VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ VĂN THIỆP

PHÁP LUẬT THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành: Luật Kinh tế
Mã số: 62.38.01.07

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
TS. LÊ MAI THANH
TS. ĐẶNG VŨ HUÂN

HÀ NỘI - 2016


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng
tôi. Các thông tin, số liệu nêu trong Luận án là trung thực.
Các luận điểm được kế thừa được trích dẫn rõ ràng. Kết
quả nghiên cứu của Luận án chưa từng được công bố
trong công trình nào khác.
TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Lê Văn Thiệp


7. Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dƣơng - APEC
(Asia-Pacific Economic Cooperation)
8. Cộng đồng kinh tế Asean

- AEC

(ASEAN Economic Community)
9. Ủy ban Liên Hiệp Quốc về Luật thƣơng mại quốc tế

- UNCITRAL

(United Nations Commission on International Trade Law)
10. Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới

- WIPO

(World Intellectual Property Organization)
11. Chính phủ với Chính phủ

- G2G

(Government-To-Government)
12. Chính phủ với Doanh nghiệp

- G2B

(Government-To-Business)
13. Chính phủ với Công dân

- G2C

- C2G

(Consumer-To-Government)
20. Quy phạm pháp luật

- QPPL

21. Hiệp định Đối tác Kinh tế Xuyên Thái Bình Dƣơng - TPP
(Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement)
22. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

- ASEAN

(Association of Southeast Asian Nations)
23. Hiệp định tự do thƣơng mại

- FTA

(Free Trade Agreement)
24. International Business Machines

- IBM

25. Electronic Data Interchange

- EDI


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................ .1

. ...................................................................................................................... 103
4.2. CÁC GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT THƢƠNG MẠI ĐIỆN
TỬ Ở VIỆT NAM............... ........................................................................ ..122
KẾT LUẬN................. ................................................................................. 143
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO............. ..................................... .146
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ..... ........................ ..157


MỞ ĐẦU
1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
Hiện nay trên thế giới, với sự phát triển nhanh chóng của khoa học - kỹ
thuật nói chung và công nghệ thông tin nói riêng, thì thƣơng mại điện tử đang
nắm giữ vai trò rất quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội, chính nó đã góp
phần quan trọng thúc đẩy tăng tỷ trọng GDP của những quốc gia có nền kinh
tế phát triển. Thƣơng mại điện tử là sự phát triển của thƣơng mại truyền
thống, đƣợc cấu thành bởi nhiều thành tố, trong đó có sự áp dụng các thành
quả của khoa học - kỹ thuật phục vụ đời sống con ngƣời cũng nhƣ việc thỏa
mãn các nhu cầu khác. Đây là xu hƣớng tất yếu của sự phát triển trên mọi
phƣơng diện về kinh tế - xã hội ở mọi quốc gia trong thời kỳ toàn cầu hóa.
Thực tế cũng cho thấy, các quan hệ thƣơng mại điện tử đã và đang hình thành
và phát triển mạnh mẽ ở nhiều nƣớc trên thế giới và cũng đang phát triển ở
Việt Nam trong điều kiện nền kinh tế thị trƣờng định hƣớng xã hội chủ nghĩa,
hội nhập kinh tế quốc tế. Vì vậy, để điều chỉnh các quan hệ xã hội mới vận
hành trên nền tảng của công nghệ điện tử và công nghệ viễn thông, đòi hỏi
phải có cơ chế điều chỉnh pháp luật phù hợp, tƣơng thích nhằm đảm bảo để
các quan hệ về thƣơng mại điện tử phát triển hiệu quả, khả thi, có tính định
hƣớng đúng đắn, lành mạnh và bền vững. Pháp luật về thƣơng mại điện tử ở
nhiều quốc gia tiên tiến đã và đang nắm giữ vai trò quan trọng trong việc điều
chỉnh các quan hệ thƣơng mại điện tử.
Thƣơng mại điện tử đƣợc hiểu theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp, bao

quyết các vấn đề có liên quan và các cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền cũng
sẽ rất khó có cơ sở để kiểm soát đƣợc các hoạt động kinh doanh thƣơng mại
điện tử.
Với tốc độ phát triển mạnh mẽ của thƣơng mại điện tử hiện nay, thì
việc xây dựng và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đƣợc coi là yếu tố rất quan
trọng. Hơn thế nữa, thƣơng mại điện tử là một lĩnh vực mới mẻ, cho nên tạo
đƣợc niềm tin cho các chủ thể tham gia vào các quan hệ thƣơng mại điện tử là
một việc làm có tính cấp thiết, mà một trong những hạt nhân là phải tạo ra
2


đƣợc một sân chơi chung với những quy tắc đƣợc thống nhất một cách chặt
chẽ. Tuy nhiên, cho đến nay, do nhiều lý do cả về chủ quan lẫn khách quan,
quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật về thƣơng mại điện tử chƣa đƣợc
quan tâm đúng mức, chƣa phù hợp với thực tiễn cuộc sống. Luật Giao dịch
điện tử của Việt Nam đƣợc Quốc hội khóa XI ban hành ngày 29/11/2005, có
hiệu lực thi hành t ngày 01/03/2006 và các văn bản hƣớng dẫn thi hành còn
đơn giản, chƣa có những khái niệm pháp lý đầy đủ và chƣa dự liệu đƣợc
những quan hệ pháp luật thƣơng mại điện tử phát sinh khi áp dụng.Sau đó
Chính phủ ban hành Nghị định số 57/NĐ-CP ngày 9/6/1006 về Thƣơng mại
điện tử để hƣớng dẫn các cá nhân, tổ chức khi họ thực hiện các hoạt động
thƣơng mại điện tử. Với sự phát triển nhanh chóng các hoạt động thƣơng mại
điện tử, các quy định cũ trở nên bất cập nên sau 7 năm, Chính phủ đã ban
hành Nghị định số 52/NĐ- CP ngày 16/5/2013 về Thƣơng mại điện tử. Cho
đến nay, khi Bộ luật Dân sự năm 2015 và Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015
cũng có những thay đổi nhất định về hình thức hợp đồng cũng nhƣ công nhận
chứng cứ điện tử, tuy nhiên vẫn chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu giải quyết tranh
chấp phát sinh trong lĩnh vực này và Nghị định 52/NĐ-CP cũng chƣa đáp ứng
đƣợc các yêu cầu về tính đồng bộ, thống nhất dẫn đến các quy định không
đảm bảo tính khả thi. Pháp luật hiện hành cũng chƣa quy định rõ về giải quyết

2.1. Mục đích nghiên cứu
Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận, đặc điểm, nội dung và thực
tiễn thực hiện pháp luật thƣơng mại điện tử nhằm đề xuất hoàn thiện pháp luật
thƣơng mại điện tử và đáp ứng yêu cầu điều chỉnh các quan hệ pháp luật
thƣơng mại điện tử ở Việt Nam
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt đƣợc mục đích của đề tài, thì nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra là:
- Nghiên cứu, làm rõ những vấn đề lý luận của pháp luật về thƣơng mại
điện tử, làm rõ các đặc trƣng cơ bản, cơ chế thực hiện của pháp luật về thƣơng
mại điện tử.

4


- Nghiên cứu đánh giá về thực trạng pháp luật và cơ chế thực hiện pháp
luật về thƣơng mại điện tử, chỉ ra các hạn chế, bất cập và nguyên nhân là cơ
sở thực tiễn cho việc hoàn thiện pháp luật về thƣơng mại điện tử ở Việt Nam.
- Đƣa ra các kiến nghị về định hƣớng và giải pháp cụ thể để hoàn thiện
pháp luật cũng nhƣ nâng cao hiệu quả cơ chế thực hiện pháp luật về thƣơng
mại điện tử ở Việt Nam trong thời gian tới.
3. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là pháp luật thƣơng mại điện tử ở Việt
Nam và thực trạng thực hiện pháp luật.
Phạm vi nghiên cứu của luận án tập trung nghiên cứu làm rõ các vấn đề
lý luận, đặc điểm và nội dung cơ bản về pháp luật thƣơng mại điện tử ở Việt
Nam,không dàn trải theo nền tảng của pháp luật thƣơng mại truyền thống.
Nội dung nghiên cứu liên quan đến một số nội dung cơ bản của pháp
luật thƣơng mại điện tử, cơ chế bảo đảm thực hiện pháp luật và xử lý vi phạm,
giải quyết tranh chấp. Luận án chú trọng đến giải quyết tranh chấp giữa các
chủ thể giao dịch thƣơng mại điện tử mà không đi sâu vào các biện pháp giải

pháp luật về thƣơng mại điện tử ở Việt Nam.
- Chƣơng 3: Phƣơng pháp phân tích, so sánh, diễn giảng, quy nạp lịch
sử, khảo sát thực tiễn v.v...nhằm khái quát và đánh giá thực trạng pháp luật
cũng nhƣ cơ chế thực thi pháp luật về thƣơng mại điện tử ở Việt Nam.
- Chƣơng 4: Phƣơng pháp phân tích, tổng hợp, dự báo, khái quát hoá để
xác định các yêu cầu cơ bản nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả
thực thi pháp luật về thƣơng mại điện tử ở Việt Nam.
5. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
- Trên cơ sở phân tích một cách khoa học các vấn đề lý luận của pháp
luật về thƣơng mại điện tử; đúc rút các bài học kinh nghiệm điều chỉnh pháp
luật đối với thƣơng mại điện tử ở một số quốc gia trên thế giới, luận án đã làm
rõ nhu cầu điều chỉnh pháp luật trên cơ sở nghiên cứu các nguyên tắc cũng
nhƣ nội dung cơ bản của pháp luật về thƣơng mại điện tử ở Việt Nam.
- Luận án đã đánh giá tổng thể về thực trạng pháp luật và cơ chế thực
hiện pháp luật về thƣơng mại điện tử ở Việt Nam, làm rõ các yêu cầu cấp thiết
6


của việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về
thƣơng mại điện tử với những đặc thù về nội dung cũng nhƣ phƣơng thức
thực hiện ở Việt Nam hiện nay.
- T các nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận án đƣa ra các định hƣớng
và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp
luật về thƣơng mại điện tử ở Việt Nam.
6. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN
Về mặt khoa học, luận án là công trình khoa học đƣợc nghiên cứu khá
chuyên sâu về các vấn đề pháp lý nhằm đảm bảo tính an toàn, hợp pháp cho
các quan hệ thƣơng mại điện tử, t đó, góp phần làm rõ đặc trƣng của pháp
luật về thƣơng mại điện tử ở Việt Nam.
Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu của đề tài luận án sẽ là công trình

cũng nhƣ pháp lý.
Việc nghiên cứu, tìm hiểu các công trình khoa học liên quan đến đề tài
luận án có ý nghĩa quan trọng, bởi lẽ, những công trình này là cơ sở cho việc
nghiên cứu đề tài, mặt khác còn gợi mở những vấn đề tiếp theo cần phải giải
quyết, đồng thời, đây cũng là những tài liệu tham khảo có ý nghĩa trong quá
trình triển khai nghiên cứu đề tài.
Qua nghiên cứu tổng quan, các công trình này có thể sắp xếp thành các
nhóm nhƣ sau:
a) Những nghiên cứu lý luận về pháp luật thương mại điện tử
Các quốc gia phát triển đã xuất hiện hoạt động thƣơng mại điện tử t
rất sớm và đều có quá trình nghiên cứu sâu sắc để xây dựng khung pháp luật
cho riêng mình nhằm điều chỉnh kịp thời các quan hệ xã hội mới phát sinh
trong thƣơng mại điện tử. Để đảm bảo tính thống nhất trong ứng xử và giải
quyết các vấn đề về thƣơng mại điện tử, tại Phiên họp lần thứ 29 của Đại hội
đồng Liên Hiệp Quốc (tháng 12 năm 1996), Uỷ ban Liên Hợp quốc về Luật
thƣơng mại quốc tế (UNCITRAL) đã thông qua Luật mẫu về Thƣơng mại
điện tử. Tinh thần của Luật mẫu là bảo đảm những giao dịch thƣơng mại điện
tử đƣợc th a nhận giá trị pháp lý và nếu cần thiết thì sẽ có những hành động
8


thích hợp để tăng cƣờng khả năng thi hành cho những giao dịch bằng phƣơng
tiện điện tử. Tuy nhiên, cũng phải tới những năm đầu của thế kỷ XXI, một số
quốc gia mới nghiên cứu, xây dựng và ban hành pháp luật để điều chỉnh các
quan hệ về thƣơng mại điện tử nhƣ: Hoa Kỳ, Đức, Áo, Hà Lan, Albania,
Australia, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Mehico, Thái Lan.v.v...
Tài liệu nghiên cứu cả các Tác giả trong và ngoài nƣớc chủ yếu nghiên
cứu về thƣơng mại điện tử dƣới góc độ kinh tế nhƣng trong đó có một phần
đề cập đến khung pháp lý về thƣơng mại điện tử.
Trƣớc hết phải kể đến công trình “Thương mại điện tử” (Electronic

giải pháp để thúc đẩy thƣơng mại điện tử.
Bên cạnh đó, Luận án Tiến sĩ kinh tế của Đào Anh Tuấn về “Quản lý
nhà nước về thương mại điện tử” [28] tại Trƣờng Đại học kinh tế Quốc dân
2014 đã nghiên cứu khái niệm thƣơng mại điện tử theo nghĩa rộng, với quan
điểm này thƣơng mại điện tử đƣợc hiểu là việc tiến hành một khâu hoặc toàn
bộ quy trình của hoạt động kinh doanh bằng các phƣơng tiện điện tử có kết
nối với mạng Internet, mạng viễn thông di động hoặc các mạng mở khác.
Luận án đã nghiên cứu xây dựng và đề xuất bộ tiêu chí để đánh giá hoạt động
quản lý nhà nƣớc về thƣơng mại điện tử trên cơ sở vận dụng mô hình
Outcome và phƣơng pháp luận về đánh giá chính sách của Ngân hàng thế
giới.
Dƣới góc độ pháp lý liên quan đến hình thức hợp đồng điện tử, có một
số công trình nhƣ:
Công trình nghiên cứu của TS. Luật học Trần Văn Biên về “Hợp đồng
điện tử theo pháp luật Việt Nam” [3]đã đề cập những vấn đề lý luận và thực
tiễn nhằm xây dựng và hoàn thiện pháp luật Việt Nam về hợp đồng điện tử
trong giai đoạn hiện nay. Theo nội dung của cuốn sách, tác giả đã xây dựng
khái niệm về hợp đồng điện tử, về địa vị pháp lý của các chủ thể tham gia
quan hệ hợp đồng điện tử, điều kiện làm phát sinh hiệu lực của hợp đồng điện
tử, thời điểm phát sinh quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng điện tử,
hậu quả pháp lý đối với hợp đồng điện tử có hiệu lực cũng nhƣ hợp đồng điện
tử vô hiệu.
10


Ở cấp độ luận văn thạc sĩ luật học của tác giả Lê Hà Vũ [30] với đề tài:
“Xây dựng khung pháp lý nhằm phát triển thương mại điện tử ở Việt Nam” đã
đi sâu nghiên cứu những yêu cầu đối với pháp luật thƣơng mại điện tử
nhƣ:Th a nhận giá trị pháp lý của các thông điệp dữ liệu; quy định về giá trị
pháp lý và các nội dung cụ thể của chữ ký điện tử và vấn đề bản gốc; đảm bảo

cũng nhƣ xác định đối tƣợng của hợp đồng trong mối quan hệ giữa Luật
chung và Luật chuyên ngành. Tác giả cũng đánh giá về thực trạng giải quyết
tranh chấp hợp đồng điện tử. Tác giả đánh giá thực trạng pháp luật điều chỉnh
hợp đồng điện tử còn thiếu, bất cập và cần hoàn thiện để đảm bảo tính thống
nhất, minh bạch, khả thi.
Luận án Tiến sĩ của tác giả Lại Kiên Cƣờng [4] với đề tài“Phòng chống
tội phạm trong lĩnh vực thương mại điện tử”. Với mục đích góp phần xây
dựng hệ thống lý luận về tội phạm trong lĩnh vực thƣơng mại điện tử, luận án
nghiên cứu những vấn đề cơ bản nhƣ khái niệm, đặc điểm của tội phạm trong
lĩnh vực thƣơng mại điện tử [4, tr35]. Trên cơ sở nghiên cứu, luận án đã xây
dựng có hệ thống những vấn đề lý luận về hoạt động phòng ng a tội phạm
trong lĩnh vực thƣơng mại điện tử nhƣ: khái niệm, cơ sở pháp lý, nội dung,
biện pháp, mối quan hệ phối hợp và hợp tác quốc tế trong phòng ng a tội
phạm trong lĩnh vực thƣơng mại điện tử.
Luận án cũngđã nghiên cứu thực trạng pháp luật về các biện pháp chế
tài của pháp luật thƣơng mại điện tử, trong đó đi sâu vào nghiên cứu nguyên
nhân, điều kiện dẫn đến hành vi phạm tội, chế tài hình sự, công cụ để đấu
tranh, phòng chống tội phạm liên quan đến hoạt động thƣơng mại điện tử của
lực lƣợng cảnh sát Nhân dân, cơ chế phối hợp giữa các đơn vị trong lực
lƣợng. Phòng chống tội phạm chỉ là một phƣơng diện trong tổng thể các quy
phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ pháp luật thƣơng mại điện tử nhằm đảm
bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ lợi ích nhà nƣớc, lợi ích hợp pháp
của các chủ thể tham gia hoạt động thƣơng mại điện tử và ngăn ng a, răn đe
các hành vi tƣơng tự. Luận án đã tiến hành khảo sát, đánh giá thực tiễn thực
trạng phòng ng a tội phạm trong lĩnh vực thƣơng mại điện tử của lực lƣợng

12


Cảnh sát nhân dân trên phạm vi toàn quốc t năm 2006 đến tháng 6 năm


dung cơ bản của pháp luật thƣơng mại điện tử. Các tác giả chỉ quan tâm
nghiên cứu đến các chế tài hành chính trong quản lý nhà nƣớc và đấu tranh
phòng chống tội phạm trong lĩnh vực thƣơng mại điện tử. Việc nghiên cứu cơ
chế giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp thay thế hay trọng tài, giải quyết
bằng thủ tục tố tụng tại tòa án chƣa đƣợc nghiên cứu.
c) Về những kiến nghị hoàn thiện pháp luật thương mại điện tử
Những kiến nghị, đề xuất của các tác giả trong các công trình nghiên
cứu về pháp luật thƣơng mại điện tử hoặc có liên quan đều tập trung vào việc
hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động thƣơng mại điện tử. Tác giả
Nguyễn Đức Tài trong “Giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đảm
bảo an toàn trong thương mại điện tử ở Việt Nam” đề xuất một số giải pháp
nhƣ: Cần công nhận thƣơng mại điện tử là một ngành trong hệ thống các
ngành kinh tế quốc dân; quy định rõ về trách nhiệm, quyền hạn của các bên
tham gia thƣơng mại điện tử đối với các hình thức thƣơng mại điện tử mới
nảy sinh; hoàn thiện các quy định về thƣơng mại điện tử xuyên biên giới;
công nhận giá trị pháp lý của chứng cứ điện tử; hoàn thiện các quy định về
giải quyết tranh chấp trong thƣơng mại điện tử” [23]. Trong công trình về
“Hợp đồng điện tử” của tác giả Trần Văn Biên cũng đƣa ra một số giải pháp
về hoàn thiện pháp luật liên quan đến hợp đồng và hợp đồng điện tử nhƣ: Bổ
sung chế định riêng về hợp đồng điện tử trong Bộ luật Dân sự [3, 3, tr.186];
công chứng hợp đồng điện tử và công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật [3,
tr.191] và một số giải pháp khác về hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp
hợp đồng điện tử v.v…
Trên cơ sở nhận thức lý luận, khảo sát thực tiễn, Luận án của tác giả Lại
Kiên Cƣờng [4] với đề tài “Phòng chống tội phạm trong lĩnh vực thương mại
điện tử” đã đƣa ra những nhận định, đánh giá, kết luận có căn cứ, chỉ ra
những hạn chế và nguyên nhân tồn tại, dự báo những yếu tố ảnh hƣởng đến
hoạt động phòng ng a tội phạm trong lĩnh vực thƣơng mại điện tử. Luận án
đã đề xuất 06 nhóm giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả phòng ng a tội

TMĐT cũng nhƣ cơ chế thực hiện trong đó có cơ chế giải quyết tranh chấp.

15


1.1.2. Nhận xét về tình hình nghiên cứu và các vấn đề luận án kế
thừa
Qua nghiên cứu tổng quan các công trình nghiên cứu đã công bố có liên
quan đến pháp luật về thƣơng mại điện tử ở ngoài nƣớc cũng nhƣ ở trong
nƣớc thời gian qua, có thể đƣa ra các nhận xét nhƣ sau:
Thứ nhất, các tác giả trong và ngoài nƣớc khi nghiên cứu về thƣơng
mại điện tử và pháp luật về thƣơng mại điện tử đều xây dựng khái niệm
thƣơng mại điện tử, các đặc trƣng cơ bản của thƣơng mại điện tử nhằm phân
biệt với thƣơng mại truyền thống, mục đích điều chỉnh pháp luật đối với
thƣơng mại điện tử v.v. Trong nội dung nghiên cứu, các tác giả nhấn mạnh
đến những tác động của thƣơng mại điện tử đối với sự phát triển kinh tế, đặc
biệt là những vấn đề phát sinh liên quan đến thuế, chống rửa tiền, các yếu tố
bảo mật và việc bảo đảm an toàn cho các giao dịch thƣơng mại điện tử.
Thứ hai, kể t khi thƣơng mại điện tử hình thành và phát triển tại Việt
Nam, đã có nhiều công trình nghiên cứu về thƣơng mại điện tử dƣới nhiều
góc độ khác nhau, nhƣng chủ yếu là nghiên cứu góc độ kinh tế xã hội của
thƣơng mại điện tử, vị trí, vai trò của thƣơng mại điện tử đối với đời sống xã
hội cũng nhƣ xu hƣớng phát triển của thƣơng mại điện tử trong giai đoạn
trƣớc mắt cũng nhƣ về lâu dài. Nhìn chung, tất cả các công trình nghiên cứu
trong và ngoài nƣớc đều tập trung làm rõ các vấn đề lý luận về thƣơng mại
điện tử, đặc điểm của thƣơng mại điện tử, tính ƣu việt cũng nhƣ xu hƣớng
phát triển tất yếu của thƣơng mại điện tử trong thời kỳ toàn cầu hóa trên mọi
phƣơng diện của thế giới hiện đại. Những nghiên cứu chuyên sâu đối với t ng
yếu tố ảnh hƣởng tới hoạt động thƣơng mại điện tử, chính sách phát triển
thƣơng mại điện tử của mỗi quốc gia cũng nhƣ trên bình diện toàn cầu. Yếu tố

điện tử cũng nhƣ xây dựng, làm rõ khái niệm, đặc điểm cũng nhƣ vai trò của
thƣơng mại điện tử đối với nƣớc đang phát triển nhƣ Việt Nam. Các nghiên
cứu về pháp luật thƣơng mại điện tử cũng đã bƣớc đầu làm rõ khái niệm, đặc
điểm và các nguyên tắc của pháp luật thƣơng mại điện tử trên phƣơng diện lý
luận, thực trạng cũng nhƣ đề xuất các kiến nghị giải pháp trong việc hoàn
thiện pháp luật thƣơng mại điện tử.
17


Thứ tư, thông qua các công trình nghiên cứu của các tác giả trong và
ngoài nƣớc, trên cơ sở tiếp thu có chọn lọc những giá trị cơ bản, thiết yếu
mang tính nền tảng của thƣơng mại điện tử, tác giả sẽ kế th a và tiếp tục phát
triển những vấn đề lý luận đã đƣợc nghiên cứu làm tƣ liệu để xây dựng và
hoàn thiện đề tài “Pháp luật thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay” đó là
những vấn đề sau đây: (i) Khái niệm và đặc điểm của thƣơng mại điện tử;
những bộ phận hợp thành của thƣơng mại điện tử; mục tiêu điều chỉnh pháp
luật... (ii) Đặc trƣng cơ bản của pháp luật thƣơng mại điện tử xuất phát t các
đặc điểm của phƣơng thức giao dịch TMĐT cũng nhƣ nhu cầu điều chỉnh
pháp luật; (iii) Thực trạng pháp luật về thƣơng mại điện tử tại Việt Nam hiện
nay với khung pháp luật hợp thành bởi những văn bản có liên quan cũng nhƣ
áp dụng tập quán trong thƣơng mại quốc tế và cơ chế thực hiện còn nhiều bất
cập; (iv) Những kiến nghị, giải pháp về hoàn thiện chính sách, pháp luật của
Việt Nam nhằm phát triển thƣơng mại điện tử một cách bền vững và hiệu quả
trên cơ sở của những dự báo chính xác.
1.1.3. Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
Trên cơ sở kế th a những công trình khoa học đã đƣợc nghiên cứu, tác
giả cho rằng, thƣơng mại điện tử là xu thế tất yếu trong sự phát triển thƣơng
mại, có ý nghĩa cực kỳ quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, nâng cao
chất lƣợng cuộc sống của ngƣời dân và năng cao khả năng cạnh tranh của nền
sản xuất, thƣơng mại trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Để đƣa ra các

Hiệp định TPP đã đặt ra nhiều thách thức đối với khả năng cạnh tranh của các
doanh nghiệp trong nƣớc. Nên việc hoàn thiện pháp luật để thúc đẩy phát
triển thƣơng mại điện tử là một giải pháp vô cùng quan trọng và hiệu quả.
1.2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU
1.2.1. M t số l thuyết nghiên cứu đƣ c sử dụng trong luận án
- Các quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc về xây dựng thể chế kinh tế thị
trƣờng theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa, hội nhập kinh tế quốc tế với những
cam kết quốc tế về thƣơng mại, dịch vụ theo cơ chế thị trƣờng. Đặc biệt là các
quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc về xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp
luật với tầm nhìn đến năm 2020.
19