ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ THẮM

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH ĐIỆN BIÊN
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

NGUYỄN THỊ THẮM

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ TỈNH ĐIỆN BIÊN
ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60 14 01 14

Cán bộ hướng dẫn: TS. Phạm Văn Thuần

HÀ NỘI - 2015


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BGH

Ban giám hiệu

CB-GV

Cán bộ giáo viên

CBQL

Cán bộ quản lý

CSVC

Cơ sở vật chất

ĐNGV

Đội ngũ giáo viên

ĐT-BD

Đào tạo bồi dưỡng

THCS

Trung học cơ sở

THPT


TB

Trung bình

TT

Thông tư

UBND

Uỷ ban nhân dân

4


MỤC LỤC
Trang
Lời cảm ơn ........................................................................................... i
Danh mục viết tắt ................................................................................ ii
Mục lục......................................................................................... ........ iii
Danh mục các bảng................................................................................ vi
Danh mục các biểu đồ, sơ đồ................................................................. vii
MỞ ĐẦU............................................................................................... 1
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
GIÁO VIÊN CÁC TRƯỜNG PHỐ THÔNG DÂN TỘC NỘI
TRÚ ĐÁP ỨNGYÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ........
6
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề...........................................................6.....
1.1.1 Các nước trên thế giới ....................................................................6.....

35
1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên các
trường phổ thông dân tộc nội trú đáp ứng yêu cầu đổi mới Giáo dục
đào tạo....................................................................................................3.6... ..
1.6.1. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về giáo dục đào tạo..........................................................................................................
36
1.6.2. Yếu tố kinh tế - văn hóa - xã hội....................................................3..6...
1.6.3. Sự lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền và năng lực quản lý của
cán bộ quản lý giáo dục................................................................................
37
1.6.4. Cơ chế, chính sách đãi ngộ ...........................................................3..8...
Tiểu kết Chương 1...................................................................................3..9...
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO
VIÊN CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ
TỈNH ĐIỆN BIÊN......................................................................................
40
2.1. Vài nét về tình hình kinh tế, văn hóa, giáo dục tỉnh Điện Biên .........4..0...
2.2. Khái quát về các trường phổ thông dân tộc nội trú Tỉnh Điện Biên............2... 4
2.2.1. Quy mô phát triển..........................................................................4..2...

6


2.2.2. Chất lượng giáo dục.......................................................................4..4...
2.2.3. Cơ sở vật chất, thiết bị ................................................................ 45
2.3. Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường phổ thông dân tộc nội
trú tỉnh Điện Biên........................................................................................

47


3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ....................................................7..5...


7


3.2. Định hướng phát triển đội ngũ giáo viên các trường PTDTNT
tỉnh Điện Biên ..............................................................................................
76
3.2.1. Định hướng phát triển đội ngũ giáo viên tỉnh Điện Biên................7..6...
3.2.2. Phát triển đội ngũ giáo viên trường PTDTNT đảm bảo tính dân tộc .......7... 7
3.2.3. Phát triển đội ngũ CBQL trường PT DTNT đảm bảo yêu cầu
phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của tỉnh miền núi................................
78
3.3. Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường phổ thông dân
tộc nội trú Tỉnh Điện Biên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và
đ ào t
ạo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
79
3.3.1. Ban hành tiêu chuẩn giáo viên trường PTDTNT theo hướng chuẩn hóa........8..0.... .
3.3.2. Rà soát, quy hoạch đội ngũ giáo
viên ............................................8..2...
3.3.3. Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên theo quy hoạch ......8..3...
3.3.4. Tuyển dụng, sử dụng đội ngũ giáo viên theo đề án vị trí việc làm ..........6... 8
3.3.5. Đánh giá và sàng lọc đội ngũ giáo viên theo mô hình 360
độ .......9..0... 3.3.6. Tạo lập động lực, môi trường làm việc cho đội ngũ giáo
viên .......9..2... 3.3.7. Hoàn thiện cơ chế trả lương theo vị trí việc
làm ..........................9..6... 3.4. Mối quan hệ giữa các biện
pháp ......................................................9..7... 3.5. Khảo sát về tính cần thiết
và tính khả thi của các biện pháp .............9..9... Tiểu kết Chương

trường PTDTNT ....................................................................................50.... ..
Bảng 2.9: Thực trạng đánh giá , xếp loại giáo viên theo Chuẩn tính đến
tháng 5/2014....................................................................................................................51..... ...
Bảng 2.10: Thực trạng về cơ cấu đội ngũ giáo viên các trường PTDTNT...........55..... ...
Bảng 2.11. Thực trạng về độ tuổi giáo viên các trường PTDTNT...........56.... ..
Bảng 2.12: Bảng tổng hợp khảo sát về thực trạng phát triển
ĐNGV các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Điện Biên .......................57.... ..
Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm các giải pháp phát triển đội ngũ nhà
giáo công tác tại các trường PTDTNT trên địa bàn tỉnh Điện Biên ..............100... .....


9


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Trang
Biểu đồ 2.1. Tổng hợp về trình độ đào tạo của ĐNGV tính đến
tháng 05/2014.........................................................................................48.... ..
Biểu đồ 2.2: Biểu đồ đánh giá, xếp loại giáo viên tính đến tháng 5/2014 ...........51..... ...
Biểu đồ 2.3. Thực trạng về độ tuổi đội ngũ giáo viên của ĐNGV ...................56.... ..
Biểu đồ 3.1: Mức độ cần thiết và khả thi giữa các biện pháp .................101... ... .
Sơ đồ 3.1: Mối quan hệ giữa các biện pháp ............................................98.... ..

10


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) đã ban hành
Nghị quyết "Về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công

những nhân cách tốt, những chủ nhân tương lai của các bản làng trên mảnh đất
Điện Biên Phủ anh hùng. Không những thế, mỗi thầy cô giáo còn có trách
nhiệm góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng và tham gia rộng
rãi các hoạt động ngoài nhà trường.
Tuy nhiên, chất lượng chuyên môn của đội ngũ giáo viên ở các trường
Phổ thông dân tộc nội trú Điện Biên không đồng đều, giáo viên ở vùng thấp, vùng
có điều kiện thuận lợi chất lượng chuyên môn tốt; Ở vùng sâu, vùng xa, vùng
khó khăn tuy đã có nhiều cố gắng để đáp ứng yêu cầu về chất lượng nhưng vẫn
còn một bộ phận giáo viên đào tạo không chính quy và một số giáo viên mới ra
trường chất lượng còn hạn chế. Phương pháp giảng dạy, nội dung và quy trình
kiểm tra đánh giá chưa phù hợp với đối tượng, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi
mới giáo dục. Sự hiểu biết về văn hóa vùng miền, dân tộc còn hạn chế. Một bộ
phận giáo viên do sức ép của yêu cầu nâng cao chất lượng giáo dục và những
biến động của xã hội đã có biểu hiện suy giảm lòng yêu nghề, tinh thần trách
nhiệm và có mong muốn chuyển ngành.
Để đáp ứng yêu cầu giáo dục trong tình hình mới, đội ngũ giáo viên các
trường phổ thông DTNT cần phải được đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao
trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, năng lực giáo dục, năng lực sư phạm... Chính
vì vậy tác giả lựa chọn đề tài "Phát triển đội ngũ giáo viên các trường
phổ thông dân tộc nội trú Tỉnh Điện Biên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo
dục và đào tạo" mong muốn góp phần xây dựng đội ngũ giáo viên các trường
phổ thông dân tộc nội trú nói riêng, Tỉnh Điện Biên nói chung.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ
thông dân tộc nội trú Tỉnh Điện Biên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào
tạo, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của các trường phổ thông dân
tộc nội trú nói riêng và chất lượng giáo dục toàn Tỉnh Điện Biên nói chung.

13


đối với giáo viên... đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục Việt
Nam.
14


7. Phương pháp nghiên cứu
Kết hợp các nhóm nghiên cứu sau:
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu các lý luận về quản lý giáo dục; Chỉ thị, Nghị quyết của
Đảng, Nhà nước, Ngành giáo dục và các tài liệu khoa học có liên quan đến vấn
đề nghiên cứu.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp phân tích tổng hợp: Phân tích thực trạng phát triển đội
ngũ giáo viên đang công tác tại các trường Phổ thông dân tộc nội trú trên địa bàn
Tỉnh Điện Biên.
- Phương pháp điều tra: Phỏng vấn trực tiếp lãnh đạo Sở, điều tra bằng phiếu
hỏi đối với Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, giáo viên các trường Phổ thông dân tộc
nội trú trên địa bàn Tỉnh Điện Biên.
- Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến các chuyên gia về công tác tổ
chức cán bộ và các nhà nghiên cứu về quản lý giáo dục bậc phổ thông.
7.3. Phương pháp xử lý số liệu:
Dùng thống kê toán học để xử lý các kết quả nghiên cứu.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và
các phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ
thông dân tộc nội trú trong bối cảnh đổi mới giáo dục và đào tạo
Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông
dân tộc nội trú Tỉnh Điện Biên.
Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên các trường phổ thông

một Singapore phát triển thành một nước có cơ sở hạ tầng và một số ngành công
nghiệp phát triển cao hàng đầu châu Á và thế giới như: cảng biển, công nghiệp
đóng và sửa chữa tàu, công nghiệp lọc dầu, chế biến và lắp ráp máy móc.
Singapore là nước hàng đầu về sản xuất ổ đĩa máy tính điện tử và hàng bán dẫn.
Singapore còn là trung tâm lọc dầu và vận chuyển
16


quá cảnh hàng đầu ở châu Á và là quốc gia rất thành công trong việc xây
dựng một đất nước có trình độ dân trí cao và là một trong những quốc gia có hệ
thống giáo dục phát triển hàng đầu Châu Á nơi thu hút hàng ngàn du học sinh
quốc tế đến học tập mỗi năm.
Nhật Bản là cường quốc ở châu Á, là quốc gia đã tạo nên hiện tượng phát
triển thần kỳ về kinh tế từ những năm 60, 70 của thế kỷ XX, nay là quốc gia đứng
hàng thứ 3 thế giới về tiềm lực kinh tế, đất nước này đã coi giáo dục như là biện
pháp chiến lược hàng đầu để phát triển kinh tế - xã hội. Họ đề ra "bộ ba chiến
lược": Giáo dục - Khoa học - Chính sách mở cửa, mà mục tiêu rất quan trọng là
phấn đấu trở thành một cường quốc xuất khẩu hàng gia công có hàm lượng chất
xám cao.
Tại Mêhicô - một nước công nghiệp mới (NIC), trong bản thỏa thuận
quốc gia về hiện đại hóa nền giáo dục đã viết: "Giáo dục là lĩnh vực quyết định
đối với tương lai của một quốc gia. Hoạt động giáo dục của Chính phủ và xã hội là
một trong những ưu tiên lớn nhất của chúng ta…" [32].
Thực tế đã có rất nhiều quốc gia trên thế giới coi phát triển giáo dục là vấn
đề trọng tâm và việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên là vấn đề được đặt lên
hàng đầu
Đại đa số các trường sư phạm ở Úc, New Zeland, Canada … đã thành lập
các cơ sở chuyên bồi dưỡng giáo viên để tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên
tham gia học tập nhằm không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.
Tại Nhật Bản, việc bồi dưỡng và đào tạo lại cho đội ngũ giáo viên, cán bộ

"Đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư cho phát triển". Như vậy, sứ mệnh
lịch sử của ngành Giáo dục - Đào tạo rất nặng nề và lớn lao. Tuy nhiên, để thực
hiện được sứ mệnh đó, Giáo dục - Đào tạo phải nhanh chóng thoát khỏi tình
trạng lạc hậu, yếu kém hiện nay; phải theo kịp với trình độ, xu thế phát triển,
hội nhập của khu vực và thế giới, nhất là phải đáp ứng được nhu cầu đào tạo
nguồn nhân lực chất lượng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước.

18


Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã chỉ rõ nhiệm vụ "đổi
mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo" nước ta, nhằm mục tiêu xây dựng một
nền giáo dục phát triển cao năng lực con người, thể hiện ở những thành tựu về
khoa học - công nghệ thông tin - truyền thông, sự phát triển tri thức và xu thế toàn
cầu hóa sâu rộng.
Thực tiễn và lý luận giáo dục đã khẳng định rằng: Một trong những giải
pháp quan trọng bậc nhất để nâng cao chất lượng giáo dục, nhất là để đổi mới
căn bản, toàn diện giáo dục nước ta là công tác xây dựng đội ngũ giáo viên.
"Công tác xây dựng đội ngũ giáo viên phải được xem là giải pháp cốt lõi,
quan trọng nhất vì chính đội ngũ này quyết định sự thành bại của việc đổi mới
căn bản, toàn diện nền giáo dục" [4].
Các quan điểm cơ bản của Đảng và Nhà nước ta về giáo dục - đào tạo đã
được thể hiện trong Hiến pháp 1992, Luật Giáo dục 2005, các Nghị quyết
Trung ương 4 (khóa VII), Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII), Kết luận hội nghị
Trung ương 6 (khóa IX) và Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX, X, XI.
Nói về đội ngũ giáo viên, Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định:
- Từ lâu, nghề dạy học đã được đánh giá là một trong những nghề cao
quý nhất và giáo viên luôn được xã hội tôn vinh. Giáo viên và cán bộ quản lý là
lực lượng có vai trò quan trọng hàng đầu trong sự nghiệp nâng cao dân trí, đào

viên và cán bộ quản lý giáo dục công tác ở trường chuyên biệt, ở vùng có điều kiện
kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; Nghị định 19/2013/NĐ-CP, ngày 19/02/2013 của
Chính phủ về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 116/2010/NĐ-CP về
chế độ chính sách đối với giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục công tác ở trường
chuyên biệt, ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, tại các văn bản
trên đã đề ra những chế độ chính sách như: chế độ phụ cấp thu hút, phụ cấp nước
sạch, hỗ trợ chi phí học tập... những chính sách này đã phần nào giúp các giáo viên
nâng cao chất lượng cuộc sống, ổn định kinh tế để chuyên tâm vào công việc giảng
dạy và giáo dục.
Bên cạnh đó, ngành giáo dục và đào tạo Điện Biên cũng đã có những giải
pháp tích cực để nâng cao và phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản
20


lý giáo dục như: Chương trình phát triển giáo dục và đào tạo tỉnh Điện Biên
giai đoạn 2010-2020, Đề án "Xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo
viên và cán bộ quản lý giáo dục tỉnh Điện Biên, giai đoạn 2013-2020"
Tuy nhiên tất cả những chính sách hỗ trợ hay Chương trình, Đề án trên
mới chỉ để cập đến đội ngũ giáo viên nói chung mà chưa có bất kỳ một chế độ
chính sách nào giành riêng cho việc phát triển đội ngũ giáo viên công tác tại
các trường phổ thông dân tộc nội trú - một môi trường giáo dục đặc thù - hoàn toàn
khác biệt với các trường phổ thông nói chung.
Tại một số trường Đại học, đã có nhiều công trình nghiên cứu liên quan
đến chuyên ngành QLGD mà tiêu biểu là Luận án tiến sỹ "Những biện pháp
nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trung học cơ sở ở các tỉnh Tây Nguyên
đáp ứng mục tiêu phổ cập GD trung học cơ sở" của tác giả Nguyễn Sỹ Thư
(2005). Tại luận án này, tác giả đã làm phong phú thêm cơ sở lý luận về chất
lượng đội ngũ giáo viên, phân tích thực trạng đội ngũ giáo viên cấp THCS ở
Tây Nguyên theo các nhiệm vụ của phổ cập GD cấp THCS... qua đó đã đề xuất
các biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên cấp THCS ở Tây Nguyên