A- Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến.
I. Bối cảnh của đề tài:
Như chúng ta đã biết,V¨n häc vèn rÊt gÇn gòi víi cc sèng, đúng
như lời nhận xét: “Văn học là bức tranh của hiện thực cuộc sống” mµ cc
sèng vµ hiện thực thì luôn vận động không ngừng và vô cùng phong phó. Mçi
t¸c phÈm v¨n ch¬ng lµ mét phần của cc sèng ®· ®ỵc nhµ v¨n chän läc ph¶n
¸nh trong tác phẩm của mình.V× vËy m«n Ngữ v¨n trong nhµ trêng cã mét vÞ trÝ
rÊt quan träng : Nã t¸c động s©u s¾c ®Õn t©m hån t×nh c¶m cđa con ngêi, båi ®¾p
cho tâm hồn con ngêi trë nªn trong s¸ng, phong phó vµ s©u s¾c h¬n.
Như nhà văn M.Gỗc- Ki đã từng nãi : ''V¨n häc gióp con ngêi hiĨu ®ỵc b¶n
th©n m×nh, n©ng cao niỊm tin vµo b¶n th©n m×nh vµ lµm n¶y në con ngêi kh¸t
väng híng tíi ch©n lý".V¨n häc "Ch¾p ®«i c¸nh" ®Ĩ c¸c em học sinh ®Õn víi
những thêi ®¹i v¨n minh, víi những nỊn v¨n ho¸ khác nhau, x©y dùng trong c¸c
em niỊm tin vµo cc sèng, vào con ngêi, trang bÞ cho c¸c em vèn kiến thức của
cuộc sèng, híng c¸c em tíi ®Ønh cao cđa Ch©n, ThiƯn, Mó.
II. Lý do chọn đề tài:
1
Tự bản thân tôi thấy rằng, ngêi gi¸o viªn d¹y Ngữ v¨n lµ ph¶i lµm cho
häc sinh hiĨu ®ỵc c¸i hay c¸i ®Đp của v¨n häc, kÝch thÝch sù høng thó häc tËp đối
với việc häc v¨n cho häc sinh. Mét giê d¹y Ngữ v¨n lµ ph¶i t¹o ra ®ỵc nh÷ng
rung ®éng thÈm mü, phải s©u s¾c khiÕn ngêi ta say mª. Song, nhiƯm vơ kh«ng
kÐm phÇn quan träng cđa gi¸o viªn d¹y Ngữ v¨n ë trêng THCS lµ rÌn lun kü
n¨ng v¨n häc cho häc sinh. Thùc ra kh«ng ph¶i tõ khi ®Õn trêng c¸c em míi cã
c¶m xóc thÈm mü, míi cã n¨ng lùc c¶m thơ c¸i ®Đp. Ngay tõ th mới lọt lòng,
được nằm trong vòng tay yêu thương và được nghe những lêi ru cđa bµ, cđa
mĐ, lín lªn được nghe những câu h¸t, những bài thơ ng©m Chính từ c¸c nghƯ
tht Êy c¸c em ®· tiÕp xóc víi v¨n ch¬ng một cách rất tự nhiên và hồn nhiên
trong sáng. Và cũng chính v× thÕ, khi ®Õn trêng th«ng qua häc t¸c phÈm v¨n ch-
¬ng nh÷ng c¶m xóc thÈm mü cđa c¸c em ph¶i ®ỵc n n¾n, sưa ch÷a vµ båi dìng,
n©ng lªn thµnh n¨ng lùc c¶m thơ thÈm mü ®óng ®¾n. Nói tới điỊu ®ã tôi mn
kh¼ng ®Þnh r»ng båi dìng häc sinh THCS kh«ng nh÷ng lµ viƯc lµm ®óng ®¾n mµ

III. Mơc ®Ých nghiªn cøu:
Trong những nhiệm vụ công tác ở trường phổ thông tôi nhận thấy c«ng
t¸c båi dìng häc sinh giái lµ mét công việc cần thiết, đầy ý nghóa, song không
kém phần khó khăn và phức tạp. Chính v× vËy, t«i nghiªn cøu ®Ị tµi nµy víi
mơc ®Ých t×m ra nh÷ng gi¶i ph¸p, phương pháp mới và những h×nh thøc båi dìng
hiệu quả, nh»m đưa chất lượng học sinh Giỏi môn Ngữ văn ®¹t kết qu¶ ngày
một cao hơn. §ång thêi qua đề tài này nhằm n©ng cao chÊt lỵng gi¶ng d¹y, bồi
dưỡng tr×nh ®é chuyªn m«n nghiƯp vơ cho gi¸o viªn bộ môn. Thiết nghó, nếu
làm tèt c«ng t¸c nµy, sÏ kÝch thÝch m¹nh mÏ ý thøc tù gi¸c, lßng say mª vµ ý chÝ
v¬n lªn trong häc tËp, tu dìng cđa häc sinh THCS nãi chung. Và đặc biệt đối
với bộ môn Ngữ văn nói riêng.
IV. Những nhiƯm vơ cần thực hiện khi nghiªn cøu đề tài :
* §Ị tµi nµy cã những nhiƯm vơ quan trọng sau đây:
+ Nhiệm vụ thứ nhất: T×m hiĨu ý nghÜa, tÇm quan träng vµ nh÷ng
nguyªn t¾c cđa viƯc båi dìng häc sinh giái trong trường THCS.
4
+ Nhiệm vụ thứ hai: T×nh h×nh båi dìng häc sinh giái ë trêng THCS .
+ Nhiệm vụ thứ ba: Mét sè biƯn ph¸p vµ h×nh thøc tỉ chøc .
B. Ph¹m vi triển khai thực hiện đề tài :
* Trong mỗi năm học, công tác båi dìng häc sinh giái lµ mét viƯc lµm
cÇn thiÕt ®èi víi tÊt c¶ c¸c khèi líp trong trêng THCS , ë ®©y,trong đề tài này t«i
chØ nghiªn cøu trong một ph¹m vi hĐp nhất đònh. §ã lµ nêu ý kiến, bµn vỊ mét
sè biƯn ph¸p, phương pháp, h×nh thøc båi dìng häc sinh giái, cơ thĨ lµ båi dìng
häc sinh giái bộ môn Ngữ văn đối với học sinh khèi 9 ë trêng THCS .
* Tơi cũng xin nói rõ thêm, đèi tỵng nghiên cứu, båi dìng ë ®©y kh«ng
ph¶i lµ häc sinh líp chuyªn, trêng chuyªn mµ lµ häc sinh ë c¸c trêng ®¹i trµ .
* Các ph¬ng ph¸p nghiªn cøu đề tài: p dụng ph¬ng ph¸p chđ u là:
kh¶o s¸t đối tượng, n¾m b¾t t×nh h×nh thùc tiƠn vµ rót ra kinh nghiƯm thùc tiƠn
gi¶ng d¹y hµng n¨m ®Ĩ t×m ra gi¶i ph¸p chung, tiêu biểu và hiệu quả.
C. Mơ tả sáng kiến:

cho gi¸o viªn.
II. T×nh h×nh båi d ìng häc sinh giái ë ®Þa ph ¬ng.
Mục tiêu thiết thực của viƯc båi dìng häc sinh giái nh»m ph¸t hiƯn tµi
n¨ng, n©ng cao n¨ng lùc c¶m thơ v¨n ch¬ng cho häc sinh. V× vËy ®©y lµ c«ng
viƯc diƠn ra thêng xuyªn hµng n¨m, lµ mét c«ng t¸c träng t©m ë c¸c trêng phổ
thông. Trong những năm học gần đây, Së Gi¸o dơc và еo t¹o Cà Mau và
Phßng Gi¸o dơc hun Thới Bình luôn tỉ chøc kú thi Văn hay chữ tốt và tuyển
chän häc sinh giái ®èi víi mçi khèi cÊp häc. CÊp tiĨu häc thi chän häc sinh giái
líp 5, cÊp PTTH thi chän häc sinh giái líp 12, cßn ®èi víi cÊp THCS thi chän
häc sinh giái khèi 9. Mặc dù chØ tỉ chøc thi học sinh giỏi ®èi víi c¸c khèi líp
ci cÊp nhng ë c¸c trêng trªn ®Þa bµn hun vÉn chó träng tíi viƯc båi dìng häc
sinh giái cho tÊt c¶ c¸c khèi líp theo h×nh thøc kế thừa và tạo nguồn liên tục.
Song mét khã kh¨n lín ®èi víi c¸c trêng lµ tÊt c¶ nh÷ng häc sinh cã n¨ng khiÕu
®Ịu thÝch thi m«n tù nhiªn như Toán, Lí, Hóa, Sinh, đặc biệt là môn Giải Toán
trên máy tính Casio. Sè cßn l¹i phÇn nhiỊu lµ häc sinh kh¸ và Trung bình. V×
vËy viƯc tuyển chän häc sinh cã n¨ng khiÕu ®Ĩ båi dìng môn Ngữ văn là rÊt khã
khăn, sè lỵng häc sinh th× Ýt mµ c¸c m«n thi, nội dung ôn tập l¹i nhiỊu. MỈt
kh¸c, do nhËn thøc cđa mét sè phơ huynh l¹i kh«ng mn cho con em m×nh tham
7
gia ®éi tun Học sinh Giỏi V¨n, cho nªn thêng th× nh÷ng häc sinh cã n¨ng
khiÕu c¶ vỊ tù nhiªn vµ x· héi th× c¸c em l¹i kh«ng yªu thÝch vµ ham mª häc Ngữ
v¨n. Vµ ngỵc l¹i, l¹i cã nh÷ng häc sinh rÊt thÝch häc Ngữ v¨n nhng l¹i kh«ng cã
n¨ng khiÕu g× về văn chương hoặc khả năng cảm thụ vỊ v¨n ch¬ng rất hạn chế.
§ây là nguyên nhân cã ¶nh hëng rất nhiều ®Õn chÊt lỵng cđa ®éi tun Học
sinh Giỏi Văn.
Và còn một khã kh¨n n÷a cđa gi¸o viªn båi dìng häc sinh giái ®ã lµ vÊn ®Ị
thiếu tµi liƯu, nhÊt lµ về ph¬ng ph¸p và h×nh thøc båi dìng học sinh giỏi. Bởi vì
kinh nghiƯm về bồi dưỡng học sinh giỏi của bản thân còn hạn chế, mµ nh÷ng
bµi viÕt, nh÷ng chuyªn ®Ị vỊ vÊn ®Ị nµy cßn qúa Ýt. ChÝnh tõ nh÷ng lý do nêu
trên mµ c¸c gi¸o viªn rÊt lo l¾ng khi ®ỵc ph©n c«ng båi dìng, ®Ỉc biƯt cã nh÷ng

lo¹i chÊt lỵng häc sinh ®Ĩ cã kÕ ho¹ch båi dìng cụ thể.
2.2- KiĨm tra kh¶ n¨ng n¾m kiÕn thøc c¬ b¶n, khả năng cảm nhận
cđa häc sinh.
Đây là việc làm cần thiết bëi vì yªu cÇu ®èi víi häc sinh giái lµ ph¶i n¾m
v÷ng kiÕn thøc c¬ b¶n, c¸i thường được gäi lµ phÇn ''NỊn”, råi míi kh¬i gỵi vµ
nu«i dìng, ph¸t triĨn c¶m xóc, lßng yªu mÕn v¨n ch¬ng vµ nhu cÇu s¸ng t¹o nghƯ
tht cho c¸c em. §©y lµ biƯn ph¸p cã tÝnh ph¬ng ph¸p, thËm chÝ gÇn nh mét
nguyªn t¾c trong d¹y häc Ngữ v¨n cho häc sinh giái.
2.3 - Cung cÊp và giúp học sinh nắm vững nh÷ng kiÕn thøc vỊ Lý ln
v¨n häc.
Trải qua những n¨m trực tiếp gi¶ng d¹y bộ môn Ngữ văn, t«i nhËn
thÊy, ë líp 8 häc sinh cha ®ỵc häc và làm quen với nh÷ng kiÕn vỊ thøc lý ln
v¨n häc, c¸c em hiĨu nh÷ng kh¸i niƯm vỊ lý ln v¨n häc cßn mơ hồ, cơ thĨ lµ
nh÷ng kiÕn thøc vỊ t¸c phÈm v¨n häc, ®Ỉc trng c¬ b¶n cđa v¨n häc là gì? Rồi
nh©n vËt, cèt trun V× vËy người gi¸o viªn cÇn phải cung cÊp nh÷ng kiÕn thøc
lÝ ln nµy cho häc sinh, gióp häc sinh hiĨu râ h¬n, nắm chắc hơn ®Ĩ tõ ®ã häc
sinh biÕt vËn dơng vào quá trình ph©n tÝch, c¶m thơ t¸c phÈm v¨n ch¬ng.
2.4 - H íng dÉn häc sinh nắm bắt và thực hành những ph ¬ng ph¸p, kü
n¨ng lµm bµi.
10
Như vậy, sau khi đã cung cÊp và hướng dẫn học sinh nắm bắt nh÷ng
kiÕn thøc vỊ lý ln v¨n häc cho häc sinh, gi¸o viªn tiÕn hµnh híng dÉn häc sinh
về kü n¨ng ph¬ng ph¸p lµm bµi. Gi¸o viªn cÇn híng dÉn một cách cơ thĨ, tõng
bíc cho häc sinh, bëi tuy các em lµ häc sinh giái nhng ngay c¶ nh÷ng c¸ch dïng
tõ, ®Ỉt c©u, viÕt ®o¹n văn, häc sinh còng cßn mắc phải nhiều lỗi cơ bản. V× vËy
người gi¸o viªn ph¶i dµnh mét kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh, cã Ýt nhÊt lµ tõ năm
đến bảy bi häc (khoảng một tuần) ®Ĩ rÌn luyện kü n¨ng lËp dµn ý, dùng ®o¹n
văn và liªn kÕt ®o¹n văn,
2.5 - X©y dùng một hƯ thèng c©u hái và bµi tËp hợp lí ®Ĩ rÌn lun kü
n¨ng cho học sinh .

sinh cµng lµm quen víi nhiỊu d¹ng ®Ị, cµng viÕt nhiỊu th× sÏ thµnh thãi quen , cã
12
nhiều kinh nghiệm khi viết '' Trăm hay không bằng tay quen. Bên cạnh việc rèn
luyện kỹ năng, viết bài, hình thức này còn cung cấp bổ sung rất nhiều kiến thức
cho học sinh .
Một yêu cầu đối với hình thức này là phải cho học sinh thực hành trên lớp,
hạn chế ra bài tập cho học sinh về nhà bởi ở nhà học sinh thờng có thói quen
tham khảo, sao chép nhiều trong tài liệu .Vì vậy bài viết sẽ không thể hiện đợc
thực chất khả năng , năng lực vốn có của học sinh .
2.6- Kết hợp phõn mụn T ập làm văn với việc bồi d ỡng, nõng cao kiến
thức tiếng Việt cho hc sinh .
Thông thờng một đề thi học sinh giỏi văn có hai phần : Phần văn học và
phần tiếng Việt. Hoc cú nhng kin thc liờn quan trc tip ti kin thc ting
Vit. Vì vậy trong quá trình bồi dỡng giáo viên không đợc bỏ qua ôn luyện giảng
dạy tiếng Việt. Đặc biệt phải biết hợp nó với phân môn Tập làm văn. Giáo viên
có thể tiến hành với những hình thức sau :
Hệ thống những kiến thức đã học: - Kiến thức về từ, (t vng, t loi).
- Kiến thức về câu.
- Kiến thức về vản bản.
- Cỏc biện pháp tu từ t vng.
Đối với từng loại đơn vị kiến thức giáo viên hng dẫn học sinh ôn tập và
phải có hệ thống bài tập ứng dụng với từng loại. Thờng thì học sinh có thói quen
khi làm bài tiếng Việt hay trả lời vắn tắt , nhng đối với học sinh giỏi thì phải trình
bày rõ ràng, mạch lạc khoa học cho nên giáo viên phải hớng dẫn cụ thể cho học
13
sinh từ cách trình bày, cách phân tích giá trị của từ , biện pháp tu từ
VD : Khi phân tích giá trị của biện pháp tu từ ẩn dụ trong câu thơ:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Giáo viên phải hớng dẫn cho học sinh cách trình bày của một bài tiếng Việt

D. Kt qu, hiu qu c th:
* i tng ỏp dng:
Nhng phng phỏp bi dng HSG nờu trờn ó c tụi ỏp dng tớch cc
trong thi gian sỏu nm trc tip ging dy Ng vn khi 9. Trng THCS Tõn
Li, Thi Bỡnh, C Mau. c bit ó c ỏp dng trit trong thi gian thc
hin nhim v ễn luyn Vn hay ch tt v b mụn Ng vn. Cng cú thi im
c ỏp dung thớ im cho hc sinh gii khi 8. Kt qu mang li l kh quan
cho vic to ngun hc sinh gii.
* Kt qu c th nh sau:
15
- Năm học 2006-2007 - Sè häc sinh tham gia dù thi lµ: 01 em
- Sè häc sinh ®¹t gi¶i: 02 giải (Nguyễn Ái Linh
(Văn hay chữ tốt và giải HSG Ngữ văn).
- Năm học 2007-2008 - Sè häc sinh tham gia dù thi lµ: 02 em
- Sè häc sinh ®¹t gi¶i: 03 giải (Nguyễn Phương
Nhu, Lê Thị Cẩm Giang, Trương Y Phương ( 02 giải Văn hay chữ tốt và
01 giải HSG Ngữ văn).
- Năm học 2008-2009 - Sè häc sinh tham gia dù thi lµ: 03 em
- Sè häc sinh ®¹t gi¶i: 04 giải (Nguyễn Phương
Nhu, Lê Thị Cẩm Giang, ( 02 giải Văn hay chữ tốt và 02 giải HSG Ngữ
văn).
- Năm học 2009-2010 - Sè häc sinh tham gia dù thi lµ: 02 em
- Sè häc sinh ®¹t gi¶i: 04 giải (Nguyễn Hồng Muội,
Lê Hồng Nguyện ( 02 giải Văn hay chữ tốt và 02 giải HSG Ngữ văn).
- Năm học 2010-2011 - Sè häc sinh tham gia dù thi lµ: 03 em
- Sè häc sinh ®¹t gi¶i: 05 giải (Nguyễn Kiều Linh,
Hồ Thu Thảo, Nguyễn Cẩm Tiên ( 03 giải Văn hay chữ tốt và 02 giải
HSG Ngữ văn).
- Năm học 2012-2013 - Sè häc sinh tham gia dù thi lµ: 02 em
- Sè häc sinh ®¹t gi¶i: 02 giải (Quách Chúc Linh,

không chỉ thể hiện đánh giá năng lực, năng khiếu văn chơng của học sinh mà còn
thể hiện năng lực bồi dỡng của mỗi giáo viên nói riêng và chất lợng giáo dục của
nhà trờng nói chung. Trên thực tế, các nhà trờng THCS coi đây là cái đích để thi
đua cho nên công tác này đã đợc quan tâm đặc biệt .
Song qua việc nghiên cứu đề tài này cho phép tôi có một vài đề nghị sau :
* Đối với giáo viên núi chung v giỏo viờn dy Ng vn núi riờng :
- Giỏo viờn không đợc ép buộc học sinh, phải để học sinh tự chọn
môn học mà mình yêu thích và có năng khiếu về môn đó .
- Những giáo viên đợc phân công giảng dạy bồi dỡng phải có kế hoạch
, chơng trình cụ thể, tránh dạy qua loa, thc hin phng phỏp dy truyn thng
chay, thích gì thỡ dạy ú .
- Phải thật sự nhiệt tình say mê b mụn, cụng vic bi dng HSG, tận
tụy với học sinh .
* Đối với nhà trờng, vi cỏc cp qun lớ :
- Phải quan tâm nhiều hơn công tác bi dng HSG, động viên kịp thời
18
những giáo viên trực tiếp dạy bồi dỡng cả về vật chất lẫn tinh thần .
- Tăng cờng cơ sở vật chất , trang thiết bị dạy học cho giáo viên : Tài
liệu , sách tham khảo
- Phải thờng xuyên kiểm tra việc bồi dỡng của giáo viên, kp thi t
vn chia s vi giỏo viờn, giỏo viờn ging dy hiu qu hn .
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm của tôi về công tác bồi dỡng học sinh
giỏi môn Ngữ Văn 9 đợc thực hiện tại trờng THCS Tõn Li, Thi Bỡnh, C Mau.
Vì điều kiện thời gian nghiên cứu có hạn và trình độ năng lực hạn chế, đề tài của
tôi chắc chắn khụng th trỏnh khi nhng thiếu sót. Do vậy tôi rất mong đợc sự
góp ý của các đồng nghiệp và cán bộ phụ trách chuyên môn. Tôi xin chân thành
cảm ơn !
H Th K, ngy 29 thỏng 03 nm 2013.
Ngi vit sỏng kin