PHÕNG GD &ĐT TÂY GIANG
TRƢỜNG PTDT BT THCS NGUYỄN BÁ NGỌC

SÁNG KIỀN KINH NGHIỆM
Đề tài:

GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG, RÈN LUYỆN KỸ
NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH

TÂY GIANG 03/2013


I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực"
(THTT-HSTC) đã được Bộ Giáo dục & Đào tạo phát động và triển khai trong toàn
ngành 4 năm qua. Phong trào thi đua đã tạo nên diện mạo mới trong các trường
học, góp phần gắn bó thầy, trò cộng đồng trong học tập, rèn luyện, trau dồi kỹ năng
sống và tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Các cấp chính quyền, các ban
ngành, đoàn thể địa phương đã thể hiện sự quan tâm và hỗ trợ có hiệu quả trong
việc triển khai thực hiện phong trào.Trong năm học 2011-2012 và 2012-2013 qua
2 đợt tập huấn trong hè với các chuyên đề “Bồi dưỡng cán bộ quản lý và giáo viên
THCS” và “Hoạt động giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho học sinh trung
học” của sở GD&ĐT Bến Tre tổ chức .Qua đó Sở đã chỉ đạo các trường THCS
trên địa bàn tỉnh cần tiếp tục đẩy mạnh phong trào thi đua “Xây dựng trường học
thân thiện,học sinh tích cực” tổ chức các hoạt động giáo dục giá trị sống và kỹ
năng sống cho học sinh .Hơn nữa xã Thới Thạnh đang triển khai đề án “Xây dựng
xã nông thôn mới”,đây có thể nói là một bối cảnh rất phù hợp để xây dựng và tổ
chức thực hiện đề tài.
Một trong 5 nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực” đó là rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh. Thiết nghĩ,
đây là một nội dung quan trọng, gắn liền với các hoạt động giáo dục trong nhà

khích lệ và động viên học sinh kịp thời.
Với ý nghĩa đó trong thời điểm hiện tại là một thời điểm thich hợp, để tôi
chọn đề tài “Xây dựng và tổ chức thực hiện mô hình giáo dục giá trị sống ,rèn
luyện kỹ năng sống cho học sinh” ở trường PTDT BT THCS Nguyến Bá Ngọc
.Nhằm mục đích chính là nâng cao hiệu quả của phong trào thi đua “Xây dựng
trường học thân thiện học sinh tích cực” và hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ năm
học.
- Trong nhà trường PTDT BT THCS Nguyến Bá Ngọc: Bao gồm học sinh
các khối lớp, giáo viên Tổng phụ trách đội ,giáo viên chủ nhiệm,giáo viên bộ môn
,nhân viên trong trường, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh,Đội Thiếu niên
Tiền Phong , 15 học sinh cốt cán.

2


- Ngoài nhà trường như:Công an, Xã Đoàn, Xã Đội ,Cán bộ phụ trách Văn
hóa -Xã hội,Hội nông dân, Hội phụ nữ,Hội cựu chiến binh,Hội cựu giáo chức,Hội
cựu học sinh và đặc biệt là Hội Cha mẹ học sinh.
- Phối hợp các lực lượng trong và ngoài nhà trường này nhằm nâng cao về mặt
nhận thức và tổ chức các hoạt động giáo dục rèn luyện cụ thể .
IV. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
- Tìm hiểu cơ sở lí luận và pháp lý của đề tài : phân tích , đối chiếu với thực
trạng của nhà trường trong thời điểm hiện tại để qua đó tìm ra các biện pháp,giải
pháp mới hiệu quả hơn cho các hoạt động .
- Hoạt động giáo dục giá trị sống, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh vừa
mang tính chiến lược,vừa mang tính cấp bách,là động cơ và cũng là nhiệm vụ của
nhà trường,cơ quan ban ngành đoàn thể xã ấp , của cha mẹ học sinh thường xuyên
và lâu dài.
- Xây dựng mô hình để giáo dục giá trị sống và rèn luyện kỹ năng sống giúp
cho học sinh có tinh thần và thái độ học tập tự giác,tích cực, sống có lý tưởng và


4


PHẦN NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
1. Cơ sở pháp lý:
- Chỉ thị 40-CT/Tw cuả Ban Bí thư nêu rỏ: “Phát triển giáo dục là quốc sách
hàng đầu….là trách nhiệm của toàn Đảng ,toàn dân,trong đó nhà giáo và cán bộ
quản lý giáo dục là lực lượng nồng cốt,có vai trò quan trọng …”.
- Chỉ thị 40/2008-BGD ĐT ngày 27/7/2008 về việc Phát động phong trào thi
đua xây dựng THTT,HSTC trong các trường phổ thông giai đoạn 2008-2013.
- Chỉ đạo của SGD&ĐT trong đợt tập huấn hè 2011,2012 dành cho cán bộ
quản lý và giáo viên THCS.
2. Nội dung các công việc :
- Thu thập và sưu tầm tài liệu tập huấn giáo dục giá trị sống và rèn luyện kỹ năng
sống cho trẻ em gồm:
+ Sổ tay THTT, HSTC –Bộ GD&ĐT,NXB Giáo dục Việt Nam, 2010.
+ Tài liệu của Dự án Phòng chống buôn bán và bảo vệ trẻ em của Tổ chức
cứu trợ trẻ em Anh.
+ Đổ Quốc Anh ( chủ biên), Góp phần xây dựng trường học thân thiện, học
sinh tích cực, NXB Giáo dục Việt Nam 2010.
+ Nguyễn Công Khanh , Giao tiếp ứng xử tâm lý tuổi học đường, Nhà xuất
bản Thanh niên, 2007.
+ Lưu Thu Thủy (chủ biên), Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ em có hoàn cảnh
khó khăn,2005.
+ Tài liệu của vụ giáo dục tập huấn giáo viên THCS , Hoạt động giáo dục giá
trị sống và kỹ năng sống cho học sinh trung học,2012
-.Tổ chức tập huấn cho cán bộ giáo viên và học sinh trong nhà trường về
những kiến thức cần thiết., hoạt động giáo dục giá trị sống và kỹ năng sống cho

- Nội dung truyền thông: Các kỹ năng sống theo từng chủ đề.
- Giáo dục đạo đức và giá trị đạo đức trong cuộc sống qua các câu ca
dao,thành ngữ, tục ngữ.
+ Hình thức truyền thông: Diễn thuyết, thi tìm hiểu, sân khấu hoá, tiểu phẩm,
thông qua trò chơi.
* Tổ chức thông qua hoạt động ngoại khóa , văn nghệ ,thể dục thể thao
các cuộc thi.
6


-Thời điểm tiến hành được gắn vào việc kỷ niệm các ngày lễ lớn trong năm
học :(2/9,tết trung thu ,20/11,22/12,tết dương lịch,tết nguyên đán….)
II. THỰC TRẠNG HỌAT ĐỘNG GIÁO DỤC GIÁ TRỊ SỐNG RÈN LUYỆN
KỸ NĂNG SỐNG Ở TRƢỜNG :
1. Đặc điểm chung của trƣờng PTDT BT THCS Nguyến Bá Ngọc:
- Trường PTDT BT THCS Nguyến Bá Ngọc là một trường vùng sâu ,kinh tế
hộ gia đình đa số là thuần nông ,một số hộ kinh tế phụ thuộc vào con cái đi làm
thuê,làm nghề tự do ở Thành phố Hồ Chí Minh có thu nhập không ổn định nên ít
quan tâm đến việc học tập của con em mình.
- Qui mô Trường PTDT BT THCS Nguyến Bá Ngọc trong năm học 20122013 có 12 lớp 405 học sinh ; Tổng số cán bộ giáo viên nhân viên trường là
31,trong đó 24 giáo viên trực tiếp giảng dạy.
- Vì là một trường vùng sâu nên điều kiện tiếp cận của học sinh với sách báo
,các kênh truyền thông,mạng internet còn hạn chế.
- Nhận thức của một bộ phận không nhỏ cán bộ,giáo viên trong trường,Hội
cha mẹ học sinh,ban ngành đoàn thể xã ấp chưa đúng mức về vị trí vai trò,tầm
quan trọng của việc giáo dục rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh đó là thực hiện
tốt vai trò nhiệm vụ của nhà trường ,trong bối cảnh của giáo dục cả nước trong thời
kỳ đất nước ta đang hội nhập với các nước trong khu vực và thế giới.
2. Thực trạng việc tổ chức giáo dục giá trị sống , rèn luyện kỹ năng sống
cho học sinh đã tiến hành:

những kỹ năng cơ bản nhất mà một học sinh bậc trung học cơ sở cần phải có.
III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIÁO DỤC GIÁ TRỊ
SÔNG VÀ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH Ở TRƢỜNG:
- Tổ chức đánh giá về việc “Xây dựng trƣờng học thân thiện-học sinh
tích cực”.
Qua đó chỉ ra sự yếu kém ,hạn chế ,chưa đạt như mong muốn trong việc rèn
luyện kỹ năng sống cho học sinh.
- Củng cố và kiện toàn ban chỉ đạo:
Củng cố và kiện toàn Ban chỉ đạo phong trào thi đua “Xây dựng trường học
thân thiện- học sinh tích cực”

8


- Xây dựng kế hoạch triển khai mô hình:
Nội dung “ Kế hoạch tổ chức giáo dục giá trị sống và rèn luyện kỹ năng sống
cho học sinh”.Phân công và giao nhiệm vụ cụ thể:
- Trường có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch xây dựng mô hình và tổ chức thực
hiện.
- Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chiệu trách nhiệm xây dựng các trò chơi dân gian
và triển khai đến học sinh.
- Đội TNTP Hồ Chí Minh-TPT- GVCN-GVBM -Phó Hiệu Trưởng chiu trách
nhiệm về xây dựng các câu lạc bộ năng khiếu và câu lạc bộ rèn luyện kỹ năng sống
, hướng dẫn các câu lạc bộ này xây dựng kế hoạch hoạt động.
- Trường phối hợp với Đoàn –Đội-Xã Đoàn tổ chức tham quan về nguồn tìm
hiểu và chăm sóc các khu vi tích văn hóa lịch sử ở trong và ngoài huyện.
- Tổ chức tập huấn cho cán bộ giáo viên trong nhà trƣờng về:
+ Vai trò, tầm quan trọng của việc rèn kỹ năng sống cho học sinh.
+ Các kỹ năng sống cần thiết đối với học sinh THCS.
+ Phương pháp rèn kỹ năng sống. Đặc biệt lồng ghép với các bộ môn: Giáo

dao,thành ngữ, tục ngữ.
+ Phòng chống nghiện Game onlin,ma túy ,HIV/S và tệ nạn xã hội.
+ Cuộc sống và những mong muốn của chúng ta.
+ Các vấn đề của cuộc sống và cách giải quyết vấn đề.
+ Kỹ năng giao tiếp để an toàn, kỹ năng ứng xử văn hoá.
+ Tuổi dậy thì; Nam và Nữ.
+ Kỹ năng nhận biết và sống với chính mình, sống với mọi người.
+ Các hình thức xâm hại trẻ em.
+ Phòng tránh đuối nước.
+ Kỹ năng hợp tác và làm việc theo nhóm.
+ Kỹ năng đánh giá và tự đánh giá.
- Hình thức truyền thông: diễn thuyết, thi tìm hiểu, sân khấu hoá, tiểu phẩm,
thông qua trò chơi.
* Tổ chức thông qua hoạt động ngoại khóa , văn nghệ ,thể dục thể thao
,giao lƣu ,về nguồn và qua các cuộc thi:
+ Tổ chức tết trung thu cho học sinh toàn trường( thi lồng đèn), lồng ghép

10


các kỹ năng sống, thi nét đẹp đội viên, thi viết văn theo chủ đề ,thi các trò chơi
dân gian,hội thao trong và ngoài nhà trường,
+ Phối hợp với bộ phận Đoàn –Đội tổ chức giao lưu với trường bạn,về nguồn
tìm hiểu các di tích văn hóa lịch sử trong tỉnh (vào 23/11;26/3 )
Từ đó đã tạo một sân chơi lành mạnh giúp các em có điều kiện bộc lộ năng
lực, kỹ năng sống, sự hiểu biết, khả năng ứng xử tình huống, kỹ năng nhận xét
đánh giá,nhận thức đúng sai ,kỹ năng tự bảo vệ rèn luyện bản thân,kỹ năng làm
việc hợp tác, ứng xử nhanh nhẹn linh hoạt văn minh lịch sự,rèn luyện nhân
cách,giáo dục đạo đức lối sống,hòa nhập tập thể… Tăng cường sự gắn bó đoàn kết
trong lớp, trong trường.

của giáo viên bộ môn và điểm thi đua hàng tuần của các lớp được nâng lên từng
bước một cách rỏ rệt .
Minh chứng :- 100% số tiết dạy của giáo viên, yêu cầu đánh giá ở mục 9 về
học sinh học tập tích cực đều đạt 2 điểm.
- Điểm thi đua hàng tuần HK I năm 2010-2011 trung bình là 185 điểm
Học kỳ I năm 2011-2012 tăng lên trung bình là 265 điểm.
- Điểm thi đua hàng tuần HK I năm 2012-2013 tăng lên trung bình là 315
điểm.
+ Những em học sinh biết cách giải quyết mâu thuẩn và các xung đột phát sinh
trong và ngoài nhà trường làm cho tình trạng các em gây gổ với nhau giảm đáng
kể. Đặc biệt là nạn đánh nhau, bạo hành trong nhà trường trong năm học này
không có xảy ra.
+ Khả năng diễn đạt trước đám đông của một bộ phận học sinh trước đây rất
nhút nhát ,rụt rè khi phát biểu trong lớp ,trong tiết sinh hoạt dưới cờ nay tự tin hơn
,dạn dĩ hơn ,đã dám phát biểu nhận xét một cách khá đầy đủ ,lưu loát suy nghĩ của
mình khi được yêu cầu phát biểu ý kiến.
+ Việc ứng xử giao tiếp có văn hóa,văn minh lịch sự hơn trước.Trong giờ
chơi ,hay trong các hoạt động tập thể rất ít khi nghe các em nói bậy,phát biểu linh
tinh,các em gọi bạn ,xưng tôi khá thân mật.
+ Qua sơ kết học kỳ I và thời điểm sau tết nguyên đán học sinh trong trường
chấp hành rất tốt luật giao thông ,không có học sinh vi phạm tệ nạn xã hội. Có thể
nói học sinh nhà trường đã thực hiện các mặt này rất tốt so với thời gian này năm
trước .
12


+ Các em qua tìm hiểu đã có nhiều kỹ năng bảo vệ bản thân ,năng lực nhận
thức và xử lý tình huống, không để bạn xấu rủ rê trốn học chơi game online.
+ Việc học sinh bỏ học với những lý do khác nhau củng được kéo giảm .
Minh chứng: -Học kỳ I năm 2010-2011 học sinh trốn học chơi game online


Mức độ Mức độ
cao

rất cao

30/88

32/88

(29,5%) (34,1%) (36,4%)

Có lối sống lành mạnh,nhận thấy trách

12/88

nhiệm về sức khỏe của mình

Biết phân tích có phán đoán các giá trị

trung

26/88

Biết hợp tác tốt trong đội,nhóm

Giải quyết mâu thuẫn một cách hòa bình

Mức độ


Thành công trong các cuộc tranh

19/88

22/88

luận,hùng biện,thuyết phục người khác

(21,6%)

( 25%)
12/88

Biết tự khẳng định và xử sự bình đẳng

27/88

21/88

(30,7%) (23,9%)
48/88

28/88

(13,6%) (54,5%) (31,8%)

Biết biểu lộ sự bao dung,sự tôn trọng

2/88


Biết quan tâm đến nhu cầu của người

7/88

khác và sẵn sàng giúp đở họ.

( 8%)

49/88

21/88

(55,7%) (23,9%)
41/88

25/88

(46,6%) (28,4%)

15/88
(17%)
15/88
(!7 %)

Nhận xét qua bản thống kê ta nhận thấy học sinh trong trường đã đổi mới về nhận
thức,đổi mới về hành vi ,có chuyễn biến rất nhiều về những giá trị sống và kỹ
năng sống so với thời điểm chưa tổ chức thực hiện đề tài.

14



15


Hiện nay ngành giáo dục đang đẩy mạnh phong trào thi đua: “Xây dựng
trường học thân thiện - Học sinh tích cực” thì việc giáo dục giá trị sống rèn luyện
kỹ năng sống có một ý nghĩa hết sức quan trọng.Qua đó, giúp các em nhìn lại
những việc làm của mình từ trong hành động, trong suy nghĩ ,lời nói việc làm.Nó
còn giúp các em hoàn thiện hơn về nhân cách, về lối sống, các em sẽ tích cực hơn
.Có kỹ năng tham gia các hoạt động mang ý nghĩa cộng đồng ,đoàn kết ,yêu
thương,trách nhiệm,hợp tác, hòa đồng, thân ái, đồng cảm chia sẻ với mọi người
chung quanh và hơn hết là sống tốt, sống có ý nghĩa và có một niềm tin thiết tha
hơn về cuộc sống hiện tại và tương lai.
III. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG ,TRIỂN KHAI :
Như đã trình bày ở phần hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm về những giải
pháp trong đề tài “Xây dựng và tổ chức thực hiện giáo dục giá trị sống, rèn luyện
kỹ năng sống cho học sinh,nâng cao hiệu quả xây dựng trường học thân thiện học
sinh tích cực” thì khả năng ứng dụng rộng rãi vào các trường trong huyện,tỉnh rất
khả thi. Mô hình này rất dễ dàng thực hiện dành cho học sinh các trường
THCS,THPT với các hình thức phong phú nêu trên ,làm cho các em cảm nhận
được kỹ năng sống ,giá trị sống là những kỹ năng,những chuẩn mực trong một xã
hội văn minh .Nó có thể xem là hành trang hết sức cần thiết cho các em trong
cuộc sống,là những vốn sống không thể thiếu của một người lao động chân chính
trong thời kỳ đất nước ta đang hội nhập với nền kinh tế thế giới ,đang tiến hành
công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.
Trước mắt giúp cho các em đổi mới phương pháp,tích cực học tập,có năng
lực tự học và biết tự điều chỉnh hành vi,tự giác chấp hành tốt nội qui nhà trường.
Hiện nay nhiều trường học từ bậc học Mầm non đến Trung học phổ thông
đều chưa thật xem trọng hoạt động giáo dục giá trị sống và rèn luyện kỹ năng
sống cho học sinh .Chuyên đề “Xây dựng và tổ chức thực hiện giáo dục giá trị

theo năm nội dung mà Bộ Giáo dục Đào tạo phát động đi vào chiều sâu ,nhất thiết
phải tạo cho các em có một sân chơi mang tính tập thể, qua đó các em sẽ được giáo
dục giá trị sống ,rèn luyện kỹ năng sống, cùng các trò chơi dân gian mang đậm bản
sắc văn hóa dân tộc.Trên thực tế các trường phổ thông cũng có thực hiện phong
trào này nhưng chưa triệt để chỉ mang tính hình thức vì chỉ chú trọng vào việc
giảng dạy văn hóa trên lớp mà không chú trọng đến việc giáo dục giá trị sống và
rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh.
17


Nhằm tạo cơ sở pháp lý giúp các trường thực hiện tốt và thường xuyên nhiệm
vụ này người viết đề tài này xin đề nghị lãnh đạo Phòng và Sở Giáo dục cần có kế
hoạch chỉ đạo cụ thể, phối hợp với Hội Đồng Đội huyện, tỉnh đưa hoạt động giáo
dục giá trị sống, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh trở thành một nội dung cơ
bản của chương trình sinh hoạt Đoàn - Đội.
Xem hiệu quả thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục giá trị sống và rèn luyện
kỹ năng sống cho học sinh là một tiêu chí đánh giá cơ bản của phong trào “Xây
dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” của các trường
Ý kiến của thủ trưởng đơn vị

Người viết

18


Tài liệu tham khảo:
+ Sổ tay THTT, HSTC –Bộ GD ĐT ,NXB Giáo dục Việt Nam, 2010.
+ Tài liệu của Dự án “Phòng chống buôn bán và bảo vệ trẻ em” của Tổ chức
cứu trợ trẻ em Anh.
+ Đổ Quốc Anh ( CB), Góp phần xây dựng trường học thân thiện, học sinh

PHẦN KẾT LUẬN ..................................................................................................... 15
I. BÀI HỌC KINH NGHIỆM: .............................................................................. 15
II.Ý NGHĨA: ........................................................................................................... 15
III. KHẢ NĂNG ỨNG DỤNG ,TRIỂN KHAI : .................................................. 16
IV. ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ:................................................................................. 17
Tài liệu tham khảo: .................................................................................................... 19