BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TIỂU LUẬN
MÔN: QLNN ĐỐI VỚI TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ

•
•
•

GIẢNG VIÊN: VŨ THỊ MINH NGỌC
NHÓM SINH VIÊN: NHÓM 4 – KH14NS2
TÊN ĐỀ TÀI: “ TÁC ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ
NƯỚC NGOÀI ĐẾN NHÓM PHỤ NỮ TẠI VIỆT NAM”

Hà Nội, 2016
DANH SÁCH NHÓM 4 VÀ BẢNG PHÂN CHIA CÔNG VIỆC
1


ST
T
1
2

HỌ TÊN

CHỨC VỤ

Nguyễn Thị Thảo
Trần Đức Toán

Thành viên

-

7

Đinh Lan Anh

Thành viên

-

8

Trần Thu Trang

Thành viên

-

9

Đỗ Thị Hương

Thành viên

-

2


Việt Nam
Thực trạng hoạt động
của các tổ chức phi
chính phủ nước ngoài
tới nhóm phụ nữ tại
Việt Nam


MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU
NỘI DUNG

AB-

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI
HOẠT ĐỘNG Ở VIỆT NAM ( Trang 5 -7)
1.1. Khái niệm, phân loại các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại việt nam
1.2. Nhiệm vụ cơ bản
1.3. Hình thức hoạt động
1.4. Nội dung hoạt động
1.5. Đặc trưng hoạt động
1.6. Vai trò
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ
NƯỚC NGOÀI TỚI NHÓM PHỤ NỮ Ở VIỆT NAM ( Trang 7 – 16)
2.1. NAV
2.2. CARE
2.3. OXFAM
CHƯƠNG III: TÁC ĐỘNG CỦA CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI
TỚI NHÓM PHỤ NỮ TẠI VIỆT NAM (Trang 16 – 20)
3.1. Tích cực......

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

4


CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC
NGOÀI
1.1.

Khái niệm và phân loại của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại
Việt Nam

1.1.1.

Khái niệm
Tổ chức phi chính phủ nước ngoài là tổ chức phi lợi nhuận, các quỹ xã
hội, quỹ tư nhân hoặc các hình thức tổ chức xã hội phi lợi nhuận khác
được thành lập theo luật pháp nước ngoài có hoạt động hỗ trợ phát triển,
viện trợ nhân đạo không vì mục đích lợi nhuận hoặc các mục đích khác tại
Việt Nam.
Các Tổ chức phi chính phủ nước ngoài hoạt động tại Việt Nam được cấp
một trong 3 loại giấy đăng ký gồm giấy đăng ký lập văn phòng đại diện,

1.1.2.

giấy đăng ký lập văn phòng dự án và giấy đăng ký hoạt động.
Phân loại
Có nhiều cách phân loại tổ chức phi chính phủ: theo phạm vi hoạt động;

theo tính chất hoạt động hoặc theo cơ sở pháp lý.

quỹ tư nhân hoặc các hình thức tổ chức xã hội phi lợi nhuận khác được thành lập
theo luật pháp nước ngoài và hoạt động hỗ trợ phát triển nhân đạo không vì mục
đích lợi nhuận và các mục đích khác tại Việt Nam.
- Các Tổ chức phi chính phủ nước ngoài là một dạng tổ chức hết sức đa dạng về
cả mục tiêu quy mô tổ chức hay phương thức hoạt động và tuỳ thuộc vào tính
chất của tổ chức thì nó có phương thức hoạt động khác nhau phù hợp với mục
tiêu và điều kiện của tổ chức.
1.4. Nội dung hoạt động
+ Tham gia vào các lĩnh vực kinh tế, thương mại với mục đích hỗ trợ những
hoạt động phi lợi nhuận, trong đó các khoản lợi nhuận này được sử dụng vào
việc phát triển tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động để phục vụ rộng rãi hơn,
hiệu quả hơn.

6


+ Các Tổ chức phi chính phủ được phép tổ chức thực hiện các chương trình dự
án phù hợp với khả năng nhưng phải kèm theo điều kiện hoạch toán riêng các
khoản chi phí lợi nhuận được tài trợ từ chính phủ.
+ Phản ánh nguyện vọng của cộng đồng xã hội. Tổ chức phi chính phủ không
phải là tổ chức chính trị nên không được phép tham gia vào các hoạt động chính
trị như tranh cử vào các cơ quan quyền lực nhà nước.
1.5. Đặc trưng hoạt động của tổ chức phi chính phủ nước ngoài
Tuỳ theo tính chất hoạt động, Tổ chức phi chính phủ nước ngoài có những hình
thức tổ chức khác nhau: Hội, Hiệp hội, Quỹ, câu lạc bộ, Viện, Trung tâm...Quy
mô tổ chức thường nhỏ, hoạt động riêng rẽ (thường không tổ chức thành hệ
thống gồm các cấp).
Hoạt động của các Tổ chức phi chính phủ nước ngoài thông thường tập trung
dưới 2 nội dung cơ bản sau:
+ Một là, viện trợ nhân đạo và hỗ trợ phát triển;

vực khác. Hợp tác giữa các đối tác Việt Nam với các Tổ chức phi chính phủ
nước ngoài được triển khai ở 63 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và ở hầu
hết các bộ, ban ngành, tổ chức nhân dân. Các Tổ chức phi chính phủ nước ngoài
hoạt động tại Việt Nam có tôn chỉ, mục đích, quy mô giải ngân, phạm vi,
phương thức và lĩnh vực hoạt động rất đa dạng. Hầu hết các Tổ chức phi chính
phủ nước ngoài được cấp phép, đăng ký hoạt động đều có thái độ thiện chí với
Việt Nam, có quan hệ hợp tác tốt với các cơ quan, tổ chức đối tác và chấp hành
tốt các quy định của pháp luật Việt Nam. Trong thời gian qua, các Tổ chức phi
chính phủ nước ngoài đã có đóng góp cụ thể với Việt Nam trên các mặt: về
chính trị đối ngoại; về mặt hội nhập kinh tế quốc tế, về các vấn đề xã hội - phát
triển;
8


2.1. Cơ sở pháp lý cho hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài
ở Việt Nam
* Được quy định tại các văn bản pháp luật sau:
Nghị định số 12/2012/NĐ-CP nghị định về đăng kí và quản lý hoạt động của
các tổ chức Phi chính phủ nước ngoài tại Việt nam.
Quyết định số 340/TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành quy chế
hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại Việt nam.
Quyết định số 59/2001/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc thành lập
Ủy ban công tác về các tổ chức phi chính phủ nước ngoài…
2.2. Thực trạng hoạt động của một số tổ chức phi chính phủ nước ngoài tiêu
biểu đến nhóm phụ nữ tại Việt Nam
2.2.1.

NAV-NORDIC ASSISTANCE TO VIET NAM

NAV là một tổ chức phi chính phủ Bắc Âu. Mục đích của chương trình NAV là


Giúp người phụ nữ nâng cao vị thế của mình trong gia đình cũng như
ngoài xã hội, giúp họ tự tin hơn để tham gia phát triển kinh tế, đặc biệt là

-

những người phụ nữ ở vùng dân tộc thiểu số.
Giúp người phụ nữ tránh khỏi nạn bạo lực gia đình, để họ có cuộc sống
ấm êm, hạnh phúc, có tiếng nói trong gia đình.

Họ lựa chọn nhóm phụ nữ là vì: ai sinh ra cũng có quyền bình đẳng nhưng
trên thực tế ( không phải bao gồm tất cả) người phụ nữ luôn chịu nhiều thiệt thòi
bởi các định kiến xã hội, bạo lực gia đình đối với phụ nữ cũng là vấn đề mang
tính bức xúc – mang tính toàn cầu. nó không còn là vấn đề riêng của mỗi gia
đình mà trở thành mối quan tâm của cộng đông, của toàn xã hội, nó ảnh hưởng
đến sự bình đẳng trong gia đình, bình đẳng giữa vợ chồng.
c, Các hoạt động nổi bật
- Phát triển tổng hợp
Dự án phát triển nông thôn tổng hợp kết nối công tác xây dựng năng lực và tạo
quyền với các hợp phần của phát triển cộng đồng như an toàn lương thực (bao
gồm các hoạt động nông nghiệp và phi nông nghiệp), giáo dục, nước và vệ sinh.
(thực hiện tại Thừa Thiên- Huế)
10


- HIV/AIDS
Về công tác phòng ngừa, NAV hỗ trợ giáo dục đồng đẳng và giáo dục cộng
đồng đến tận nhóm công nhân xây dựng, tù nhân và các nhóm phụ nữ ở vùng
sâu vùng xa. Các câu lạc bộ Mẹ và Vợ là nơi cung cấp sự chăm sóc cần thiết cho
nhóm người nhiễm và người bị ảnh hưởng cũng như thực hiện các hoạt động

chúng ta, để thúc đẩy các giải pháp sáng tạo và ủng hộ trách nhiệm toàn cầu.
Tạo thuận lợi cho sự thay đổi lâu dài bằng cách:
•

Tăng cường khả năng tự giúp (mình)

•

Cung cấp cơ hội kinh tế

•

Cứu trợ khẩn cấp

•

Gây ảnh hưởng tới các quyết định chính sách ở các cấp

•

Xử lý phân biệt đối xử dưới mọi hình thức

Được hướng dẫn bởi các khát vọng của các cộng đồng địa phương, CARE theo
đuổi sứ mệnh của mình với cả sở trường lẫn lòng trắc ẩn, vì những người được
phục vụ đều xứng đáng không kém.
b, Lịch sử hoạt động tại việt nam
CARE được thành lập từ năm 1945 và hiện nay đang hoạt động tại 90 quốc gia
trên thế giới. Riêng tại Việt Nam, tổ chức CARE Quốc tế đã hoạt động trong
giai đoạn 1954-1975 chủ yếu là hỗ trợ trong việc cung cấp thực phẩm, y tế và
giáo dục. Sau đó tổ chức CARE đã hoạt động trở lại tại Việt Nam từ năm 1989

thông qua thúc đẩy việc làm bền vững và công bằng; tạo điều kiện cho
phụ nữ dân tộc thiểu số tiếp cận công bằng với quá trình ra quyết định về
kinh tế (quyền sử dụng đất, tiếp cận tín dụng và gia nhập thị trường).

-

Trong lĩnh vực nhằm chấm dứt bạo hành trên cơ giới, tổ chức CARE
Quốc tế tại Việt Nam sẽ tăng cường triển khai và kết hợp với các chương
trình can thiệp chống bạo hành giới hiện có, tập trung tác động tới thái độ
và thực hành của những người gây ra bạo hành giới, cải thiện tiếp cận với
các dịch vụ hỗ trợ liên quan tới bạo hành giới.

2.2.3.

Oxfam tại Việt Nam

a, Lịch sử hoạt động:
Oxfam là một trong những tổ chức phi chính phủ quốc tế hàng đầu hoạt
động trong các lĩnh vực phát triển nông thôn, hỗ trợ nhân đạo và giảm
thiểu rủi ro thiên tai, phát triển xã hội dân sự và cộng đồng thiểu số, nâng
cao vị thế phụ nữ.
13


Oxfam có mặt lần đầu tiên tại tại Việt Nam từ năm 1955 với hoạt động
cứu trợ nhân đạo. Vào cuối thập kỷ 1980, Oxfam bắt đầu triển khai các
hoạt dự án phát triển, xóa đói giảm nghèo, cùng với cộng đồng, chính
phủ, các tổ chức dân sự và các tổ chức phi chính phủ khác nhằm thúc đẩy
sự công bằng, phát triển con người, thịnh vượng kinh tế thông qua việc
đem lại sự thay đổi về các chính sách kinh tế và xã hội.

• Cải thiện sinh kế cho người dân ở các vùng nông thôn, đặc biệt là cộng
đồng dân tộc thiểu số và phụ nữ
• Cải thiện sinh kế cho các công nhân nhập cư, đặc biệt là lao động nữ ở
các đô thị
• Hạn chế tính dễ bị tổn thương và nâng cao khả năng thích ứng của cộng
đồng với thiên tai và biến đổi khí hậu
• Tạo điều kiện để phụ nữ nâng cao quyền quyết định về cuộc sống riêng
của họ, tăng quyền làm chủ kinh tế và chính trị, và bày tỏ tiếng nói của chính họ
• Tạo điều kiện để cộng đồng và xã hội dân sự tham gia vào việc xây
dựng chính sách công, các chương trình phát triển kinh tế xã hội, tăng sự tiếp
cận và thực thi luật pháp, đảm bảo quản trị nhà nước hiệu quả .
d, Hoạt động nổi bật
Dự án Ngôi nhà Bình yên do Trung tâm Phụ nữ và Phát triển thuộc Hội
Liên hiệp phụ nữ Việt Nam quản lý là một thí dụ điển hình. Đây là ngôi nhà
dành cho tất cả phụ nữ bị ảnh hưởng của bạo lực gia đình
Phổ biến Luật Bình đẳng giới và Phòng chống bạo lực gia đình, Oxfam
đang hỗ trợ Hội Phụ nữ Quảng Ninh thực hiện dự án Phổ biến Luật Bình đẳng
giới và Luật Phòng chống bạo lực gia đình tới cộng đồng. Để thực hiện dự án,
trước tiên Hội Phụ nữ Quảng Ninh đã nâng cao năng lực cho đội ngũ 800 cán bộ
của mình từ cấp tỉnh tới cấp xã để vận động cho việc thực hiện các Luật. Dự án
cũng tổ chức các buổi truyền thông lồng ghép sinh hoạt văn hóa để nâng cao
nhận thức cho phụ nữ nghèo và dân tộc thiểu số. Tại các buổi họp cấp tỉnh, xã,
15


thôn người dân cũng được giải thích các điều Luật có ý nghĩa gì đối với họ, làm
thế nào để những người phụ nữ có thể gây áp lực với các ông chồng gây bạo
hành. Hội Phụ nữ cũng đã thiết kế nhiều tờ rơi, sách và cung cấp tư vấn pháp lý.
Ngoài những hoạt động này, dự án dự kiến sẽ nâng cao năng lực, thông qua tập
huấn về lập kế hoạch, báo cáo cho 700 phụ nữ để họ trở thành các tuyên truyền

đã có nhiều phát triển mang tính tích cực liên quan đến bình đẳng giới trong
công việc, chẳng hạn như quy định cấm quấy rối tình dục tại nơi làm việc, quy
định mới về lao động giúp việc gia đình và cả quy định về nguyên tắc trả lương
bình đẳng cho công việc có giá trị ngang nhau. Nó cũng có những quy định cụ
thể đề cập đến những nhu cầu cụ thể của lao động nữ, đặc biệt là liên quan đến
bảo vệ thai sản, chẳng hạn như tăng nghỉ thai sản từ 4 tháng lên 6 tháng. Điều
này được các nhà hoạt động từ các tổ chức phi chính phủ nước ngoài đánh giá
cao : “Việc sửa đổi Bộ luật lao động và Luật công đoàn thể hiện những nỗ lực
của đất nước trong việc hoàn thành những nghĩa vụ quốc tế của mình và đáp ứng
với những tiêu chuẩn đòi hỏi phải tạo ra một “môi trường công việc tăng cường
sức mạnh giới”.
Bình đẳng giới và quyền phụ nữ và trẻ em Bình đẳng giới là một ưu tiên
hàng đầu không những của các tổ chức hoạt động về quyền của phụ nữ và bình
đẳng giới mà còn của nhiều tổ chức hoạt động trong các lĩnh vực sinh kế, y tế,
giáo dục và HIV. Có rất nhiều đóng góp của các tổ chức INGO ở tất cả các cấp
từ việc góp ý cho soạn thảo luật đến phương pháp tiếp cận ở cộng đồng nhằm
đảm bảo công bằng giới và giảm bạo lực gia đình. Tuy nhiên, còn nhiều INGOs
chưa cảm thấy hài lòng với những tiến bộ đạt được của mình khi chỉ có 56,4%
INGOs hoạt động trong lĩnh vực bình đẳng giới và quyền phụ nữ hài lòng với
kết quả công việc. Điều này chứng tỏ những thay đổi xã hội về niềm tin, văn hóa
sẽ khó hơn nhiều so với những thay đổi về kinh tế hoặc dịch vụ công. Hiểu điều
này, nên các tổ chức INGO bền bỉ hoạt động trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Sau
khi làm việc cùng Hội phụ nữ và Bộ lao động thương binh và xã hội ra được hai
17


bộ luật rất tiến bộ về bình đẳng giới và phòng chống bạo lực gia đình, các tổ
chức INGO đang tập trung vào việc triển khai và đưa luật vào cuộc sống.
Ví dụ như Oxfam Anh đang cùng với CSAGA tập trung vào truyền thông
24 nhằm đảm bảo các thông điệp truyền thông không không còn định kiến giới,

Ngoài ra, các tổ chức phi chính phủ nước ngoài cùng dự án đã giới thiệu,
ứng dụng các mô hình phát triển và khi thành công thì nhân rộng một số mô
hình, cách tiếp cận, phương pháp trong phát triển. Các tổ chức phi chính phủ
nước ngoài bằng kinh nghiệm thực tế của mình đưa mô hình tài chính vi mô (tín
dụng nhỏ) áp dụng vào huyện Sóc Sơn (Hà Nội). Mô hình này sau đó thành
công đặc biệt với người nghèo, phụ nữ nghèo. Hỗ trợ nâng cao đời sống bà con
nhưng đồng thời tăng quyền cho phụ nữ. Từ mô hình này phát triển, sau này
Việt Nam đã ban hành chính sách về tài chính vi mô. Trong y tế, có mô hình
phòng chống sốt xuất huyết, sau khi triển khai thành công ở Việt Nam đã được
Tổ chức Y tế Thế giới nhân rộng ra khu vực châu Á. Mô hình truyền thông và
giáo dục đồng đẳng về phòng chống HIV/AIDS được đánh giá là khá hiệu quả.
Mô hình phát triển nông thôn tổng hợp, mô hình làng, bản tự quản đã được các
tổ chức phi chính phủ triển khai trong nhiều năm qua. Đây cũng là một trong
những tiêu chí xây dựng nông thôn mới hiện nay.
Bên cạnh những hỗ trợ về y tế, sinh kế và phát triển nông thôn tổng hợp
cũng được các tổ chức đặc biệt quan tâm, các chương trình phát triển vùng của
WVI, Plan… ngoài hỗ trợ về cơ sở hạ tầng, tạo việc làm còn hỗ trợ nâng cao
năng lực người dân tộc thiểu số giúp họ thoát nghèo bền vững và phần lớn hỗ
trợ người phụ nữ đang cư trú tại các vùng núi, vùng sâu vùng xa, biên giới… Có
thể kể đến Thanh Hóa, một tỉnh có đến 7 huyện nghèo nằm trong chương trình
30a, đồng bào miền núi và dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao đã được tổ chức
World Vision International (WVI/Mỹ) triển khai thực hiện chương trình tài
chính vi mô, phát triển nông thôn tổng hợp.
Kể lại một câu chuyện điển hình về chị Hiên, một người phụ nữ nghèo
dân tộc Thái, ở vùng cao huyện Lang Chánh, tỉnh Thanh Hóa đã được tổ chức
WVI đến làng, đề xuất mô hình vay tín dụng với các khoản vay nhỏ, phù hợp
19


năng lực, nhu cầu của những hộ nghèo có ước mơ chính đáng muốn cải thiện

Ngoài ra, có một lượng lớn phụ nữ làm việc trong nền kinh tế phi chính thức, họ
20


là những người có cuộc sống bấp bênh, dễ bị tổn thương và nằm ngoài phạm vi
áp dụng của Bộ luật lao động.
Nhiều vùng có mực nhận thức còn hạn chế, thủ tục ăn sâu vào cuộc sống
rất khó để thay đổi, việc phụ nữ bị ngược đai, bạo hành còn xẩy ra tại các gia
đình Việt Nam.

CHƯƠNG IV: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA
CÁC TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI TỚI NHÓM PHỤ NỮ
TẠI VIỆT NAM VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÍ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI CÁC
TỔ CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƯỚC NGOÀI
4.1.

Nhận thức về công tác quản lý các tổ chức phi chính phủ nước ngoài

Phải nhận thức chính xác, hiểu đúng, hiểu rõ về Tổ chức phi chính phủ nước
ngoài, không nên đánh đồng coi tất cả là tốt hoặc tất cả là xấu phải có sự nhìn
nhận đúng đắn, khách quan đối với từng tổ chức khi họ đến triển khai hoạt động
tại Việt Nam.
Muốn đạt được nhận thức đúng đắn về các Tổ chức phi chính phủ nước ngoài,
chúng ta cần phải chú trọng công tác thông tin và tuyên truyền của Nhà nước đối
với cả đội ngũ cán bộ làm việc trong các cơ quan của Nhà nước và cả trong cộng
đồng để dân biết, dân hiểu, có ý hức và thấy được mặt tích cực của Tổ chức phi
chính phủ nước ngoài để tranh thủ, tận dụng sự giúp đỡ, nhưng đồng thời cũng
thấy được mặt trái của phi chính phủ 22 nước ngoài để tránh bị lợi dụng, tránh
vô tình tiếp tay cho những hành vi xấu của các Tổ chức phi chính phủ nước
ngoài .

quản lý cho phù hợp.

22


Tăng cường công tác phối hợp trong quản lý hoạt động của các Tổ chức phi
chính phủ nước ngoài. Về mặt tổ chức bộ máy, yêu cầu trước hết là phải quán
triệt tinh thần chỉ đạo của Ban Bí thư đã đề ra trong Chỉ thị 19/CT-TW Chú
trọng xây dựng cơ quan đầu mối ở Trung ương là Ủy ban Công tác phi chính
phủ nước ngoài vững mạnh, ngang tầm nhiệm vụ.
4.4. Đội ngũ cán bộ quản lý
Muốn tăng cường năng lực của các cơ quan quản lý, muốn nâng cao chất lượng
của hoạt động quản lý công tác phi chính phủ nước ngoài, phải chú ý nâng cao
chất lượng của đội ngũ cán bộ quản lý cũng như cán bộ tác nghiệp trực tiếp. Để
xây dựng một đội ngũ cán bộ ngang tầm nhiệm vụ, chúng ta cần phải:
- Xác định tiêu chuẩn cụ thể đối với cán bộ quản lý và cán bộ trực tiếp làm công
tác phi chính phủ nước ngoài.
- Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng
- Nâng cao chất lượng công tác cán bộ
4.5. Nghiên cứu và thống kê
Việc thống kê nghiên cứu sẽ tạo điều kiện thuận lợi trong việc tổng hợp đánh giá
thực trạng đề ra các giải pháp cho phù hợp với từng giai đoạn, từng thời kỳ và
phù hợp với mỗi địa phương khác nhau.
Cần phải tăng cường công tác khảo sát, thống kê. Đó là cách để nắm vững tình
hình hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài cũng như về công tác
quản lý. Hội nghị tổng kết công tác quản lý phi chính phủ toàn quốc nên thực
hiện 5 năm/lần.
Cần chú ý tới việc tăng cường đối thoại và chia sẻ kinh nghiệm hợp tác với
chính cộng đồng phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam và trên thế giới
4.6. Kiểm tra, giám sát

25