SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ KINH NGHIỆM BỒI DƢỠNG HỌC SINH GIỎI VẬT LÝ
10"

1


CHƢƠNG I : ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Vật lý là một môn khoa học quan trọng, nghiên cứu những hiện tượng xảy ra trong đời
sống có nhiều ứng dụng trong thực tế cuộc sống hằng ngày, hỗ trợ đa số nhu cầu thiết yếu
trong sinh hoạt của con người. Hơn nữa, nó còn giúp cho con người hiểu biết thêm về vũ
trụ vốn nhiều bí ẩn. Vật lý trong nhà trường là một môn học lý thú, tuy nhiên đối với một
số không ít học sinh, môn lý đựợc đánh giá là rất khó để học tốt.
Muốn đào tạo được những học sinh học giỏi môn Vật lý thì việc tuyển chọn đúng học
sinh có năng khiếu, năng lực đặc biệt, là khâu quan trọng, là điều kiện tiên quyết trong
việc có được đội tuyển học sinh giỏi chất lượng. Để làm được điều này ngoài việc theo
dõi quá trình học tập của các em trên lớp, cần cho các em thử sức mình qua nhiều vòng
thi.
Bên cạnh yếu tố năng lực, trình độ của học sinh, vai trò của giáo viên là rất quan trọng.
Giáo viên phải là người gieo hứng thú, khơi gợi sáng tạo và dẫn dắt học sinh bằng trí tuệ,
tài năng và niềm đam mê của mình. Việc mời các em học sinh đã đạt giải cao về trao đổi,
hướng dẫn các em học sinh khóa sau cũng là một giải pháp quan trọng không chỉ có tác
dụng về mặt kiến thức mà còn có tác dụng cổ vũ, động viên các em noi gương, phấn đấu.

2


Giáo viên phải thực sự tâm huyết, yêu nghề, say mê khoa học, ham học hỏi, không ngại

- Giúp cho bản thân người dạy cũng như đồng nghiệp bổ sung vào phương pháp dạy học
bộ môn của mình một số bài học thực tiễn.
- Góp phần đẩy mạnh phong trào tự học, tự nghiên cứu của giáo viên và học sinh.
- Tạo đà phát triển cao hơn cho việc bồi dưỡng đội tuyển trong các năm học tới.
- Tăng cường trao đổi học tập kinh nghiệm từ đồng nghiệp cùng đơn vị. Cũng như mong
muốn sự đóng góp kinh nghiệm để đồng nghiệp, góp ý kiến nhằm nâng cao chuyên môn
và khả năng tự học, tự đào tạo thực hiện phương châm học thường xuyên, học suốt đời.

4


5


CHƢƠNG II. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
Mỗi môn học trong trường THPT có những đặc trưng riêng về phương pháp cũng như kỹ
năng làm bài. Qua thực tiễn bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi nhiều năm ở trường
THPT Hàm Rồng tôi đã rút ra được các bước tiến hành như sau:
1. Bƣớc 1: Thành lập đội tuyển học sinh giỏi lớp 10.
- Yêu cầu phải thành lập một đội có những em nhận thức và ham học tập môn Vật lí
hơn học sinh khác.
- Chọn đối tượng là khâu đầu tiên, là hạt nhân nòng cốt cho đội tuyển.
+ Nếu chọn được đối tượng tốt sẽ thuận lợi cho việc bồi dưỡng từ đó người giáo viên có
điều kiện để phát huy các thế mạnh về phương pháp bồi dưỡng và kiến thức cần truyền
đạt cho học sinh.
+ Giả thuyết nếu chọn đối tượng không tốt sẽ dẫn đến giáo viên: dù có phương pháp tốt,
biện pháp tốt nhưng học sinh bị ràng buộc, không đam mê từ đó dẫn đến kết quả không
cao (Vì dạy và học là hai yếu tố quan hệ hữu cơ với nhau, trò phải có hứng thú và mong
muốn tiếp nhận có tinh thần cầu tiến học hỏi thì thầy mới có điều kiện thực hiện thành
công ý tưởng của mình. Dẫn đến học trò có mong muốn sự học hỏi tích cực sẽ đòi hỏi và

*. Lê Duy Linh
*. Trần Văn Quang
*. Dương Tất Minh
*. Lê Nguyên Nhất
*. Nguyễn Quốc Khánh
*. Lê Thị Ngọc Mỹ
- Lớp A10:

8


*. Trần Thị Thu Giang
*. Lê Thị Hồng
*. Nguyễn Văn Thuận
*. Đỗ Minh Thành.
2. Bƣớc 2: Khi đã có đội tuyển HSG cần kiểm tra chặt chẽ đối tƣợng học sinh tham
gia đội tuyển từ các giờ chính khóa ở lớp đến kiểm tra kĩ năng kiến thức - kĩ năng
học bài ở nhà.
- Giáo viên cần có sổ theo dõi ghi chép đánh giá từng phần cụ thể kế hoạch đã đạt được
mặt còn hạn chế của đối tượng dựa trên đặc điểm tính cách của từng học sinh đã lựa chọn
để từ đó tìm cách tháo gỡ dần những tồn tại hạn chế cho từng em. Đánh giá thường xuyên
và có thông báo chi tiết cụ thể bằng việc trả và chấm bài cho học sinh trong đội tuyển.
Yêu cầu các em làm bài nghiêm túc, đầy đủ, đọc thêm các sách có liên quan.
3. Bƣớc 3: Sƣu tầm các đề thi các dạng bài tập hay cho đội tuyển .
- Thường xuyên sưu tầm cập nhật các đề thi, các dạng kĩ năng đòi hỏi học sinh tự
hoàn thiện hoặc hoàn thiện dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Tiến tới nâng dần việc tự
học của học sinh. Để các em thấy việc cần thiết phải vận dụng được kiến thức cơ bản từ

9


trọng vào việc hoàn thiện những phẩm chất và năng lực của học sinh, đưa đến sự phát
triển toàn diện cho người học. Thí nghiệm Vật lý là phương tiện nhằm góp phần nâng cao
chất lượng kiến thức và rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo vật lý cho học sinh. Nhờ thí nghiệm học
sinh có thể hiểu sâu hơn bản chất vật lý của các hiện tượng, định luật, quá trình... được
nghiên cứu và do đó khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh sẽ linh hoạt
và hiệu quả hơn.
7. Bƣớc 7: Tiến hành cho học sinh thi và kiểm tra đánh giá theo c 2 phƣơng thức tự
luận và trắc nghiệm .

11


- Mỗi phương pháp đều có một ưu nhược điểm nhất định. Phương pháp tự luận có ưu
điểm là đánh giá được khả năng diễn đạt, sử dụng ngôn ngữ và quá trình tư duy của học
sinh để đi đến câu trả lời, góp phần rèn luyện cho học sinh khả năng trình bày, diễn đạt ý
kiến của mình. Từ đó học sinh có điều kiện bộc lộ khả năng sáng tạo của mình một cách
không hạn chế, giáo viên có điều kiện đánh giá đầy đủ khả năng sáng tạo của học sinh.
Tuy nhiên phương pháp tự luận cũng có nhược điểm là bài kiểm tra chỉ kiểm tra được
một phần nhỏ kiến thức, do đó khó có thể phân biệt rõ ràng trình độ của học sinh.
Phương pháp trắc nghiệm có ưu điểm là có thể kiểm tra đánh giá trên diện rộng trong một
khoảng thời gian ngắn. Có điều kiện kiểm tra một cách có hệ thống và toàn diện kiến
thức và kĩ năng của học sinh. Từ đó giáo viên có thể đánh giá được rõ ràng trình độ của
học sinh và quan trọng hơn, học sinh sẽ tự đánh giá được trình độ của bản thân một cách
chính xác. Tuy nhiên phương pháp trắc nghiệm sẽ hạn chế khả năng sáng tạo của học
sinh.
Vì vậy, giáo viên phải dùng cả 2 hình thức tự luận và trắc nghiệm một cách luân phiên thì
mới tìm được đúng các nhân tố tích cực, sáng tạo đưa vào để bồi dưỡng học sinh giỏi.
- Từ các bài kiểm tra của học sinh mà người giáo viên phải tìm cách tháo gỡ thắc mắc cả
về phương pháp, cách giải bài tập những phần chương có bài tập khó .Tìm giải pháp hiệu


- Giáo viên thường xuyên giao bài tập về nhà cho các em trong đội tuyể, thu và chấm,
đồng thời nhận xét ưu khuyết điểm cụ thể.
- Tranh thủ những lúc cuối buổi học, cùng với các em trong đội tuyển giáo viên giải đáp
các thắc mắc những bài tập khó cho các em, cùng các em tranh luận một số khúc mắc.
10. Bƣớc 10:Thực hiện trình tự ôn tập
- Giáo viên nên ôn theo từng phần, rèn luyện từ cơ bản đến nâng cao. Giáo viên thường
xuyên giao bài, giao các nội dung cần tìm hiểu cho các em về nhà tự đọc, làm bài. Luôn
lắng nghe ý kiến và thỏa mãn yêu cầu giải đáp kiến thức, kỹ năng cho học sinh. Tăng tính
tích cực làm việc của thầy và trò, kích thích sự tự tìm tòi của học sinh là chủ yếu.

14


11. Bƣớc 11:Ghi chép kết qu thi của học sinh.
- Giáo viên thường xuyên ghi chép kết quả các bài kiểm tra của học sinh, gặp gỡ để nắm
bắt các tình huống khi học sinh làm bài. Giáo viên chủ động liên lạc với gia đình để bố
mẹ các em nắm được sự tiến bộ của từng em. Giáo viên tự rút ra bài học kinh nghiệm cho
mình và đồng nghiệp để thực hiện bồi dưỡng học sinh giỏi các khối khác và cho khối 10
năm sau tốt hơn. Đúc rút kinh nghiệm để trao đổi với đồng nghiệp cùng tìm hướng giải
quyết.
CHƢƠNG III. ỨNG DỤNG VÀO THỰC TIỄN.

Với qui mô là đề tài sáng kiến kinh nghiệm bồi dưỡng đội tuyển 10 cấp trường ở một
trường đã có bề dày thành tích. Thường xuyên các năm, đội tuyển Vật lý lớp 12 của
trường đều nằm trong tốp 10 của Tỉnh, bản thân thấy đề tài này có thể sử dụng cho các
đối tượng dạy học môn Vật lí ở nhiều loại hình dưới đây:
- Giúp cho giáo viên nhanh chóng phát hiện nhân tố trong dạy và học.
- Qua thực tiễn đề tài còn giúp cho người giáo viên mau chóng cải thiện phương pháp có
hiệu quả hơn với các đối tượng dạy học cụ thể.


Qua quá trình dạy đội tuyển, qua sáng kiến kinh nghiệm này tôi cũng có ý kiến đề xuất
với nhà trường nên để giáo viên đứng đội tuyển dạy những lớp học sinh có chất lượng tốt
của trường để tiện cho việc lập và dạy đội tuyển.

17


Trên đây là một vài kinh nghiệm của cá nhân, chắc chắn vẫn có những chỗ không tránh
khỏi sai sót. Mong được sự đóng góp kiến của các thầy cô và các bạn đồng nghiệp để
quá trình dạy học sinh giỏi cũng như tự bồi dưỡng chuyên môn của bản thân được tốt
hơn./.

Xin chân thành cảm ơn!

18