Bài tập học kì- Môn Đại cương văn hóa Việt Nam

LỜI MỞ ĐẦU
Bao trùm lên tất thảy các mặt của đời sống vật chất, đời sống tinh thần
con người, từ những giá trị giản đơn nhất đến những giá trị lớn lao – văn hóa ra
đời, tồn tại và phát triển đã và đang ngày càng phản ánh và thể hiện một cách
khá rõ nét, tổng quát sống động mọi mặt của cuộc sống ( của mỗi cá nhân và các
cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ, cũng như đang diễn ra trong hiện tại, qua
hàng ngàn thế kỷ, nó đã cấu thành nên một hệ thống những giá trị truyền thống,
thẩm mỹ và lối sống mà dựa trên đó từng dân tộc đã tự khẳng định bản sắc riêng
của mình. Văn hóa với tư cách là một chỉnh thể, là hiện tượng bao trùm lên tất
thảy các mặt của đời sống xã hội. Trong quá trình tồn tại, vận động và phát triển,
vạn vật đều luôn biến đổi theo xu hướng của nhân loại và văn hóa cũng vậy. Nó
cũng đã và đang có những bước chuyển mình sao cho phù hợp với xu hướng
chung đó – điển hình cho sự chuyển mình trong nền văn hóa ấy là giá trị nhân
cách. Dù là quá trình nào đi chăng nữa, đơn giản hay phức tạp thì sự chuyển
mình nào cũng cần đến một khoảng thời gian nhất định, có những tác động ngay
cả trong bản thân sự vật, hiện tượng ấy, đồng thời có những tác động từ bên
ngoài vào nó. Nhận thức tầm quan trọng của vấn đề thay đổi, chuyển mình của
nền văn hóa theo xu hướng toàn cầu hóa, em đã mạnh dạn chọn đề tài:“Cái tôi”
trong nhân cách người Việt có ảnh hưởng gì đến quá trình hình thành “ tư
cách công dân” ở Việt Nam hiện nay ” làm bài tập học kỳ.

1


Bài tập học kì- Môn Đại cương văn hóa Việt Nam
NỘI DUNG
1.

Khái niệm “Cái tôi” – nhân cách:

Dọc theo chiều dài lịch sử, đất nước ta đã trải qua nghìn năm văn hiến,
khắc khổ và tự hào trong chiến tranh. Đồng thời ta không thể quên đi quá trình
đi lên với nền nông nghiệp lạc hậu, nghèo nàn và bị chiến tranh tàn phá nặng nề.
Nhắc đến người Việt, người ta không thể không nhắc đến lòng yêu nước, đến
tinh thần đoàn kết, cố kết cộng đồng để tạo ra sức mạnh vượt qua những khó
khăn, thử thách. Chẳng cần tìm kiếm đâu xa, cuộc kháng chiến chống quân xâm
2


Bài tập học kì- Môn Đại cương văn hóa Việt Nam
lược Pháp, chống Mỹ, chống Nhật…đã minh chứng một cách đầy đủ nhất.Sẽ
không có thắng lợi nếu thiếu đi tinh thần đoàn kết của toàn dân tộc. Và qua tinh
thần đó, ta cũng thấy được khả năng đối phó rất linh hoạt với mọi tình thế và lối
ứng xử mềm dẻo. Đó là các chiến thuật, các biện pháp đấu tranh chống lại thủ
đoạn tàn độc, đê hèn của quân địch như nghệ thuật “chớp thời cơ”, “vườn không
nhà trống” trong cuộc kháng chiến chống Pháp.
Nhắc đến người Việt là nhắc tới cái giản dị, chất phác, ưa đơn giản, ghét cầu
kỳ, xa hoa. Tà áo dài của người phụ nữ hay chiếc áo bà ba của người dân Nam
Bộ hay chỉ đơn giản là chiếc áo chàm của người dân vùng cao Đông Bắc là nét
đặc trưng cho sự giản dị, toát lên vẻ đẹp thuần khiết đó của người Việt ta.
Chiến tranh đã đi qua nhưng nó để lại bao tàn lụi, bao đau thương: cảnh
con mất cha, vợ mất chồng, mẹ mất con…bao nhiêu nhà cửa, làng mạc, công
trình bị tàn phá. Ấy vậy sau khi giành được thắng lợi những con người ấy đã bỏ
qua đau thương trước mắt, vượt lên nỗi đau để xây dựng và bảo vệ nền độc lập
non trẻ mới thành lập. Là những người giành được thắng lợi, quân dân ta không
diệt tận gốc quân thù mà ta đã cho chúng một con đường sống. Đó chính là lòng
nhân ái, vị tha và rộng lượng của dân tộc. Bên cạnh đó, xuất phát từ nền nông
nghiệp lúa nước đã tạo cho người Việt ta bản chất cần cù, chịu thương chịu khó,
giỏi chịu đựng gian khổ. Người Việt ta từ xưa đến nay có truyền thống quý báu
là “tiên học lễ, hậu học văn”. Vì vậy, người Việt ta có lẽ trọng tuổi tác, trọng

Thứ tư, trong tâm tưởng nhiều người Việt ta là sự hám danh. Nhiều người
mang cái tật này, họ muốn cái gì cũng hơn người khác nhưng không biết sức lực
của bản thân mình. Xét trong giáo dục, việc coi trọng bằng cấp đã dẫn đến việc
mua bằng bán điểm, để được học tại các trường điểm phụ huynh sẵn sàng chi
một khoản tiền lớn cho con em mình vào học nhưng chưa biết chất lượng, khả
năng của con em mình thế nào,…
Thứ năm, người Việt ta ít nói xin lỗi và cảm ơn. Nếu như một ngày bạn ra
đường đang điều khiển xe máy mà bạn lỡ quẹt xe vào người nào đó, dù họ
không có vấn đề gì nhưng bạn không nói gì mà lẳng lặng chạy xe đi tiếp. Bạn
thử nghĩ xem họ sẽ nghĩ mình thế nào khi có thái độ đó. Trong trường hợp này
chỉ cần một câu xin lỗi của bạn thì sự việc đã thay đổi theo chiều hướng tích cực
hơn.
Cuối cùng là vấn đề không am hiểu pháp luật và chưa thực thi pháp luật đã
trở thành nề nếp trong cuộc sống người Việt; “nói một đằng, làm một nẻo”, “trên
nói dưới không nghe” là biểu hiện rõ nét cho vấn đề này. Chẳng hạn, luật Giao
thông đường bộ quy định: Đi xe máy phải đội mũ bảo hiểm, không được lấn vỉa
hè,…và bao quy định khác ấy vậy mà người dân vẫn điều khiển xe máy ngoài
đường mà không đội mũ bảo hiểm rồi lấn chiếm cả vỉa hè nơi dành cho người đi
bộ,…
3. Khái niệm “tư cách công dân”:
3.1. Khái niệm Công dân:
Công dân là khái niệm ra đời khá sớm trong lịch sử. Một người được gọi là
công dân khi người đó có xác định về quốc tịch; là sự xác định một thể nhân về
mặt pháp lý thuộc về một nhà nước nhất định. Nhờ sự xác nhận này mà con
người được hưởng chủ quyền của nhà nước và được nhà nước bảo hộ quyền lợi
4


Bài tập học kì- Môn Đại cương văn hóa Việt Nam
khi ở trong nước cũng như ở nước ngoài; đồng thời họ cũng phải thực hiện một

mà biểu hiện như lòng yêu nước, tự hào về dân tộc, tinh thần đoàn kết, cố kết
cộng đồng tạo nên sức mạnh tập thể “ba cây chụm lại nên hòn núi cao”; tính cởi
mở, giàu cảm xúc; lòng nhân ái, vị tha; hay một biểu hiện rõ hơn là tà áo dài
Việt Nam dù đã có nhiều cách tân trong nó nhưng tà áo dài vẫn là đặc trưng tiêu
biểu của người phụ nữ Việt Nam hiện đại,…
5


Bài tập học kì- Môn Đại cương văn hóa Việt Nam
Thứ hai, cùng với quá trình kế thừa những giá trị là cơ sở vững chắc để hình
thành nên tư cách công dân thì ngay bản thân tư cách công dân có sự làm mới
mình, bổ sung những thiếu sót để đưa các giá trị tốt đẹp trở nên hoàn thiện hơn:
Không chỉ dừng lại ở việc phục hồi và phát triển các giá trị văn hóa đến mọi
thành viên trong dân tộc, nền văn hóa Việt đã và đang vươn ra thế giới nhờ sự
giao lưu – tiếp biến văn hóa của dân tộc.
Thứ ba, với những hạn chế còn tồn tại của cái tôi trong nhân cách người
Việt đã được tư cách công dân của người Việt Nam hiện nay khắc phục phần nào
đó làm thay đổi căn bản, biến những hạn chế đó thành các giá trị mang bản sắc:
Người Việt xưa thường có tập tính kém hạch toán, không quen lường tính xa; tác
phong tùy tiện, kỷ luật không chặt chẽ rồi có tư tưởng bảo thủ đóng cửa, tự thu
xếp công việc,…nhưng cuộc sống hiện đại đã không cho phép họ như vậy nữa.
Tư cách công dân ra đời đó là quá trình xây dựng một con người mới mà ở đó
con người phải thay đổi và chính tư cách công dân mà nhà nước trao cho mỗi
công dân của mình đã làm được điều đó. Con người sống trong cuộc sống tấp
nập hơn, nhanh hơn, gấp hơn yêu cầu họ phải là những người nhanh nhẹn, biết
nắm bắt cơ hội, có những tính toán lâu dài về sau, biết mở rộng mối quan hệ để
cầu danh, thăng quan tiến chức nhanh hơn và từ đó có được tác phong hiện đại,
có kỷ luật chặt chẽ,…
Như đã nói ở trên thì tư cách công dân quy định cho cá nhân có quyền và
nghĩa vụ, chính vì thế mà họ có thể có những lựa chọn riêng cho mình, tạo ra sự

KẾT LUẬN:
Trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay, “Cái tôi” trong nhân cách
người Việt đang phát triển hình thành nên tư cách công dân, đồng hành cùng quá
trình này là vấn đề văn hóa Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức
gì? Làm thế nào để giữ gìn và làm giàu bản sắc văn hóa Việt Nam?. Đó là một
câu hỏi lớn đặt ra đối với tất cả những ai là công dân Việt Nam muốn mang
trong mình tư cách công dân của dân tộc. Sự giao lưu và trao đổi văn hóa giữa
các quốc gia, dân tộc ngày càng diễn ra một cách mạnh mẽ khiến cho không một
nền văn hóa của một dân tộc có thể phát triển trong sự tách biệt, cô lập, cách ly
với văn hóa thế giới; càng mở rộng giao lưu văn hóa, đất nước càng có thêm
nhiều cơ hội tiếp thu một cách chọn lọc những tinh hoa văn hóa của nhân loại để
làm giàu hơn văn hóa dân tộc. Theo đó những yếu tố văn hóa tốt đẹp, tiến bộ sẽ
được dung nạp, những yếu tố lạc hậu, lỗi thời đang kìm hãm sự phát triển sẽ bị
loại bỏ. Đất nước ta đang trong thời kỳ hội nhập, vấn đề đối mặt với những cơ
hội và thách thức là điều không thể tránh khỏi và phải cố gắng vượt qua. Một
trong những thách thức mà dân tộc đang phải đối mặt là nguy cơ “bị xâm lăng
bằng văn hóa thông tin”. Chính vì vậy, việc giữ vững và phát huy những giá trị
truyền thống tốt đẹp trong đó có cái tôi của nhân cách người Việt đồng nghĩa với
việc tăng sức đề kháng cho đất nước, chống lại các nguy cơ lai căng hóa và
những thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch ngày càng tinh vi.

7


Bài tập học kì- Môn Đại cương văn hóa Việt Nam

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
2.
3.