PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THÀNH PHỐ HƯNG YÊN
TRƯỜNG TIỂU HỌC MINH KHAI
------------------------*&*------------------------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
VËn dông nÐt ®Ñp tranh d©n gian ®«ng hå
trong d¹y häc mü thuËt ë tiÓu häc
Người thực hiện : Đỗ Thị Thanh
Chức vụ

: Giáo viên

Đơn vị công tác : Trường Tiểu học Minh khai
NĂM HỌC 2016- 2017

1


MỤC LỤC
Mục
1
2
3
4
I
1
2
II
1
2
3

Đặc trưng nghệ thuật tranh dân gian Đông Hồ
Tính giáo dục của tranh dân gian Đông Hồ
Vận dụng nét đẹp tranh dân gian Đông Hồ trong dạyhọc mĩ thuật cho học sinh Tiểu học
Nội dung đề tài tranh dân gian Đông Hồ ảnh hưởng tới
tình cảm, nhân cách học sinh
Nét tương đồng giữa đường nét trong tranh dân gian
Đông Hồ với nét vẽ của học sinh tiểu học
Vai trò của người giáo viên trong dạy học mĩ thuật để
phát huy sự sáng tạo của học sinh
Kinh nghiệm vận dụng phù hợp và kết quả đạt được
Những tác phẩm tranh được sử dụng để minh họa
cho sáng kiến kinh nghiệm
Tranh vẽ của học sinh
Tranh dân gian Đông Hồ
C- PHẦN KẾT LUẬN
Những bài học kinh nghiệm
Ý nghĩa của sáng kiến kinh nghiệm
Kiến nghị- đề xuất
Tài liệu tham khảo

2
2
3
3
3
5
5
5
6
7

hàng nghìn năm.
Theo qui luật phát triển của tự nhiên thì một khi đời sống vật chất của xã hội
được nâng cao thì nhu cầu về mặt thẩm mỹ càng phát triển, chính vì thế trong chương
trình giáo dục mới thì mục tiêu giáo dục đặt ra đó là phải làm sao để học sinh có hứng
thú với môn học, biết cảm nhận, biết tạo ra cái đẹp, kế thừa những nét đẹp trong nền
hội họa dân gian đã được đưa lên ngang hàng với các mục tiêu khác. Do vậy trong dạy
học mĩ thuật giáo viên không chỉ dạy các em biết vẽ mà còn phải giáo dục các em tư
tưởng, tình cảm, đạo đức và lối sống, các giá trị văn hóa nghệ thuật cổ truyền thông
qua các tác phẩm tranh của các họa sĩ lớn của nước nhà và đặc biệt qua các tác phẩm
tranh dân gian Việt Nam. Việc giảng dạy môn mĩ thuật dân tộc giúp các em hiểu về vẻ
đẹp của nền mĩ thuật nước nhà qua đó các em thêm trân trọng bộ môn mĩ thuật , ngoài
ra nó còn tạo điều kiện cho học sinh học có hiệu quả cao hơn các môn học khác.
Trong quá trình giảng dạy tôi nhận thấy môn mĩ thuật được các em học sinh
Tiểu học rất yêu thích và hứng thú, các tác phẩm của các em tương đối sáng tạo và
nghộ nghĩnh . Để các tác phẩm đó trở nên có giá trị nghệ thuật và mang sắc thái và
màu sắc dân tộc rõ nét nhất thì việc đưa các tác phẩm tranh dân gian vào các bài dạy là
hết sức cần thiết .
Xuất phát từ những suy nghĩ đó tôi mạnh dạn lựa chọn nghiên cứu đề tài :
" Vận dụng nét đẹp tranh dân gian Đông Hồ trong dạy học mỹ thuật ở tiểu học "
2. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu:
3


- Đề tài này áp dụng cho giáo viên giảng dạy môn mĩ thuật ở Tiểu học.
- Giúp học sinh hiểu về giá trị, nét đẹp truyền thống của tranh dân gian Việt Nam
nói chung và trang dân gian Đông Hồ nói riêng. Qua đó giáo dục tình cảm đạo
đức, nhân cách cho học sinh đồng thời giúp các em biết vận dụng cái hay cái đẹp
của tranh dân gian vào từng tác phẩm của cá nhân và của nhóm.
3. Mục đích nghiên cứu:
Qua đề tài này tôi mong muốn việc “vận dụng nét đẹp của tranh dân gian

- Các sản phẩm của cá nhân và nhóm kế thừa được một phần từ nét đẹp của tranh
dân gian Đông Hồ từ đường nét, bố cục và màu sắc.
- Giúp các GV mĩ thuật ở tiểu học có thể cùng chia sẻ kinh nghiệm và sáng tạo
trong việc vận dụng mỗi dòng tranh khác nhau vào từng bài cụ thể cho phù hợp
và qua đó nâng cao chất lượng giảng dạy môn mĩ thuật ở tiểu học.

B- PHẦN NỘI DUNG
5


I - CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN.
1. Cơ sở lí luận.
Tranh dân gian Việt Nam hay còn gọi là tranh khắc gỗ là một loại hình nghệ
thuật cổ truyền có giá trị rất lâu đời của người dân Việt Nam, dòng tranh này xuất
hiện từ thời nhà Lý (thế kỉ thứ 12 ) và đến thế kỉ 18 và thế kỉ 19 phát triển vô cùng
rực rỡ . Ngày nay bên cạnh các loại hình nghệ thuật khác của dân tộc còn được lưu
giữ và bảo tồn thì chúng ta vẫn giữ được những bản khắc cổ của dòng tranh này tại
những làng nghề như Đông Hồ( Bắc Ninh), làng Sình( Huế), Hàng Trống ( Hà
Nội), Kim Hoàng( Hà Tây). Tranh dân gian Việt Nam vẫn tồn tại như một biểu
tượng văn hóa của người dân Việt Nam .
Trong bốn dòng tranh kể trên có lẽ tranh dân gian Đông Hồ là điển hình
hơn cả. Tranh dân gian Đông Hồ hay nói đầy đủ hơn là tranh khắc gỗ dân gian
Đông Hồ ra đời từ khoảng thế kỉ 17 tại làng Đông Hồ tỉnh Bắc Ninh, một vùng
đất trù phú, nông nghiệp phát triển, đời sống văn hóa cao... tất cả tạo thành cái nôi
Cho dòng tranh chân quê, đậm đà chất dân tộc. Với sự phong phú đa dạng cả về
mẫu mã, thể loại, chủ đề, tranh dân gian Đông Hồ phản ánh hầu như tất cả những
gì diễn ra trong đời sống bình dị của người lao động tới những ước mơ khát vọng
cuộc sống tốt đẹp hơn.
Tranh dân gian Đông Hồ thừa kế những tinh hoa nghệ thuật của tranh dân gian
Việt Nam, càng thưởng thức càng cảm nhận được ý nghĩa văn hóa sâu sắc trên

thể hiện và sự tinh tế trong các tác phẩm. Bài vẽ của các em còn hạn chế về cách
sắp xếp bố cục, tính liệt kê các hình ảnh chưa cao, màu sắc còn thiếu đậm nhạt do tư
liệu giáo viên sử dụng chưa phong phú do vậy việc đưa tranh dân gian Đông Hồ vào
giảng dạy có ý nghĩa hết sức quan trọng trọng việc khắc phục những hạn chế nêu
7


trên.
Việc nghiên cứu chương trình sách dạy và sách học môn mĩ thuật của giáo
viên và học sinh tiểu học tôi nhận thấy có rất ít các bài học về chủ đề liên quan tới
tranh dân gian Việt Nam đặc biệt là tranh dân gian Đông Hồ cụ thể :
-

Với môn mĩ thuật lớp 1 chỉ có một bài về tranh dân gian Việt Nam( Bài 25 : Vẽ
màu vào hình của tranh dân gian)

- Môn mĩ thuật lớp 2 có hai bài về tranh dân gian Việt Nam ( Bài 17: Xem tranh
dân gian Việt Nam và Bài 18: Vẽ màu vào hình có sẵn- tranh Gà mái)
- Môn mĩ thuật lớp 3 có một bài ( Bài 16: Vẽ màu vào hình có sẵn)
- Môn mĩ thuật lớp 4 có một bài( Bài 19: Xem tranh dân gian Việt Nam)
- Môn mĩ thuật lớp 5 không có bài nào về dòng tranh dân gian Việt Nam.
Với thời lượng học như trên thì tôi nhận thấy các em được tìm hiểu rất ít về tranh
dân gian Việt Nam nên việc vận dụng vào bài học là không hiệu quả. Mỗi khối học
chỉ có một đến hai bài và có khối không có bài nào là sự thiệt thòi của các em khi
không được kế thừa và phát huy những tinh hoa của nghệ thuật dân tộc. Do vậy cá
nhân tôi trăn trở suy nghĩ đến giải pháp chọn lựa một dòng tranh tiêu biểu gần gũi
với các em học sinh tiểu học nhất đó là tranh dân gian Đông Hồ để vận dụng nét
đẹp của dòng tranh dân gian Đông Hồ vào giảng dạy nhằm đưa hiệu quả dạy và học
đạt được kết quả cao hơn.
II- TÌM HIỂU NÉT ĐẸP TRONG TRANH DÂN GIAN ĐÔNG HỒ.

Tranh tết cổ truyền của Đông Hồ là tranh Điệp, từ giấy đến màu đều nhuần chất
dân tộc. Giấy để in tranh là giấy dó được sản xuất ở Đồng Cao( Bắc Ninh) và vùng
Bưởi( Hà Nội), nó mỏng mịn và có vân óng ả như lụa, lại dai và co dãn khi ẩm ướt, để
phát huy mặt tốt và khắc phục mặt yếu của giấy dó, nghệ nhân quét lên nó một lớp
điệp làm cho tờ giấy dày nuột, sáng trắng với những thớ sáng tối đan xen song hành và
lấp lánh ánh bạc, có khi con được lướt thêm nước hoa hoè vàng chanh hay nước gỗ
vàng đỏ cam, từ nền giấy đã toát ra vẻ vinh hiển. Trên nền giấy ấy, nghệ nhân lần lượt
9


in ván gỗ các mảng màu cạnh nhau và chồng nhau, sau cùng in nét đen to mập, màu và
nét phối hợp tạo ra những hình quen thuộc nhưng luôn mới. Bảng màu ở đây cũng là
những màu trắng điệp-vàng hoe-đỏ vang, lại thêm màu xanh chàm-sỏi son- than lá tre,
toàn những thứ có sẵn trong thiên nhiên, bền trước ánh sáng và thân thuộc với mọi
người. Bảng màu áy khá đơn giản nhưng do kỹ thuật pha chế “trăm hay không bằng
tay quen” và nghệ thuật phối màu đã tạo ra những hoà sắc phong phú và hài hoà.
Tranh đông Hồ phổ biến nhất, cũng đặc sặc nhất và do đậm sặc dân gian- dân tộc
nhất, được nhân dân nhiều nước ưa thích và tuyển vào những bộ sưu tập tranh quý của
nhân loại.
3. Đặc trưng nghệ thuật tranh dân gian Đông Hồ.
Tranh dân gian Đông Hồ có lịch sử lâu dài và thực sự là vốn tạo hình được các
thế hệ cả xưa và nay đều thích, nếu chỉ vì giá trị nội dung thì khi xã hội thay đổi nó
không thích hợp nữa, do đó phần quan trọng chính là giá trị nghệ thuật. Giá trị này
được biểu hiện ở bố cục, ở đường nét, ở bảng màu, ở quan niệm tỉ lệ giữa các hình.
Tranh dân gian xây dựng các hình ảnh không phụ thuộc vào mẫu trong tự nhiên,
mà cốt gây ấn tượng mạnh theo yêu cầu của chủ đề, vì thế cả ánh sáng, không gian,
con người và cảnh vật đều là ước lệ. Tờ tranh điệp với nền màu trắng hay vàng đỏ đều
thể hiện không gian rực sáng, trong trẻo và rộng rãi. Không gian ước lệ ấy đòi hỏi mọi
hình ở trên cũng phải ước lệ làm sao phô được nhiều nhất, vì thế hình được thể hiện
nhìn từ nhiều góc độ, từ nhiều khoảng cách để có thể phô diễn được đầy đủ nhất, chẳng

- Màu đen từ than xoan, tro bếp.
- Màu xanh từ rỉ đồng.
- Màu đỏ, màu vàng từ hoa hòe.
- Màu xanh lam từ vỏ cây chàm.
- Màu trắng từ vỏ sò, điệp.
- Màu đỏ từ gạch đồi.

11


Ngày nay tranh dân gian không chỉ có giá trị lịch sử, vẫn hàm chứa đầy đủ giá trị
của một loại hình nghệ thuật đích thức... Các hoạ sỹ khai thác tranh dân gian ở các chất
liệu và quan niệm thẩm mỹ, cho nó thăng hoa vào tác phẩm thì hồn dân tộc và chất
thời đại sẽ là lẽ sống trương tồn cùng thời gian.
4. Tính giáo dục của tranh Đông Hồ.
Tranh vẽ của trẻ em rất gần gũi với tranh dân gian, nói cách khác tranh dân
gian phù hợp với tâm hồn trẻ thơ bởi tính hồn nhiên, vui tươi, hóm hỉnh, mộc mạc,
màu sắc tự nhiên, đưòng nét, hình khối, đơn giản, dễ hiểu làm cho trẻ yêu thích. Tranh
dân gian phản ánh mọi mặt của đời sống với cái nhìn lạc quan, tươi sáng, từ xưa đến
nay được mọi người ham chuộng. Với nội dung và hình thức độc đáo tranh dân gian là
một loại hình nghệ thuật được phổ biến sâu rộng trong nhân dân. Tranh dân gian phản
ánh đa dạng cuộc sống xã hội, song đối với đề tài trẻ em và những con vật được trẻ em
ưa thích đã được nghệ sỹ nhân gian gửi hồn mình trong bức vẽ đó là: em bé cưỡi trên
mình nghé, đầu tre chiếc lọng lá sen, tay nâng ống sáo kề miệng thổi,... là một hình
tượng nghệ thuật đẹp yêu đời, yêu cuộc sống, yêu lao động ngay từ tuổi thơ. Bức tranh
bẩy em bé đu cành đào với những hoa và quả, tranh thất đồng làm người xem nức lòng
với thế giới trẻ con bụ bẫm vô cùng đáng yêu, hồ hởi với ước vọng con trẻ hạnh phúc,
khoẻ mạnh. Những em bé ôm gà hay vịt ở các tranh Lễ Trí, Phú Quý, Vinh Hoa... đều
là những đứa trẻ khôi ngô mà mọi người làm cha mẹ mong ước.
Những tranh về các cuộc vui chơi trong ngày hội, ngày tết như múa rồng, múa

của dân tộc.
III- VẬN DỤNG NÉT ĐẸP TRANH DÂN GIAN ĐÔNG HỒ TRONG DẠY- HỌC
MỸ THUẬT CHO HỌC SINH TIỂU HỌC.

1. Nội dung đề tài tranh dân gian Đông Hồ ảnh hưởng tới tình cảm, nhân cách
học sinh.
Sức sống của tranh dân gian Đông Hồ tồn tại qua thời gian, giữ được vị trí trong
cảm xúc thẩm mỹ của mọi người với giá trị tư tưởng, vẻ đẹp hài hoà của nó bắt nguồn
từ cách nhìn, cách nghĩ của người nghệ sĩ, từ quan niệm thẩm mỹ của nhân dân lao
13


động. Phần lớn nghệ nhân làm tranh dân gian Đông Hồ là những người nông dân thực
thụ, họ am hiểu tình cảm và con người của xã hội nông nghiệp, họ sống cuộc sống của
người lao động nên hiểu rõ cái mà họ vẽ ra, họ không chỉ nắm chắc ngoại hình mà còn
tường tận cả nội tâm nữa. Các nghệ nhân nắm bắt được cuộc sống của nhân vật để rồi
tái tạo không phải sao chép lại thực tế, mà bằng lối tạo hình, gạn lọc, sắp xếp lại cho
thuận mắt và nâng lên ở trạng thái nghệ thuật.
Với những đề tài phong phú muôn hình, muôn vẻ của cuộc sống mà tranh dân
gian Đông Hồ phản ánh đã phần nào tái tạo lại cuộc sống sinh hoạt của ông cha ta. Để
gợi lai những sự kiện lịch sử oai hùng của dân tộc, những chiến công oanh liệt chống
ngoại xâm, xây nền độc lập tự chủ của các anh hùng dân tộc thủa trước, các nghệ nhân
đã khắc hoạ những hình ảnh như Đinh Tiên Hoàng cờ lau tập trận, Bà Trưng, Bà Triệu
thúc quân diệt giặc, Trần Hưng Đạo chiến thắng quân Nguyên, Mông.
Khi tiếp xúc với thể loại lịch sử đó các em như được ngược dòng lịch sử về với
cội nguồn xa xưa đến tận nguồn của truyền thống dựng nước và giữ nước vẻ vang của
dân tộc. Mặc dù các em đã từng được đọc, được học qua những bài giảng, những trang
sách nhưng khi nhìn thấy hình ảnh được phản ánh qua dân gian Đông Hồ miêu tả với
khí phách hiên ngang dũng mãnh trước quân thù của cách vị anh hùng đã để lại trong
các em những ấn tượng tốt đẹp, niềm tự hào dân tộc, từ đó hình thành ý thức trách

Với nội dung phong phú của tranh dân gian Đông Hồ đã tác động tới cảm xúc
thẩm mỹ trong các em. Các em biết trân trọng cái đẹp, yêu thiên nhiên cây cỏ hoa lá,
những con vật bé nhỏ mà gần gũi với cuộc sống hàng ngày của các em, cũng từ đó biết
giữ gìn và có ý thức làm cho môi trường xung quanh sạch và đẹp hơn.
2. Nét tương đồng giữa đường nét trong tranh dân gian Đông Hồ với nét vẽ của
học sinh tiểu học.
Cách sử dụng đưòng nét, màu sắc là hai yếu tố quan trọng tạo nên vẻ đẹp của
tranh, vì vậy hầu hết tranh dân gian Đông Hồ rất chú trọng tới đường nét và màu sắc.
Dưới bàn tay điêu luyện của các nghệ nhân, đường nét tạo nên sự nhất quán giữa hình
15


và màu, diễn tả một tình cảm tính cách nhân vật bằng những đường nét to, nhỏ, đậm đà
dứt khoát, khoẻ nhưng không khô cứng, chắc nhưng mềm mại uyển chuyển mà cũng
rất thanh thoát tất cả đã tạo nên một vẻ đẹp riêng của tranh dân gian Đông Hồ.
Hầu hết tranh thiếu nhi không hẳn các em đều vẽ nét bo, lấy hình mảng mà nhiều
khi chỉ là những mảng màu đặt cạnh nhau, tuy nhiên phần nhiều các em cũng thường
sử dụng nét để viền lấy hình.
Khi tiếp cận với đường nét trong tranh dân gian không phải các em bắt chước
các nét vẽ đó mà qua đó các em như được định hình một phong cách, không dò dẫm,
không lệ thuộc. Qua tranh dân gian Đông Hồ các em như được mở rộng hơn tầm mắt
vào thế giới tự nhiên, muôn màu muôn vẻ, được khuyến khích và khích lệ vẽ. Với
những em học sinh có năng khiếu các em có sự hứng thú và hào hứng vẽ một cách say
mê. Ngược lại, với các em học sinh năng khiếu hạn chế cũng cảm thấy tự tin hơn khi
thực hành, cảm giác vẽ không còn khó không còn thấy sợ môn mỹ thuật.
Qua tranh thiếu nhi chúnh ta thấy các em thường thích gì vẽ đấy, không đắn đo,
do dự hoặc tính toán một cách kỹ lưỡng. Với phong cách tự do suy nghĩ, tự do sáng
tạo về những chủ đề đã được nghe, đựoc thấy và thông thường , các em ở nơi nào thì
hay vẽ cảnh vật nơi đó. Các em vẽ theo cảm xúc tự nhiên vốn có, nên hình ở trong
tranh của các em rất ngộ nghĩnh, ngây thơ, hồn nhiên, trong sáng như chính tâm hồn

khoai, vừa thông minh tươi tắn, đắn đo, thận trọng, lại vừa dễ dàng thoải mái, sinh
động và linh hoạt khiến nhìn vào như múa hát. Với bảng màu bình dị không những làm
vui con mắt mà làm tươi sáng cả không gian thay đổi cả về nhân sinh quan, chuyển
buồn sang vui, đang cực khổ gợi lên niềm tin hứa hẹn” (Nguyễn Đức Nùng-Cái đẹp
của tranh dân gian)
Trong tranh “Em cho gà ăn”.Có thể thấy cách quan sát, nhận xét của tranh thiếu
nhi thật tinh tế, sát với thực tế. đàn gà, hoa ,ong bướm ngôi nhà ông mặt trời cây cối
nói lên cái thực tế ở trong cuộc sống đời thường của các em, tuy hình hài chưa đúng
nhưng cũng nói lên được nội dung và ý đồ của bức tranh đối với học sinh lớp 3.
17


Tranh thiếu nhi các em luôn có cái nhìn hồn nhiên, tươi sáng , âu yếm và chân
thật với cách dùng màu sắc luôn rực rỡ, đậm đà và mạnh mẽ. Ở tranh thiếu nhi, các em
luôn vẽ theo sự cảm nhận tự nhiên vốn có, không bị lệ thuộc khung cảnh, màu sắc hiện
thực, vẽ theo sự cảm thụ, suy nghĩ của mình.
Sự vui tươi, hóm hỉnh, mang tính cách điệu cao được thể hiện rõ ở hai bức tranh
“Chọi gà”, “ Ước mơ của em”. Ở “ Ước mơ của em”chỉ cần hai hình ảnh: rong rêu
và san hô tạo cho người xem đã thấy một đai dương mênh mông, xanh biếc. Cách chọn
hình ảnh thật khéo, nó giống như bức bình phong trong tranh “Đánh ghen”- Tranh dân
gian Đông Hồ. Những chú cá đủ màu sắc, hoa văn bơi lội tung tăng, hình ảnhđược khái
quát và cách điệu đó là phong cách của “Gà đàn”, “Lợn đàn”, những mảng màu
nguyên chất, tươi rói trên mình cá thể hiện sự sống động, đó là bản chất của tranh dân
gian Đông Hồ.
Với “Chọi gà” ta lai thấy một bố cục quen mà không quen, đối xứng mà không
đối xứng, không trang trí mà rất trang trí. Phải chăng “Chọi gà” là “Đấu vật” ?
Với cách lựa chọn chủ đề,xây dựng hình tượng sấp xếp bố cục,đường nét và màu
sắc,cùng với cách diễn đạt cảm xúc nhiều vẻ khác nhau,xem tranh thiếu nhi ta thấy
mặc dù những hình tượng còn ngượng ngập,sai sót về tỉ lệ,màu không giống
thực,nhưng chính vì thế lại tạo nên một cái rất duyên dáng và rất riêng.

hoa dành dành. Nhân vật thân nghiêng, mặt chính diện, nét viền to khoẻ, chắc, đậm,
nhưng lại rất trẻ thơ. Xem tranh thấy niềm vui, mỉm cười ngẵm mãi không biết chán.
Qua tranh dân gian Đông Hồ còn giáo dục cho thiếu nhi tình cảm gia đình, lòng
biết ơn, những lễ giáo, gia phong truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam. Điều đó
được thể hiện qua tranh
Trong tranh thiếu nhi không hẳn các em đều vẽ nét bo lấy hình mảng mà nhiều khi
chỉ là những mảng màu đặt cạnh nhau. Song phần nhiều các em đều đã biết sử dụng
nét để viền lấy hình. Khi tiếp cận với đường nét trong tranh dân gian Đông Hồ giáo
19


viên giúp cho các em học tập phong cách sử dụng nét trong tranh dân gian Đông Hồ
phóng khoáng, không gò bó, không lệ thuộc.Thưởng thức tranh dân gian Đông Hồ các
em như được mở rộng thêm tầm mắt về thế giới tự nhiên muôn hình, muôn vẻ, được
khuyến khích và giúp các em vẽ tốt hơn.
Khi tiếp cận với đường nét, hình mảng trong tranh dân gian Đông Hồ, các em như
cảm thấy rất gần gũi, đồng cảm như tìm thấy một chỗ dựa vững chắc, một người bạn
thân thiết trong cách vẽ của mình.
Tranh thiếu nhi luôn có cái nhìn hồn nhiên, tươi sáng, âu yếm và chân thật do đó
những mảng mầu của các em luôn đạm đà và mạnh mẽ.Ở tranh thiếu nhi, các em luôn
vẽ theo sự cảm nhân tự nhiên vốn có không bị lệ thuộc khung cảnh, màu sắc tự nhiên
và vẽ theo sự cảm thụ, suy nghĩ của mình.
Tranh dân gian Đông Hồ, một giá trị văn hoá dân tộc tồn tại bao đời nay vẫn còn
có những đóng góp nhất định cho việc giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho học sinh lứa tuổi
thiếu niên, nhi đồng. Đồng thời gợi cho các em tình yêu quê hương đất nước, biết nâng
niu quý trọng và bảo tồn di sản văn hoá dân tộc. Đường nét hình mảng trong tranh dân
gian Đông Hồ dã có những tác động tích cực khích lệ lòng ham mê nghệ thuật, mong
muốn được vẽ, vẽ đẹp và vẽ một cách tự ti hơn. Tranh dan gian Đông Hồ định hướng
cho các em một phong cáchvẽ thoải mái, phóng khoáng, đơn giản sẽ tạo nguồn cảm
hứng và giúp các em có lòng say mê với bộ môn mỹ thuật. Biết cảm nhân về cái đẹp là

người giáo viên cũng là một người nghệ sĩ, sự tài hoa của người nghệ sĩ sẽ được đơm
hoa kết trái bằng thành quả học tập của các em, đó là cảm nhận về cái đẹp, giá trị thẩm
mỹ, từ đó bồi dưỡng tình cảm và khả năng thẩm mỹ thông qua ngôn ngữ tạo hình với
những bố cục, hình mảng, màu sắc đường nét sống động và đa dạng, đẹp hơn hết như
tâm hồn của các em.
4. Kinh nghiệm vận dụng phù hợp và kết quả đạt được:

21


Để vận dụng một cách hiệu quả nét đẹp của tranh dân gian Đông Hồ vào trong
giảng dạy mĩ thuật trước tiên người giáo viên cần hiểu và nắm chắc mục tiêu của mỗi
bài dạy. Phân loại từng chủ đề để lựa chọn tranh mô phỏng cho phù hợp. Ví dụ:
+ Với những chủ đề về con vật có thể lựa chọn các tranh gần gũi với chủ đề này
như tranh Đấu vật; tranh Lợn ăn cấy dáy; tranh Gà mái; tranh Chọi gà...Qua nghiên
cứu và phân loại tôi thấy các chủ đề có liên quan tới các hình ảnh về con vật của từng
khối lớp khá nhiều. Gồm có: Khối 1 ( Bài13,23,26,29); Khối 2 ( Bài 5, 6,16,17, 18, 24,
26,28, 29); Khối 3 (Bài 14,15,16,19,30,34); Khối 4 (Bài 3,8,16,19,30,34); Khối
5( Bài5,21,23,34).
Việc nắm chắc chương trình cũng giúp sự chuẩn bị đồ dùng của giáo viên nhanh hơn
hiệu quả hơn.
+ Với những chủ đề về Ngày Tết và lễ hội hay vui chơi của thiếu nhi có thể sử dụng
tranh dân gian Đông Hồ với các đề tài gần gũi như: Tranh Múa lân; tranh Múa rồng ;
Tranh Bịt mắt bắt dê; Tranh Rồng rắn lên mây; Tranh Chọi chim...Và các bài về đề tài
này gồm có: Khối 1( Bài 30,34); Khối 2( Bài 19, 34); Khối 3( Bài 20); Khối 4( Bài 20,
25, 26, 33); Khối 5( Bài19,21, 29).
+ Đề tài về cảnh đẹp quê hương, sinh hoạt hàng ngày giáo viên có thể sử dụng các
tranh sau: Tranh Bác Hồ với thiếu nhi; Tranh Ngày mùa thu hoạch; Tranh Chăn trâu
thả diều; Tranh Chùa Hương; Tranh phong cảnh nông thôn...
Qua quá trình vận dụng đề tài vào giảng dạy môn mĩ thuật tại trường Tiểu học

24


Tranh “ Chăn trâu thả diều”- Nguyễn Thị Thu Trang
Lớp 5A Trường Tiểu học Minh Khai- TP Hưng Yên

Tranh “ Đón Tết” – Nguyễn Ngọc Khánh
Lớp 5A Trường Tiểu học Minh Khai- TP Hưng Yên

2. Tranh dân gian Đông Hồ tiêu biểu minh họa cho sáng kiến kinh nghiệm
25