BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Lê Thị Hạnh Dung

SỬ DỤNG BÀI TẬP ĐỂ PHÁT TRIỂN
TRÍ THÔNG MINH CHO HỌC SINH
TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC LỚP 10
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Lê Thị Hạnh Dung

SỬ DỤNG BÀI TẬP ĐỂ PHÁT TRIỂN
TRÍ THÔNG MINH CHO HỌC SINH
TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC LỚP 10
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Chuyên ngành : Lí luận và phương pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số
: 60 14 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

Cám ơn ba, mẹ, em gái và những người thân đã luôn bên cạnh, động viên
và ủng hộ tôi trong thời gian qua.
Cám ơn bạn Nguyễn Minh Nhựt đã giúp đỡ và có nhiều ý kiến đóng góp
giúp luận văn hoàn thiện hơn.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn Hội đồng chấm luận văn và quý thầy
cô phản biện đã dành thời gian đọc, nhận xét, góp ý giúp cho luận văn của tôi
được hoàn chỉnh. Kính chúc quý thầy cô thật nhiều sức khỏe.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Tp. Hồ Chí Minh, tháng 9, 2016
Lê Thị Hạnh Dung


MỤC LỤC
Trang phụ bìa
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục
Danh mục chữ viết tắt
Danh mục các bảng
Danh mục các hình
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................................... 1
Chương 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỀ TÀI.................................................... 5
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu .......................................................................................... 5
1.1.1. Các nghiên cứu về trí thông minh và phát triển trí thông minh ............................ 5
1.1.2. Các nghiên cứu về sử dụng bài tập hóa học để phát triển trí thông minh ............ 7
1.2. Trí thông minh .................................................................................................................... 9
1.2.1. Khái niệm trí thông minh ........................................................................................... 9
1.2.2. Các chỉ số đánh giá trí thông minh ......................................................................... 10
1.2.3. Các biểu hiện của trí thông minh ............................................................................ 12
1.2.4. Đánh giá năng lực của học sinh............................................................................... 13

nhanh chóng và chính xác là những BT có tính độc đáo. Đó là một trong
những đặc điểm của BT phát triển trí thông minh. Nó tạo được hứng thú và
vận dụng nhiều kiến thức vào thực tiễn. Độc đáo ở cả nội dung và phương
pháp giải. HS có thể giải bằng nhiều cách và tự rút ra cách giải hay nhất
cho riêng mình. Việc thực hành giải, quan sát và đánh giá cũng tác động
mạnh mẽ đến tư duy, phát triển trí thông minh cho các em. .............................. 34
2.3. Cấu trúc của trí thông minh ............................................................................................ 34
2.3.1. Năng lực quan sát ...................................................................................................... 34


2.3.2. Năng lực thực hiện các thao tác tư duy .................................................................. 35
2.3.3. Năng lực tư duy độc lập ........................................................................................... 37
2.3.4. Năng lực tư duy linh hoạt, sáng tạo ........................................................................ 37
2.4. Biện pháp sử dụng bài tập để phát triển trí thông minh cho học sinh thông qua
các năng lực thành phần .............................................................................................. 38
2.4.1. Nhóm biện pháp phát triển năng lực quan sát ....................................................... 38
2.4.2. Nhóm biện pháp phát triển năng lực thực hiện các thao tác tư duy.................... 44
2.4.3. Nhóm biện pháp phát triển năng lực tư duy độc lập ............................................. 52
2.4.4. Nhóm biện pháp phát triển năng lực tư duy linh hoạt, sáng tạo.......................... 55
2.5. Lựa chọn, xây dựng bài tập phát triển trí thông minh ................................................. 61
2.5.1. Giới thiệu tổng quan về các bài tập hóa học phát triển trí thông minh lớp 10
THPT do tác giả tuyển chọn, xây dựng................................................................. 61
2.5.2. Bài tập phát triển trí thông minh thông qua việc phát triển năng lực quan sát.. 61
2.5.3. Bài tập phát triển trí thông minh thông qua việc rèn luyện các thao tác tư
duy ............................................................................................................................. 69
2.5.4. Bài tập phát triển trí thông minh thông qua việc phát triển năng lực tư duy
độc lập ....................................................................................................................... 75
2.5.5. Bài tập phát triển trí thông minh thông qua việc phát triển năng lực tư duy
linh hoạt, sáng tạo .................................................................................................... 81
2.6. Đánh giá sự phát triển trí thông minh của học sinh ..................................................... 86


: Giáo viên

HS

: Học sinh

BT

: Bài tập

BTHH

: Bài tập hóa học

THPT

: Trung học phổ thông

TN

: Thực nghiệm

ĐC

: Đối chứng

TS

: Tiến sĩ


: Sách giáo khoa

HSG

: Học sinh giỏi

HSK

: Học sinh khá

PTHH

: Phương trình hóa học

BTKL

: Bảo toàn khối lượng

BTNT

: Bảo toàn nguyên tố

PTN

: Phòng thí nghiệm

PT

: Phương trình

Bảng 1.5.

Ý kiến của GV về cấu trúc trí thông minh.....................................27

Bảng 1.6.

Những biện pháp có thể áp dụng để phát triển trí thông minh cho
học sinh THPT thông qua việc sử dụng BTHH .............................28

Bảng 2.1.

Tiêu chí và mức độ đánh giá sự phát triển trí thông minh HS.........87

Bảng 2.2.

Thang điểm đánh giá mức độ phát triển trí thông minh của HS
qua bài kiểm tra...........................................................................91

Bảng 3.1.

Danh sách các lớp thực nghiệm và đối chứng ............................. 109

Bảng 3.2.

Bảng phân loại thang điểm đánh giá mức độ phát triển trí thông
minh của HS ............................................................................. 110

Bảng 3.3.

Kết quả kiểm tra đánh giá sự phát triển trí thông minh của HS


Bảng 3.11. Bảng thống kê t và t α của các lớp TN và ĐC............................... 121
Bảng 3.12. Kết quả bài kiểm tra đánh giá sự phát triển trí thông minh của
HS sau thực nghiệm .................................................................. 123
Bảng 3.13. Phân loại mức độ phát triển trí thông minh HS ........................... 123
Bảng 3.14. Bảng tổng hợp kết quả đánh giá mức độ phát triển trí thông
minh HS sau thực nghiệm .......................................................... 126
Bảng 3.15. Bảng tổng hợp kết quả đánh giá mức độ phát triển trí thông
minh HS lớp TN trước và sau khi thực nghiệm ........................... 126


DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 1.1. Sơ đồ về mối quan hệ giữa việc sử dụng bài tập hóa học và việc
phát triển trí thông minh cho học sinh............................................21
Hình 2.1.

Sơ đồ tổng quan về nội dung phần các thuyết và định luật lớp 10
THPT ...........................................................................................31

Hình 2.2. Tổng quan về BTHH phần các nguyên tố và chất lớp 10 THPT ......32
Hình 2.3. Thí nghiệm hòa tan khí hiđro clorua ..............................................39
Hình 2.4. Sơ đồ thí nghiệm điều chế khí Y từ chất X.....................................40
Hình 2.5. Sơ đồ thí nghiệm điều chế khí Clo trong PTN................................40
Hình 2.6. Mô hình thí nghiệm điều chế khí oxi từ thuốc tím ..........................41
Hình 3.1. Biểu đồ phân loại mức độ phát triển trí thông minh của HS lớp
TN và ĐC trước thực nghiệm ...................................................... 114
Hình 3.2. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra sau thực nghiệm của lớp 10C4
và 10C8 ..................................................................................... 117
Hình 3.3. Đồ thị đường lũy tích bài kiểm tra sau thực nghiệm của lớp 10A1
– 10A2 ....................................................................................... 117



data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....



data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....