ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN
--------------------LÊ THỊ XUÂN

XÁC ĐỊNH HÀM LƢỢNG PARABENS
TRONG THỰC PHẨM VÀ MỸ PHẨM BẰNG
SẮC KÝ LỎNG HIỆU NĂNG CAO (HPLC)
Chuyên ngành: Hóa phân tích
Mã số: 60440118
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC
Người hướng dẫn khoa học
PGS.TS. PHẠM THỊ NGỌC
MAI

Hà Nội – 2016


LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên cho em gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS. Phạm Thị Ngọc Mai
đã tận tình hướng dẫn và tạo mọi điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình thực
hiện đề tài và viết luận văn.
Tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới Ban lãnh đạo Viện Kiểm nghiệm
An toàn Vệ sinh Thực phẩm Quốc gia và các anh chị, các bạn công tác tại Khoa
Chất lượng Phụ gia và các chất hỗ trợ chế biến thực phẩm – Viện An toàn Vệ sinh
Thực phẩm Quốc gia đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi được học tập và nghiên cứu
trong môi trường hiện đại.
Em xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy cô giáo giảng dạy tại Khoa Hoá, đặc
biệt là các thầy cô trong Bộ môn Hoá Phân tích, đã cho em những kiến thức quý giá
trong quá trình học tập và thực hiện đề tài này.
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn các anh chị, bạn bè của tập thể lớp cao học hoá
K24, đặc biệt là những người bạn trong nhóm Hoá Phân tích K24 đã giúp đỡ, chia


1.1.3.2. .......................................................................................................... Hiện tượng lão hóa da
1.1.3.3. .................................................. Mối liên hệ với giữa parabens và bệnh ung thư vú
1.2.
Tình hình sử dụng parabens trên thế giới và ở Việt Nam ..8
1.3.

7
7

Các phương pháp phân tích parabens ..9

1.3.1. ..............................................................................................Phương pháp điện di mao quản (CE)

9

1.3.2. .................................................................................................................... Phương pháp sắc ký lỏng
1.3.2.1. ..........................Sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC) ghép nối detector UV-VIS
1.3.2.2. ....................................................Phương pháp sắc ký lỏng khối phổ (LC-MS/MS)
1.3.3. ................................................................................Phương pháp sắc ký khí khối phổ (GC-MS)

10
10
11
13

1.3.4. ........................................................................................ Đại cương về phương pháp sắc ký lỏng 14
1.3.4.1. ......................................................Nguyên tắc chung của phương pháp sắc ký lỏng
14
1.3.4.2. ............................................................... Một số đại lượng đặc trưng của sắc ký lỏng

2.5.
Phương pháp nghiên cứuError! Boo
2.5.1. ......................................................................................................Xác định các điều kiện phân tích
2.5.1.1. .............................................................Xác định các thông số cho detector khối phổ
2.5.1.2. ............................................................................................ Khảo sát điều kiện đo sắc ký
2.5.1.3. ....................................................................................Khảo sát các điều kiện chiết mẫu
2.5.2. ................................................................................... Xác nhận giá trị sử dụng của phương pháp
2.5.2.1. ....................................................................................................... Xây dựng đường chuẩn
2.5.2.2. ............................................................................................................. Độ lặp lại (độ chụm)
2.5.2.3. ........................................................................................................... Độ thu hồi (độ đúng)
2.5.2.4. .................................... Giới hạn phát hiện (LOD) và giới hạn định lượng (LOQ)
CHƢƠNG 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN .................. Error! Bookmark not defined.
3.1.

Error
Error
Error
Error
Error
Error
Error
Error
Error

Xác định các điều kiện phân tíchError! Boo

3.1.1. .............................................................................. Xác định các thông số của detector khối phổ

Error


Phân tích parabens trong các mẫu mỹ phẩm và thực phẩm chức năngError! Boo
KẾT LUẬN ......................................................................... Error! Bookmark not defined.
TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................................................. 16

DANH SÁCH BẢNG BIỀU
Chƣơng 2.

Bảng 2. 1. Bảng nồng độ dung dịch chuẩn gốc của 7 parabens ...... Error!
Bookmark not defined.
Chƣơng 3.

Bảng 3. 1. Bảng các điều kiện của detector khối phổError! Bookmark
not defined.
Bảng 3. 2. Bảng điều kiện các chương trình gradientError! Bookmark
not defined.
Bảng 3. 3. Ảnh hưởng của gradient đến độ phân giải của Iso-PrP và PrP
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3. 4. Ảnh hưởng của gradient đến cường độ tín hiệu mảnh định
lượng của 7 parabens ....................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3. 5. Khảo sát loại dung môi chiết . Error! Bookmark not defined.
Bảng 3. 6. Sự phụ thuộc thành phần dung môi chiết và hàm lượng MeP,
PrP ................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3. 7. Khảo sát ảnh hưởng của dung môi chiếtError!
Bookmark
not defined.
Bảng 3. 8. Sự phụ thuộc giữa thời gian rung siêu âm và hàm lượng MeP,
PrP ................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 3. 9. Khảo sát thời gian rung siêu âmError!
Bookmark
not


Hình 1. 1. Công thức phân tử của methylparaben .................................... 3
Hình 1. 2. Công thức phân tử của propylparaben ..................................... 4
Hình 1. 3. Công thức phân tử của isopropylparaben ................................ 4
Hình 1. 4. Công thức phân tử của isobutylparaben................................... 5
Hình 1. 5. Công thức phân tử của phenylparaben..................................... 5
Hình 1. 6. Công thức phân tử của benzylparaben ..................................... 5
Hình 1. 7. Công thức phân tử của pentylparaben ..................................... 6
Hình 1. 8. Cơ chế gây hại ADN trên da của hợp chất parabens ............... 7
Hình 1. 9. Mô hình phân mảnh của các parabens trong phân tích LCMS/MS ............................................................................................................ 12
Hình 1. 10. Sơ đồ cấu tạo hệ thống UPLC-MS/MS ............................... 15
Chƣơng 2.

Hình 2. 1. Lược đồ quy trình phân tích mẫu theo dự kiến ............... Error!
Bookmark not defined.
Chƣơng 3.

Hình 3. 1. Sắc đồ khảo sát chương trình rửa giảiError! Bookmark not
defined.
Hình 3. 2. Sắc đồ khảo sát thành phần dung dịch đệmError! Bookmark
not defined.
Hình 3. 3. Biều đồ khảo sát loại dung môi chiếtError! Bookmark not
defined.
Hình 3. 4. Sắc đồ khảo sát loại dung môi chiếtError! Bookmark not
defined.
Hình 3. 5. Biểu đồ sự phụ thuộc của độ thu hồi và thành phần dung môi
chiết ................................................................. Error! Bookmark not defined.
Hình 3. 6. Biều đồ sự phụ thuộc của hàm lượng MeP, PrP và thời gian
rung siêu âm .................................................... Error! Bookmark not defined.
Hình 3. 7. Biểu đồ khảo sát ảnh hưởng của độ thu hồi thời gian rung siêu


Isopropylparaben

Isopropylparaben

Iso-BuP

Isobutylparaben

Isobutylparaben

BeP

Benzylparaben

Benzylparaben

PeP

Pentylparaben

Pentylparaben

PheP

Phenylparaben

Phenylparaben

% Relative standard

năng cao
Sắc ký lỏng khối
phổ
Giới hạn phát hiện

LOD

Limit of Detection

LOQ

Limit of Quantification

MeOH

Methanol

UV-VIS

Ultraviolet-Visible

R

Relative coefficient

Hệ số tương quan

Ppm

Parts per million

Parabens là tên gọi chung của nhóm chất bảo quản hóa học, được sử dụng
phổ biến và lâu đời. Về mặt hóa học, parabens là một loạt các este của axit
parahydroxybenzoic hay còn được gọi là acid 4-hydroxybenzoic. Parabens có tính
chất kháng khuẩn và kháng nấm nên được dùng làm chất bảo quản để ngăn ngừa sự
nhiễm khuẩn (do nấm hoặc vi khuẩn) và hạn chế sự phân hủy của các hoạt chất dẫn
đến giảm hiệu quả của dược phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm
Gần đâycó nhiều nghiên cứu cho thấy, các hợp chất parabens có thể hoạt
động tương tự như hormone oestrogen trong các tế bào của cơ thể. Các hoạt động
này có liên quan nhất định đến bệnh ung thư vú. Những thông tin này làm cho nhiều
phụ nữ lo lắng, và người tiêu dùng được khuyến cáo hạn chế sử dụng các loại mỹ
phẩm xung quanh cánh tay, ngực và những vùng da nhạy cảm. Parabens cũng có thể
gây dị ứng da đối với những người có cơ địa dị ứng hay quá mẫn cảm. Ngoài ra còn
có thông tin về việc parabens làm thúc đẩy quá trình lão hóa da dưới tác động của
ánh nắng mặt trời.
Trước những bằng chứng về tác hại của parabens đối với sức khỏecon người,
Cục Quản lý Dược đã ban hành công văn số 6577/QLD-MP quy định về việc sử
dụng một số chất trong mỹ phẩm. Theo đó, có 5 parabens đã bị cấm sử dụng ở Việt
Nam từ ngày 30/7/2015là: isopropylparaben, isobutylparaben, phenylparaben,
benzylparaben và pentylparaben. Cũng theo công văn này, propylparaben và các
muối được phép dùng riêng lẻ với nồng độ tối đa 0,4% (tính theo acid), và dạng hỗn
hợp các parabens khác với tổng nồng độ tối đa là 0,8% (tính theo acid).Thời hạn
công bố đối với các sản phẩm mới sản xuất trong nước, nhập khẩu đến hết ngày
31/12/2015.Các sản phẩm sản xuất trong nước, nhập khẩu được phép lưu hành trên
thị trường đến hết ngày 30/6/2016.
Với yêu cầu thực tế hiện nay,việc kiểm soát các chất bảo quản parabens là rất
cần thiết. Trong phạm vi luận văn thạc sĩ “Xác định hàm lƣợng prabens trong
thực phẩm và mỹ phẩm bằng sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC)” chúng tôi tiến
hành khảo sát các điều kiện HPLC thích hợp để định tính, định lượng 7 chất
parabens,



2

Đại học KHTN Hà Nội


Luận văn Thạc sĩ

Chuyên ngành: Hóa Phân tích

CHƢƠNG I. TỔNG QUAN
1.1.

Tổng quan về các hợp chất parabens

Este alkyl acid p-hydroxybenzoic còn được gọi là parabens được sử dụng
rộng rãi làm chất bảo quản trong các dược phẩm từ giữa những năm 1920 và được
sử dụng rộng rãi trong thực phẩm và mỹ phẩm một thời gian ngắn sau đó [11].
Một số parabens được tìm thấy trong tự nhiên, tuy nhiên tất cả các parabens
được sử dụng thương mại đểu được sản xuất tổng hơp. Chúng được sản xuất bằng
phản ứng este hóa của para-hydroxybenzoic acid và rượu thích hợp, ví dụmethanol,
ethanol, n-propanol, v.v.khi có mặt chất xúc tác thích hợp (ví dụ axit sulfuric đậm
đặc hoặc axit p-toluenesulfonic) [11].
1.1.1. Công thức phân tử và tính chất vật lý của các parabens
Ở điều kiện bình thường, 7 parabens nghiên cứu đều là những tinh thể màu
trắng. Methylparaben (MeP), propylparaben (PrP), isopropylparaben(Iso-PrP) tan
tốt trong nước, các parabens còn lại khó tan trong nước, tan tốt trong dung môi hữu
cơ (methanol, ethanol). Nguyên nhân là do theo chiều khối lượng phân tử tăng lên,
độ phân cực của các parabens giảm xuống [24].
 Methylparaben

 Tên gọi khác: nipazol, propyl parahydroxybenzoate, propyl phydroxybenzoate,.
 Công thức phân tử: C10H12O3
 Công thức cấu tạo Hình 1.2:

Hình 1. 2.Công thức phân tử của propylparaben
 Khối lượng mol phân tử: 180,2 g/mol
 Ký hiệu trong ngành thực phẩm là: E216
 Độ tan trong nước ở 25oC: 0,30 g/100 mL; pKa: 8,35
 Isopropylparaben
 Danh pháp IUPAC: propan-2-yl 4-hydroxybenzoate.
 Tên

gọi

khác:

isopropyl

4-hydroxybenzoate,

isopropyl

p-

hydroxybenzoate.
 Công thức phân tử: C10H12O3
 Khối lượng mol phân tử: 180,2 g/mol
 Công thức cấu tạo Hình 1.3:

Hình 1. 3. Công thức phân tử của isopropylparaben


Hình 1. 6. Công thức phân tử của benzylparaben
 Độ tan trong nước ở 25oC: 0,05 g/100 mL
 Pentylparaben

Lê Thị Xuân

5

Đại học KHTN Hà Nội


Luận văn Thạc sĩ

Chuyên ngành: Hóa Phân tích

 Danh pháp IUPAC: pentyl 4-hydroxybenzoate
 Công thức phân tử: C12H16O3
 Khối lượng mol phân tử: 208,25 g/mol
 Công thức cấu tạo Hình 1.7:

Hình 1. 7. Công thức phân tử của pentylparaben
1.1.2.

Tác dụng kháng khuẩn của parabens

Các parabens có tác dụng sát khuẩn (tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn khác nhau)
và diệt nhiều loại vi nấm. Parabens có hoạt tính kháng khuẩn là do chúng làm thay
đổi đặc tính của màng tế bào, khiến cho cấu trúc lớp màng tế bào thay đổi cho phép
các chất tan trong tế bào bị rò rỉ ra ngoài[24].


Chuyên ngành: Hóa Phân tích

Tác giả Christen M. Mowad [9] đã trình bày trong bài báo của mình về hai
trường hợp viêm da dị ứng do tiếp xúc gây ra bởi parabens, thông qua việc sử dụng
các sản phẩm hàng ngày là sữa tắm, dầu gội đầu, nước rửa tay, v.v..Nghiên cứu
cũng chỉ ra rằng, benzylparaben là chất có khả năng gây dị ứng mạnh nhất, có thể là
do khối lượng phân tử lớn hơn.
Trong một báo cáo khác, tác giảJames E. Nagel và cộng sự[13] đã trình bày
về hai trường hợp dị ứng với parabens bằng con đường tiêm dưới da.
Cơ chế gây dị ứng của parabens hiện vẫn chưa rõ ràng, nhưng nhiều trường
hợp dị ứng với chất bảo quản này đã được ghi nhận. Một cuộc điều tra năm 1973,
tiếnhành trên 1200 cá nhân được thực hiện bởi The North American Contact
Dermatitis Group đã cho thấy tỷ lệ dị ứng với parabens là 3% [13].
1.1.3.2. Hiện tượng lão hóa da
Theo kết quả nghiên cứu của rác giả Osamu Handa và cộng sự[19],
methylparaben tăng cường khả năng gây hại của tia UVB đối với các tế bào sừng
trên da. Tia UVB với cường độ 15 mJ/cm2 và 30 mJ/cm2 (tương ứng với cường độ
UVB trung bình khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời trong vòng 1 phút vào ngày đẹp
trời ở châu Âu) hầu như không gây hại đến tế bào sừng. Tuy nhiên khi kết hợp sử
dụng methylparaben 0,003% và việc chiếu xạ bằng tia UVB với cường độ như trên
thì lượng tế bào sừng bị hoại tử tăng lên đáng kể.
Theo kết quả một nghiên cứu khác của tác giả Yoshinori Okamoto và cộng sự
[28], methylparaben và các sản phẩm chuyển hóa của methylparaben, kết hợp với
ánh sáng mặt trời có thể gây tổn hại đối với ADN trên da. Cơ chế tác động được mô
tả như Hình1.8:

Hình 1. 8. Cơ chế gây hại ADN trên da của hợp chất parabens
1.1.3.3. Mối liên hệ với giữa parabens và bệnh ung thư vú
Hơn 50 năm nay, các hợp chất parabens đã được biết đến là có hoạt tính

lần so với cường độ trong thử nghiệm ống nghiệm. Nguyên nhân được giải thích do
parabens nhanh chóng được đào thải ra ngoài thông qua hệ bài tiết của cơ thể.
Một nghiên cứu khác của tác giả Thuy T.B. Vo và cộng sự[25] tiến hành đối
với cá thể chuột cái giai đoạn từ 21-40 ngày tuổi cũng cho kết quả tương tự. Hoạt
động
estrgen
mạnh
lên
theo
thứ
tự
sau:
ethylparaben
thị trường đến hết ngày 30/6/2016.

1.3.

Các phương pháp phân tích parabens

Trong tình hình sử dụng parabens và các tác hại của parabens đối với sức
khỏe, việc kiểm soát hàm lượng parabens là vô cùng cần thiết. Để phân tích các
parabens có các phương pháp phổ biến như: phương pháp điện di mao quản (CE),
phương pháp sắc ký lỏng, phương pháp sắc ký khí, v.v..
1.3.1. Phương pháp điện di mao quản (CE)
Đây là phương pháp tách các chất phân tích là các ion hoặc các chất không
ion nhưng có mối liên hệ chặt chẽ với các ion trong một ống mao quản hẹp chứa
đầy dung dịch đệm, đặt trong điện trường. Do độ linh động của các ion khác nhau,
chúng di chuyển với tốc độ khác nhau và tách ra khỏi nhau.
Phương pháp điện di mao quản được tác giả Usama A.và cộng sự[26] sử
dụng để phân tích bốn parabens là methylparaben, ethylparaben, propylparaben và
butylparaben có trong sữa mẹ và trong các mẫu thực phẩm. Mẫu sau khi được chiết
tách bằng phương pháp chiết vi lượng lỏng-lỏng phân tán (DLLME) được bơm vào
máy điện di mao quản với detector UV-VIS tại bước sóng 298 nm. Nhóm tác giả sử
dụng cột mao quản silica nóng chảy với đường kính trong 75µm, tổng chiều dài
48,5 cm, chiều dài hiệu dụng tới detector là 40 cm. Bơm mẫu tại anot,và phát hiện
chất phân tíchtại catot ở cuối mao quản. Nhiệt độ mao quản được duy trì ở 120C,
điện thế 25kV và dung dịch điện di nền là đệm borat 25 mM tại pH 9,2 chứa 5,0%
acetonitril (ACN), v.v.. Các chất phân tích được bơm trong 5s ở áp suất 50 mbar.
Giới hạn phát hiện (LOD) của phương pháp dao động từ 0,9 μg/mL (đối với
ethylparaben) và cao nhất là 2,1 μg/mL (đối với methylparaben).
Phương pháp điện di mao quản cũng được ứng dụng để phân tích 4 parabens
là methylparaben, ethylparaben, propylparaben, và butylparaben trong nền mỹ
phẩm [15], [22].Tác giả Shu Ping Wang và cộng sự [22] nghiên cứu phương pháp

Trong những năm gần đây, phương pháp HPLC đã đóng một vai trò vô cùng
quan trọng trong việc tách và phân tích các chất trong các lĩnh vực khác nhau, đặc
biệt là trong việc tách và phân tích lượng vết các chất. Detector ghép nối trong máy
HPLC cho phép phát hiện sự xuất hiện chất phân tích sau quá trình rửa giải. Để phát
hiện parabens, hai tác giả Kreuz D.M và Saad B. đều sử dụng detector UVVIS[14],[21].
Tác giả Kreuz D.M và cộng sự[14]ứng dụng phương pháp HPLC để phân
tích kali sorbat, methylparaben và propylparaben trong dung dịch huyền phù.Nhóm
tác giảsử dụng cột Eclipse XDB-C8 (3,0 ×150 mm, 5 µm).
Pha động gồm kênh A có thành phần 20% ACN, 80% dung dich muối citrate
0,02M, đệm pH 5,0 và kênh B là ACN. Chương trình gradient tuyến tính được thiết
lập như sau: 0 phút, 100% kênh A; 35phút,70% kênh A và 30% kênh B; 36phút,
100% kênh A; 46phút, 100% kênh A. Tốc độ dòng là 0,5 mL/phút. Detector sử
dụng UV tại bước sóng 260 nm. Thể tích bơm là 50 µL. Thời gian chạy là 35 phút
để phân tích và 11 phút để tái cân bằng.Trong nghiên cứu này, methylparaben có
giới hạn định tính (LOD) là 0,8 ng/mL, giới hạn định lượng (LOQ) là 3,0 ng/mL,
khoảng tuyến tính từ 0,3348-0,9917µg/mL. Propylparaben có giới hạn định tính là
1,0 ng/mL, giới hạn định lượnglà 4 ng/mL, khoảng tuyến tính từ 0,0339-0,1016
µg/mL.
Tác giả Saad B.và các cộng sự[21] sử dụng phương pháp sắc ký lỏng hiệu
năng cao để phân tích một số chất bảo quản là acid benzoic, acid sorbic,
methylparaben và propylparaben trong thực phẩm. Quá trình phân tích được tiến
hành trên cột C18 (15 cm ×4,6 mm, 5 µm) ở điều kiện nhiệt độ phòng. Detector UVLê Thị Xuân

10

Đại học KHTN Hà Nội


Luận văn Thạc sĩ


Thành phần pha động thay đổi theo tỷ lệ A:B như sau: 0 phút, 30:70; từ 2 đến 10
phút, 80:20; từ 10,1 đến 20 phút, 30:70.
Các parabens được ion hóa bằng kỷ thuật ion hóa phun điện tử (ESI), sau đó
được định lượng bằng kỹ thuật quét ion (MRM). Methylparaben, ethylparaben,
propylparaben và butylparaben được định lượng với các mảnh ion có m/z lần lượt là
151, 165, 179, 193. Mô hình phân mảnh của các parabens được mô tả trong Hình
1.9. Giới hạn phát hiện LOD của phương pháp đối với các parabens là 10,0 µg/kg.

Lê Thị Xuân

11

Đại học KHTN Hà Nội


Luận văn Thạc sĩ

Chuyên ngành: Hóa Phân tích

Hình 1. 9. Mô hình phân mảnh của các parabens trong phân tích LC-MS/MS
Tác giảYe X. và các cộng sự[27] sử dụng phương pháp sắc ký lỏng hiệu năng
cao kết hợp đầu dò khối phổ để phân tích các parabens (bao gồm: methylparaben,
ethylparaben, propylparaben, butylparaben, benzylparaben), triclosan và một vài
phenol trong sữa mẹ. Nhóm tác giả sử dụng cột SPE là RP-18 ADS (25mm×4mm,
đường kính 25 µm, kích thước lỗ trống là 60Å). Cột HPLC là cột XDB C8 (150 mm
× 4,6mm, 5 µm).
Quy trình tách parabens, triclosan và các phenol khác từ sữa được thực hiện
qua ba giai đoạn. Giai đoạn đầu tiên (từ 0-3 phút), với các van 10 cổng tại vị trí 1-2,
bơm 500 µL dung dịch mẫu vào cột SPE bằng bơm SPE với 20% MeOH:80% H2O
và tốc độ dòng 1mL/phút. Giai đoạn thứ hai (từ 3-5phút), van 10 cổng được chuyển


Chuyên ngành: Hóa Phân tích

hạn phát hiện (LOD) của các parabens nằm trong khoảng 0,019-0,3 ng/mL, và giới
hạn định lượng (LOQ) trong khoảng 0,06-0,8 ng/mL.
 Sắc ký lỏng siêu hiệu năng kết hợp đầu dò khối phổ (UPLC-MS/MS)
Tác giảNieto A. và cộng sự [16] phân tích 2 chất kháng sinh và 4 parabens là
methylparaben, ethylparaben,propylparaben và butylparaben có trong bùn thải bằng
phương pháp UPLC kết hợp với đầu dò khối khổ trên hệ thống HP1200 (Agilent
Technologies, Waldbronn, Đức). Hệ thống được trang bị buồng ion hóa tia điện
(ESI), máy bơm, vòi phun tự động. Sử dụng cột sắc ký Zorbax (5,0 cm × 4,6 mm,
1,8 µm). Thể tích bơm mẫu là 50 µL, tốc độ dòng 0,6 mL/phút, nhiệt độ cột là 500C.
Thành phần pha động gồm kênh A là acid acetic (pH 3,0) và kênh B là
MeOH. Chế độ rửa giải gradient như sau: ban đầu là 60% kênh B, đến phút thứ 6
tăng lên 100% kênh B, giữ trong 4 phút và cuối cùng trở về 60% kênh B trong 3
phút. Tất cả các chất phân tích được rửa giải trong thời gian 9 phút. Điều kiện tối ưu
thiết lập cho buồng ion hóa ESI là điện áp 4000 V, nhiệt độ nguồn 3500C, tốc độ
dòng khí nito (N2) là 12 L/phút.
Phương pháp nghiên cứu có khoảng tuyến tính rất rộng: từ 0,25-250 µg/L đối
với methylparaben, butylparaben, và từ 0,1-250 µg/L đối với ethylparaben,
propylparaben. Giới hạn phát hiện (LOD) thấp nhất là 1,75 µg/kg đối với ethyl
paraben và propyl paraben, cao nhất là 3 µg/kg đối với methylparaben. Giới hạn
định lượng (LOQ) đối với ethylparaben và propylparaben là 2,5 µg/kg, đối với
methylparaben và butylparaben là 6,3 µg/kg.
1.3.3.
Phương pháp sắc ký khí khối phổ (GC-MS)
Phương pháp sắc ký khối phổ GC-MS là phương pháp có độ nhạy và độ tin
cậy cao, từ lâu đã được sử dụng để định lượng parabens.
Tác giả Alcudia Leon M.C và các cộng sự[5] sử dụng hệ thống sắc ký khí
khối phổ HP 6890-5973N (của hãng Agilent) để phân tích các parabens bao gồm:

chất lỏng và pha động là chất lỏng (sắc ký lỏng - rắn, lỏng - lỏng). Mẫu phân tích
được chuyển lên cột tách dưới dạng dung dịch. Khi tiến hành chạy sắc ký, các chất
phân tích được phân bố liên tục giữa pha động và pha tĩnh. Trong hỗn hợp các chất
phân tích, do cấu trúc phân tử và tính chất lí hoá của các chất khác nhau, nên khả
năng tương tác của chúng với pha tĩnh và pha động khác nhau, chúng di chuyển với
tốc độ khác nhau và tách ra khỏi nhau.
* Pha tĩnh trong sắc ký lỏng
Trong sắc ký lỏng, pha tĩnh chính là chất nhồi cột làm nhiệm vụ tách hỗn
hợp chất phân tích. Đó là những chất rắn, xốp và kích thước hạt rất nhỏ, từ 3-7µm.
Tuỳ theo bản chất của pha tĩnh, trong phương pháp sắc ký lỏng pha liên kết thường
chia làm 2 loại: sắc ký pha thường (NP-HPLC) và sắc ký pha đảo (RP-HPLC).
- Sắc ký pha thường: pha tĩnh có bề mặt là các chất phân cực (đó làcác silica
trần hoặc các silica được gắn các nhóm ankyl có ít cacbon mang các nhóm chức
phân cực: -NH2, -CN v.v.)
- Sắc ký pha đảo: pha tĩnh thường là các silica đã được ankyl hoá, không phân
cực, loại thông dụng nhất là –C18H37
Ưu điểm của sắc ký pha đảo là tách và phân tích các chất có độ phân cực rất
đa dạng: từ rất phân cực, ít phân cực tới không phân cực. Hơn nữa, trong rất nhiều
trường hợp thì thành phần chính của pha động lại là nước nên rất kinh tế.
* Pha động trong sắc ký lỏng
Trong sắc ký lỏng pha động là thành phần được cho đi qua cột liên tục để phân
tách các hợp chất trong một hỗn hợp, có những yêu cầu sau:
- Pha động phải trơ với pha tĩnh.
- Bền vững, ổn định và không bị phân huỷ trong quá trình chạy sắc ký.
- Hoà tan được mẫu.
- Phải có độ tinh khiết cao, có độ nhớt thấp và phù hợp với detector
Có thể chia pha động làm hai loại: pha động có độ phân cực cao và pha động
có độ phân cực thấp. Để phân tích một nhóm chất, người ta thường phối hợp 2 hay
3 dung môi để có được dung môi có độ phân cực từ thấp đến cao phù hợp với phép
phân tích. Sự thay đổi thành phần pha động đôi khi diễn ra theo thời gian, trường

▪ Hệ thống tiêm mẫu (Injectionsystem)
▪ Buồng cột (Column ovent - điều chỉnh nhiệt độcột)
▪ Cột sắc ký (pha tĩnh – stationaryphase)
▪ Pha động (mobile phase – (hỗn hợp) dungmôi)
▪ Đầu dò khối phổ(Detector)
▪ Hệ thống xử lý dữliệu

Hình 1. 10. Sơ đồ cấu tạo hệ thống UPLC-MS/MS
1.3.4.2. Một số đại lượng đặc trưng của sắc ký lỏng [2]
 Thời gian lưu (tR)
Khi được nạp vào cột sắc ký, các chất phân tích sẽ bị giữ lại trên cột trong
một khoảng thời gian nhất định. Đó chính là thời gian lưu của nó, tính từ lúc mẫu
được nạp vào cột cho đến lúc chất tan được rửa giải ra khỏi cột ở điểm có nồng độ
cực đại
Lê Thị Xuân

15

Đại học KHTN Hà Nội


Luận văn Thạc sĩ

Chuyên ngành: Hóa Phân tích

TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
[1]. Trần Công Dũng, Đặng Văn Khánh (2014), Nghiên cứu xây dựng quy trình
định tính và định lượng đồng thời một số chất bảo quản nhóm 4hydroxybenzoat (paraben) trong mỹ phẩm, Đề tài nghiên cứu khoa học của
Trung tâm Kiểm nghiệm Thuốc, Mỹ phẩm, Thực phẩm Thừa Thien Huế.

[9]. Christen M. Mowad. (2000), “Allergic Contact Dermatitis Caused byParabens:
2 Case Reports and A Review”, American Journal of Contact Dermatitis11
(No.1), pp. 53-56.
[10]. Cristina M., Maria T.T., Kannan K. (2015), “Analytical method for the
determination and a survey of parabens and their
derivatives in
pharmaceuticals”, Environmental Research, 142, pp. 452-460.

Lê Thị Xuân

16

Đại học KHTN Hà Nội


Luận văn Thạc sĩ

Chuyên ngành: Hóa Phân tích

[11]. Dorota B., Jolanta G., Wojciech W. (2014), “Review Parabens. From
environmental studies to human health”, Environment International, 67, pp.
27-42.
[12]. Eriksson E., Andersen H.R.., Ledin A. (2008), “Substance flow analysis of
parabens in Denmark complemented witha survey of presence and frequency
in various commodities”, Journal of Hazardous Materials,156, pp. 240-259.
[13]. James E.N., John T.F., Philip F. (1977), “Paraben Allergy”, JAMA, 237, 15,
pp. 1594-1595.
[14]. Kreuz D.M., Howard A.L., Dominic Ip. (1999), “Determination of indinavir,
potassium sorbate,methylparaben, and propylparaben in aqueous
pediatricsuspensions”, Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis,


Đại học KHTN Hà Nội