Giáo án Ngữ văn 12 Lê Đình Thuần 1
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết số:
Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng tháng tám năm 1945 đến
hết thế kỉ XX
A. Mục tiêu bài học:
Giúp HS
- Nắm đợc một số nét tổng quát về các chặng đờng phát triển, những thành tựu chủ yếu và
những đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam từ cách mạng tháng 8 năm 1945 đến năm
1975 và những đổi mới bớc đầu của văn học Việt Nam giai đoạn từ 1975, nhất là từ 1986 đến
hết thế kỉ XX
- Rèn kĩ năng tổng hợp, khái quát hệ thống hóa các kiến thức đã học về văn học Việt Nam từ
cách mạng tháng tám năm 1945 đến hết thế kỉ XX
B. Phơng tiện thực hiện:
- SGK, SGV, thiết kế bài học
- Giáo án cá nhân lên lớp
C. Cách thức tiến hành
- Hs chuẩn bị đọc kĩ sgk và trả lời các câu hỏi gợi ý của sách
- Giáo viên tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các phơng pháp: đọc sáng tạo, gợi tìm, tái
hiện, thuyết trình, kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi.
D. Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2. Giới thiệu bài mới
Hoạt động của GV & HS Nội dung cần đạt
Hoạt động 1
- Hs làm việc với SGK, mục I/ tr3
- Gv định hớng Hs khái quát
những ý cơ bản
(?) Những đặc điểm cơ bản về lịch
sử-văn hóa-xã hội ảnh hởng đến sự

- Gv gợi ý :
(?) Chủ đề bao trùm của văn học
trong giai đoạn kháng chiến chống
Pháp?
(?) Thành tựu cơ bản của từng thể
loại?
- Hs lần lợt trình bày, kể tên một
số tác phẩm tác giả tơng ứng với
từng thể loại
- GV tổng hợp, chuẩn kiến thức
Hoạt động 3
(?) Đặc điểm chung của văn học
giai đoạn này?
(?) Thành tựu cơ bản của từng thể
loại?
- Gv phát vấn
- Hs trả lời
- Một số tác phẩm trong những năm 1945 đến 1946 đã
phản ánh đợc không khhí hồ hởi, vui sớng đặc biệt của
nhân dân ta khi đất nớc vừa giành đợc độc lập
- Từ cuối năm 1946, văn học tập trung phản ánh công
cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Văn học gắn
bó với đời sống cách mạng và kháng chiến; tập trung
khám phá sức mạnh và những phẩm chất tốt đẹp của
quần chúng nhân dân; thể hiện niềm tự hào dân tộc và
niềm tin vào tơng lai tất thắng của cuộc kháng chiến
- Truyện ngắn và kí là những thể loại mở đầu cho văn
xuôi chặng đờng kháng chiến chống thực dân Pháp.
Những tác phẩm tiêu biểu: Một lần tới thủ đô ,
Trận phố Ràng của Trần Đăng; đôi mắt , Nhật kí

XHCN: Sông Đà- Nguyễn Tuân; Mùa lạc
Nguyễn Khải
- Thơ ca phát triển mạnh mẽ. Tiêu biểu nh: Gió
2
Giáo án Ngữ văn 12 Lê Đình Thuần 3
(?) Văn học chặng đờng những
năm kháng chiến chống Mĩ có gì
đổi mới so với hai giai đoạn trên?
(?) Chủ đề bao trùm của văn học
trong giai đoạn này?
- Hs làm việc theo Sgk
- GV định hớng những ý cơ bản
- Hs kể tên một số tác phẩm
(?) Thơ ca thời kì này có gì đặc
biệt?
- Gv dựa vào Sgk, hớng dẫn hs
nắm đợc những nét cơ bản về văn
học vùng địch tạm chiếm
(?) Anh chị hiểu thế nào là văn học
vùng đich tạm chiếm? Đặc điểm
lộng Tố Hữu; ánh sáng và phù sa- Chế Lan
Viên; Riêng chung - Xuân Diệu; Đất nở hoa
Huy Cận; Tiếng sóng Tế Hanh
- Kịch nói ở giai đoạn này cũng phát triển. Tiêu biểu
nh: Một đảng viên- Học Phi; Ngọn lửa-Nguyễn
Vũ; Chị Nhàn, Nổi gió- Đào Hồng Cẩm
2.3- Chặng đ ờng từ năm 1965 đến năm 1975
- Cao trào sáng tác viết về cuộc kháng chiến chống Mĩ
trong cả nớc đợc phát động. Chủ đề bao trùm là đề cao
tinh thần yêu nớc, ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách

- Văn học vùng địch tạm chiếm đan xen nhiều xu hớng
phức tạp: Tiêu cực, phản động, chống cộng, đồi
trụy...Nhng nổi lên là xu hớng văn học tiến bộ, yêu n-
ớc và cách mạng
- Nhìn chung các xu hớng văn học lành mạnh tiến bộ
vùng tạm chiếm vì nhiều lí do, không có điều kiện đạt
đợc những thành tựu lớn cả về nội dung cũng nh nghệ
3
Giáo án Ngữ văn 12 Lê Đình Thuần 4
chung ?
Hoạt động 4
- Hs làm việc với Sgk
- Gv định hớng khái quát những ý
chính
- Phơng pháp: Gv phát vấn- Hs trả
lời
(?) Tại sao có thể nói Nền văn học
chủ yếu vận động theo hớng cách
mạng hóa, gắn bó sâu sắc với vận
mệnh chung của đất nớc là đặc
điểm bản chất của văn học 1945-
1975?
(?) Anh chị hiểu thế nào là xu h-
ớng cách mạng hóa văn học?
(?) Hãy chứng minh văn học giai
đoạn này gắn bó sâu sắc với vận
mệnh chung của đất nớc?
- Hs dựa vào sgk lần lợt trình bày
(?) Anh/ chị hiểu thế nào là đại
chúng? Tại sao nói nền văn học

=> Văn học là tấm gơng lớn phản chiếu những vấn đề
lớn lao, trọng đại của đất nớc
3.2- Nền văn học h ớng về đại chúng
- Đại chúng vừa là đối tợng phản ánh và đối tợng phục
vụ, vừa là nguồn cung cấp bổ sung lực lợng sáng tác
cho văn học
- Các nhà văn thay đổi hẳn cách nhìn nhận về quần
chúng nhân dân,có những quan niệm mới về đất nớc :
Đất nớc của nhân dân
- Hớng về đại chúng văn học giai đoạn này phần lớn là
những tác phẩm ngắn gọn, nội dung dễ hiểu, chủ đề rõ
ràng,phù hợp với thị hiếu và khả năng nhận thức của
nhân dân
3.3- Nền văn học mang khuynh h ớng sử thi và cảm
hứng lãng mạn
* Khuynh hớng sử thi thể hiện ở những phơng diện
4
Giáo án Ngữ văn 12 Lê Đình Thuần 5
- Gv tổng hợp
(?) Khuynh hớng sử thi của văn
học VN từ 1945- 1975 thể hiện ở
những phơng diện nào?
(?) Biểu hiện của cảm hứng lãng
mạn? cảm hứng lãng mạn có vai
trò gì ?
(?) Khuynh hớng sử thi kết hợp với
cảm hứng lãng mạn tạo nên đặc
điểm gì của văn học VN 45-75?
- Hs suy nghĩ độc lập trả lời
- Gv tổng hợp

- Cảm hứng lãng mạn trở thành cảm hứng chủ đạo
không chỉ trong thơ mà trong tất cả các thể loại khác.
* * Khuynh hớng sử thi kết hợp với cảm hứng lãng
mạn làm cho văn học giai đoạn này thấm nhuần tinh
thần lạc quan, đồng thời đáp ứng đợc yêu cầu phản
ánh hiện thực đời sống trong qua trình vận động và
phát triển cách mạng. Tất cả những yếu tố trên hòa
hợp với nhau, tạo nên đặc điểm cơ bản của văn học
VN từ 1945-1975 về khuynh hớng thẩm mĩ
II- Vài nét khái quát về văn học Việt Nam từ 1975
đến hết thế kỉ XX
1- Vài nét về hoàn cảnh lịch sử xã hội, văn hóa
- Với chiến thắng mùa xuân năm 1975, lịch sử dân tộc
ta lại mở ra một kỉ nguyên mới- thời kì độc lập tự do
và thống nhất đất nớc. Tuy nhiên từ năm 1975 đến
1985, đất nơc sta lại gặp những khó khăn và thử thách
mới
- Từ năm 1086 công cuộc đổi mới do Đảng cộng sản
đề xớng và lãnh đạo, kinh tế nớc ta từng bớc chuyển
sang kinh tế thị trờng, văn hóa nớc ta có điều kiện tiếp
xúc với nền văn hóa của nhiều nớc trên thế giới. Văn
học dịch, báo chí và các phơng tiện truyền thông khác
phát triển mạnh mẽ. Đất nớc bớc vào công cuộc đổi
mới, thúc đẩy nền văn học cũng đổi mới phù hợp với
nguyện vọng của nhà vănvà ngời đọc cũng nh quy luật
5
Giáo án Ngữ văn 12 Lê Đình Thuần 6
- Hs làm việc với Sgk
- GV định hớng hs tóm tắt những ý
cơ bản

Từ những năm 80 văn xuôi tạo đợc sự chú ý của ng-
ời đọc với các tác phẩm đứng trớc biển của Nguyễn
Mạnh Tuấn, Cha và con, và... Nguyễn Khải , M a
mùa hạ Mùa lá rụng trong vờn của Ma Văn
Kháng, Thời xa vắng Lê Lựu, Bến quê , Ngời
đàn bà trên chuyến tàu tốc hành của Nguyễn Minh
Châu
- Từ năm 1986, văn học chính thức bớc vào chặng đ-
ờng đổi mới. Văn học gắn bó hơn, cập nhật hơn những
vấn đề đời sống hằng ngà. Phóng sự xuất hiện, đề cập
đến những vấn đề bức xúc của dời sống. Văn xuôi thực
sự khởi sắc với các tập truyện ngắn Chiếc thuyền
ngoài xa Cỏ lau của Nguyễn Minh Châu, T ớng
về hu của Nguyễn Huy Thiệp, tiểu thuyết Mảnh đất
lắm ngời nhiều ma của Nguyễn Khắc Trờng, Bến
không chồng của Dơng Hớng, bút kí Ai đã đặt tên
cho dòng sông của Hoàng Phủ Ngọc Tờng, hồi kí
Cát bụi chân ai Chiều chiều của Tô Hoài
- Từ sau năm 1975, kịch nói phát triển mạnh mẽ,
những vở kịch nh Hồn Trơng Ba da hàng thịt của
Lu Quang Vũ, Mùa hè ở biển của Xuân Trình là
những vở tạo đợc sự chú ý
=> Nh vậy từ năm 1975 và nhất là từ 1986, văn học
VN từng bớc chuyển sang giai đoạn đổi mới. Văn học
6
Giáo án Ngữ văn 12 Lê Đình Thuần 7
(?) Nét nổi bật của văn học VN từ
1975 đến hết thế kỉ XX ?
- Hs độc lập trả lời
- Gv khái quát

thành tựu còn có những mặt hạn chế
- Văn học từ 1945 đến hết 1975 đã phản ánh đợc
những hiện thực lịch sử to lớn của dân tộc trong một
thời kì dài, xây dựng đợc những hình tợng nghệ thuật
tiêu biểu, góp phần to lớn vào công cuộc động viên
chiến đấu bảo vệ và giải phóng dân tộc
- Từ năm 1986 cùng với đất nớc, văn học VN đã có
nhiều đổi mới
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết số:
7
Giáo án Ngữ văn 12 Lê Đình Thuần 8
Nghị luận về một t tởng, đạo lí
A. Mục tiêu bài học:
Giúp HS
- Nắm đợc cách viết bài nghị luận về một t tởng, đạo lí, trớc hết là kĩ năng tìnm hiểu đề và
lập dàn ý
- Có ý thức và khả năng tiếp thu những quan niệm đúng đắn và phê phán những quan điểm
sai lầm về t tởng, đạo lí
B. Phơng tiện thực hiện:
- SGK, SGV, thiết kế bài học
- Giáo án cá nhân lên lớp
C. Cách thức tiến hành
- Giáo viên tổ chức giờ dạy học theo phơng pháp đàm thoại kết hợp với các hình thức trao
đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi.
D. Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2. Giới thiệu bài mới
Hoạt động của GV & HS Nội dung cần đạt

Đề bài: Sgk/ trang 20
Gợi ý:
1- Tìm hiểu đề:
- Câu thơ của Tố Hữu nêu lên vấn đề sống đẹp trong
đời sống mỗi con ngời. Đây là vấn đề mà mỗi ngời
muốn xứng đáng là con ngời cần nhận thức đúng và
rèn luyện tích cực
- Để sống đẹp mỗi con ngời cần xác định: lí tởng( mục
đích sống) đúng đắn, cao đẹp; tâm hồn, tình cảm lành
mạnh, nhân hậu; trí tuệ( kiến thức) mỗi ngày thêm mở
rộng, sáng suốt; hành động tích cực, lơng thiện...Với
thanh niên, hs muốn sống đẹp cần thờng xuyên học
tập, rèn luyện để từng bớc hoàn thiện nhân cách
- Có thể sử dụng các thao tác lập luận nh: giải thích
( sống đẹp); phân tích ( các khía cạnh biểu hiện của
sống đẹp); chứng minh, bình luận ( nêu những tấm g-
ơng ngời tốt, bàn cách thức rèn luyện để sống đẹp; phê
phán lối sống ích kỉ, vô trách nhiệm, thiếu ý chí nghị
lực)
- Dẫn chứng chủ yếu dùng t liệu thực tế, có thể lấy dẫn
chứng trong thơ văn nhng không cần nhiều
2- Lập dàn ý :
8
Giáo án Ngữ văn 12 Lê Đình Thuần 9
Hoạt động 3
- Gv hớng dẫn hs sơ kết,nêu hiểu
biết về nghị luận xã hội nói
chung, cách làm bài nghị luận về
một t tởng, đạo lí nói riêng
- Gv phát vấn

Một trí tuệ có văn hóa
b- Để nghị luận, tác giả đã sử dụng các thao tác lập
luận: Giải thích ( đoạn 1: Văn hóa- đó có phải sự phát
triển nội tại...; Văn hóa nghĩa là..) Phân tích ( đoạn 2:
Một trí tuệ có văn hóa...) Bình luận ( đoạn 3: Đến đây,
tôi sẽ để các bạn...)
c- Cách diễn đạt trong văn bản khá sinh động. Trong
phần giải thích tác giả đa nhiều câu hỏi rồi tự trả lời,
câu nọ nối câu kia nhằm lôi cuốn ngời độc suy nghĩ
theo gợi ý của mình. Trong phần phân tích và bình
luận, tác giả trực tiếp đối thoại với ngời đọc ( Tôi sẽ để
các bạn tự quyết định lấy... chúng ta tiến bộ
nhờ...Chúng ta bị tràn ngập...Trong tơng lai sắp tới
liệu chúng ta có thể...) , tạo ra mối quan hệ gần gũi,
thân mật, thẳng thắn giữa ngời viết ( thủ tớng của một
quốc gia) với ngời đọc ( nhất là thanh niên). ở phần
cuối, tác giả viện dẫn đoạn thơ của một nhà thơ Hi Lạp,
vừa tóm lợc các luận điểm nói trên, vừa gây ấn tợng
nhẹ nhàng, dễ nhớ và hấp dẫn
2- Bài tập 2:
9
Giáo án Ngữ văn 12 Lê Đình Thuần 10
3. Củng cố, hớng dẫn, dặn dò
- Hs đọc ghi nhớ sgk
- Gv dặn dò, hớng dẫn Hs chuẩn
bị bài: Tuyên ngôn độc lập
- Gv rút kinh nghiệm bài dạy
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết số:

Ho¹t ®éng 2
- Hs lµm viƯc víi sgk
- Gv híng dÉn Hs trao ®ỉi th¶o
ln
- Hs cư ®¹i diƯn tr×nh bµy
- Gv tỉng hỵp nhÊn m¹nh ý chÝnh
(?) Những điểm chính trong quan
điểm sáng tác?
(Nhiệm vụ, đối tượng phục vụ và
yêu cầu đối với văn chương)
(?) Bác đặt ra yêu cầu gì với Tp
văn chương và người nghệ só?
(HS trả lời câu hỏi Viết như thế
nào? Nội dung? Hình thức?)
PhÇn mét: T¸c gi¶
I- Vµi nÐt vỊ tiĨu sư:
- Sgk/ tr 23
- Bªn c¹nh sù nghiƯp c¸ch m¹ng vÜ ®¹i, Hå ChÝ Minh
cßn ®Ĩ l¹i mét di s¶n v¨n häc qóy gi¸. Hå ChÝ Minh lµ
nhµ v¨n, nhµ th¬ lín cđa d©n téc
II- Sù nghiƯp v¨n häc:
1- Quan ®iĨm s¸ng t¸c :
1.1. Tính CM.
- Hå ChÝ Minh coi v¨n häc lµ vò khÝ chiÕn ®Êu lỵi h¹i
phơng sù cho sù nghiƯp c¸ch m¹ng
- Nay ở trong thơ nên có thép/Nhà thơ…xung phong
- Văn nghệ muốn tự do thì phải tham gia CM.
=> Sự kế tục q/n: văn chương phục vụ chính nghóa
“Chở bao nhiêu đạo…bút chẳng tà”.
1.2. Tính ch©n thËt vµ tÝnh d©n téc