Header Page 1 of 16.

TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

======

NGUYỄN THỊ HUYỀN

VẬN DỤNG
PHƢƠNG PHÁP REGGIO EMILIA
TRONG GIÁO DỤC KHOA HỌC
CHO TRẺ MẦM NON

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục Mầm non

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học
ThS. NGUYỄN THỊ HƢƠNG

HÀ NỘI, 2016

Footer Page 1 of 16.


Header Page 2 of 16.

LỜI CẢM ƠN
Trước tiên em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới cô giáo,
Th.s Nguyễn Thị Hương – người đã tận tình hướng dẫn động viên và giúp đỡ
em trong suốt quá trình làm khóa luận.


Header Page 4 of 16.

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Footer Page 4 of 16.

KPKH:

Khám phá khoa học

GV:

Giáo viên

PPDH:

Phương pháp dạy học

GDKH:

Giáo dục khoa học


Header Page 5 of 16.

MỤC LỤC
PHẦN 1. MỞ ĐẦU .............................................................................................. 1
1.1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................. 1
1.2. Mục đích nghiên cứu ...................................................................................... 3

1.1.4. Phương pháp Reggio Emilia trong giáo dục khoa học cho trẻ mầm non
………………………………………………………………………………….19
Kết luận chương 1……………………………………………………………...27
1.2. Cơ sở thực tiễn của việc vận dựng phương pháp Reggio Emilia trong giáo
dục khoa học cho trẻ mầm non ........................................................................... 21
1.2.1. Thực trạng của việc sử dụng các phương pháp, biện pháp trong giáo dục
khoa học cho trẻ ở trường mầm non hiện nay..................................................... 21
1.2.2. Thực trạng của việc sử dụng các hình thức tổ chức trong giáo dục khoa
học cho trẻ ở trường mầm non hiện nay ............................................................. 21
1.2.3. Thực trạng cách tổ chức hoạt động giáo dục khoa học cho trẻ ở trường
mầm non hiện nay ............................................................................................... 22
1.2.4. Nhận thức của giáo viên mầm non về việc vận dụng phương pháp Reggio
Emilia trong giáo dục khoa học cho trẻ mầm non .............................................. 25
CHƢƠNG 2: VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP REGGIO EMILIA TRONG
GIÁO DỤC KHOA HỌC CHO TRẺ MẦM NON ........................................ 27
2.1. Nguyên tắc vận dụng phương pháp Reggio Emilia trong giáo dục khoa học
cho trẻ mầm non .................................................................................................. 27
2.1.1. Nguyên tắc đảm bảo sự trải nghiệm của trẻ trong hoạt động khám phá... 27
2.1.2. Nguyên tắc đảm bảo sự tham gia của trẻ .................................................. 28
2.1.3. Nguyên tắc tôn trọng sự khác biệt và đặc điểm cá nhân của mỗi trẻ........ 28
2.1.4. Nguyên tắc đảm bảo vai trò là nhà nghiên cứu của trẻ trong hoạt động
khám phá khoa học .............................................................................................. 28
2.2. Quy trình vận dụng phương pháp Reggio Emilia trong giáo dục khoa học
cho trẻ mầm non .................................................................................................. 30
2.3. Ví dụ minh họa ............................................................................................. 34
Kết luận chương 2…………………………………………………………….38

Footer Page 6 of 16.




Footer Page 8 of 16.


Header Page 9 of 16.

PHẦN 1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
Trong quá trình toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, với
công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới đòi hỏi giáo dục
phải đáp ứng nhu cầu học tập, nhanh chóng góp phần tạo ra nguồn nhân lực chất
lượng cao. Chính vì vậy mà vấn đề giáo dục được quan tâm hàng đầu. Để đạt
được mục tiêu giáo dục thì người dạy phải có phương pháp và hình thức tổ chức
dạy học phù hợp. Định hướng đổi mới phương pháp dạy học đã được xác định
trong các Nghị quyết TW từ năm 1996, được thể chế hóa trong Luật Giáo dục
(12/1998) và được tái khẳng định trong luật giáo dục (2005).
Việc đổi mới phương pháp dạy học là mối quan tâm hàng đầu của ngành
giáo dục mà đặc biệt là giáo dục mầm non. Theo quan điểm giáo dục hiện đại,
dạy học là một quá trình tương tác giữa giáo viên với trẻ, giữa trẻ với giáo viên.
Để trẻ tiếp thu kiến thức tốt thì giáo viên phải có phương pháp giúp khơi dạy
tiềm năng, tính ham hiểu biết, tự khám phá ở trẻ chứ không phải thụ động tiếp
thu những kiến thức do giáo viên sắp đặt. Chính vì vậy, đổi mới phương pháp
dạy học về cơ bản là nhằm giúp người học hướng tới việc học tập chủ động, tích
cực và sáng tạo.
Với rất nhiều phương pháp dạy học khác nhau thì phương pháp Reggio
Emilia là phương pháp dạy học đặc trưng phù hợp. Reggio Emilia là một
phương pháp khuyến khích sự sáng tạo và cảm hứng, đánh giá cao khả năng của
trẻ cũng như sức mạnh, năng lực, sự kiên trì và tiềm năng vô tận từ khi trẻ tiếp
xúc với kiến thức. Đây là phương pháp giảng dạy tiên tiến chú trọng sự sáng tạo
và trí tưởng tượng của trẻ đem lại cho trẻ cơ hội trải nghiệm, khả năng phản ứng

trẻ có ít trải nghiệm, ít có điều kiện giải quyết vấn đề mà trẻ dự đoán. Phương
pháp Reggio Emilia có vai trò to lớn trong việc giúp trẻ có những trải nghiệm
thực tế để kiểm nghiệm những dự đoán của trẻ về sự biến đổi của các sự vật
hiện tượng xung quanh trẻ, trẻ sẽ thấy được mối liên hệ, sự tác động qua lại hay
quá trình phát triển của các sự vật hiện tượng trong thế giới xung quanh.
Phương pháp này giúp trẻ có khả năng tự sáng tạo, mang đến cho trẻ những hiểu
biết mới, trẻ sẽ có được những câu trả lời cho những thắc mắc qua lắng kính của
chính mình.

Footer Page 10 of 16.

2


Header Page 11 of 16.

Cùng với thực tế và những ưu điểm mà phương pháp Reggio Emilia
mang đến vì thế chúng tôi chọn đề tài “ Vận dụng phương pháp Reggio Emilia
trong giáo dục khoa học cho trẻ mầm non” làm đề tài nghiên cứu.
1.2. Mục đích nghiên cứu
- Đề xuất quy trình vận dụng phương pháp Reggio Emilia trong giáo dục
khoa học cho trẻ mầm non.
1.3. Đối tƣợng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Việc vận dụng phương pháp Reggio Emilia trong
giáo dục khoa học cho trẻ mầm non.
- Khách thể nghiên cứu: Quá trình giáo dục khoa học cho trẻ mầm non
1.4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của việc vận dụng phương
pháp Reggio Emilia trong giáo dục khoa học cho trẻ mầm non.
- Đề xuất quy trình vận dụng phương pháp Reggio Emilia trong giáo dục

Thông qua phiếu điều tra người nghiên cứu bắt đầu thống kê số lượng các
phương pháp dạy học mà giáo viên sử dụng, mức độ sử dụng của các
phương pháp, biện pháp, hình thức tổ chức trong giáo dục khoa học cho trẻ
mầm non. Sau khi thống kê người nghiên cứu tiến hành nhập và xử lí số
liệu bằng cách dùng Excel vẽ sơ đồ, biểu bảng.
- Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp
Thông qua các hoạt động, người nghiên cứu tiến hành phân tích để đánh
giá hoạt động học của trẻ mầm non; những kết quả đạt được, những khó
khăn và hạn chế khi vận dụng phương pháp Reggio Emilia trong giáo dục
khoa học cho trẻ mầm non.

Footer Page 12 of 16.

4


Header Page 13 of 16.

PHẦN 2. NỘI DUNG
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC VẬN
DỤNG PHƢƠNG PHÁP REGGIO EMILIA TRONG GIÁO DỤC KHOA
HỌC CHO TRẺ MẦM NON
1.1. Cơ sở lí luận của việc vận dụng phƣơng pháp Reggio Emilia trong giáo
dục khoa học cho trẻ mầm non
1.1.1. Một số vấn đề về phương pháp Reggio Emilia
1.1.1.1. Lịch sử ra đời của phương pháp Reggio Emilia
Reggio Emilia là một thành phố thịnh vượng với một truyền thống lâu đời
của ngân hàng, thương mại và sản xuất có từ thời La Mã. Nó được bao quanh
bởi khu vực nông thôn trong đó bao gồm nhiều trang trại nhỏ và tiểu điền.
Reggio luôn luôn là một khu vực mà các vấn đề xã hội được thực hiện nghiêm

giới. Năm 1994 tổ chức Reggio trẻ em được thành lập để tổ chức tham quan học
tập quốc tế.
Những người chủ chốt chịu trách nhiệm cho sự phát triển của phương pháp
tiếp cận Reggio Emilia là Loris Malaguzzi. Năm 1945 Loris Malaguzzi là một
giáo viên làm việc tại Reggio Emilia. Khi ông nghe nói về trường mầm non mà
đã được xây dựng tại Villa Cella ông đạp xe đến làng để tìm hiểu chuyện gì đã
xảy ra. Khi lắng nghe những người phụ nữ đang làm việc, và khám phá ra tầm
quan trọng của giáo dục mầm non với họ, ông đã truyền cảm hứng để tìm hiểu
thêm về những đứa trẻ nhỏ như một nhà tâm lý học.
Cách thức mà phương pháp tiếp cận Reggio đã phát triển đã chịu ảnh
hưởng bởi văn hóa của khu vực xung quanh. Người dân của Reggio Emilia
được tham gia các cuộc họp, được tham gia trong các cuộc thảo luận và chia sẻ
quan điểm khác nhau. Người lớn và trẻ em được gợi ý cho những ý tưởng mới
và sẵn lòng thử những cách khác nhau để làm việc.
Dưới sự hướng dẫn của Loris Malaguzzi, các cán bộ của các trung tâm và
trường mầm non tại Reggio đã nghiên cứu và thực hành tốt không chỉ tại đó mà
còn khắp thế giới. Họ được tham gia vào các dự án nghiên cứu liên tục vào tăng
sự hiểu biết về trẻ như thế nào và trẻ em suy nghĩ và học như thế nào. Cho đến
khi ông qua đời vào năm 1994, Loris Malaguzzi dành trọn cuộc đời mình để
phát triển những gì chúng ta gọi là phương pháp tiếp cận Reggio. Phương pháp
này đã được đặt tên theo ngôi làng Reggio Emilia ở phía bắc Italy.

Footer Page 14 of 16.

6


Header Page 15 of 16.

1.1.1.2. Khái niệm phương pháp Reggio Emilia

7


Header Page 16 of 16.

trình/diễn biến bài học của mình. Bởi vậy, thay vì một chương trình học cố định,
các lớp học Reggio rất năng động và linh hoạt. Giáo viên đưa ra các bài học dựa
trên sở thích của học sinh, nên lớp học từ kì này sang kì khác, hay lớp học này
so với lớp học khác thì đều không có sự giống nhau. Các đặc điểm của phương
pháp Reggio Emilia:
* Trẻ là một người tham gia học tập chủ động: Theo phương pháp
Reggio Emilia, trẻ em là một người tự đề xuất và tự khởi xướng quá trình học
tập. Trẻ được phép làm việc theo suy nghĩ và nhu cầu của riêng mình để kết quả
có được là lợi ích thực sự của quá trình tư duy từ trẻ. Ví dụ: Các học sinh trong
lớp học muốn xây dựng một toà nhà, cô giáo sẽ mang vào lớp một khúc cây, các
mảnh gỗ và các vật liệu khác để trẻ tha hồ sáng tạo theo suy nghĩ và mong muốn
của mình. Trẻ sẽ được theo đuổi sở thích của chúng nhưng không phải là sao
cũng được. Ví dụ, khi trẻ trong lớp học tỏ ra thích thú với trò chơi xây dựng thì
giáo viên sẽ cung cấp thêm các thanh gỗ nhỏ với các màu sắc, kiểu dáng khác
nhau và các vật liệu khác nhằm giúp trẻ có vật liệu để phát triển tiếp ý tưởng và
sở thích sẵn có. Trong khi trẻ đang say sưa khám phá thì giáo viên sẽ đưa thêm
các cơ hội để học và làm quen với kỹ năng tính toán, giải quyết vấn đề, sự hợp
tác của cá nhân trong nhóm hay phải tự mình sáng tạo trong dự án thực hành
học tập...tất cả được thể hiện trong quá trình và kết quả làm việc của trẻ.
* Trẻ có thể giao tiếp bằng hàng trăm thứ ngôn ngữ khác nhau: Reggio
giúp trẻ nói lên được ngôn ngữ riêng của chúng, hiện thực hóa suy nghĩ của
chúng bằng nhiều cách, không chỉ bằng ngôn ngữ. Khía cạnh nổi bật nhất trong
phương pháp tiếp cận Reggio Emilia chính là niềm tin rằng trẻ thể hiện sự hiểu
biết và diễn tả suy nghĩ cũng như sáng tạo của mình bằng rất nhiều cách khác
nhau. Có hàng trăm cách suy nghĩ, khám phá và học tập. Thông qua các bức vẽ

nghiệm liên tục, biết làm việc không vì lợi ích bản thân và biết yêu vô điều kiện.
* Môi trường đóng vai trò quan trọng trong việc học của trẻ: Môi
trường là người thầy thứ ba cũng chính là nơi định giá quá trình học tập của trẻ,
là nơi cung cấp cho trẻ những công cụ để hiện thực hóa ý tưởng của trẻ và trong
phương pháp Reggio Emilia, sự hợp tác giữa các trẻ được đánh giá cao. Hầu hết
các trường học Reggio Emilia lý tưởng đều có một "xưởng nghệ thuật" được lấp
đầy với các vật liệu như đất sét, sơn và các nguyên vật liệu thiên nhiên, các tác
phẩm sáng tạo của trẻ. Trẻ em sử dụng các vật liệu trong “xưởng nghệ thuật” để

Footer Page 17 of 16.

9


Header Page 18 of 16.

thể hiện những suy nghĩ và hiểu biết của trẻ về những gì trẻ suy nghĩ hay đã học
được trong các dự án.
* Việc học tập là trực quan sinh động: Theo phương pháp Reggio
Emilia, các giáo viên sủa dụng nhiều kiểu để lưu lại quá trình học tập của trẻ,
chẳng hạn như quay phim, chụp ảnh, viết nhận kí, lưu lại các ý tưởng và các sản
phẩm hoat động của trẻ. Giáo viên thường có một bìa hồ sơ lưu lại các ảnh chụp
các sản phẩm sáng tạo của trẻ, thậm chí các câu hỏi của trẻ. Điều đó giúp trẻ
cảm thấy rất tự hào và hãnh diện với quá trình học tập và sự tiến bộ của chính
mình.
1.1.2. Một số vấn đề về giáo dục khoa học cho trẻ mầm non
1.1.2.1. Khái niệm giáo dục
Theo Bách khoa toàn thư Wikipedia: “Giáo dục, theo nghĩa tổng quát là
hình thức học tập trong đó kiến thức, kỹ năng, và thói quen của một nhóm người
từ thế hệ này (người truyền đạt) được chuyển giao sang thế hệ kế tiếp (người thụ

thành và hoàn thiện nhân cách cho trẻ theo phương hướng, yêu cầu mà xã hội
đặt ra.
1.1.2.2. Khái niệm khoa học
- Khoa học là một thuật ngữ được sử dụng tương đối phổ biến trong cuộc
sống hàng ngày. Liên quan đến thuật ngữ này có rất nhiều cụm từ khá phổ biến
như : „kiến thức khoa học”, “nghiên cứu khoa học”, ngành khoa học‟.
- Theo từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, “Khoa học là hệ thống
tri thức tích lũy trong quá trình lịch sử và được thực tiễn chứng minh; phản ánh
những quy luật khách quan của thế giới bên ngoài cũng như các hoạt động tinh
thần của con người; giúp con người có khả năng cải tạo thế giới hiện thực”. Như
vậy, kiến thức khoa học là những kiến thức chính xác ở múc độ cao, còn nghiên
cứu khoa học được hiểu là hoạt động tìm tòi, khám phá của loài người để phát
minh ra tri thức có thể giải thích được các hiện tượng có trong tự nhiên, trong xã
hội, trong chính con người và cải tạo thế giới. Có hai nghành khoa học điển hình
là khoa học tự nhiên và khoa học xã hội.
Theo GS. Nguyễn Văn Lê “ Khoa học được hiểu là những tri thức về tự
nhiên xã hội và tư duy về những quy luật phát triển khách quan của tự nhiên, xã
hội và tư duy. Nó giải thích đúng dắn nguồn gốc của những sự kiện ấy, phát
hiện ra những mối liên hệ của các hiện tượng, vũ trang cho con người tri thức về

Footer Page 19 of 16.

11


Header Page 20 of 16.

quy luật khách quan của thế giới hiện thực để con người áp dụng vào thực tiễn
sản xuất và đời sống.
Ở lứa tuổi mầm non, khoa học là những hiểu biết về thế giới khách quan


Header Page 21 of 16.

sự vật hiện tượng; nhận biết những dấu hiệu bên ngoài cơ bản có ý nghĩa trong
việc xác định đối tượng và mỗi quan hệ giữa đối tượng với đối tượng, mỗi liên
quan giữa con người với con người.
Về kỹ năng:
- Kỹ năng về mặt nhận thức (trí óc), rèn luyện các thao tác của tư duy,
phát triển các quá trình nhận thức, rèn kỹ năng quan sát, so sánh, tổng hợp, khái
quát các đối tượng, các nhóm đối tượng.
- Kỹ năng ngôn ngữ: Góp phần mở rộng vốn từ, hệ thống hóa và tích cực
hóa vốn từ cho trẻ. Có thể giúp trẻ mở rộng hoặc hệ thống hóa vốn từ, thêm chủ
đề hoặc loại từ để trẻ biết sắp sếp các từ, vốn từ theo lôgic, tật tự nhât định. Kỹ
năng diễn đạt ngắn gọn, rõ ràng, với thái độ mạnh dạn, tự tin, biết lắng nghe và
bày tỏ thái độ tôn trọng khi người khác trình bày.
- Kỹ năng nghiên cứu: sưu tầm tranh ảnh, tiêu bản, mẫu vật…
- Kỹ năng sống: làm việc nhóm, quản lí hành vi của bản thân, an toàn cho
bản thâ…
- Ngoài ra còn rèn luyện cho trẻ làm quen với các kỹ năng khác như: kỹ
năng vận động, kỹ năng ứng xử, kỹ năng đưa ra vấn đề và giải quyết vấn đề…
Về thái độ:
- Khơi gợi ở trẻ hứng thú và sự sẵn sàng khám phá các sự vật, hiện
tượng, kể cả các sự vật, hiện tượng không quen thuộc.
- Giáo dục ở trẻ ý thức tự giác giữ gìn, bảo vệ thiên nhiên và thế giới đồ
vật. Tùy từng nội dung và từng độ tuổi của trẻ mà có các nhiệm vụ cụ thể.
- Giáo dục ở trẻ sự tôn trọng, thiện cảm với mọi cơ thể sống, sự cảm
thông, chia sẻ, quan tâm tới những người thân trong gia đình, bạn bè và mọi
người xung quanh. Sống nhân hậu với con người, động vật, cỏ cây hoa lá, sống
hòa đồng, gắn bó với môi trường.


những nét tiêu biểu, đặc trưng chính của quê hương mình để có cách sống và
ứng xử phù hợp.

Footer Page 22 of 16.

14


Header Page 23 of 16.

Môi trường rộng còn có hành tinh, vũ trụ: tuy không gần gũi nhưng nó lôi
cuốn sự chú ý, quan tâm của trẻ. Cung cấp cho trẻ những thông tin, tạo cơ hội
cho trẻ được khám phá, tìm hiểu như một nhà khoa học.
Nội dung giáo dục khoa học cho trẻ mầm non tuy đơn giản và dễ hiểu
nhưng cần được lựa chọn để đối tượng mà trẻ khám phá mang tính điển hình, đủ
sức khái quát cho một nhóm các đối tượng khác. Hoặc cũng có thể khuyến kích,
tạo điều kiện cho trẻ có thể lựa chọn các đối tượng, các sự vật hiện tượng mà trẻ
thích để trẻ khám phá.
Những nội dung giáo dục khoa học cho trẻ mầm non mang tính thực tiễn
cao bởi nội dung, đốitượng mà trẻ học, trẻ khám phá là các sự vật hiện tượng
hàng ngày, hàng giờ xuất hiện trong cuộc sống của trẻ. Những kiến thức này vừa
giúp trẻ có nền tảng để khẳng định bản thân, tạo tiền đề để trẻ học những bậc
học tiếp theo.
1.1.3. Một số đặc điểm của trẻ mầm non
1.1.3.1.Đặc điểm tâm lí của trẻ mầm non
Nhà tâm lý học lỗi lạc Jean Piaget đã giải thích tính ham hiểu biết của trẻ
và khát vọng hành động của trẻ trong môi trường bởi quá trình tự điều chỉnh hay
còn gọi là sự cân bằng. Ở trẻ mầm non các quá trình tâm lí đang trong quá trình
hình thành và phát triển, trẻ ở lứa tuổi này rất có nhu cầu nhận thức về mọi vật
xung quanh; trẻ tò mò, ham tìm hiểu, thích khám phá và thường đặt ra các câu

Phổi của trẻ em lớn dần theo độ tuổi, số nhịp thở của trẻ giảm dần theo lứ tuổi.
Hệ tuần hoàn:
Diện tích lồng ngực của trẻ dần phát triển. Lúc dầu tim ở tư thế nằm
ngang, trẻ càng lớn tim sẽ ở tư thế thẳng so với người lớn. Các mạch máu của
trẻ rộng hơn so với người lớn.
Hệ trao đổi chất:
Cơ thể của trẻ đang phát triển, tuổi càng nhỏ quá trình lớn lên và hình thành các
tế bào và mô của trẻ diễn ra càng mạnh.
Cốt lõi của phương pháp Reggio Emilia là trẻ học thông qua trải nghiệm
thực tế ( sờ, nghe, quan sát, vận động). Trong khi đó cơ thể, các hệ cơ quan, hệ
vận động của trẻ đang trong quá trình phát triển và hoàn thiện, trẻ rất thích hoạt

Footer Page 24 of 16.

16


Header Page 25 of 16.

động và tích cực tham gia các hoạt động. Đây chính là điều kiện tốt nhất để giúp
trẻ có sức khỏe, có thể lực tốt để tham gia vào quá trình học tập, đặc biệt là các
hoạt động tìm tòi và khám phá thế giới.
1.1.3.3. Đặc điểm nhận thức của trẻ mầm non
Trẻ có nhu cầu cao trong việc nhận thức về đặc điểm của các sự vật hiện
tượng trong thế giới xung quanh. Quá trình nhận thức thực chất là quá trình tồn
tại khách quan của sự vật, hiện tượng xung quanh. Nó xuất hiện ở trẻ ngay từ
sau khi sinh và phát triển mạnh vào cuối tuổi nhà trẻ và ở lứa tuổi mẫu giáo.
Tuy nhiên, do hạn chế của lứa tuổi về khả năng nhận thức, kinh nghiệm và mức
độ tích lũy tri thức nên sự nhận thức của trẻ nhiều khi không phản ánh đúng quy
luật tồn tại khách quan của thế giới mà lại theo tình cảm và cách nghĩ riêng của