THIẾT KẾ CSDL
LỚP 12


Chủ đề 1: (Thực hiện tháng 9/2016)
Tên chủ đề: Mô hình quan hệ thực thể; mô hình cơ sở dữ liệu quan hệ (CSDL)
Số tiết: Lòng ghép vào học kỳ I
Mụcđích:
Kiến thức:
+ Hiểu vàbiếtxây dựng mô hình quan hệthực thể (đơn giản) cho bài toán quản lý.
(Được xem như là thuật toán của bài toán).
+ Hiểu vàbiếtxây dựng mô hình CSDL quan hệ.
+ Chuyển đổimô hình quan hệ sang mô hình CSDL quan hệ (Vớimối quan hệ nhị
nguyên).
+ Định hướngsử dụng Access vào giải quyết bài toán quản lý trên.
Kỷ năng:
+ Biết cách giải quyết một số bài toán quản lý trong thực tiễn.
+ Từ bài toán trong thực tiễn xây dựng được mô hình quan hệ thực thể và chuyển
sang được mô hình CSDL từđó sử dụng Hệ quản trị CSDL Access vào để giải quyết bài
toánđó.

Bài toán quản lý trong thực tiễn

Cách thực hiện:

Phát biểu bài toán

Xây dựng mô hình quan hệ

Tạo lập, cập nhật
+ Tạo bảng

VD :

HOCSINH

b. Thuộc tính (Ví dụ với bài toán cụ thể)(Chỉ tìm hiểu về thuộc tính xácđịnh)
* Mỗi kiểu thực thể có 1 số thuộc tính.
+ Thuộc tính là đặc tính của 1 kiểu thực thể hay mối liên kết.
+ Ký hiệu thuộc tínhđặt trong hình ovan
VD :

Hoten

* Ví dụ: thực thể HOCSINH có các thuộc tínhnhư :Idhocsinh ;Hoten, Ngaysinh…
* Thuộc tính làm khóa được gạch chân phía dưới
VD :

IDhocsinh

* Các thuộc tính được nối vào thực thể của mình
VD :

Hoten

HOCSINH

* Chú ý : Trong chương trình chỉ tìm hiểu thuộc tính không mang tính đa trị hay phức
hợp.
c. Mối quan hệ (Ví dụ với bài toán cụ thể)



# Thuộc tính khóa n
Thuộc tính 1
Thuộc tính 2
……
Thuộc tính n

Ví dụ :

Hocsinh
#Idhocsinh
Hoten
Ngaysinh
Gioitinh
Noisinh

* Mỗi bảng được đặt 1 tên và nằmở đầu tiên ; mỗi bảng được gọi là 1 CSDL.
* Trước thuộc tính khóa đặt dấu # ; 1 CSDL có thể có 1 hoặc nhiều khóa tùy thuộc vào
bài toán.
3. Chuyển đổi từ Mô hình quan hệ sang mô hình CSDL quan hệ


(Ở trong chương trình chỉ tìm hiểu chuyển đổi mối quan hệ nhị nguyên)
a. Chuyển đối mối quan hệ : 1 - 1
Bước 1 : Từ các thực thể xây dựng thành các thực thể ở dạng bảng
Bước 2 : Đặt khóa của 1 trong 2 bảng vào bảng kia (thuộc tính mới được gọi là khóa
ngoại) ; đặt thuộc tính của mối quan hệ vào 1 trong 2 bảng.
Bước 3 : Nốikhóa chính của bảng này với khóa ngoại của bảng kia
VD : Từ mô hình quan hệ thực thể sau :
Idlop


b. Chuyển đổi mối quan hệ 1-n ; n-1
Bước 1 : Từ các thực thể xây dựng thành các thực thể ở dạng bảng
Bước 2 : Đặt khóa của bảngcómối quan hện vào trong bảngchứa mối quan hệ 1(thuộc
tính mới được gọi là khóa ngoại) ; không được đặt ngược lại ; đặt các thuộc tính của mối
quan hệ vào trong bảng có mối quan hệ n.
Bước 3 : Nối khóa chính của bảng này với khóa ngoại của bảng kia

VD : Từ mô hình quan hệ thực thể sau :
Idlop

IDHS
Hoten

LOPHOC

HOCSINH

Ngaysinh

Tenlop

1

n
Hoctai

Sohocsinh


* Chuyển sang mô hình CSDL quan hệ


MONHOC

HOCSINH

Ngaysinh

Idmon

Hocmon

Sotiet

* Chuyển sang mô hình CSDL quan hệ
HOCSINH
# IDHS
Hoten
Ngaysinh
Idlop

LOPHOC
#Idlop
Tenlop
Sohocsinh

HOCMON
# IDHS


#Idlop


2.1. Xây dựng mô hình quan hệ thực thể
a. Câu hỏi định hướng
Có những thực thể nào ?
Mỗi thực thể có những thuộc tính nào ?
Thuộc tính nào phân biệt được những đối tượng trong thực thể ?
Vẽ các thực thể và thuộc tính của nó ?
Các thực thể có mối quan hệ với nhau như thế nào ?
* Trong từng trường hợp cụ thể có thể đưa ra thêm câu hỏi để phân tích.
 Từđó học sinh xây dựngđược các thực thể như sau : (HOGIADINH ;

CAYTRONG ; VATNUOI ).
 Trong các thực thểđó học sinh chỉ ra được các thuộc tính và thuộc tính khóa

của nó.
 Từ những thực thể và thuộc tính có được học sinh hình thành mô hình quan hệ

thực thể (Tuy nhiên có thể chưa đầyđủ ; tùy vào đối tượng giáo viên có thể đặt
thêm câu hỏi để định hướng thêm).
 Khi vẽ mô hình quan hệ thực thể cần phải chúý xếp các thực thể và thuộc tính

phù hợp để các đường nối không cắt nhau.
* Quá trình vẽ mô hình quan hệ thực thể giáo viên có thể hướng dẫn cụ thể và tỉ
mĩ hơn để học sinh có thể nắm bắt vàứng dụng với những bài toán khác.
b. mô hình quan hệ thực thể
MaCT

Sohokhau
Tenchuho


n

Tenthuadat
MaTD
Diachi


Namnuoi

Khi đi đặt mối quan hệ giáo viên có thể đặt các câu hỏi sau :
Một hộ gia đình có bao nhiêu thửa đất ? có nhiều.
Một thửa đất được mấy hộ sở hữu ? có 1.
 Từđó mối quan hệ Sohuu (sở hữu) là 1 – n.

* GV đặt câu hỏi tương tự với các mối quan hệ khác lúcđó ta được các mối quan
hệ như sau : HOGIADINH – THUADAT (1-n) ; THUADAT – VATNUOI (n-n) ;
THUADAT – CAYTRONG (n-n).
* Xây dựng được mô hình quan hệ thực thể giống như xây dựng thuật toán cho
một bài toán.
2.2. Chuyển đối từ mô hình quan hệ thực thể sang mô hình CSDL quan hệ
a. Câu hỏi định hướng
Xây dựng mấy bảng thể hiện mô hình CSDL quan hệ ?
Xácđịnh thông tinh trong từng bảng ?
Xácđịnh khóa cho từng bảng ?
* Khi vẽ các bảng chú ý sao cho các đường nối mối quan hệ không cắt nhau ; vẽ
bảng có nhiều mối quan hệ nhiều nhất trước.
b. Mô hình CSDL quan hệ

* Ở mô hình CSDL quan hệ trên xuất hiện 2 bảng mới là Duoctrong và Duocnuoi
do mối quan hệ của THUADAT – VATNUOI (n-n) ; THUADAT – CAYTRONG (n-n).