SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI VẬT LÝ
10"
1
CHƯƠNG I : ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Vật lý là một môn khoa học quan trọng, nghiên cứu những hiện tượng xảy ra trong đời
sống có nhiều ứng dụng trong thực tế cuộc sống hằng ngày, hỗ trợ đa số nhu cầu
thiết yếu trong sinh hoạt của con người. Hơn nữa, nó còn giúp cho con người hiểu
biết thêm về vũ trụ vốn nhiều bí ẩn. Vật lý trong nhà trường là một môn học lý thú,
tuy nhiên đối với một số không ít học sinh, môn lý đựợc đánh giá là rất khó để học
tốt.
Muốn đào tạo được những học sinh học giỏi môn Vật lý thì việc tuyển chọn đúng học
sinh có năng khiếu, năng lực đặc biệt, là khâu quan trọng, là điều kiện tiên quyết trong
việc có được đội tuyển học sinh giỏi chất lượng. Để làm được điều này ngoài việc theo
dõi quá trình học tập của các em trên lớp, cần cho các em thử sức mình qua nhiều vòng
thi.
Bên cạnh yếu tố năng lực, trình độ của học sinh, vai trò của giáo viên là rất quan trọng.
Giáo viên phải là người gieo hứng thú, khơi gợi sáng tạo và dẫn dắt học sinh bằng trí tuệ,
tài năng và niềm đam mê của mình. Việc mời các em học sinh đã đạt giải cao về trao đổi,
hướng dẫn các em học sinh khóa sau cũng là một giải pháp quan trọng không chỉ có tác
dụng về mặt kiến thức mà còn có tác dụng cổ vũ, động viên các em noi gương, phấn đấu.
Giáo viên phải thực sự tâm huyết, yêu nghề, say mê khoa học, ham học hỏi, không ngại
khó, không bằng lòng với những thành tích sẵn có, không bằng lòng với chính mình. Cần
trao đổi, giao lưu học hỏi kinh nghiệm của các đồng nghiệp ở các trường chuyên, xây
dựng được mối liên hệ với các giáo sư đầu ngành, các chuyên gia khoa học để có thể tiếp
2
cận nhanh, linh hoạt, hiệu quả các thông tin cập nhật về nội dung chương trình cũng như
tiếp cận với phương pháp dạy học mới, có nhiều hình thức hữu hiệu để khuyến khích học
sinh, phát huy năng lực tự học, tự nghiên cứu đối với học sinh giỏi.

THPT Hàm Rồng tôi đã rút ra được các bước tiến hành như sau:
1. Bước 1: Thành lập đội tuyển học sinh giỏi lớp 10.
- Yêu cầu phải thành lập một đội có những em nhận thức và ham học tập môn Vật lí
hơn học sinh khác.
- Chọn đối tượng là khâu đầu tiên, là hạt nhân nòng cốt cho đội tuyển.
+ Nếu chọn được đối tượng tốt sẽ thuận lợi cho việc bồi dưỡng từ đó người giáo viên có
điều kiện để phát huy các thế mạnh về phương pháp bồi dưỡng và kiến thức cần truyền
đạt cho học sinh.
+ Giả thuyết nếu chọn đối tượng không tốt sẽ dẫn đến giáo viên: dù có phương pháp tốt,
biện pháp tốt nhưng học sinh bị ràng buộc, không đam mê từ đó dẫn đến kết quả không
cao (Vì dạy và học là hai yếu tố quan hệ hữu cơ với nhau, trò phải có hứng thú và mong
muốn tiếp nhận có tinh thần cầu tiến học hỏi thì thầy mới có điều kiện thực hiện thành
công ý tưởng của mình. Dẫn đến học trò có mong muốn sự học hỏi tích cực sẽ đòi hỏi và
thúc đẩy thầy dạy càng tốt hơn trong tìm tòi và đưa ra tri thức mới)
Kết quả đội tuyển lớp 10 nếu thuận lợi sẽ là động lực cho học sinh đội tuyển 11, 12 .
Nếu thấy nhân tố yếu sẽ cần phải thay thế và bổ sung tuy nhiên cần có sự kế thừa năm cũ
và phát triển năm mới.
5
Với học sinh khối lớp 10 năm 2012 – 2013 trường THPT Hàm Rồng năm nay rất khó để
lọc đội tuyển ngay từ đầu vì các em thi vào 10 không có môn Lý. Do vậy phải sau một
thời gian học thì đội tuyển mới được hình thành. Cụ thể đội tuyển có 24 em:
- Lớp 10 A1:
*. Dương Khắc Tùng
*. Lại Văn Sâm
*. Đỗ Quang Trường
*. Nguyễn Minh Khánh
*. Lê Đức Anh Minh
*. Vũ Việt Dũng.
- Lớp A2:
*. Nguyễn Châu Linh

hoàn thiện hoặc hoàn thiện dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Tiến tới nâng dần việc tự
học của học sinh. Để các em thấy việc cần thiết phải vận dụng được kiến thức cơ bản từ
SGK vào bài thi. Phần nào từ SGK cơ bản, phần nào từ SGK nâng cao. Học sinh tự nhận
thức và thấy được sự hạn chế của mình ở các nội dung cơ bản từ đó giúp cho việc tự rèn
luyện nâng cao trao đổi với GV để tự nâng cao bồi dưỡng có hiệu quả hơn.
4. Bước 4 : Làm quen với đề thi HSG năm trước của trường
- Làm quen với các đề thi năm trước. Đây cũng là cách giáo viên giúp cho học sinh tổng
hợp được, khái quát các kỹ năng kiến thức yêu cầu đối với học sinh giỏi. Từ đó tạo điều
kiện trang bị cho các em kỹ năng hoàn thiện, và sự phản xạ với các đề, kiểu đề từ đòi hỏi
thấp đến đòi hỏi cao. Học sinh đội tuyển luôn có tầm để đón nhận các dạng đề mà người
ra đề yêu cầu, có khả năng phát huy năng lực tư duy, kiến thức kỹ năng, phương pháp
làm bài đã có. Không rơi vào tình trạng bị động khi xem đề, dẫn đến bỡ ngỡ mất phương
hướng hoang mang làm sai khi đọc đề.
5. Bước 5: Kiểm tra thường xuyên kết hợp với việc chấm trả bài.
- Kiểm tra thường xuyên sự chuyên cần học tập của học sinh trên lớp, ở nhà, xem mức độ
đáp ứng yêu cầu giáo viên đặt ra thông qua việc yêu cầu làm bài. Chấm, trả bài, chữa lỗi
câu, lỗi chính tả, lỗi kiến thức một cách nghiêm túc. Từ đó giúp học sinh có nhận thức
8
sâu sắc hơn về việc học, viết, trình bày để làm bài thi đạt điểm cao. Đó cũng là cách học
cẩn thận khoa học, chính xác.
6. Bước 6: Khai thác các sách tham khảo nâng cao.
- Hướng dẫn học sinh khai thác tối đa các sách tham khảo thông dụng như: Giải toán Vật
lý 10, Phương pháp giải bài tập vật lý sơ cấp, Bài tập cơ học… trong rèn luyện thi học
sinh giỏi.
- Đối với môn Vật lí nói chung, học sinh giỏi Vật lí nói riêng việc đề cao khai thác
phương pháp thực hành, làm thí nghiệm, tham khảo các thí nghiệm trong sách thực hành,
sách bài tập là hết sức cần thiết. Việc sử dụng thí nghiệm trong dạy học góp phần quan
trọng vào việc hoàn thiện những phẩm chất và năng lực của học sinh, đưa đến sự phát
triển toàn diện cho người học. Thí nghiệm Vật lý là phương tiện nhằm góp phần nâng cao
chất lượng kiến thức và rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo vật lý cho học sinh. Nhờ thí nghiệm học

về vật chất và tinh thần cho các em khi tham dự đội tuyển.
- Phối hợp với bạn bè, gia đình động viên để các em học tốt hơn.
10
- Mời các học sinh cũ đang học đại học hoặc đang công tác, đặc biệt là những em có
thành tích học sinh giỏi về nói chuyện với các em, khơi gợi lòng say mê, quyết tâm phấn
đấu.
- Kích thích lòng yêu thích môn Vật lý thông qua các buổi ngoại khóa Vật lý. Ví dụ, năm
nay học sinh khối lớp 10 trường THPT hàm Rồng được tham gia cuộc thi làm tên lửa
nước. Mỗi lớp tham dự 2 tiết mục, lớp nào có tên lửa bay xa nhất sẽ có giải. Thực tế tất
cả các em (kể cả các em không trong đội tuyển) rất nhiệt tình háo hức tham gia, mỗi lớp
chia làm 2 nhóm làm tên lửa, các em rất sáng tạo trong việc lắp thêm đồng hồ đo áp suất,
làm tên lửa 3 tầng… Cuộc thi thật sự đã đem lại nhiều niềm vui, say mê sáng tạo đến với
các em học sinh trong toàn khối.
9. Bước 9: Chủ động cho đội tuyển học sinh giỏi bồi dưỡng theo thời gian
- Giáo viên tự chủ động cho đội tuyển học sinh giỏi bồi dưỡng theo thời gian, địa
điểm hợp lí. Tránh ôn gấp rút, ôn trong thời gian dài, hoặc ôn kiểu nhồi nhét kiến thức.
- Tranh thủ trong những buổi học chung của cả lớp, giáo viên đan xen những bài tập khó,
gợi mở chung, tạo điều kiện phát huy sự sáng tạo của các em trong đội tuyển.
- Giáo viên thường xuyên giao bài tập về nhà cho các em trong đội tuyể, thu và chấm,
đồng thời nhận xét ưu khuyết điểm cụ thể.
- Tranh thủ những lúc cuối buổi học, cùng với các em trong đội tuyển giáo viên giải đáp
các thắc mắc những bài tập khó cho các em, cùng các em tranh luận một số khúc mắc.
10. Bước 10:Thực hiện trình tự ôn tập
11
- Giáo viên nên ôn theo từng phần, rèn luyện từ cơ bản đến nâng cao. Giáo viên thường
xuyên giao bài, giao các nội dung cần tìm hiểu cho các em về nhà tự đọc, làm bài. Luôn
lắng nghe ý kiến và thỏa mãn yêu cầu giải đáp kiến thức, kỹ năng cho học sinh. Tăng tính
tích cực làm việc của thầy và trò, kích thích sự tự tìm tòi của học sinh là chủ yếu.
11. Bước 11:Ghi chép kết quả thi của học sinh.
- Giáo viên thường xuyên ghi chép kết quả các bài kiểm tra của học sinh, gặp gỡ để nắm

của các em học sinh trong đội tuyển luôn vượt trội so với những em nằm ngoài đội tuyển.
Cụ thể năm học 2012 – 2013 này đội tuyển học sinh giỏi gồm 24 em đã đạt 10/12 giải
trong số 4 lớp/12 lớp của trường với 1 giải nhất, 2 giải nhì, 2 giải ba và 5 giải khuyến
khích. Với 10 học sinh hạt giống này, bản thân sẽ cũng với các em tiếp tục bồi dưỡng, rèn
luyện trong những năm lớp 11, 12 tới. Hy vọng những tên tuổi như Dương Khắc Tùng,
Nguyễn Minh Khánh, Vũ Việt Dũng, Dương Thị Huệ … sẽ còn được nhắc đến trong kì
thi học sinh giỏi Tỉnh lớp 12.
Qua quá trình dạy đội tuyển, qua sáng kiến kinh nghiệm này tôi cũng có ý kiến đề xuất
với nhà trường nên để giáo viên đứng đội tuyển dạy những lớp học sinh có chất lượng tốt
của trường để tiện cho việc lập và dạy đội tuyển.
Trên đây là một vài kinh nghiệm của cá nhân, chắc chắn vẫn có những chỗ không tránh
khỏi sai sót. Mong được sự đóng góp kiến của các thầy cô và các bạn đồng nghiệp để
quá trình dạy học sinh giỏi cũng như tự bồi dưỡng chuyên môn của bản thân được tốt
hơn./.
14
Xin chân thành cảm ơn!
15