HOẠT ĐỘNG THỰC TẾ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
“KỸ NĂNG ỨNG PHÓ VỚI NGƯỜI LẠ” CHO TRẺ LỚP 6, TRƯỜNG
THCS ĐỒNG QUANG, TỔ 5 - P. ĐỒNG QUANG - TP. THÁI NGUYÊN.

Danh sách thành viên nhóm 3
Môn học: công tác xã hội với trẻ em
Hoàng Thị Hà

Nguyễn Thị Quỳnh

Nông Thị Huyền
Mã Thị Xuyến

Phan Như Quỳnh
Nông Thanh Dịu

Bế Thị Bưởi

Triệu Thị Nhất

Lò Văn Bích

Trần Thị Tố Lan

Lâm Thị Lích

Ma Thị Diện

Viên Thị Hiền

1


I. Khái niệm, mục tiêu và ý nghĩa của kỹ năng “ứng phó với người lạ”.
1.Khái niệm.
- Khái niệm kỹ năng sống.
Kỹ năng sống là một tập hợp các kỹ năng mà con có được thông qua
giảng dạy hoặc kinh nghiệm trực tiếp được sử dụng để xử lý những vẫn đề, câu
hỏi thường gặp trong cuộc hằng ngày của con người.
Theo WHO: Kỹ năng sống là “ khả năng thích nghi và hành vi tích cực cho
phép cá nhân có khả năng đối phó hiệu quả với nhu cầu và thách thức của cuộc
sống hàng ngày”
- Khái niệm ứng phó với người lạ: Có nghĩa là một kỹ năng khi gặp những
tình huống nguy hiểm có thể vận dụng một cách linh hoạt nhất để tránh những
tổn thất có thể sảy ra.

2. Chuẩn bị
- Chuẩn bị bài powerpoint, các hình ảnh, video clip minh hoạ khác nhau để
thuyết trình về các kỹ năng ứng phó với người lạ sinh động, giúp trẻ nhận thức
được dễ dàng hơn.
-

Chuẩn bị về nội dung:

Phân tích liệt kê các ý chính, ý phụ và sắp xếp theo trình tự được ưu tiên và
có thể sử dụng thêm các ví dụ khác nhau.
+ Sử dụng các ví dụ để chứng minh.

3


+ Sử dụng các ngôn ngữ hình thể.

Giúp trẻ nhận biết người lạ
Dạy trẻ giữ khoảng cách nhất định với người lạ
Dạy trẻ quy tắc đối phó với người lạ
Cha mẹ cần phải nhắc nhở con khi giao tiếp với người lạ

3. Ý nghĩa
Việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ không chỉ vì mục đích bảo vệ sức khỏe,
mà còn nhằm giáo dục hình thành nhân cách , phát triển hài hòa, toàn diện, tình
cảm đạo đức và chuẩn bị tâm thế tốt cho trẻ trước khi bước vào tuổi trưởng
thành.
Cung cấp cho mỗi trẻ những kiến thức cần thiết về kỹ năng sống để các em
sống sao cho lành mạnh và có ý nghĩa. Giúp các em hiểu, biết những kiến thức
và kỹ năng ứng phó với người lạ được cung cấp thành hành động cụ thể trong
quá trình hoạt động thực tiễn với bản thân, với người khác, với xã hội, ứng phó
trước nhiều tình huống, học cách giao tiếp, ứng xử với mọi người, giải quyết
mâu thuẫn trong mối quan hệ và thể hiện bản thân một cách tích cực.
4. Các phương pháp và kỹ năng thực hiện
4.1. Các phương pháp thực hiện
- Phương pháp làm việc nhóm với trẻ em:
Việc hình thành và trâu dồi các kỹ năng sống cơ bản cho trẻ là điều vô cùng
cần thiết. Có thể kể tới những kỹ năng cơ bản cần thiết cho trẻ hiện nay như kỹ
năng ứng phó với người lạ.
Làm việc theo nhóm chính là sự tập hợp của hai hay nhiều nhóm người gộp
lại, cùng đặt ra một mục tiêu nhất định để hoàn thành những công việc chung.

5


Nhân viên xã hội có thể tổ chức các hoạt động vui chơi, tổ chức trò chơi tập
thể, chia trẻ thành nhiều đôi nhỏ, phân công nhiệm vụ của từng nhóm. Tạo môi

trò chơi cho các em thông qua việc vẽ tranh, viết nhật ký....
- Kỹ năng quan sát: Quan sát xem các em có lắng nghe nhóm trình bầy hay
không? Cử chỉ hành vi của các em khi đang nghe nhóm trình bầy về nội dụng
của buổi thuyết trình như thế nào? Và mức độ của các em tham gia?
- Kỹ năng lắng nghe: Lắng nghe những ý kiến đống góp của thầy cô và các em
trong buổi thực hiện giáo dục kỹ năng sống để hiểu tâm tư nguyện vọng của các
em, góp phần vào việc thành công của buổi giáo dục.
- Kỹ năng đặt câu hỏi: Đặt câu hỏi để kiểm tra xem các em hiểu như thế nào về
các kỹ năng mà nhóm đã cung cấp.
- Kỹ năng giao tiếp: Giao tiếp, trò chuyện với các em để hiểu hơn về các em
hơn, nói chuyện với thầy cô để thầy cô có thể quan tâm tới các em nhiều hơn
nữa
II. Tầm quan trọng, nhiệm vụ của kỹ năng “ứng phó với người lạ”
- Lợi ích cho cá nhân trẻ: giúp các em có khả năng xử lý các tình huống
trong cuộc sống , có ý thức bảo vệ sức khỏe , phòng tránh các tai nạn...phòng
ngừa bạo lực và tệ nạn xã hội. Giúp các em xác định những mục tiêu của cuộc
sống hiện tại và tương lai.
- Lợi ích cho gia đình: Kỹ năng sống của mỗi cá nhân tạo không khí thân
thiện, hạnh phúc trong gia đình. Bố mẹ có thể yên tâm lao động, công tác vì con
cái ngoan ngoãn, biết ứng xử, biết làm việc tự lập. Gia đình không bị mất mát
về tinh thần, kinh tế do con cái mắc vào tệ nạn xã hội như tiêm chích, sử dụng
ma túy, tai nạn giao thông, tai nạn đuối nước…
- Lợi ích cho xã hội: Giáo dục kỹ năng sống đầy đủ sẽ tạo điều kiện và định
7


hướng cho các em rèn luyện để trở thành những công dân hữu ích trong tương
lai giàu lòng yêu quê hương, đất nước, sẵn sàng cống hiến tài năng trên mọi lĩnh
vực của đời sốn
III. Các kỹ năng cần trang bị cho trẻ

thuốc mê, bé ngửi hoặc ăn vào sẽ bị trúng mưu kẻ xấu, cha mẹ nên dạy bé
không nhận bất kỳ món đồ nào người lạ cho. Phải từ chối khéo léo rằng "Ba mẹ
cháu không cho phép nhận". Sau đó hãy tìm đến chỗ có người lớn hoặc chú bảo
vệ để tránh bị người kia tiếp tục dụ dỗ. Trong trường hợp người đó cứ bám theo
ép bé ăn hay bắt lên xe, phải quẫy đạp và hét thật to để mọi người đến cứu.
- Nếu lạc ở trung tâm mua sắm hay khu vui chơi, sau khi đứng tại chỗ chờ
một lúc lâu không thấy bố mẹ, bé hãy đến nói với các chú bảo vệ hoặc cô bán
hàng nhờ thông báo lên loa. Hãy ngoan ngoãn đứng đó chờ bố mẹ đến đón.
- Tuyệt đối không đi theo người lạ, kể cả khi họ nói sẽ giúp bé tìm đường về
nhà.
- Khi có ai nhận là bạn của bố mẹ đến trường đón bé: Để tránh trường hợp
trẻ bị dụ dỗ vì tưởng là người quen, phụ huynh cần dạy con không được tin lời
người lạ, kể cả người nhận là bạn của ba mẹ, thậm chí biết cả tên ba mẹ và con.
Trong trường hợp nhận ra họ là hàng xóm hay người quen, hãy quay vào trường
báo cho cô giáo và nhờ gọi điện cho ba mẹ để xác minh.
- Bị lạc: Trong bất kỳ tình huống nào, nguyên tắc đầu tiên cần nhớ là bình
tĩnh, không khóc lóc hay chạy mà đứng yên tại chỗ để chờ bố mẹ sẽ quay lại
đón. Nếu bị lạc ở ngoài đường, bé có thể mượn điện thoại của một người đi
đường hoặc chú công an để gọi bố mẹ đến đón.

9


Nhiều cha mẹ bày tỏ lo ngại khi dạy con những nội dung này khiến các bé
sợ hãi, ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp thoải mái tự tin của bé. "Làm thế nào
để dạy con mà không làm cho con thiếu tự tin khi giao tiếp với người lạ?", một
phụ huynh băn khoăn.
Tiến sĩ Thu Hương gợi ý một phương thức giải quyết đơn giản: Cha mẹ hãy
chỉ cho con những ví dụ về người tốt và người xấu quanh cháu (người ở cùng
khu vực sống bé đã biết). Người xấu là những người đã có một số hành vi

trang bị cho bé kĩ năng rất thiết thực này.

Ngày
nay, nhất
là ở các
thành phố
lớn,

kỹ

năng

tự

bảo

vệ

của trẻ rất
kém

mà

lỗi chính
là ở người lớn. Xã hội càng hiện đại càng tiềm ẩn nhiều mối nguy hại. Cha mẹ
thường sợ hãi tìm cách ngăn cấm con trước các rủi ro nhưng lại quên giải thích
cho trẻ vì sao và hậu quả xảy ra. Điều này khiến trẻ do tâm lý lứa tuổi vốn ham
khám phá lại càng tò mò. Trẻ không thể hiểu những từ chung chung khi bị
người lớn mắng như "nghịch dại", "nguy hiểm".
Và để trẻ có thể tự bảo vệ mình khi ra khỏi nhà, các mẹ nên dạy trẻ ngay từ

đẹp, và đặc biệt không cho con ra ngoài một mình vào buổi tối.

12


Để rèn luyện kỹ năng cho trẻ, hàng ngày, bố mẹ nên cùng con chơi những
trò tình huống, sắm vai, bố mẹ hãy đố con nói gì, làm gì khi ở trong các hoàn
cảnh khó khăn (lúc lạc đường, khi bị người lạ rủ đi chơi, khi ở nhà một mình và
có sự cố xảy ra…).
Cha mẹ đều có thể biến những câu chuyện, những tai nạn nhìn thấy, nghe
thấy trên các phương tiện truyền thông thành bài học chia sẻ với trẻ, giúp con
hiểu trong tình huống đó nên làm gì, vì sao bạn đó bị như thế.
Dù bận rộn thế nào, hàng ngày cha mẹ cũng phải dành thời gian để trao đổi,
lắng nghe trẻ nói, trao đổi với trẻ những điều đang xảy ra trong cuộc sống, chia
sẻ cảm xúc và cảm nhận cùng trẻ.
Dạy trẻ biết tự bảo vệ mình cực kỳ quan trọng nên bố mẹ phải bắt tay thực
hiện luôn và ngay từ khi trẻ con nhỏ, chứ không phải thụ động đến khi mọi sự
xảy ra rồi mới lo lắng cuống cuồng. Để dạy được con, cha mẹ cần kiên nhẫn
từng ngày, rất kỳ công chứ không chỉ là dặn dò suông.

VI. Nội dung
Nội dung giáo dục: “Kỹ năng ứng phó với người lạ”
1. Dạy trẻ nhận biết nguy cơ để được an toàn

- Muốn thoát khỏi bàn tay của những kẻ bất lương và được an toàn tính mạng thì trẻ
cần chuẩn bị tốt tâm lý trước các tình huống nguy hiểm. Đầu tiên, giúp trẻ nhận biết đâu là
tình huống nguy hiểm. Cung cấp cho trẻ những tin tức thực tế, cho xem các video hoặc kể
cho trẻ nghe một vài câu chuyện về vấn đề này.
- Dạy trẻ cách thoát hiểm trong tình huống nguy hiểm: Có nhiều cách để thoát hiểm
nhưng đối với trẻ việc “bỏ của chạy lấy người” là một cách xử trí. Bởi bất kỳ một sự phản

thị; đồn công an… mỗi khi đi siêu thị hoặc đi ngang qua những nơi giúp trẻ có
thể nhận diện đó là đồn công an.
- Dạy trẻ giữ khoảng cách với người lạ một cách tế nhị. Căn dặn trẻ không
được dễ dàng tin người, nghe theo hay đi theo người lạ.
2. Tuyên truyền, giáo dục nhận thức cho phụ huynh
Bố mẹ là những người giữ vai trò quan trọng trong việc giáo dục kỹ năng
cho trẻ, vì vậy trong giới hạn thời gian cho phép, nhóm sinh viên sẽ tổ chức một
buổi trò chuyện, chia sẻ với phụ huynh học sinh. Giúp phụ huynh hiểu được
14


những kỹ năng cần cho trẻ và thực hiện giáo dục từ khi trẻ con nhỏ đối với kỹ
năng ứng phó với người lạ nói niêng và kỹ năng sống nói chung. Cha mẹ nên
sát sao con hơn, dành thời gian hàng ngày để cùng con trang bị những kĩ năng
cần thiết khi ra ngoài đường, tránh những trường hợp bị kẻ xấu lợi dụng và hậu
quả đáng tiếc có thể xảy ra.
3. Giáo dục giưới tính cho trẻ để giúp bảo vệ trẻ khỏi những mối
nguy hiểm bị xâm hại tình dục từ người lạ
Do cuộc sống đầy đủ, trẻ có xu hướng dậy thì sớm, nhất là các bé gái.
Các em đang trong lứa tuổi vị thành niên và bắt đầu có những đường nét
cơ thể của thiếu nữ rất dễ trở thành 'đối tượng' của những kẻ “yêu râu
xanh”. Dạy trẻ biết ý thức về cơ thể, những vùng 'bất khả xâm phạm.
- Giáo dục giới tính bắt đầu từ việc giúp trẻ hiểu về cơ thể và phải biết yêu
thương cơ thể của mình. Khi các em không cho phép thì không ai được phép
động chạm tới các em. Ngoài việc dạy các em những kiến thức cơ bản về giưới
tính, dạy các em biết trân trọng và bảo vệ cơ thể mình. Khi các em có những
thắc mắc về giới tính, nhóm sẽ trả lời tích cực, đồng thời sử dụng cách so sánh
để cho trẻ dễ hiểu.
+ Chỉ cho trẻ biết những “vùng riêng tư” trên cơ thể không ai được phép
đụng chạm vào trừ bố mẹ và những người có việc liên quan như bác sĩ

được mật khẩu thì các em hãy chạy ngay lập tức và cầu cứu sự trợ giúp từ những người xung quanh.

(2) Không nói chuyện với người lạ: Khi có một ai đó là mặt tiếp cận cố nài
ép, dụ giỗ thì phải chạy trốn ngay lập tức và nói với cha mẹ hoặc những người
“lạ mặt đáng tin tưởng” ở gần đó để nhờ sự giúp đỡ.. Những người “lạ mặt
đáng tin tưởng” đó là: cảnh sát, nhân viên cửa hàng, người đi đường,… Khi
đang ở ngoài chỗ đông người mà bị ép đi theo, bé hãy hô thật lớn, kẻ xấu sẽ tự
đi.
(3) Khi đang đi chơi tại trung tâm thương mại, công viên, hay đi mua
sắm..em bị lạc bố mẹ: Nếu vừa bị lạc bố mẹ khi đang mua sắm hoặc vui chơi
thì hãy đứng yên một chỗ, nơi mà bố mẹ dễ dàng nhìn thấy, không chạy lung
tung. Hoặc nhờ một người bên cạnh liên lạc vào số di động, điện thoại bàn…Bất
kỳ số nào mà bé có thể nhớ. Nếu bị lạc bố mẹ từ lúc nào mà bản thân em cũng
không biết thì cần hỏi người xung quanh và tìm đến các phòng trung tâm của
khu thương mại, công viên…để nhờ họ đọc loa tìm bố mẹ. Khi bị lạc trên
đường, nếu có thể, hãy tìm đến sự giúp đỡ của một chú công an và đến đồn cảnh
sát để bố mẹ có thể tìm thấy bé. Không nhận bất cứ cái gì từ người lạ.
(4) Nâng cao nhận thức: Các em phải đi với đám đông, nhớ số điện thoại khẩn cấp của cảnh sát,
hãy nhớ ghi lại biển số xe của kẻ lạ mặt, luôn luôn cảnh giác với những chiếc xe lạ hoặc bất cứ ai

16


đang theo dõi mình.
(5) Cần để mắt tới cha mẹ: Trong một khu phố hay một siêu thị đông đúc, các em phải luôn luôn
để mắt tới cha mẹ và khi cha mẹ khuất khỏi tầm nhìn của trẻ thì hãy gọi to lên.
(6) Tự đề phòng: Không nhất thiết là phải tham gia một lớp học võ thuật, các em có thể học
những cách “phản kháng đơn giản” khi có người lạ tiếp cận như: đá vào những chân, đầu gối và vùng
nhạy cảm của kẻ lạ. Các em nên dùng hết sức hét thật to: “Cô/chú không phải mẹ/bố của tôi” để tạo
sự chú ý của những người xung quanh và có cơ hội để bé chạy đi.


17


+ Các em có thể học võ để tự vệ: Ngày nay có rất nhiều các môn phái võ
thuật phù hợp với các em. Việc tham gia vào các lớp võ tự vệ là rất cần thiết vì
nó vừa giúp tự vệ lại có thể tăng cường sức khỏe cho bản thân.
2. Các em ứng phó như thế nào để ứng phó tìnhhuống bị lạm dụng?
Nội

Nên

Không nên

Ăn mặc kín đáo

Ở nhà một mình (trừ trường hợp

dung
Đề phòng
bị lạm dụng

Giữ khoảng cách an toàn cần thiết).
khi đối diện với người lạ

Để người lạ vào nhà khi không

Nói không với những có sự cho phép của ba mẹ
hành động dụ dỗ của người lạ


có cách xử lý kịp thời
12. Ứng phó với nạn bắt cóc
Nội dung
Phòng tránh
bị bắt cóc

Nên
Luôn bám sát và tập trung vào nguời thân
hoặc cô giáo của mình

Không nên
Tự ý tách riêng ra đi chơi
Phụ huynh không nên nhờ người lạ

Khi có nguời lạ dến hỏi chuyện phải chạy
lại cô giáo hoặc người thân nhờ giúp đỡ, tiếp
chuyện

đón các em
Đeo trang sức hoặc mang theo tài
sản quý giá khác (iPAD, điện thoại di động,

18


Khi có người lạ đến tự xưng là người thân
đến đón về, học sinh phải quay trở lại trường
báo cho cô giáo biết.
Cô giáo gọi điện cho ba mẹ xác minh sự


vì cha mẹ không đủ lạ, khác biệt để dạy các em hiểu biết toàn diện. Vì vậy để đề phòng nguy
cơ từ người lạ, các em cần được giao tiếp với... người lạ. Bởi không phải người lạ nào cũng là
người xấu. Trong quá trình giao tiếp, nên tập quan sát gương mặt, lắng nghe lời nói, nhận biết
thái độ, tình cảm, cảm xúc của người lạ để phân biệt, nhận diện mức độ chân thành của họ và
có cách ứng xử phù hợp.

19


(3) Hãy kể lại một tình huống của bản thân khi nói chuyện với người lạ: Sau mỗi lần tiếp

xúc với người lạ, các em đã học được những gì, cảm nhận như thế nào, nhận
định về những biểu hiện xấu - tốt của người lạ ấy?
(4) Theo các em nơi nào và gặp ai là an toàn?
(Đồn cảnh sát, trung tâm mua sắm đông người, chú bảo vệ, thầy cô giáo...
và sau đó hãy gọi ngay cho người nhà)
(5) Theo các em tại sao cần phải ghi nhớ một số số điện thoại cần thiết?
Và đó là số đt của những ai?
(Đó là số điện thoại của bạn, người trong gia đình và các số cấp cứu khẩn
cấp khác phòng khi nguy cấp. Việc này sẽ giúp các em tự tin hơn khi gặp một
trường hợp nguy hiểm)
(6) Các em cần có những hiểu biết về cơ thể của mình chưa? Tại sao phải
có hiều biết về giứo tính?
( Các em phải nhận thức được nơi nào trên cơ thể là cấm xâm phạm, và tự
bảo vệ những khu vực cá nhân hoặc nếu có ai đụng chạm sẽ biết cách né tránh
và báo cho bạn)
(7) Các em hiểu về bản năng gì về bản năng của mình? Và các em có
ngại khi yêu cầu giúp đỡ? (Các em hoàn toàn có thể yêu cầu giúp đỡ ở bất
cứ nơi nào khi cần thiết và các em sẽ không bao giờ bị chỉ trích nếu đưa
ra yêu cầu hợp lý)

- TH2: Nếu bị lạc trong một siêu thị hay một cửa hàng thì các em sẽ làm
thế nào(Tìm những người lớn xung quanh đáng tin mặc đồng phục như bảo vệ,
thu ngân… để nhờ giúp đỡ)
- TH3: Người lạ cho kẹo/đồ chơi/tiền để nhờ em làm một điều gì đó như
chỉ đường, đi nhờ xe … thì các em làm thế nào?( Nhắc nên từ chối: ‘Chưa được
sự đồng ý cua mẹ cháu, cháu sẽ không nhận/không làm đâu’…)
- TH4: Khi gặp một người nam đứng trong nhà vệ sinh nữ ở trường học, là
con gái, em không nên vào ngay mà đứng chờ anh ta bước ra. Nếu chờ hoài, anh
ta không bước ra hoặc có những cử chỉ thiếu đứng đắn thì em sẽ làm gì? (nên
báo ngay cho giáo viên)
21


- TH 5: Trên xe bus, trạm chờ xe bus, công viên, cổng trường… Có người
bắt chuyện, tuyệt đối không được trả lời mà phải rời khỏi chỗ đó ngay.
- TH 6: Trường hợp em đang đứng trong cây ATM bấm bấm, thấy 1 người
lạ ở đằng sau bước vào thì em ứng xử thế nào?
Bước 2. Cho trẻ xem các video clip, hình ảnh…
Bước 3. Cho trẻ nêu cảm nghĩ và xử lý các tình huống
Bước 4. Sinh viên nhận xét

3. Hoạt động 3( buổi thứ 2): Tổ chức chơi trò đóng vai với trẻ.
Bước 1. Chia nhóm (Thực hiện ở buổi trước)
Bước2: Sinh viên chỉ cho trẻ biết cách chúng bắt chuyện, nói chuyện như thế nào với vai
người xấu và dạy trẻ cách phải trả lời, phản ứng ra sao.
Bước 3: Cho trẻ thực hiện vai diễn
Bước 4: Sinh viên nhận xét
4. Hoạt động 4: Tìm hiểu về giới tính ( 5 phút).

Cách tiến hành: Phát một số phiếu học tập ghi đặc điểm của nam hoặc nữ. Yêu

24


- Nhóm thực tế sử dụng kết hợp giữa kiến thức và các công cụ hỗ trợ như
tranh ảnh, trò chơi nên trẻ dễ tiếp thu các hoạt động diễn ra sôi nổi.
- Việc đưa ra các kỹ năng ứng phó với người lạ sẽ nâng cao cho trẻ cái nhìn
đúng đắn về các mối đe dọa giúp trẻ thoát khỏi nguy hiểm để người lớn có thể
kịp thời đến cứu . Nâng cao sự tự tin, ứng sử thông minh của trẻ.rút ra được
nhiều kinh nghiệm cũng như khám phá được thế giới của trẻ thơ.

2. Tiêu cực
- Đặc điểm của trẻ là hiếu động, nghịch ngợm nên một số trẻ thiếu tập
trung, một số trẻ thì lung túng chưa biết xử lý.
- Các phương pháp nhóm thực tế đưa ra còn dài dòng, thiếu khoa học

C. KẾT LUẬN
“Trẻ em là tương lai của đất nước, là hạnh phúc của mỗi gia đình và toàn xã
hội”
Chính vì vậy ngay từ khi còn nhỏ cần giúp trẻ phát triển một cách toàn diện
trong đó không thể thiếu được các kỹ năng cần thiết giúp trẻ hoàn thiện hơn,
cung cấp một lượng kiến thức và kỹ năng đầy đủ để giúp trẻ ứng phó với những
mỗi nguy hiểm bên ngoài. Đồng thời cần giúp trẻ phát triển các kỹ năng khác để
trẻ hoàn thiện bản thân.

25