiếng cười nói . Một cơn gió thổi qua tiếng trống trường tùng tùng báo hiệu giờ vào
lớp . ( Bài văn “ Tả quang cảnh trường em trước buổi học ” của em Thúy Kiều – Lớp
5B – Năm học 2011 – 2012 ).
Ở đoạn văn trên, khi phân tích, học sinh sẽ thấy người viết dùng dấu câu chưa phù
hợp ( đặc biệt là dấu chấm ) làm cho câu văn tối nghĩa, người đọc chưa hiểu . Chúng ta
nên tìm cách sắp xếp lại các ý, dùng dấu câu phù hợp, tách câu dài thành các câu ngắn
để câu văn ngắn gọn, sáng sủa hơn .
Ví dụ, giáo viên có thể hướng dẫn học sinh chữa như sau :
+ Trên cành, chim hót líu lo . Một cơn gió thoảng qua làm cây lá rung
rinh như chào đón chúng em . Sân trường đầy ắp tiếng cười nói rộn rã. Chỗ kia,
trên ghế đá, các bạn học sinh đang ngồi ôn bài . Bỗng, tùng … tùng … tùng, tiếng
trống báo hiệu giờ vào lớp vang lên …
- Khi sửa các loại câu này, chúng ta cũng thường thấy nhiều câu sai cả về mặt ngữ
pháp . Vì vậy, cần hướng dẫn học sinh sửa chữa cả về mặt ngữ pháp và về ý trong các
tiết sửa bài .
- Sửa câu sai có thể bằng nhiều cách, giáo viên cần gợi ý để học sinh phát huy óc
thông minh, sáng tạo của mình không nên bắt học sinh chữa theo cách của thầy cô .

+ Tối nào mẹ cũng dành thời gian chỉ em học vì vậy cả bốn năm học em
đều đạt học sinh giỏi . ( Bài làm “ Tả người mẹ kính yêu của em ” của em Đình Tâm –
Lớp 5B – năm học 2012 – 2013 ) .
Giáo viên có thể hướng dẫn sửa chữa như sau :
+ Tối nào, mẹ cũng dành thời gian để chỉ bài cho em . Tập đọc, làm
văn, làm toán, … mẹ đều dạy cả . Vì vậy, cả bốn năm học ( lớp một, lớp hai, lớp ba,
lớp bốn ) em đều đạt danh hiệu “ học sinh giỏi ”.
d . Luyện cho học sinh các kiểu câu : kể, khẳng định, hỏi, cảm thán, mệnh lệnh,…
và sử dụng các dấu câu tương ứng phù hợp với từng kiểu câu HS đã viết .
Ví dụ :
+ Yêu sao con đường ngày hai buổi đưa em đến trường !
+ Con sông quê em bắt nguồn từ đâu thế nhỉ ?
+ Hãy chung tay giữ gìn môi trường xanh, sạch, đẹp !
…
Tóm lại : Luyện câu là một hình thức mới, làm cho học sinh biết dùng dấu phẩy,
dấu chấm, các loại dấu câu khác để củng cố kiến thức về câu và từ đó nâng cao dần
khả năng viết văn với các câu đúng ngữ pháp; câu sinh động, giàu hình ảnh .

- 11 -


Giải pháp 3 : Dùng hình thức ngoại khóa để luyện tập làm văn :
Dạy Tập làm văn trong chương trình lớp 5 chỉ bó hẹp 2 tiết / tuần, là môn học
có tínhchất tổng hợp từ các môn học khác . Việc sử dụng dấu câu để viết văn của học
sinh lại mang tính đồng tâm từ lớp 2 nâng cao dần, củng cố mở rộng từ từ để đến lớp
5, học sinh được tiếp tục thực hành, luyện tập phù hợp với từng đối tượng học sinh
chứ không phải qua những bàihọc lí thuyết nặng nề, khô khan . Vì vậy, để học sinh có
sự tiến bộ, giáo viên cần biết vận dụng các hình thức học tập khác ngoài chương trình
để áp dụng cho có hiệu quả .Các hình thức có thể được áp dụng đó là :
a . Hướng dẫn học sinh đọc sách báo thường xuyên để bổ sung, trau dồi cho

- 12 -


thực hiện, bổ sung, chỉnh sửa và vận dụng có hiệu quả .
- Để áp dụng được đề tài này vào công việc giảng dạy của giáo viên và học tập của
học sinh, bản thân tôi nhận thấy :
+ Đối với giáo viên : Phải trau dồi kiến thức kĩ năng sư phạm, quan tâm sâu sát
đến mọi đối tượng học sinh, chấm chữa bài thường xuyên, phát hiện kịp thời và sửa
sai hiệu quả . Tạo điều kiện để học sinh phát huy ý tưởng, vốn sống thực tế của từng
học sinh từ đó nâng cao dần để học sinh biết viết văn với đa dạng các kiểu câu có dùng
các loại dấu câu tương ứng phù hợp .
+ Đối với học sinh : Phải nắm kiến thức chuẩn; phải tự giác; không ngừng học
tập ở thầy, ở bạn, ở sách vở . Kiến thức các em có được chỉ bền vững khi kĩ năng được
thiếtlập . Vì vậy không có gì khác ngoài quá trình rèn luyện, bồi dưỡng thường xuyên .
- Với kinh nghiệm này, không những áp dụng vào chính lớp tôi giảng dạy mà còn
có khả năng vận dụng tốt cho các khối lớp ( 2, 3, 4, 5 ) . Tùy theo đặc điểm của từng
lớp, từng trường mà GVCN có thể vận dụng linh hoạt nhằm đạt hiệu quả tốt nhất
cho HS của mình .
3 . Lợi ích kinh tế - Xã hội :
3.1. Lợi ích đến quá trình giáo dục, công tác :
Qua nghiên cứu áp dụng đề tài này ở lớp mình phụ trách, tôi nhận thấy chất lượng
môn Tập làm văn nói riêng và môn Tiếng việt nói chung đã có nhiều chuyển biến tích
cực, cụ thể :
- Kĩ năng tạo lập văn bản của học sinh được nâng cao rõ rệt .
- Bài Tập làm văn của học sinh đã có bố cục chặt chẽ, trình tự diễn biến hợp lí, viết
câu đúng ngữ pháp; diễn đạt rõ ràng, mạch lạc; dùng dấu phẩy, dấu chấm hợp lí .
- Học sinh khá – giỏi của lớp đã biết mở rộng diễn đạt câu phong phú hơn để câu
văn sinh động, giàu hình ảnh ( có dùng đa dạng các loại dấu câu tương ứng với từng
kiểu câu ) .
- Giờ Tập làm văn diễn ra nhẹ nhàng hơn . Không khí tiết học sôi nổi, chất lượng

Yếu
SL

%

KSCLĐầu năm

3

10,3

14

48,3 12

41,4

Giữa HK I

7

24,1

12

41,4 10

34,5

37,9

- Chú trọng đến kĩ năng luyện tập, thực hành cho học sinh .
- Chú ý đến việc sửa sai thường xuyên cho học sinh .
- Đa dạng các hình thức học tập, tạo niềm tin, tâm lí hứng khởi cho học sinh để học
tập hiệu quả .

- 14 -


Triển vọng của việc vận dụng và phát triển giải pháp :
Với kinh nghiệm này, không những áp dụng cho lớp tôi đang phụ trách giảng dạy
mà còn có khả năng vận dụng tốt cho các khối lớp 2, 3, 4, 5 trong trường và cả trường
bạn .
Đề xuất – kiến nghị :
Từ những kết quả của quá trình nghiên cứu, tôi có những đề xuất – kiến nghị sau :
1. Đối với giáo viên :
- Việc rèn luyện cho học sinh lớp 5 nói riêng và học sinh bậc tiểu học nói chung sử
dụng đúng các loại dấu câu khi viết văn phụ thuộc phần lớn vào sự chuẩn bị, xây
dựng những công việc cụ thể để tổ chức, hướng dẫn, gợi ý, giao việc trong từng giờ
học; cách thức, cách tổ chức và hình thức vận dụng của giáo viên . Mặt khác, giáo viên
không nên bó hẹp việc luyện câu, việc giúp đỡ học sinh cách dùng đúng dấu câu trong
một số tiết của chương trình mà phải chú ý trong tất cả các giờ học khác ( tập đọc,
chính tả, tập làm văn nói – viết, các tiết trả bài, luyện từ và câu, … ) và cả trong các
hoạt động ngoài giờ .
- Tiếp tục nghiên cứu, trao đổi kinh nghiệm giữa các giáo viên dạy tiểu học nói
chung và giáo viên dạy lớp 5 nói riêng để đề tài ngày càng hoàn thiện .
- Áp dụng rộng rãi ở nhiều lớp, nhiều trường để nâng cao hiệu quả sử dụng của đề
tài đồng thời qua đó có thêm điều kiện để bổ sung chỉnh sửa đề tài cho phù hợp với
thực tế từng nơi và từng đối tượng học sinh .
2. Đối với nhà trường :
Trao đổi, góp ý để cá nhân tôi có thêm cơ hội học hỏi, rút kinh nghiệm và trau

…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………….

- 16 -