BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN NGỌC TUẤN

NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC
VÀ HOẠT TÍNH KHÁNG VI SINH VẬT CỦA NẤM
Isaria japonica VÀ Phellinus pini Ở BẮC TRUNG BỘ

LUẬN ÁN TIẾN SĨ HÓA HỌC

NGHỆ AN - 2017


1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN NGỌC TUẤN

NGHIÊN CỨU THÀNH PHẦN HÓA HỌC
VÀ HOẠT TÍNH KHÁNG VI SINH VẬT CỦA NẤM
Isaria japonica VÀ Phellinus pini Ở BẮC TRUNG BỘ

Chuyên ngành : HOÁ HỮU CƠ
Mã số: 62.44.01.14
LUẬN ÁN TIẾN SĨ HOÁ HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:


Lựu đã tạo điều kiện thuận lợi, động viên tôi trong quá trình làm luận án. Tôi cũng
bày tỏ lòng biết ơn PGS. TS Ping-Chung Kuo - Đại học Quốc gia Cheng-Kung,
Đài Loan đã giúp đánh giá kết quả.
PGS. TS Trần Ngọc Lân - Viện Nghiên cứu và Phát triển vùng - Bộ Khoa
học và Công nghệ (MOST) và PGS. TS. Ngô Anh khoa Sinh học, Đại học Khoa
học Huế đã giúp chúng tôi định danh các mẫu nấm.
Nhân dịp này, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn đến Ban giám hiệu, các phòng
ban chức năng, các thầy cô, cán bộ phòng Đào tạo Sau đại học, khoa Hoá học,
trƣờng Đại học Vinh, các bạn đồng nghiệp, học viên cao học, sinh viên, gia đình
và ngƣời thân đã động viên và giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này.
Nghệ An, ngày 25 tháng 5 năm 2017

Nguyễn Ngọc Tuấn


i

MỤC LỤC
MỤC LỤC .................................................................................................................... i
DANH SÁCH BẢNG .................................................................................................. v
DANH SÁCH HÌNH .................................................................................................. vi
DANH SÁCH SƠ ĐỒ ..............................................................................................viii
DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT ........................................ ix
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
Chƣơng 1 ..................................................................................................................... 5
TỔNG QUAN ............................................................................................................. 5
1.1. Các hợp chất chuyển hóa bậc hai phân lập từ nấm kí sinh côn trùng ..................... 5
1.1.1 Các polyketide .................................................................................................... 5
1.1.1.1 Các polyketide không bị khử ............................................................................ 5
1.1.1.2 Các polyketide bị khử không hoàn toàn và bị khử hoàn toàn ............................ 8

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THỰC NGHIỆM ........................................... 38
2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu ..................................................................................... 38
2.1.1. Phƣơng pháp lấy mẫu ....................................................................................... 38
2.1.2. Phƣơng pháp chiết xuất, phân lập ..................................................................... 38
2.1.3. Phƣơng pháp khảo sát cấu trúc các hợp chất..................................................... 38
2.1.4. Phuơng pháp thử hoạt tính sinh học.................................................................. 38
2.2. Hóa chất và thiết bị ............................................................................................. 38
2.2.1. Hoá chất ........................................................................................................... 38
2.2.2. Thiết bị ........................................................................................................... 38
2.2.2.1. Sắc ký lớp mỏng (TLC) ................................................................................. 38
2.2.2.2. Sắc ký cột (CC) ............................................................................................. 39
2.2.2.3. Sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC)................................................................ 39
2.2.2.4. Phổ tử ngoại (UV) ......................................................................................... 39
2.2.2.5. Phổ hồng ngoại (FT-IR) ................................................................................ 39
2.2.2.6. Phổ khối lƣợng (MS) ..................................................................................... 39
2.2.2.7. Phổ cộng hƣởng từ hạt nhân (NMR).............................................................. 39
2.2.2.8. Điểm nóng chảy ............................................................................................ 39
2.2.2.9. Độ quay cực riêng ......................................................................................... 39
2.3. Nghiên cứu các hợp chất từ sợi nấm kí sinh côn trùng (Isaria japonica Yasuda) . 40
2.3.1. Quy trình nghiên cứu ....................................................................................... 40
2.3.2. Phƣơng pháp phân lập ...................................................................................... 42
2.3.2.1. Môi trường PDA và phương pháp nuôi cấy ................................................... 42


iii
2.3.2.2. Môi trường lên men lỏng và phương pháp nuôi cấy nấm ............................... 43
2.3.3. Phân lập các hợp chất ....................................................................................... 44
2.3.4. Hằng số vật lý và dữ kiện phổ của các hợp chất phân lập đƣợc ........................ 48
2.3.4.1. Hợp chất IJM-1 (Chất mới) ........................................................................... 48
2.3.4.2. Hợp chất IJM-2 ............................................................................................. 48

3.1.1. Phân lập các hợp chất ....................................................................................... 62
3.1.2. Xác định cấu trúc các hợp chất ......................................................................... 62
3.1.2.1. Hợp chất IJM-1 (chất mới) ............................................................................ 62
3.1.2.2. Hợp chất IJM-2 ............................................................................................. 74
3.1.2.3. Hợp chất IJM-3 ............................................................................................. 78
3.1.2.4. Hợp chất IJM-4 ............................................................................................. 81
3.1.2.5. Hợp chất IJM-5 ............................................................................................. 82
3.1.2.6. Hợp chất IJM-6 ............................................................................................. 83
3.1.2.7. Hợp chất IJM-7 ............................................................................................. 84
3.1.2.8. Hợp chất IJM-8 ............................................................................................. 86
3.1.2.9. Hợp chất IJM-9 ............................................................................................. 89
3.1.2.10. Hợp chất IJM-10 ......................................................................................... 92
3.1.2.11. Hợp chất IJM-11 ......................................................................................... 94
3.1.2.12. Hợp chất IJM-12 ......................................................................................... 95
3.1.2.13. Hợp chất IJM-13 ......................................................................................... 96
3.1.2.14. Hợp chất IJM-14 ......................................................................................... 97
3.1.2.15. Hợp chất IJM-15 ......................................................................................... 98
3.2. Nấm Phellinus pini (Brot.) Bondartsev & Singer ................................................ 98
3.2.1. Phân lập các hợp chất ....................................................................................... 98
3.2.2. Xác định cấu trúc các hợp chất ......................................................................... 99
3.2.2.1. Hợp chất PPH-1............................................................................................ 99
3.2.2.2. Hợp chất PPH-2.......................................................................................... 107
3.2.2.3. Hợp chất PPE-1 .......................................................................................... 107
3.2.2.4. Hợp chất PPE-2 .......................................................................................... 116
3.2.2.5. Hợp chất PPE -3 ......................................................................................... 118
3.3. Hoạt tính kháng vi sinh vật và kháng nấm của các hợp chất .............................. 118
KẾT LUẬN ............................................................................................................. 123
DANH MỤC CÔNG TRÌNH LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ................................. 124
TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................................ 125
PHỤ LỤC ................................................................................................................ 148

Bảng 3.18: Bảng số liệu phổ NMR của hợp chất PPH-1........................................... 105
Bảng 3.19: Số liệu phổ NMR của hợp chất PPE-1 ................................................... 115
Bảng 3.20: Số liệu phổ NMR của hợp chất PPE-2 ................................................... 117
Bảng 3.21: Kết quả thử nghiệm hoạt tính sinh học của các hợp chất ........................ 119


vi

DANH SÁCH HÌNH
Hình 1.1 Nấm Isaria japonica Yasuda ....................................................................... 21
Hình 1.2 Nấm Phellinus pini (Brot.) Bondartsev & Singer......................................... 37
Hình 2.1 Nuôi cấy nấm trên môi trƣờng PDA ........................................................... 43
Hình 2.2 Mô tả các bƣớc cấy nấm trên môi trƣờng lỏng............................................ 44
Hình 3.1 Phổ khối lƣợng (HR-ESI-MS và ESI-MS) của hợp chất IJM-1.................... 63
Hình 3.2 Phổ hồng ngoại (IR) của hợp chất IJM-1 ..................................................... 64
Hình 3.3. Phổ 1H-NMR của hợp chất IJM-1............................................................... 64
Hình 3.4. Phổ 13C-NMR của hợp chất IJM-1 ............................................................. 65
Hình 3.5. Phổ DEPT của hợp chất IJM-1 ................................................................... 65
Hình 3.6. Các phần cấu trúc I đến VI của hợp chất IJM-1 .......................................... 66
Hình 3.7. Phổ COSY của hợp chất IJM-1 .................................................................. 66
Hình 3.8. Phần cấu trúc axit amin leucine của hợp chất IJM-1 ................................... 67
Hình 3.9. Phổ HMBC của hợp chất IJM-1 ................................................................. 67
Hình 3.10. Phổ HMBC của hợp chất IJM-1 ............................................................... 68
Hình 3.11. Phổ HSQC của hợp chất IJM-1 ................................................................ 68
Hình 3.12. Phần cấu trúc axit amin tritophan của hợp chất IJM-1 .............................. 69
Hình 3.13. Phần cấu trúc axit amin alanine của hợp chất IJM-1 ................................. 69
Hình 3.14. Phần cấu trúc 3-hydroxyl-4-methyloctanoyl của hợp chất IJM-1 .............. 70
Hình 3.15. Tƣơng quan và tƣơng tác xa của hợp chất IJM-1. ..................................... 72
Hình 3.16. Các phần cấu trúc I đến VI của hợp chất IJM-2 ........................................ 75
Hình 3.17. Phần cấu trúc axit amin phenylalanine của hợp chất IJM-2....................... 76

Hình 3.45. Phổ HMBC của hợp chất PPH-1 ............................................................ 105
Hình 3.46. Phổ khối lƣợng (HR-ESI-MS) của hợp chất PPE-1 ................................ 107
Hình 3.47. Phổ hồng ngoại (IR) của hợp chất PPE-1................................................ 108
Hình 3.48. Phổ 1H-NMR của hợp chất PPE-1 .......................................................... 108
Hình 3.49. Phổ 1H-NMR của hợp chất PPE-1 .......................................................... 109
Hình 3.50. Phổ 13C-NMR của hợp chất PPE-1 ......................................................... 109
Hình 3.51. Phổ 13C-NMR của hợp chất PPE-1 ......................................................... 110
Hình 3.52. Phổ 13C-NMR của hợp chất PPE-1 ......................................................... 111
Hình 3.53. Phần cấu trúc vòng A và B của hợp chất PPE-1...................................... 112
Hình 3.54. Phổ HMBC của hợp chất PPE-1 ............................................................. 111
Hình 3.55. Phần cấu trúc vòng B và C của hợp chất PPE-1 ...................................... 112
Hình 3.56. Phổ HMBC của hợp chất PPE-1 ............................................................. 113
Hình 3.57. Phần cấu trúc vòng C và D của hợp chất PPE-1...................................... 112
Hình 3.58. Phổ HMBC của hợp chất PPE-1 ............................................................. 114
Hình 3.59. Phần cấu trúc vòng D và mạch carbon dài của hợp chất PPE-1............... 113
Hình 3.60. Phổ HMBC của hợp chất PPE-1 ............................................................. 114


viii

DANH SÁCH SƠ ĐỒ
Sơ đồ 2.1: Quy trình nghiên cứu nấm ký sinh trên côn trùng ..................................... 40
Sơ đồ 2.2: Quy trình thu mẫu và phân loại nấm kí sinh côn trùng .............................. 41
Sơ đồ 2.3: Chiết các hợp chất từ môi trƣờng nuôi cấy ............................................... 45
Sơ đồ 2.4: Phân lập các hợp chất từ nấm kí sinh côn trùng ....................................... 45

Sơ đồ 2.5: Phân lập các hợp chất từ nấm thƣợng hoàng........................................ 56


ix


proton

ACN

Acetonitrile

axetonitrile

AHMOD

(2S,4S)-2-amino-6-hydroxy-4-

Axit (2S,4S) -2- amino -6-

methyl-8-oxodecanoic acid

hydroxy

-4

-methyl

-8

-

oxodecanoic
AIB


Distortionless

Enhancement

by Phổ DEPT

Polarisation Transfer
DMSO

DiMethylSulfoxide

DiMethylSulfoxit

DPD

(2S)-N,N-dimethlypropane-1-2-

(2S)-N,N-dimethly

diamine

2-diamin

EPF

Entomology pathogenic fungi

Nấm kí sinh côn trùng

EI-MS

ở ngƣời

HMBC

Heteronuclear

Multiple

nhiều liên kết H→C

Correlation
HPLC

High

Bond Phổ tƣơng tác dị hạt nhân qua

Performance

Liquid Sắc ký lỏng hiệu năng cao

Chromatography
HR-ESI-MS

High Relution-Electron Spray Impact Phổ khối lƣợng phân giải cao


x
Mass Spectroscopy
HSQC

Phổ hồng ngoại
Hằng số tƣơng tác tính bằng

J (Hz)

Hz
KLPT

Molecular weight

Khối lƣợng phân tử

MDA468

human breast cancer cell line

tế bào ung thƣ vú di căn ác
tính

MeHA

(4S,2E)-4-methylhex-2-enoic acid

axit

(4S,2E)-4-methylhex-2-

enoic
MePro



nonribosomal peptide synthetase

Enzyme sinh tổng hợp peptide
ngoài ribosome

PDA

Potato Dextrose Agar

Môi trƣờng PDA

PKs

Polyketide

polyketit

PKSs

polyketide synthases

enzyme polyketide

ppm

parts per million

Phần triệu


carcinoma-354

(Seoul Ung thƣ biểu mô dạ dày -354

National University)
SNU-C4

Gastric

carcinoma-C4

(Seoul Ung thƣ biểu mô dạ dày –C4

National University)
TLC

Thin Layer Chromatography

Sắc kí lớp mỏng

TLTK

Reference

Tài liệu tham khảo

TMS

Tetramethylsilan


Độ chuyển dịch hóa học của
proton

δ*H

Proton chemical shift

Độ chuyển dịch hóa học của
proton theo tài liệu tham khảo

br s

broad singlet

singlet tù

d

Doublet

doublet

dd

doublet of doublet

doublet của doublet

dt


vitamin có tác dụng tốt cho sức khỏe con ngƣời. Ngoài ra, trong nấm còn chứa nhiều
hoạt chất có hoạt tính sinh học, góp phần ngăn ngừa và điều trị bệnh cho con ngƣời.
Ngày nay, ngày càng nhiều các nhà khoa học tập trung nghiên cứu thành phần hóa
học và hoạt tính sinh học của các loài nấm nhằm phát hiện các hoạt chất có dƣợc tính
mạnh đối với các căn bệnh nan y nhƣ viêm gan, kháng viêm ung thƣ, HIV… Việc đƣa
vào sử dụng rộng rãi các chế phẩm đƣợc tách chiết từ nấm sẽ giúp con ngƣời khỏe
mạnh, phòng chống đƣợc nhiều căn bệnh tiềm ẩn, nguy hiểm [1], [2], [5], [6], [13].
Việt Nam là một trong những quốc gia có sự đa dạng sinh học cao trên thế giới với
cấu trúc địa chất độc đáo, địa lý thủy văn đa dạng, khí hậu nhiệt đới gió mùa, những
kiểu sinh thái khác nhau… góp phần tạo nên sự đa dạng của khu hệ nấm Việt Nam.
Đến năm 2010, có khoảng 2500 loài nấm đã đƣợc ghi nhận cho lãnh thổ Việt Nam,
trong số đó khoảng 1400 loài thuộc 120 chi là những loài nấm lớn [3], [4], [9].
Các loài nấm lớn của Việt Nam có giá trị tài nguyên rất đáng kể về nhiều mặt, có
khoảng 50 loài là nấm ăn quý nhƣ: các loài mộc nhĩ, ngân nhĩ, nấm hƣơng (Lentinula
edodes), nấm rơm, nấm mối, nấm thông (Boletus edulis Bull.), nấm chàm (Boletus aff.
felleus Bull.), nấm bào ngƣ (Pleurotus spp.), nấm mào gà (Cantherellus cibarius Fr.),
nấm ngọc châm (Hypsizigus marmoreus), nấm kim châm (Flammulina velutipes)...
[4], [6]. Có khoảng hơn 200 loài nấm dùng làm dƣợc liệu, trong đó có rất nhiều loài là
dƣợc liệu quý nhƣ: linh chi (G. lucidum), linh chi sò (G. capense), cổ linh chi (G.
applanatum), vân chi (Trametes versicolor), phiến chi (Schizophyllum commune), nấm
hƣơng (Lentinula edode), nấm kim châm (Flammulina velutipes), mộc nhĩ, ngân nhĩ,
đông trùng hạ thảo (Cordycep sinensis, Cordycep militaris)… [8], [20], [21]. Những
nghiên cứu bƣớc đầu về các hợp chất có hoạt tính sinh học của một số nấm lớn Việt
Nam cho thấy chúng rất giàu các hợp chất có khối lƣợng phân tử lớn nhƣ
polysaccharide, polysaccharide-peptide, lectine… và các chất có khối lƣợng phân tử
nhỏ nhƣ các flavonoide, steroide, terpenoide… có tác dụng kháng viêm, tăng cƣờng
đáp ứng miễn dịch, hỗ trợ điều trị các bệnh hiểm nghèo nhƣ ung thƣ, suy giảm miễn
dịch, tiết niệu, tim mạch… Khoảng 50 loài nấm có khả năng sản sinh các enzym và



lọc với các dung môi thích hợp để thu đƣợc hỗn hợp các hợp chất dùng cho nghiên cứu
đƣợc nêu ở phần thực nghiệm.
- Phƣơng pháp phân tích, tách các hỗn hợp và phân lập các chất: sử dụng các
phƣơng pháp sắc ký cột thƣờng (CC), sắc ký lớp mỏng phân tích, sắc ký cột nhanh


3
(FC) với các pha tĩnh khác nhau nhƣ silica gel, sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC)
phân tích trên các pha đảo, pha silica gel.
- Phƣơng pháp khảo sát cấu trúc các hợp chất: cấu trúc hoá học của các hợp chất
đƣợc xác định bằng các phƣơng pháp vật lý hiện đại nhƣ phổ tử ngoại (UV), phổ hồng
ngoại (IR), phổ khối lƣợng phun mù electron (ESI-MS), phổ khối lƣợng phân giải cao
(HR-MS), phổ cộng hƣởng từ hạt nhân một chiều (1D-NMR) và hai chiều (2D-NMR)
với các kỹ thuật khác nhau nhƣ 1H-NMR, 13C-NMR, DEPT, 1H-1H COSY, HSQC và
HMBC.
- Cấu trúc lập thể tƣơng đối của các hợp chất này đƣợc xác định bằng các phƣơng
pháp phổ NMR.
- Thăm dò các hoạt tính hoạt tính kháng vi sinh vật và kháng nấm.
5. Những đóng góp mới của luận án
- Đây là nghiên cứu đầu tiên có hệ thống ở Việt Nam về thành phần hóa học của
loài nấm Isaria japonica và nấm Phellinus pini ở khu vực Bắc Trung Bộ.
- Từ dịch chiết nấm Isaria japonica thu đƣợc 15 hợp chất. Trong đó, hợp chất
IJM-1 là isarin là hợp chất mới. Đồng thời, hợp chất 11, 22-dihydroxyhopane (IJM3) lần đầu tiên phân lập và đƣợc xác định cấu trúc bằng phổ 1D- và 2D-NMR chƣa
đƣợc công bố ở bất kỳ công trình nào. Ngoài ra, 06 hợp chất bao gồm: beauveriolide I
(IJM-2), (17R)-17-methylincisterol (IJM-4), fungisterol ((3,5α,22E)-ergosta-6,8,22trien-3-ol) (IJM-5), 4,4-dimethyl-5α-ergosta-8,24(28)-dien-3-ol (IJM-6), 3-Oferulylcycloartenol (IJM-7), tricin (IJM-10) lần đầu tiên phân lập đƣợc từ loài nấm
này .
- Từ dịch chiết của quả thể nấm Phellinus pini phân lập đƣợc 05 hợp chất bao gồm:
02 hợp chất triterpenoid: gilvsin A (PPH-1) và gilvsin B (PPE-1). Hai triterpenoid
PHH-1 và PPE-1 lần đầu tiên phân lập đƣợc từ loài nấm này; 03 hợp chất steroit:
ergosta-7,22-dien-3-ol (PPE-2), ergosterol (PPH-2) và ergosterol peroxide (PPE-3).

có giá trị dinh dƣỡng cao trong giới nấm có hơn 80 000 loài đã đƣợc biết đến. Các hợp
chất chuyển hóa bậc hai phân lập từ các loài EPF chủ yếu thuộc các lớp chất
polyketide, nonribosomal peptide, các hợp chất liên kết giữa polyketide và
nonribosomal, terpenoid…
1.1.1 Các polyketide
Polyketide (PKs) là một lớp chất với các hợp chất có cấu trúc đa dạng, có phổ hoạt
tính sinh học rộng [83], [84]. Các hợp chất polyketide đƣợc sinh tổng hợp bởi quá
trình ngƣng tụ Claisen các monome axit carboxylic với sự tham gia của các enzyme
polyketide (PKSs), tƣơng tự nhƣ sinh tổng hợp các axit béo. Trong quá trình sinh tổng
hợp các polyketide, các PKSs tham gia vào quá trình này có thể khử hoặc không khử
các nhóm -carbonyl. Dựa vào đặc điểm sinh tổng hợp các polyketide này có thể chia
polyketide thành ba nhóm: các polyketide không bị khử (NR PKS), polyketide bị khử
không hoàn toàn và polyketide bị khử hoàn toàn.
1.1.1.1 Các polyketide không bị khử
Oosporein (1) là chất có màu đỏ đƣợc sản sinh ra bởi B. bassiana và B.
brongniarti [195], [219]. Năm 1944, Oosporein lần đƣợc tiên đƣợc phân lập từ loài
Oospora colorans, đƣợc sản xuất làm thuốc nhuộm [246]. Oosporein có khả năng ức
chế Ca2+-phụ thuộc các enzyme ATP của màng tế bào hồng cầu ở các nồng độ tƣơng
đối cao (200 g ml-1) do rối loạn cấu trúc màng [102]. Các nghiên cứu liên quan đến
nguồn gốc oosporein cho thấy đây là hợp chất chuyển hóa từ axit orsellinic trải qua
nhiều quá trình trung gian oxy hóa và dimer hóa tạo thành dibenzoquinone [53], [203].


6
Gần đây, enzym NR PKS sinh tổng hợp axit orsellinic đầu tiên đƣợc tìm thấy trong
loài A. nidulans [193].
Diphenyl ete cordyol C (2), diorcinol (3), violaceol - I (4) và II (5), và các
glycoside diphenyl ete cordyol A (6) và B (7) đƣợc phân lập từ Cordyceps sp. BCC
1861. Diorcinol và các hợp chất violaceol đƣợc phân lập từ hai loài A. rugulosus và
Emericella violacea [30], [236]. Cordyol C cho thấy có hoạt tính chống HSV-1, hoạt

Một loạt các hợp chất tƣơng tự bioxanthracene với tên thông thƣờng ES242-x đã
đƣợc phân lập từ loài Verticillium sp. Các hợp chất này cho thấy hoạt tính bảo vệ thần
kinh ức chế glutamateinduced gây chết các tế bào thần kinh.

Các hợp chất dimeric naphthopyran bioxanthracene (9)
Naphthopyrone semi-viriditoxin (10) và axit semi-viriditoxic (11) đƣợc phân lập từ
loài P. variotiistrain trong trứng của loài bọ thông núi (Dendroctronus ponderosae).
Chất này có khả năng kháng vi sinh vật [26].

Axit semi-viriditoxic: R = H (11)
Semi-viriditoxin:

Rubrofusarin (12)

R = CH3 (10)

Rubrofusarin-6--(4-O-methylglucopyranoside), một glycoside của rubrofusarin
heptaketide naphthopyrone (12), đƣợc phân lập từ T. luteorostrata.
Ascherxanthone A (13) là một dimeric xanthone phân lập từ Aschersonia sp., Và
một glycoside của xanthone là norlichexanthone (14) (norlichexanthone-6-O- -(4-Omethylglucopyranoside)) đƣợc phân lập từ P. cinnamomeus cho thấy hoạt tính gây độc
tế bào và chống sốt rét [62], [95], [96].
Các octaketide naphthoquinone có tên là erythrostominone (15) đƣợc phân lập với
đặc điểm nổi bật là các sắc tố màu đỏ hoặc tím (tùy thuộc vào độ pH) từ loài C.
unilateralis và Gnomonia erythrostoma, các hợp chất này cho thấy khả năng kháng sốt
rét ở mức độ trung bình và hoạt tính gây độc tế bào yếu [44], [216].

Ascherxanthone A (13)

Norlichexanthone (14)



9

Bassianolone (20)

Các dẫn xuất của aurovertin (22)

Cephalosporolide (21)

Aurovertin B (23)

Các dẫn xuất của aurovertin polyene pyrone nonaketide (22) ban đầu đƣợc phân
lập từ loài Calcarisporium arbuscula và nấm đảm Albatrellus confluens [224]. Gần
đây, Azumi và công sự đã phân lập đƣợc các aurovertin mới F-H (22), và một
auvrovertin D (22) từ loài M. anisopliae [29]. Các hợp chất này có khả năng ức chế
chọn lọc của các ty thể các enzyme ATP F1F0 đóng vai trò làm xúc tác quá trình cuối
của oxy hóa phosphoryl [70]. Aurovertin B (23) có hiệu quả cao trong việc chọn lọc
ức chế sự tăng sinh của các tế bào ung thƣ vú trong môi trƣờng in vitro bằng cách gây
chết tế bào theo chƣơng trình và bắt giữ quá trình tiến triển chu kỳ tế bào ở giai đoạn
G0/G1 [89].
Các pyrone pyrenocine A và B (24) đã đƣợc phân lập từ V. hemipterigenum
(teleomorph: T. hemipterigena). Các pyrenocine đƣợc biết đến nhiều nhất do có
khoảng phổ rộng gây độc cho thực vật phân lập từ Pyrenochaeta terrestris, nó là tác
nhân gây bệnh rễ hồng trong hành, đồng thời nó cũng đƣợc phân lập từ các loài
Alternaria, Curvularia và Penicillium [116], [210].
Các sphingosine tƣơng tự myriocin (=thermozymocidin) (25) là hợp chất ức chế
enzyme chuyển đổi palmitoyl, là enzyme đầu tiên trong quá trình sinh tổng hợp
sphingolipid [120]. Năm 1972, hợp chất này đƣợc công bố trên hai công trình một là
myriocin đƣợc phân lập từ Myriococcum albomyces [120] và một là thermozymocidin
phân lập từ Mycelia sterilia [43]. Các hợp chất mycestericin, sphingofungin, flavovirin