17.11.2016

Thông tin về học phần


Tên học phần
o Tiếng Việt:

Đại cương văn hóa Việt Nam

o Tiếng Anh:

Vietnamese culture foundation



Mã học phần: NNTV1101



Số tín chỉ:



Bộ môn phục trách giảng dạy: Tiếng Việt và Lý thuyết

2

ngôn ngữ



TT

Nội dung

Số
tiết

Trong đó
Lý
thuyết

Bài tập/ thảo
luận/kiểm tra

1

Chương 1: Văn hóa học và văn hóa Việt Nam

4

3

1

2

Chương 2: Văn hóa nhận thức

4


3

3

6

Chương 6: Văn hoá Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế

4

2

2

Tổng cộng

30

20

10

2


17.11.2016

Phương pháp đánh giá
học phần



Giáo trình:
o Trần Quốc Vượng (2007), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb
Giáo dục, Hà Nội



Tài liệu tham khảo:
o Trần Ngọc Thêm (1999), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb
Giáo dục, Hà Nội.

3


17.11.2016

Tóm tắt nội dung học phần
Học phần Đại cương văn hóa Việt Nam cung cấp cho



người học những kiến thức cơ bản sau:
o

Những khái niệm cơ bản về văn hoá, văn minh, văn hiến, văn vật.

o

Lịch sử hình thành văn hoá Việt Nam từ thời từ thời tiền sử, trải qua các giai
đoạn Bắc thuộc, thời Đại Việt và đến giai đoạn hịên nay.


o

Hiểu và phân tích được quá trình tiếp xúc và giao lưu văn hoá của Việt
Nam.

o

Hiểu và phân tích được các thành tố cơ bản của văn hoá Việt Nam

o

Hiểu và phân tích được đặc trưng văn hoá vùng miền ở Việt Nam

o

Có thái độ giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá Việt Nam trong hội nhập
kinh tế quốc tế.

4


17.11.2016

ĐẠI CƢƠNG
VĂN HÓA VIỆT NAM

Nội dung
Chương1. Văn hóa học và văn hóa Việt Nam
Chương 2. Văn hóa nhận thức

2. Đặc
trưng

VĂN HÓA

4. Cấu
trúc

Khái quát về văn hóa Việt Nam

3. Chức
năng

2. Định vị

3. Diễn
trình

6


17.11.2016

Một số khái niệm cơ bản
Tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do
con người sáng tạo ra

Văn hóa
Trình độ phát triển nhất định của văn hóa thiên
về phương diện vật chất

một giai đoạn,
một thời đại
Có tính quốc tế

Có tính dân tộc

Gắn bó nhiều Gắn bó với phương Đông, nông nghiệp
với
phương
Tây đô thị

7


17.11.2016

Đặc trưng của văn hóa
1. Tính lịch sử

2. Tính nhân sinh
3. Tính hệ thống
4. Tính giá trị

Chức năng của văn hóa
1. Chức năng giáo dục
2. Chức năng giao tiếp
3. Chức năng tổ chức xã hội
4. Chức năng điều chỉnh xã hội
5. Chức năng nhận thức
6. Chức năng thẩm mĩ

tựa núi tiếp
biển

Công tác
thủy lợi

Làng sở hữu
đất, cá nhân
chiếm hữu
và sử dụng
Gia đình nhỏ
là đơn vị sản
xuất cơ bản

Làng nghề

9


17.11.2016

Cấu trúc văn hóa
Văn hóa vũ trang
Quân và dân cùng
chiến đấu

Thủy chiến

Lao động và đấu tranh
dựng nước và giữ


Loại hình văn hóa
(Trần Ngọc Thêm)
TIÊU CHÍ
Đặc trưng gốc

Địa hình
Nghề chính
Cách sống

Ứng xử với
môi trường tự nhiên

Lối nhận thức,
tư duy

Tổ chức
cộng đồng

VH TRỌNG TĨNH
(gốc nông nghiệp)

VH TRỌNG ĐỘNG
(gốc du mục)

Đồng bằng (ẩm, thấp)
Trồng trọt
Định cư

Đồng cỏ (khô, cao)

trọng cá nhân

Dung hợp trong tiếp nhận; mềm
dẻo, hiếu hòa trong đối phó

Độc tôn trong tiếp nhận; cứng
rắn, hiếu thắng trong đối phó

Ứng xử với
môi trường xã hội

11


17.11.2016

Chủ thể văn hóa Việt Nam
(Trần Ngọc Thêm)
Chủ thể văn hóa
Việt Nam

Chủ thể VHVN là dân tộc VN
khi mới hình thành cho đến
nay. Dân tộc VN đã gây
dựng, sáng tạo ra nền văn
hóa VN

Chủng Indonésien
(Cổ Mã lai, Đông
Nam Á tiền sử)


Việt
(TK XVII – XVIII)
Mường
Thổ

Tày
Thái
Nùng
Cao lan
.....

Mào
Dao
Pà thẻn
...

Định vị văn hóa Việt Nam
(Trần Ngọc Thêm)

Không gian gốc: Khu vực cư trú của
người Nam Á (Bách Việt). Là một hình
tam giác với cạnh đáy là phía Nam
sông Dương Tử (Trường Giang), đỉnh
là vùng Bắc Trung bộ Việt Nam
Không gian tồn tại của văn hóa Việt
Nam: là khu vực cư trú của người
Indonésien lục địa. Đó là một tam giác
bao trùm tam giác không gian gốc với
đỉnh là đồng bằng sông Mêkong

minh, văn hiến, văn vật



Đặc trưng, chức năng, cấu trúc, loại
hình văn hóa



Chủ thể văn hóa Việt Nam



Định vị văn hóa Việt Nam



Diễn trình văn hóa Việt Nam

13


17.11.2016

Chương II.Văn hóa nhận thức
(Trần Ngọc Thêm)

Bản chất
Triết lí Âm - Dƣơng


ÂM DƢƠNG
(- -) (-)

MẸ - CHA

ĐẤT – TRỜI

mềm (dẻo) – cứng (rắn)
tình cảm – lí trí/vũ lực
tĩnh – động
ổn định – phát triển
số chẵn – số lẻ
hình vuông – hình tròn
văn hóa nông nghiệp –
văn hóa du mục

thấp – cao
lạnh – nóng
phƣơng Bắc – phƣơng
Nam
phƣơng Tây – phƣơng
Đông
màu đen – màu đỏ
sai - đúng
trái – phải

Quy luật của triết lí
Âm - Dương
1
Quy luật về BẢN CHẤT của các

+

Đất
-

Người
Đất
-

Người
+

Cấu trúc vũ trụ - Ngũ hành
Hỏa

Mộc

Thổ

Kim

Thủy

16


17.11.2016

Ngũ hành
tương sinh – tương khắc

Tí
+

Sửu
-

1

Ất -

Dần
+
51

2

Bính +

13

Đinh Mậu +

14

37

Tân Nhâm +
Quý -

49

8
19

12
23

45
56

Hợi
-

11

33

7

Tuất
+

22

44

18

Dậu
-


4

38

Tị
-

41

15
26

Canh +

Thìn
+

52
3

25

Kỉ -

Mão
-

48
59


Nhận thức về con người
• Con ngƣời tự nhiên nhƣ một mô hình
Âm Dƣơng – Ngũ Hành
Stt Các lĩnh

Thủy

Hỏa

Mộc

Kim

Thổ

vực
1

Tạng

Thận

Tâm

Can

Phế

Tì


Thể chất

Xương tủy

Huyết mạch

Gân

Da lông

Thịt

19


17.11.2016

Nhận thức về con người

Nhận thức về con người
• Con ngƣời xã hội
đƣợc quy về các
hành dựa vào thời
điểm mỗi ngƣời ra
đời
 Đặc trưng của hành sẽ
được gán cho cá nhân
 Mối quan hệ giữa các cá
nhân sẽ được xác định
dựa vào quy luật tương


Khả năng thích
nghi (linh hoạt)

Lạc quan

-Đi với bụt mặc áo cà sa/Đi với ma
mặc áo giấy
- Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài

-Không ai giàu ba họ, không ai khó
ba đời
- Tái ông mất ngựa

21


17.11.2016

Tóm tắt nội dung chương II




Nhận thức về vũ trụ


Nhận thức về nguồn gốc vũ trụ



trường xã hội

22


17.11.2016

Mục tiêu chương III
Chương 3 cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản
nhất về mối quan hệ giữa môi trường tự nhiên, môi trường xã hội với
văn hoá.
Cũng trong chương 3, người học còn được làm quen với khái

niệm tiếp xúc và giao lưu văn hoá. Người học có cái nhìn tổng quan về
tiến trình tiếp xúc và giao lưu văn hoá trong lịch sử Việt Nam. Ngoài ra,
người học cũng biết được cách ứng xử của ông cha trong hoàn cảnh
tiếp xúc văn hóa một cách tự nguyện cũng như khi bị cưỡng bức và
đồng hoá văn hoá với cả văn hóa phương Đông và phương Tây.

Văn hóa với môi trường
tự nhiên
Ảnh hưởng của môi trường tự nhiên
tới văn hóa Việt Nam

Hoàn cảnh địa lí
khí hậu

Nhiều sông hồ
đồng bằng
châu thổ

Uống

Mặc

Ở

Đi lại

Tính chất sông nước
Tính chất thực vật

Văn hóa với môi trường
xã hội
Văn hóa với xã hội

Phổ hệ

Ứng xử

Ứng xử trong
giao tiếp

Giao lưu và tiếp biến

24


17.11.2016

Phổ hệ xã hội cổ truyền

25