NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN TRONG
HỌC THUYẾT BẢO VỆ TỔ QUỐC XHCN CỦA V.I.LÊNIN
I. NGUỒN GỐC HỌC THUYẾT BVTQ XHCN CỦA V.I.LÊNIN
- Nguồn gốc lý luận:
Phát triển tư tưởng của C.Mác và Ph.Ăngghen về tính tất yếu phải bảo vệ
thành quả cách mạng của GCVS sau khi giành được chính quyền, V.I.Lênin đã
chứng minh việc BVTQ như một quy luật khách quan của cách mạng XHCN
khi CNTB, CNĐQ còn tồn tại và luôn tìm cách bóp chết các nhà nước non trẻ
của GCVS.
Người nhấn mạnh: “Một cuộc cách mạng chỉ có giá trị khi nào nó biết tự
vệ”1.
- Nguồn gốc thực tiễn:
Sự nghiệp BVTQ XHCN của nhân dân Xô-viết
II. QUAN NIỆM HỌC THUYẾT BVTQ XHCN CỦA V.I.LÊNIN
1. Quan niệm:
Học thuyết BVTQ XHCN của V.I.Lênin là hệ thống những vấn đề cơ bản,
có tính nguyên tắc về sự nghiệp bảo vệ và phát triển những thành quả của
CNXH, bảo vệ an ninh, độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của đất nước,
chống mọi âm mưu và hành động phá hoại, xâm lược của CNĐQ và các thế lực
phản động quốc tế.
2. Những luận điểm chủ yếu của học thuyết là:
- Quan niệm về tổ quốc XHCN;
- Về tính tất yếu khách quan phải BVTQ;
- Về mục tiêu, nhiệm vụ, phương thức, lực lượng và sức mạnh BVTQ;
- Về BVTQ bằng mọi biện pháp quân sự, an ninh, chính trị, kinh tế, ngoại
giao…;
- Xây dựng thành công CNXH về mọi mặt tạo điều kiện cơ bản cho công
cuộc BVTQ;
- Sẵn sàng về quân sự, động viên quốc phòng, xây dựng quân đội kiểu mới
của GCVS cách mạng, chính quy, hiện đại trên cơ sở vũ trang toàn dân;
- Xây dựng liên minh vững chắc giữa GCCN và GCND;

nhân dân Xô-viết.
Người xác định:
- Còn CNĐQ thì còn nguy cơ chiến tranh xâm lược;
- Còn chiến tranh đế quốc tất yếu còn chiến tranh cách mạng;
- Chiến tranh BVTQ XHCN là chiến tranh chính nghĩa và tự vệ.
Đặc biệt Người chỉ ra: “Chúng ta đang sống trong thời kỳ đấu tranh có tính
chất lịch sử chống giai cấp tư sản thế giới là giai cấp hiện nay đang mạnh hơn
chúng ta gấp nhiều lần. Trong thời kỳ đấu tranh như thế, chúng ta phải bảo vệ
công cuộc xây dựng cách mạng, phải đấu tranh chống giai cấp tư sản bằng quân
sự và nhất là bằng đấu tranh tư tưởng, bằng giáo dục để cho những tập quán,
những thói quen, những niềm tin mà GCCN rèn đúc được trong hàng chục năm


3
đấu tranh giành tự do chính trị, để cho toàn bộ những tập quán, thói quen và tư
tưởng đó biến thành công cụ giáo dục toàn thể những người lao động”2;
“Không cầm vũ khí bảo vệ nước cộng hòa XHCN, thì chúng ta không thể
tồn tại được… giai cấp bị trị phải chứng minh trên thực tế rằng họ không những
có khả năng lật đổ bọn bóc lột, mà còn có khả năng tự tổ chức, huy động hết
thảy để tự bảo vệ lấy mình”3;
- “Chỉ có sau khi đã tước vũ khí của giai cấp tư sản rồi, thì GCVS mới có
thể vứt vào đống sắt vụn tất cả vũ khí nói chung, mà không phản lại nhiệm vụ
lịch sử thế giới của mình; và GCVS nhất định sẽ làm như thế, nhưng chỉ có đến
lúc ấy mới làm được, chứ quyết không thể làm trước lúc ấy được”4.
2. Quan niệm về tổ quốc XHCN
Sự cống hiến vĩ đại của Người là việc đưa ra được quan niệm bản chất về
tổ quốc: “Tổ quốc, nghĩa là hoàn cảnh chính trị, văn hóa và xã hội” 5, để từ đó
hình thành nên tư tưởng về tổ quốc XHCN.
Theo V.I.Lênin, tổ quốc XHCN - tổ quốc của GCCN và NDLĐ được giải
phóng khỏi ách nô lệ, tự tạo dựng nên nếp sống dân chủ, tổ chức và kỷ luật, nền

tranh bằng vũ trang để BVTQ; “Chỉ có dùng những phương tiện quân sự mới
đập tan được sự phản kháng bằng quân sự”6…
- Lực lượng BVTQ
Bên cạnh việc chỉ ra những thành phần, lực lượng cơ bản như tài nguyên
của đất nước, chính quyền và các tổ chức cách mạng, nguồn lực vật chất của
mọi ngành kinh tế, chính trị, quân sự, văn hóa, khoa học, nguồn nhân lực của
toàn thể nhân dân, Quân đội và Hải quân xô-viết cùng nguồn lực chính trị tinh
thần của cả hệ thống chính trị trong nước, Người còn xác định có nguồn vật chất
và tinh thần của nhân dân các nước yêu chuộng hòa bình, GCCN và phong trào
cộng sản quốc tế. Trong đó, lực lượng bên trong có vai trò quyết định thắng lợi
cho sự nghiệp BVTQ XHCN…
Tóm lại, như V.I.Lênin đã xác định là: “tất cả lực lượng của nhân dân đều
phải được động viên cho cuộc chiến tranh. Cả nước phải trở thành một mặt trận
cách mạng”, “cả nước phải thành một doanh trại thống nhất”7.
- Sức mạnh BVTQ
là sức mạnh tổng hợp, cả sức mạnh vật chất và sức mạnh tinh thần. Trong
điều kiện còn có những khó khăn nhất định về vật chất, về vũ khí trang bị kỹ
thật, Người đã đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng và phát huy sức mạnh tinh
thần trong chiến tranh vệ quốc. Người chỉ ra: “Trong mọi cuộc chiến tranh, rốt
cuộc thắng lợi đều tùy thuộc vào tinh thần của quần chúng đang đổ máu trên
chiến trường”8…
4. Xác định vai trò lãnh đạo tuyệt đối của Đảng Cộng sản đối với toàn bộ
sự nghiệp quốc phòng, BVTQ
Người chỉ ra: “Ban chấp hành Trung ương yêu cầu tất cả các tổ chức đảng,
trước hết, phải đem toàn lực ra để thực hiện những biện pháp sau đây, mà các tổ
chức của Đảng và nhất là các công đoàn phải thi hành, nhằm làm cho các tầng
lớp đông đảo hơn nữa của GCCN tham gia tích cực vào công cuộc phòng thủ đất
nước”9.
6


phòng”, và chú trọng xây dựng và phát huy mạnh mẽ ưu thế chính trị - tinh thần
của chế độ mới, con người mới XHCN, coi đó là cơ sở trực tiếp quyết định sức
mạnh BVTQ.
Tuy nhiên, với lập trường mác-xít thì những điều đó là chưa đủ, cho nên
Người xác định nguồn gốc sâu xa quyết định sức mạnh BVTQ chính là ở việc
thực hiện thắng lợi công cuộc cải tạo, xây dựng và không ngừng phát triển nền
kinh tế, tạo cơ sở vật chất kỹ thuật mới để không ngừng hiện đại hóa nền quốc
phòng, hiện đại hóa lực lượng vũ trang, quân đội; công cuộc xây dựng và BVTQ
XHCN có quan hệ mật thiết và phải đi đôi, gắn liền với nhau.
7. Những vấn đề rất cơ bản về lý luận xây dựng quân đội kiểu mới
10

V.I.Lênin toàn tập, tập 36, Nxb CTQG, H.2005, tr.340.
V.I.Lênin, toàn tập, tập 35, Nxb Tiến bộ, M. 1981, tr.480 - 481.
12
V.I.Lênin, toàn tập, tập 36, Nxb Tiến bộ, M. 1981, tr.153.
11


6
Đầu năm 1918, cùng với việc ký sắc lệnh thành lập Hồng quân và Hải quân
công nông, V.I.Lênin đã chỉ rõ những vấn đề rất cơ bản về lý luận xây dựng
quân đội kiểu mới, nhất là những vấn đề về bản chất giai cấp, tính chất, chức
năng, nhiệm vụ của quân đội kiểu mới; về những nguyên tắc cơ bản trong tổ
chức và xây dựng quân đội kiểu mới v.v…
Vấn đề tổ chức, xây dựng Hồng quân công nông được Người quan tâm xác
lập một cách đầy đủ, chặt chẽ, từ tính tất yếu phải xây dựng quân đội của
GCVS, tăng cường xây dựng, huấn luyện quân đội vững mạnh về chính trị, tư
tưởng và tổ chức, không ngừng bảo đảm và nâng cao sức mạnh chiến đấu của
quân đội, chăm lo giáo dục chính trị, nâng cao bản chất cách mạng của GCVS

7
IV. GIÁ TRỊ HỌC THUYẾT BVTQ XHCN CỦA V.I.LÊNIN
- Rõ ràng, trên phương diện lý luận, tư tưởng cách mạng và khoa học của
C. Mác và Ph. Ăngghen về bảo vệ thành quả cách mạng của GCVS đã được
V.I.Lênin bổ sung, phát triển, không ngừng đổi mới, hoàn thiện và nâng lên
thành Học thuyết BVTQ XHCN.
- Học thuyết BVTQ XHCN đã ra đời và phát huy tác dụng to lớn của nó
trong đời sống chính trị, xã hội của nhân dân các nước XHCN.
- Nó không chỉ góp phần củng cố và gia tăng tính hoàn bị, cách mạng, khoa
học và trường tồn của chủ nghĩa Mác mà còn có giá trị thực tiễn lớn lao chỉ đạo
công cuộc BVTQ của nhân dân Xô-viết qua các thời kỳ nội chiến và chiến tranh
cách mạng, bảo vệ, giữ vững và phát huy những thành tựu vĩ đại và sáng tạo
nhất của GCVS trong suốt những thập niên từ những năm 20 đến những năm 90
của thế kỷ XX, tạo điều kiện thuận lợi cho sự ra đời và phát triển của cả một hệ
thống tổ quốc XHCN trên thế giới.
- Lịch sử nhân loại gần một thế kỷ qua đã chứng minh những giá trị KH và
cách mạng mà V.I.Lênin đã xác lập trong Học thuyết BVTQ XHCN. Các chính
Đảng Cộng sản, nhà nước XHCN cùng GCCN và NDLĐ luôn ghi nhận và đánh
giá cao Học thuyết của Người đối với CNXH - với tính cách là một học thuyết
và với tính cách là một chế độ xã hội mới, tốt đẹp nhất trong lịch sử nhân loại.
Di sản mà Người để lại không chỉ có giá trị lý luận hoàn thiện chủ nghĩa
Mác, có giá trị lịch sử chỉ đạo việc bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng của
GCCN, mà sẽ còn mãi là ngọn cờ tư tưởng, lý luận, nền tảng của mọi đường lối,
học thuyết, chiến lược, sách lược quốc phòng, an ninh BVTQ của các chính
đảng cộng sản, nhà nước và nhân dân các nước XHCN trên thế giới cũng như ở
Việt Nam.
Học thuyết BVTQ XHCN của V.I.Lênin đang được Đảng Cộng sản Việt
Nam, Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam và toàn thể nhân dân và các lực
lượng vũ trang ta tiếp tục quán triệt và vận dụng sáng tạo vào sự nghiệp bảo vệ
và xây dựng Tổ quốc Việt Nam XHCN trong tình hình mới./.

9

Lê-nin nói chuyện với quần chúng cách mạng.Ảnh tư
liệu
2. Theo V.I.Lê-nin, mục tiêu bảo vệ Tổ quốc XHCN có nội dung toàn diện,
trong đó tập trung chủ yếu là bảo vệ chế độ XHCN. Tổ quốc là một hiện tượng
xã hội có tính lịch sử, trong mỗi giai đoạn phát triển được đặc trưng bởi chế độ
xã hội nhất định. Bản chất chính trị - xã hội của bảo vệ Tổ được thể hiện trước
hết và tập trung ở bảo vệ chế độ xã hội đặc trưng của Tổ quốc trong giai đoạn
lịch sử-cụ thể. Thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Mười đã dẫn đến sự ra đời
của Tổ quốc XHCN - một Tổ quốc kiểu mới trong lịch sử nhân loại được đặc
trưng bởi chế độ xã hội XHCN, trong đó giai cấp công nhân và nhân dân lao
động làm chủ xã hội đồng thời làm chủ Tổ quốc. Mục tiêu bảo vệ Tổ quốc
XHCN bao gồm bảo vệ độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia, bảo vệ thành quả
cách mạng và công cuộc xây dựng CNXH, bảo vệ sự ổn định và phát triển của
các lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội theo định hướng XHCN, bảo vệ
môi trường hòa bình và hạnh phúc của nhân dân, trong đó tập trung chủ yếu là
bảo vệ chế độ XHCN. V.I.Lê-nin đã nhấn mạnh: “Chúng ta tán thành “Bảo vệ
Tổ quốc”, nhưng cuộc chiến tranh giữ nước mà chúng ta đang đi tới là một cuộc
chiến tranh bảo vệ Tổ quốc XHCN, bảo vệ chủ nghĩa xã hội với tính cách là Tổ
quốc, bảo vệ nước Cộng hòa Xô-viết với tính cách là một đơn vị trong đạo quân
thế giới của chủ nghĩa xã hội”.
Ngày nay, nghiên cứu sự điều chỉnh chiến lược của các thế lực thù địch cho thấy
mục tiêu chủ yếu của “Diễn biến hòa bình” và “Cách mạng màu”, của chiến
tranh xâm lược kiểu mới không phải là xâm chiếm lãnh thổ, mà tập trung vào lật


10
đổ và làm chuyển hóa chế độ xã hội theo quỹ đạo của chủ nghĩa tư bản. Do đó,
nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc XHCN trong thời kỳ mới cần coi trọng hàng đầu bảo

11
định nguyên tắc về sự lãnh đạo của đảng, coi đó là nhân tố chủ yếu quyết định
thắng lợi của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Chính do luôn giữ vững và tăng cường
sự lãnh đạo của Đảng đối với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, dân tộc ta đã vượt qua
“Cơn lốc lớn” làm sụp đổ chế độ XHCN ở Liên Xô (trước đây) và các nước
Đông Âu, thu được những thành tựu to lớn có ý nghĩa lịch sử trong công cuộc
đổi mới theo định hướng XHCN, tăng thêm thế và lực cho sự phát triển của đất
nước.

Tài liệu tham khảo
1. V.I.Lênin toàn tập, tập 17, Nxb Tiến Bộ, M. 1976, tr.230.
2. V.I.Lênin, toàn tập, tập 30, Nxb Tiến bộ, M. 1981, tr.176.
3. V.I.Lênin, toàn tập, tập 35, Nxb Tiến bộ, M. 1981, tr.480 - 481.
4. V.I.Lênin, toàn tập, tập 36, Nxb Tiến bộ, M. 1981, tr.153.
5. V.I.Lênin toàn tập, tập 36, Nxb Tiến Bộ, M. 1977, tr.251.
6. V.I.Lênin toàn tập, tập 36, Nxb CTQG, H.2005, tr.340.
7. V.I.Lênin toàn tập, tập 37, Nxb Tiến bộ, M. 1978, tr.145.
8. V.I.Lênin, toàn tập, tập 37, Nxb Tiến bộ, M. 1980, tr.471.
9. V.I.Lênin, toàn tập, tập 38, Nxb CTQG, H. 2005, tr.73.
10. V.I.Lênin, toàn tập, tập 38, Nxb Tiến bộ, M. 1981, tr.165 - 166.
11. V.I.Lênin, toàn tập, tập 38, Nxb Tiến bộ, M. 1981, tr.325.
12. V.I.Lênin, toàn tập, tập 40, Nxb Tiến bộ, M. 1978, tr.210.
13. V.I.Lênin, toàn tập, tập 41, Nxb CTQG, H. 2005, tr.475.
14. V.I.Lênin, toàn tập, tập 41, Nxb Tiến bộ, M. 1981, tr.147.
15. V.I.Lênin, toàn tập, tập 44, Nxb Tiến bộ, M. 1978, tr.128.