Đại học quốc gia hà nội
khoa s- phạm

nguyễn Thế Bình

các giải pháp quản lý hoạt động dạy học
nhằm nâng cao chất l-ợng giáo dục các tr-ờng
trung học phổ thông vùng khó khăn ở
huyện lục yên tỉnh yên bái

luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 05

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: pgs.ts. nguyễn Tiến Đạt

hà nội 2006


Đại học quốc gia hà nội
khoa s- phạm

nguyễn Thế Bình

các giải pháp quản lý hoạt động dạy học
nhằm nâng cao chất l-ợng giáo dục các tr-ờng
trung học phổ thông vùng khó khăn ở
huyện lục yên tỉnh yên bái

luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục


Kết thúc bậc học này, tuỳ theo kết quả học tập và khả năng, học sinh có thể học


tiếp lên cao đẳng, đại học theo nguyện vọng hoặc trực tiếp tham gia lao động sản
xuất phù hợp với năng lực và điều kiện bản thân. Giáo dục THPT có nhiệm vụ cung
cấp kiến thức, phát triển và hoàn thiện nhân cách, chuẩn bị một cách tốt nhất cho
thế hệ trẻ có đủ bản lĩnh, năng lực và thể chất sẵn sàng tham gia vào các lĩnh vực
đời sống chính trị, kinh tế- xã hội. Vì vậy, việc đổi mới quản lí giáo dục nói chung,
quản lí nhà tr-ờng mà trọng tâm là quản lí hoạt động dạy học để nâng cao chất
l-ợng giáo dục nói riêng là một việc làm hết sức cần thiết.
Hiện nay, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái có 3 tr-ờng THPT làm nhiệm vụ
giáo dục và đào tạo nhân dân trong huyện, phần đa là con em đồng bào các dân tộc
thiểu số, là nơi chuẩn bị cho các em những kiến thức cơ bản, bản lĩnh, năng lực, thể
chất để các em sẵn sàng tham gia các hoạt động kinh tế- xã hội hoặc học cao hơn
để trở thành những ng-ời quản lí xã hội, những thầy cô giáo, những cán bộ chuyên
môn của các ngành kinh tế, văn hoá, khoa học, công nghệ phục vụ dân tộc mình tại
các bản làng, xã, huyện, tỉnh góp phần xây dựng quê h-ơng đất n-ớc.
Từ khi đ-ợc thành lập đến nay, các tr-ờng đã cố gắng thực hiện nhiệm vụ
của mình, song chất l-ợng giáo dục còn ch-a đáp ứng đ-ợc nhu cầu đào tạo nguồn
nhân lực cho huyện trong giai đoạn hiện nay. Bởi vậy, việc chú trọng quản lí, đặc
biệt là quản lí hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất l-ợng giáo dục là nhiệm vụ
th-ờng xuyên của mỗi nhà tr-ờng.
Là giáo viên ở tr-ờng trung học phổ thông liên cấp II + III Hồng Quang, một
trong những tr-ờng trung học phổ thông của huyện, hiểu rõ nhu cầu đào tạo nguồn
nhân lực cho sự nghiệp CNH, HĐH ở miền núi và ý nghĩa của việc nâng cao chất
l-ợng giáo dục để học sinh ra tr-ờng đáp ứng nhu cầu thực tế, chúng tôi chọn đề
tài: Các giải pháp quản lí hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất l-ợng giáo
dục các tr-ờng trung học phổ thông vùng khó khăn ở huyện Lục Yên, tỉnh Yên
Bái làm đề tài nghiên cứu cuối khoá học.
2. Mục đích nghiên cứu

Nếu kết quả nghiên cứu đ-ợc nghiệm thu, đó sẽ là cơ sở để các tr-ờng trung
học phổ thông có đặc điểm, hoàn cảnh t-ơng tự áp dụng. Nh- vậy, sẽ góp phần
nâng cao chất l-ợng giáo dục ở tỉnh Yên Bái.


7. Ph-ơng pháp nghiên cứu

Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ của đề tài, trong quá trình nghiên cứu,
chúng tôi đã sử dụng các nhóm ph-ơng pháp sau:
7.1. Nhóm ph-ơng pháp nghiên cứu lí thuyết:
- Tìm hiểu khái niệm, thuật ngữ có liên quan.
- Nghiên cứu các văn bản, nghị quyết của Chính phủ (Bộ Giáo dục và Đào
tạo), của địa ph-ơng (Sở Giáo dục và Đào tạo Yên Bái) về quản lí dạy- học ở
tr-ờng trung học phổ thông.
- Nghiên cứu các loại tài liệu s- phạm, quản lí có liên quan đến đề tài.
7.2. Nhóm ph-ơng pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Ph-ơng pháp quan sát (công việc dạy- học của giáo viên và học sinh).
- Ph-ơng pháp điều tra (nghiên cứu ch-ơng trình, hồ sơ chuyên môn...)
- Ph-ơng pháp đàm thoại phỏng vấn (lấy ý kiến của giáo viên và học sinh
thông qua trao đổi trực tiếp).
- Ph-ơng pháp thực nghiệm.
8. Giới hạn đề tài

Đề tài tập trung nghiên cứu, hệ thống hoá và đề xuất các giải pháp quản lí
hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất l-ợng giáo dục học sinh THPT ở huyện Lục
Yên, tỉnh Yên Bái giai đoạn 2006 - 2010.
9. Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn trình
bày trong 3 ch-ơng:

Dựa vào điều khiển học , tác giả Đại bách khoa toàn th- Liên Xô định
nghĩa: Quản lí - đó là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác


nhau (sinh vật, xã hội, kĩ thuật) nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duy trì
chế độ hoạt động, thực hiện những ch-ơng trình, mục đích hoạt động [25,tr.5].
Theo cách tiếp cận của một số nhà khoa học quản lí ng-ời n-ớc ngoài:
Quản lí là thiết kế và duy trì một môi tr-ờng mà trong đó các cá nhân làm việc với
nhau trong các nhóm, có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định
[15,tr.29].
Dù có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu: quản lí là cách
thức tổ chức - điều khiển (cách thức tác động) của chủ thể quản lí đến khách thể
quản lí nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu mà tổ chức đã đề ra.
1.1.2. Bản chất, chức năng quá trình quản lí
1.1.2.1. Bản chất của quản lí
Là sự phối hợp các nỗ lực của con ng-ời thông qua việc thực hiện các chức
năng quản lí, là tác động có mục đích đến tập thể ng-ời nhằm thực hiện mục tiêu
quản lí. Trong giáo dục, đó là tác động của nhà QLGD đến tập thể giáo viên, học
sinh và các lực l-ợng giáo dục khác nhau trong xã hội nhằm thực hiện hệ thống các
mục tiêu QLGD.
1.1.2.2. Chức năng quản lí
Là biểu hiện bản chất của quản lí. Chức năng quản lí là một phạm trù chiếm
vị trí then chốt trong các phạm trù cơ bản của khoa học quản lí, là những loại hoạt
động bộ phận tạo thành hoạt động quản lí đã đ-ợc tách riêng, chuyên môn hoá:
Chức năng quản lí là những hình thái biểu hiện sự tác động có mục đích đến tập
thể ng-ời [36,tr.16].
Chức năng quản lý là các hoạt động xác định đ-ợc chuyên môn hoá, nhờ
đó chủ thể quản lý tác động vào đối t-ợng quản lý. Hay nói một cách khác, chức
năng quản lý là một dạng hoạt động quản lý đặc biệt thông qua đó chủ thể quản
lý tác động vào khách thể quản lý nhằm đạt đ-ợc một mục tiêu nhất định. QL

nhóm hoặc một tổ chức theo dõi giám sát các thành quả hoạt động và tiến
hành những hoạt động sửa chữa, uốn nắn nếu cần thiết. Một kết quả hoạt động


phải phù hợp với những chi phí bỏ ra, nếu không t-ơng ứng thì phải tiến hành
những hành động điều chỉnh, uốn nắn. Đó cũng là quá trình tự điều chỉnh, nó
diễn ra có tính chu kỳ nh- sau:
+ Ng-ời quản lý đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hoạt động.
+ Ng-ời quản lý đối chiếu, đo l-ờng kết quả, sự thành đạt so với chuẩn
mực đã đề ra.
+ Ng-ời QL tiến hành điều chỉnh những sai lệch.
+ Ng-ời QL hiệu chỉnh, sửa lại chuẩn mực nếu cần.
Các chức năng chính của hoạt động QL luôn đ-ợc thực hiện liên tiếp,
đan xen vào nhau, phối hợp và bổ sung cho nhau tạo thành chu trình quản lý.
Trong chu trình này, yếu tố thông tin luôn có mặt trong tất cả các giai đoạn,
nó vừa là điều kiện , vừa là ph-ơng tiện không thể thiếu đ-ợc khi thực hiện
chức năng quản lý và ra quyết định quản lý. Mối liên hệ này thể hiện qua sơ
đồ sau:

Kế hoạch

Kiểm tra,
đánh giá

Thông
tin

Tổ chức

Chỉ đạo

châu Đại d-ơng, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2006.
13. Đề án xây dựng, nâng cao chất l-ợng đội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD của
Chính phủ, Báo Giáo dục và Thời đại, số 16, ra ngày 5/2/2005.
14. Trần Khách Đức. Quản lí và kiểm định chất l-ợng đào tạo nhân lực theo ISO
& TQM. NXB Giáo dục, HN, 2004.
15. Harold Koontz - Cyrilodonnell - Heinzweihrich. Những vấn đề cốt yếu của
quản lí. NXB Khoa học và kỹ thuật, HN, 1996.
16. Phạm Minh Hạc. Một số vấn đề giáo dục và khoa học giáo dục. HN, 1998.
17. Đặng Xuân Hải. Báo cáo khoa học: Một số vấn đề về quản lí chất l-ợng và
kiểm định chất l-ợng. Tr-ờng CBQL GD và ĐT TƯ 1, Hà Nội, 10/ 1999.
18. Đặng Xuân Hải. Giáo trình Quản lí sự thay đổi trong giáo dục. Khoa S- phạm,
ĐHQG Hà Nội, 2005.
19. Đặng Xuân Hải. Giáo trình Vai trò xã hội trong quản lí giáo dục. Khoa Sphạm, ĐHQG Hà Nội, 2005.
20. Đặng Bá Lãm (chủ biên). Quản lí nhà n-ớc về giáo dục, lí luận và thực tiễn.
NXB Chính trị Quốc gia, HN,2005.
21. Nguyễn Sinh Huy - Nguyễn Văn Lê. Giáo dục học đại c-ơng. NXB GD, HN,
1997.
22. Luật Giáo dục, NXB Chính trị Quốc gia, HN, 2005.
23. Trần Viết L-u. Đề xuất một h-ớng đi cho vấn đề nâng cao chất l-ợng đội ngũ giáo
viên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tạp chí Giáo dục, 11/ 2004.
24. Nguyễn Thị Xuân Mai. Thực hiện qui chế dân chủ ở tr-ờng học. Tạp chí giáo
dục. 10/ 2004.
25. Nguyễn Kỳ - Bùi Trọng Tuân. Một số vấn đề lí luận QLGD. Tr-ờng CBQL
GD và ĐT TƯ1, HN, 1984.


26. Thái Duy Tuyên - Mai Thị Tuyết. Tìm hiểu nội dung quản lí ph-ơng pháp
dạy học của hiệu tr-ởng trong nhà tr-ờng phổ thông. Thông tin Khoa học giáo
dục Số 110/ 2004.
27. Lê Đức Phúc. Chất l-ợng và hiệu quả giáo dục. NCGD 5/1997.