ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

LÊ THỊ KIM CÚC

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÁC TỔ CHỨC PHI
CHÍNH PHỦ NƢỚC NGOÀI HOẠT ĐỘNG TRONG LĨNH
VỰC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG Ở NƢỚC TA HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH KHOA HỌC QUẢN LÝ

Hà Nội, 2014


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

LÊ THỊ KIM CÚC

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÁC TỔ CHỨC
PHI CHÍNH PHỦ NƢỚC NGOÀI HOẠT ĐỘNG TRONG
LĨNH VỰC BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG Ở NƢỚC TA HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH KHOA HỌC QUẢN LÝ
MÃ SỐ: NGÀNH ĐÀO TẠO THÍ ĐIỂM

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Vũ Tiến


tháng

năm 2014

Học viên

Lê Thị Kim Cúc


MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU .................................................................................................. 1
1. Lí do chọn đề tài .............................................................................................. 1
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu.................................................................... 2
3. Mục tiêu nghiên cứu ........................................................................................ 3
4. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 3
5. Mẫu khảo sát.................................................................................................... 3
6. Vấn đề nghiên cứu ........................................................................................... 3
7. Giả thuyết nghiên cứu ..................................................................................... 3
8. Phƣơng pháp nghiên cứu................................................................................ 4
9. Kết cấu luận văn .............................................................................................. 4
PHẦN NỘI DUNG ................................................ Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CÁC TỔ
CHỨC PHI CHÍNH PHỦ NƢỚC NGOÀI ......... Error! Bookmark not defined.

1.1. Một số vấn đề lý luận về tổ chức phi chính phủ nƣớc ngoàiError! Bookmark not def
1.1.1. Khái niệm ...................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.2. Đặc trưng ...................................................... Error! Bookmark not defined.
1.1.3. Lịch sử hình thành và phát triển ................. Error! Bookmark not defined.
1.1.4. Vai trò ........................................................... Error! Bookmark not defined.

2.2.4. Hoạt động kiểm tra, giám sát, thanh tra và xử lý các TCPCPNN hoạt
động trong lĩnh vực BVMT .................................... Error! Bookmark not defined.
2.3. Đánh giá thực trạng QLNN đối với các tổ chức phi chính phủ nƣớc

ngoài hoạt động trong lĩnh vực BVMT ở nƣớc ta hiện nayError! Bookmark not defined.

2.3.1. Những kết quả đạt được và nguyên nhân của những kết quảError! Bookmark not d

2.3.2. Những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chếError! Bookmark n
* Kết luận chƣơng 2 .............................................. Error! Bookmark not defined.
CHƢƠNG 3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QLNN ĐỐI VỚI CÁC TỔ
CHỨC PHI CHÍNH PHỦ HOẠT ĐỘNG TRONG LĨNH VỰC BVMT Ở
NƢỚC TA HIỆN NAY ........................................... Error! Bookmark not defined.

3.1. Dự báo xu thế phát triển của các TCPCPNN ở Việt NamError! Bookmark not defin


3.2. Quan điểm định hƣớng quản lý các TCPCPNN ở Việt NamError! Bookmark not de
3.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả QLNN đối với các tổ chức phi

chính phủ nƣớc ngoài hoạt động trong lĩnh vực BVMT ở nƣớc ta hiện nayError! Bookm
3.3.1. Nhóm giải pháp đối với cấp Trung ương .... Error! Bookmark not defined.
3.3.2. Nhóm giải pháp đối với cấp địa phương ..... Error! Bookmark not defined.
* Kết luận chƣơng 3 .............................................. Error! Bookmark not defined.
KẾT LUẬN ............................................................ Error! Bookmark not defined.
KHUYẾN NGHỊ .................................................... Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................... 5


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

chương trình PCP đã triển khai, BVMT luôn được các tổ chức quốc tế và các quốc gia
công nhận là chương trình PCP có hiệu quả và sức ảnh hưởng lớn nhất trên thế giới
với sự tham gia của một loạt các TCPCP có lịch sử hoạt động lâu đời như Tổ chức
Hòa bình xanh (Green Peace), Quỹ quốc tế bảo vệ thiên nhiên (WWF)… Ở Việt Nam,
ngày càng có nhiều TCPCPNN viện trợ các dự án về biến đổi khí hậu, phát triển bền
vững, phòng chống thiên tai rủi ro nhằm bảo vệ hệ sinh thái và nâng cao ý thức người
dân về BVMT... Theo số liệu của PACCOM Việt Nam, hiện có khoảng 950 tổ chức
PCPNN được cấp giấy phép hoạt động tại Việt Nam trong đó có đến gần 1/4 các
TCPCPNN hoạt động trong lĩnh vực BVMT. Hoạt động của các TCPCPNN nói chung
và các TCPCPNN hoạt động trong lĩnh vực BVMT ngày càng đa dạng, số lượng tổ
chức không ngừng tăng lên, tuy nhiên việc sử dụng nguồn viện trợ chưa hiệu quả, tỉ lệ
giải ngân so với tỉ lệ cam kết vẫn còn rất ít. Bên cạnh đó, việc nhận thức tầm quan


trọng của viện trợ PCPNN ở Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế dẫn đến sự lơi lỏng
trong quản lý, ảnh hưởng đến công cuộc phát triển kinh tế cũng như tình hình an ninh
chính trị của quốc gia.
Thực tế này cho thấy, công tác quản lý nhà nước (QLNN) đối với các TCPCPNN
hoạt động trong lĩnh vực BVMT còn bộc lộ nhiều điểm hạn chế cần được nghiên cứu
và hoàn thiện. Từ những vấn đề lý luận và thực tiễn nêu trên, tác giả chọn đề
tài: “Quản lý nhà nước đối với các tổ chức phi chính phủ nước ngoài hoạt động
trong lĩnh vực bảo vệ môi trường ở nước ta hiện nay” làm luận văn tốt nghiệp Thạc
sỹ chuyên ngành Khoa học Quản lý.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Cho đến nay, tại Việt Nam đã có một số công trình nghiên cứu về công tác
PCPNN song các nghiên cứu chỉ tập trung làm sáng tỏ những vấn đề như vai trò,
phương thức hoạt động, kinh nghiệm xây dựng dự án viện trợ, những đóng góp tích
cực và những vấn đề mặt trái của các TCPCPNN tại Việt Nam… Đối với lĩnh vực
BVMT, tác giả Nguyễn Ngọc Lâm, Vụ Tổ chức PCP – Bộ Nội vụ đã thực hiện đề tài
“Luận cứ khoa học của việc xác lập và hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích hội

4. Phạm vi nghiên cứu
Thời gian: Từ năm 2003 đến năm 2013
Nội dung: Nghiên cứu nội dung QLNN đối với TCPCPNN hoạt động trong lĩnh
vực BVMT ở nước ta hiện nay
5. Mẫu khảo sát
Khảo sát tất cả các TCPCPNN có các dự án BVMT ở nước ta hiện nay
6. Vấn đề nghiên cứu
QLNN đối với các TCPCPNN hoạt động trong lĩnh vực BVMT ở nước ta hiện
nay như thế nào ?
Làm thế nào để nâng cao hiệu quả QLNN đối với các TCPCPNN hoạt động
trong lĩnh vực BVMT ở nước ta hiện nay ?
7. Giả thuyết nghiên cứu
Công tác QLNN đối với các TCPCPNN hoạt động trong lĩnh vực môi trường ở
Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu song vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế về mặt lý
luận cũng như thực tiễn như: Thể chế QLNN chưa đầy đủ và đồng bộ, tổ chức bộ máy


quản lý các TCPCPNN chưa được kiện toàn, nhân sự chưa đảm bảo tính chuyên môn
nghiệp vụ, cơ chế quản lý chưa thống nhất từ trung ương đến địa phương, đặc biệt là
chưa có cơ chế quản lý đặc thù cho lĩnh vực PCPNN bảo vệ môi trường.
Do đó, để nâng cao hiệu quả QLNN đối với các TCPCPNN hoạt động trong lĩnh
vực BVMT ở nước ta hiện nay chúng ta cần có hệ thống các giải pháp nhằm giải quyết
các vấn đề trên bao gồm: xây dựng môi trường pháp lý công bằng, minh bạch, nâng
cao năng lực của các cơ quan quản lý, thay đổi thể chế QLNN đối với các TCPCPNN,
kiện toàn bộ máy nhân lực, đồng thời xây dựng cơ chế kiểm soát ba bên giữa cơ quan
TW và địa phương với các TCPCPNN.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phương pháp thu thập, phân tích tài liệu, so sánh, thống kê
- Phương pháp tiếp cận kết hợp logic và lịch sử
9. Kết cấu luận văn

tác quốc tế về BVMT đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020
10. Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ngân hàng thế giới, Cơ quan phát triển Quốc tế
Đan Mạch (2003), Báo cáo diễn biến môi trường Việt Nam: Môi trường nước
11. Bộ Tài nguyên và Môi trường, Ngân hàng thế giới, Cơ quan phát triển Quốc tế
Đan Mạch (2005), Báo cáo diễn biến môi trường Việt Nam: Đa dạng sinh học
12. Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2006), Chương trình quốc
gia xúc tiến vận động viện trợ PCPNN giai đoạn 2006 – 2010


13.Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2009), Nghị định
93/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009 về quản lý và sử dụng viện trợ phi chính phủ
nước ngoài
14. Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2012), Nghị định
12/2012/NĐ-CP ngày 01/3/2012 về đăng ký và quản lý hoạt động của các tổ chức
phi chính phủ nước ngoài tại Việt Nam
15. Phạm Kiên Cường (Chủ biên), Hoàng Văn Chức, Đinh Thị Minh Tuyết (2006), Giáo
trình Quản lý nhà nước đối với các tổ chức phi chính phủ, NXB Giáo dục, Hà Nội
16. David C. Korten (1996), Bước vào thế kỷ XXI hành động tự nguyện và chương
trình nghị sự toàn cầu, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội
17. Đinh Quý Độ (2010), Các tổ chức phi chính phủ quốc tế: Khái niệm, phân loại và
lịch sử phát triển, Những vấn đề Kinh tế và Chính trị thế giới, Số 12 (176), tr. 3-14
18. Đinh Quý Độ (2012), Các tổ chức phi chính phủ quốc tế: Vấn đề nổi bật, xu hướng
cơ bản và tác động chủ yếu, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội
19. Phạm Chí Dũng (2008), Khai thác và quản lý viện trợ phi chính phủ nước ngoài
của Thành phố Hồ Chí Minh
20. Nguyễn Kim Hà (2001), Những bài học rút ra từ một thập kỷ kinh nghiệm
21. Chử Thị Thu Hà (2009), Hoạt động của các tổ chức phi chính phủ nước ngoài tại
Việt Nam (1996 – 2006)
22. Đỗ Sơn Hà (2004), Nghiên cứu hoàn thiện công tác quản lý nhà nước của Bộ Nội
Vụ đối với hội và tổ chức phi chính phủ trong thời kỳ đổi mới, Vụ Tổ chức Phi

06/UB – TCPCPNN ngày 7-8-1996 (dành cho các tổ chức phi chính phủ nước
ngoài thực hiện quy chế 340, Hà Nội


Tài liệu tham khảo tiếng Anh
36.Anjali Agarwal (2008), Role of NGOs in the Protection of Environment, Journal of
Environmental Research and Development, Vol 2, No 4, P. 933 - 938
37.CARE Vietnam (2010), Program Overview
38.Kyler Fisher, Erin Bishop, Glynn Davis, Ed Whittingham (2012), Corporate
Environmental Responsibility and ENGOs: Is the company door open, shut or ajar,
Trident Exploration and The Pembina Institute
39.Beaudry E.Kock, Engaging Non – Governmental Organizations with International
Environmental Negotiations: Institutional Approaches to Reforming State – NGO
Interactions
40.Koushen Douglas Loh (2012), Leadership Development and Management of
Environmental Non – Governmental Organizations, Texas A&M University, United
States of America
41. Marko Lovrekovic (2012), Assesment of International Development NGO
Activities in Vietnam, VUFO-NGO Centre, Hanoi, Vietnam
42. Razan Al Mubarak and Tanzeed Alam (2010), The role of NGOs in tackling
environmental issues, Middle East Institute Viewpoints
43. Norman Myers (1990), Sustainable Development: The role of NGOs, University of
Minnesota
44.Kal Raustiala (1997), States – NGOs – International Environmental Institutions,
Harvard Law School