ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
………….………….

BÙI TIẾN TÙNG

XÁC ĐỊNH HÀM LƢỢNG KẼM, MANGAN TRONG MỘT SỐ LOẠI
RAU XANH TẠI HUYỆN ĐẠI TỪ - TỈNH THÁI NGUYÊN BẰNG
PHƢƠNG PHÁP PHỔ HẤP THỤ NGUYÊN TỬ NGỌN LỬA (F-AAS)

LUẬN VĂN THẠC SĨ HÓA HỌC

CHUYÊN NGÀNH: HOÁ PHÂN TÍCH
MÃ SỐ

: 60.44.29

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Đăng Đức

Thái Nguyên, năm 2010
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn

1


Lời cảm ơn
Lời đầu tiên của luận văn này tôi xin chân thành cảm ơn PGS.TS Nguyễn Đăng
Đức. Thầy đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Khoa Hóa học, Trường Đại học Sư


AAS

Atomic Absorption

Phép đo quang phổ hấp thụ nguyên tử

Spectrometry
F- AAS

Flame - Atomic Absorption
Spectrometry

Phép đo quang phổ hấp thụ nguyên tử
ngọn lửa

HCL

Hollow Cathoe Lamps

Đèn catôt rỗng

ppm

Part per million

Một phần triệu

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên



1.2.1. Trạng thái thiên nhiên……………………………………………………

4

1.2.2. Tính chất vật lí hoá học…………………………………………………..

5

1.2.2.1. Tính chất vật lí ……………………………………………………...

5

1.2.2.2. Tính chất hoá học cơ bản của kẽm…………………………………...

5

1.2.3. Ứng dụng của kẽm……………………………………………………….

7

1.2.4. Vai trò sinh học của kẽm…………………………………………………

8

1.3. Giới thiệu chung về nguyên tố mangan (Mn)…………………………….....

10

1.3.1. Trạng thái thiên nhiên……………………………………………………


1.4.2. Các phương pháp phân tích công cụ……………………………………..

14

1.5. Một số vấn đề về phương pháp phân tích phổ hấp thụ nguyên tử - AAS……

15

1.5.1 Sự xuất hiện phổ hấp thụ nguyên tử………………………………………

15

1.5.2 Nguyên tắc của phương pháp…………………………………………….

16

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn

4


1.5.3. Kĩ thuật nguyên tử hóa mẫu……………………………………………...

18
Trang

1.5.3.1. Kĩ thuật nguyên tử hóa mẫu dùng ngọn lửa………………………….


1.5.6.2. Phương pháp xử lí khô……………………………………………….

25

1.5.6.3. Phương pháp xử lí khô-ướt kết hợp………………………………….

26

CHƢƠNG II: THỰC NGHIỆM………………………………………………..

27

2.1. Thiết bị và hoá chất…………………………………………………………..

27

2.1.1. Thiết bị…………………………………………………………………...

27

2.1.2. Hoá chất………………………………………………………………….

27

2.2. Khảo sát các điều kiện đo phổ hấp thụ nguyên tử dùng ngọn lửa trực tiếp của
kẽm và mangan………………………………………………………………

27


33

2.2.2.1. Ảnh hưởng của các loại axit và nồng độ axit tới phép đo Mn………..

33

2.2.2.2. Ảnh hưởng của các loại axit và nồng độ axit tới phép đo Zn………...

35

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn

5


2.2.3. Khảo sát thành phần nền của mẫu……………………………………….

37

2.2.4. Khảo sát ảnh hưởng của các cation………………………………………

38
Trang

2.2.4.1. Khảo sát ảnh hưởng của các cation………………………………….

39



2.4.2. Đánh giá sai số và độ lặp lại của phép đo Zn……………………………

49

2.5. Định lượng kẽm, mangan trong các mẫu giả………………………………..

50

2.6. Tổng kết các điều kiện đo phổ F-AAS của mangan và kẽm………………..

52

2.7. Phân tích mẫu thực…………………………………………………………..

52

2.7.1. Lấy mẫu………………………………………………………………….

52

2.7.2. Khảo sát quá trình xử lí mẫu…………………………………………….

53

2.8. Thực nghiệm đo phổ và kết quả tính toán…………………………………..

55

2.8.1. Phương pháp xử lí kết quả phân tích theo phương pháp đường chuẩn….


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn

6


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Trang
Bảng 1.1. Thành phần hoá học của một số loại rau xanh……………………...

3

Bảng 1.2. Một số đặc điểm của nguyên tử các nguyên tố Mn và Mg………….

11

Bảng 2.1: Kết quả khảo sát các vạch phổ hấp thụ của kẽm……………………

28

Bảng 2.2: Kết quả khảo sát các vạch phổ hấp thụ của mangan………………..

28

Bảng 2.3: Kết quả khảo cường độ dòng đèn với nguyên tố Mn……………….

29


34

Bảng 2.12: Ảnh hưởng của các loại axit và nồng độ axit tới phép đo Mn……..

35

Bảng 2.13: Độ hấp thụ của Zn trong các axit tối ưu…………………………....

36

Bảng 2.14: Khảo sát ảnh hưởng của thành phần nền…………………………..

37

Bảng 2.15: Khảo sát ảnh hưởng của nồng độ LaCl3…………………………....

38

Bảng 2.16: Ảnh hưởng của nhóm cation kim loại kiềm………………………..

39

Bảng 2.17: Ảnh hưởng của nhóm cation kim loại kiềm thổ…………………....

40

Bảng 2.18: Ảnh hưởng của nhóm cation kim loại nặng hoá trị II……………….

40


50

Bảng 2.25: Kết quả xác định hàm lượng Mn trong các mẫu giả bằng phương
pháp đường chuẩn…………………………………………………………….......

51

Bảng 2.26: Kết quả xác định hàm lượng Zn trong các mẫu giả bằng phương
pháp đường chuẩn…………………………………………………………………

51

Bảng 2.27: Tổng kết các điều kiện đo phổ F-AAS của mangan và kẽm………

52

Bảng 2.28: Tỉ lệ khối lượng của một số loại rau trước và sau khi sấy khô……

53

Bảng 2.29: Kết quả khảo sát lượng HNO3 ứng với 1 gam mẫu rau khô………

54

Bảng 2.30:Tổng hợp kết quả xác đinh hàm lượng Zn trong mẫu rau mùa
xuân…………………………………………………………………………….

63

Bảng 2.31: Tổng hợp kết quả xác đinh hàm lượng Zn trong mẫu rau mùa hè........

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
Trang
Hình 1.1: Mối quan hệ giữa cường độ vạch phổ A  và nồng độ chất Cx………….......

18

Hình 2.1: Sự phụ thuộc của phép đo Mn vào các axit HCl 2% và HNO3 2%...............

35

Hình 2.2: Sự phụ thuộc của phép đo Zn vào các axit HCl 2% và HNO3 2%................

36

Hình 2.3: Đồ thị khảo sát khoảng nồng độ tuyến tính của Mn………………………..

44

Hình 2.4: Đồ thị khảo sát khoảng nồng độ tuyến tính của Zn

45

Hình 2.5: Đường chuẩn của mangan………………………………………………….

45

Hình 2.6: Đường chuẩn của kẽm……………………………………………………...

47


hoá nhanh cũng đang nhanh chóng tạo ra một sức ép to lớn với môi trường sống Việt
Nam.
Chúng ta đều biết rằng rau xanh là một trong những nguồn thực phẩm cần thiết và
vô cùng quan trọng trong bữa ăn hàng ngày, là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất,
vi lượng, chất xơ...cho cơ thể và không thể thay thế được. Ngoài vai trò của nguồn thực
phẩm ra thì rau xanh còn được dùng như một nguồn thuốc chữa bệnh. Tuy nhiên, dù
mô hình trồng rau có hiện đại đến đâu, hay ở đất nước có phát triển thế nào đi chăng
nữa thì chúng ta cũng không thể có mô hình trồng rau mà không sử dụng đến thuốc bảo
vệ thực vật. Do vậy các khái niệm “rau sạch” đang được thay thế bằng khái niệm “rau
an toàn”. Theo đó rau được gọi là an toàn nếu không có dư lượng thuốc trừ sâu bệnh,
hoá chất khác đến mức gây nguy hiểm cho con người; không có hàm lượng kim loại
nặng quá mức cho phép; hàm lượng nitrat trong mức cho phép và cuối cùng là không
có các vi khuẩn gây bệnh tiêu chảy, trứng giun sán…
Hiện nay nhiều khu vực trồng rau đang bị đe dọa ô nhiễm bởi các chất thải công
nghiệp, bởi nguồn nước tưới của các vùng có nhiều khoáng sản và có cả cách sử dụng
phân bón thiếu khoa học đã dẫn đến một số loại rau bị nhiễm các kim loại nặng và có
ảnh hưởng đến sức khoẻ con người.
Các nguyên tố kim loại nặng như: Cr; Ni; Pb; Cd...gây độc hại đối với cơ thể con
người tuỳ vào hàm lượng của chúng. Một số kim loại nặng khác như Cu; Fe; Zn... là
những nguyên tố vi lượng cần thiết cho cơ thể sống. Tuy nhiên nếu hàm lượng của
chúng vượt qúa ngưỡng cho phép thì chúng bắt đầu gây hại.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn

10


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....