ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO
DỤC

HOÀNG VĂN THAO

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN VẬT LÝ
CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LẠNG
SƠN
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. NGUYỄN THÀNH VINH

HÀ NỘI - 2014


1


Lêi c¶m ¬n
Để hoàn thành luận văn thạc sỹ Quản lý Giáo dục này tác giả xin chân
thành gửi lời cảm ơn tới Ban giám hiệu, Thầy Cô trường Đại học Giáo dục Đại học Quốc gia Hà Nội đã nhiệt tình truyền thụ những tri thức quý báu
trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Đặc biệt, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc tới Phó giáo
sư Tiến sỹ Nguyễn Thành Vinh đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo Em trên bước
đường nghiên cứu khoa học của mình.

BD

Bồi dưỡng

2.

CBQL

Cán bộ quản lý

3.

ĐH

Đại học

4.

ĐNGV

Đội ngũ giáo viên

5.

ĐT

Đào tạo

6.


12. QLGD

Quản lý giáo dục

13. TB

Trung bình

14. THPT

Trung học phổ thông

15. UBND

Ủy ban nhân dân

3


MỤC
LỤC
Lời cảm ơn
Danh mục viết tắt
Mục lục
Danh mục các bảng
Danh mục các sơ đồ
MỞ ĐẦU

Trang
i

C

Ấ
1


c
ứ
u

n
1
1
1
1
1
1
1
1
1
g
1

i
á

1
1
1


1

M

T

ộ

H

t

P

1
.
2

T
s
ố

1.5.1
.

k

Yêu

h

i

Giáo

ệ

viên

m

THP

2
7

T

2

c

trong

8

ơ

giai

2

Chƣơng 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO
VIÊN VẬT LÝ CẤP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CỦA TỈNH

41

LẠNG SƠN
2.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế - xã hội, giáo dục
trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn
2.1.1. Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên

41
41
42

2.1.2. Tình hình phát triển kinh tế- xã hội

43

2.1.3. Khái quát chung về giáo dục Lạng Sơn

46

2.1.4. Tình hình giáo dục THPT trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn

50

2.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên vật lý các trường THPT tỉnh Lạng Sơn

50


63
67

69
69
69
70

5


3.2. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp

71

3.2.1. Đảm bảo tính đồng bô của
̣ các biêṇpháp

71

3.2.2. Đảm bảo tinh thưc tiễn của các biêṇ pháp
3.2.3. Đam bao tinh khả thi của cac biện phap
̉̉
3.3. Các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên vật lý trường trung học
cơ sở tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn hiện nay
3.3.1 Biện pháp 1: Lập quy hoạch phát triển của đội ngũ giáo viên Vật
lý THPT tỉnh Lạng Sơn đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục hiện nay
3.3.2. Biện pháp 2: Tuyển chọn và sử dụng đội ngũ giáo viên Vật lý THPT
3.3.3. Biện pháp 3: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ
cho đội ngũ giáo viên Vật lý THPT


PHỤ LỤC

101

6

72
72
72
74
76

84
88
91
93


DANH MỤC CÁC BẢNG
Trang
Bảng 2.1. Quy mô trường, lớp, học sinh các cấp học tỉnh Lạng Sơn năm 2013 ...... 44
Bảng 2.2. Quy mô trường lớp, học sinh cấp THPT tỉnh Lạng Sơn từ
năm học 2010 - 2011 đến năm học 2012 - 2013 ....................................... 46
Bảng 2.3. Số lượng đội ngũ CBQL, GV cấp THPT tỉnh Lạng Sơn từ
năm học 2010 - 2011 đến năm học 2012 - 2013 ....................................... 46
Bảng 2.4. Đội ngũ giáo viên các trường THPT năm 2013 ......................... 47
Bảng 2.5. Chất lượng giáo dục THPT ........................................................ 49
Bảng 2.6: Số lượng và cơ cấu đội ngũ giáo viên Vật lý tỉnh Lạng Sơn
từ năm 2010 - 2011 đến năm 2012 - 2013................................................. 50


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành trung ương khóa VIII đã
nêu: "Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng của giáo dục và được xã hội
tôn vinh. Giáo viên phải có đủ đức đủ tài". Kết luận của Hội nghị lần thứ 6
Ban chấp hành trung ương khóa IX cũng đã yêu cầu: "Bố trí cán bộ quản lý
giáo dục các cấp phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ và năng lực cán bộ; xây dựng kế
hoạch đào tạo lại đội ngũ Giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục các cấp phù
hợp với yêu cầu nhiệm vụ và năng lực cán bộ; xây dựng kế hoạch đào tạo lại
đội ngũ Giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, đảm bảo đủ số lượng, cơ cấu
cân đối, đạt chuẩn đáp ứng yêu cầu thời kì đổi mới; hoàn thiện chế độ chính
sách đối với nhà giáo và cán bộ quản lý". Xuất phát từ các yêu cầu trên, một
trong các nhiệm vụ của ngành GDĐT hiện nay là cần phải xác định mục tiêu,
nhiệm vụ và bước đi cụ thể trong công tác đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ nhà
giáo và cán bộ quản lý giáo dục sao cho phù hợp với xu thế phát triển của đất
nước cũng như xu thế toàn cầu hóa.
Trong Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8
khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nhận định về hạn chế
của giáo dục hiện nay có khẳng định: "Quản lý giáo dục và đào tạo còn nhiều
yếu kém. Đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục bất cập về chất lượng,
số lượng và cơ cấu; môṭ bô ̣ phâṇ chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát
triển giáo dục, thiếu tâm huyết, thâm chí vi pham đaọ đức nghề nghiêp " ̣ đồng
thời nghị quyết cũng xác định việc Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản
lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo là một trong những nhiệm vụ
giải pháp quan trọng để thực hiện đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và
đào tạo. [11] Nhiệm vụ "đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục" đang đặt lên vai
đội ngũ nhà giáo Việt Nam những yêu cầu mới với trách nhiệm lớn hơn trong
dạy học và giáo dục. Mỗi thầy giáo viên theo yêu cầu đổi mới không những là
người giỏi về chuyên môn dạy học các môn học mà còn phải là

đội ngũ thiếu thường xuyên, liên tục hiệu quả chưa cao; các điều kiện đáp ứng
yêu cầu về xây dựng, phát triển đội ngũ còn hạn chế; cơ chế
10


tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm GV còn bất cập. Mảng phát triển giáo viên Vật
lý THPT chưa thực sự được quan tâm, còn thiếu những chiến lược để phát
triển giáo viên, khuyến khích giáo viên tự học, tự nghiên cứu, hợp tác với
đồng nghiệp để chia sẻ những vấn đề cùng quan tâm trong giảng dạy. Vì thế
công tác nghiên cứu, tự học, tự bồi dưỡng hầu như bị bỏ ngỏ. Điều này có tác
động không nhỏ đến chất lượng học tập của học sinh, vì thế để bắt kịp những
yêu cầu của đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo theo nghị quyết 29NQ/TW, vấn đề quản lý phát triển nguồn lực giáo viên cần phải được quan tâm
chú trọng hàng đầu.
Trước yêu cầu đó đòi hỏi phải có giải pháp giải quyết các vấn đề trên.
Nhưng qua khảo sát bước đầu cho thấy hiện nay chưa có công trình nghiên
cứu nào đề cập đến thực trạng và biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo
viên vật lý cấp THPT trên các mặt: tuyển dụng, sử dụng, đào tạo và bồi
dưỡng. Vì vậy, tác giả đã lựa chọn vấn đề nghiên cứu: "Phát triển đội ngũ
giáo viên vật lý cấp THPT tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn hiện nay" làm đề tài
luận văn tốt nghiệp Cao học chuyên ngành quản lý giáo dục.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên giảng dạy bộ môn
vật lý của các trường THPT trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đáp ứng được yêu cầu
phát triển giáo dục trong giai đoạn mới của tỉnh Lạng Sơn.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên trường THPT.
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên
Vật lý cấp THPT tỉnh Lạng Sơn từ năm 2010 đến 2013.
- Đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên giảng dạy bộ môn
vật lý trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.

THPT trên địa bàn một tỉnh miền núi.
8.2 Ý nghĩa thực tiễn
Xác định các biện pháp quản lý phát triển đội đội ngũ giáo viên bộ môn
vật lý cấp THPT từ đó nâng cao chất lượng dạy học bộ môn.

12


9. Phƣơng pháp nghiên cứu
9.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích tổng hợp hệ thống hóa các tài liệu khoa học, các văn bản có
liên quan đến đề tài để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.
9.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp điều tra (điều tra qua phỏng vấn, bằng phiếu điều tra,
bằng trắc nghiệm).
- Phương pháp chuyên gia (hỏi ý kiến chuyên gia, các đồng nghiệp, các
nhà quản lý).
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm (kinh nghiệm bản thân, kinh
nghiệm người khác, kinh nghiệm đơn vị khác).
- Phương pháp dự báo.
9.3. Phương pháp thống kê
Thống kê toán học để xử lý số liệu, cụ thể hóa bằng các sơ đồ, bảng biểu.
10. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ
lục, nội dung chính của luận văn được cấu trúc gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên THPT
Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên Vật lý cấp THPT của
tỉnh Lạng Sơn
Chương 3: Biện pháp phát triển đội ngũ Giáo viên Vật lý cấp THPT trên

huyện Đan Phượng - Hà Tây (Luận văn Thạc sĩ QLGD của tác giả Trần Thị
Thu Hương, Đại học quốc gia Hà Nội).
- Phát triển đội ngũ giáo viên trường THPT chuyên Tỉnh Vĩnh Phúc
trong gia đoạn hiện nay (Luận văn Thạc sĩ QLGD của tác giả Nguyễn Thị Lệ
Chung, Đại học quốc gia Hà Nội).
14

-


- Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên của Hiệu trưởng trường
THPT thành phố Yên Bái trong giai đoạn hiện nay (Luận văn thạc sĩ QLGD, Đại
học quốc gia Hà Nội).
- Các biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên của Hiệu trưởng trường
THPT Tân Sơn, huyện Lục Ngạn, Tỉnh Bắc Giang (Luận văn thạc sĩ QLGD,
Đại học quốc gia Hà Nội).
Qua việc khảo sát các nghiên cứu nêu trên nhận xét chung có thể rút ra là
các đề tài, luận văn nói trên hoặc mang tính chất tổng hợp, hoặc đề cập đến các
vấn đề chung về phát triển đội ngũ giáo viên nói chung … chưa có điều kiện đi
sâu vào nghiên cứu áp dụng một số biện pháp cụ thể cho việc phát triển đội
ngũ ở một bộ môn cụ thể là bộ môn vật lý trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý
Quản lý là một chức năng lao động - xã hội bắt nguồn từ tính chất xã
hội của lao động.
Quản lý là một khái niệm rộng bao gồm nhiều lĩnh vực, các nhà kinh tế
thiên về quản lý nền sản xuất xã hội, các nhà luật học thiên về quản lý nhà nước. các nhà điều khiển học thiên về quan điểm hệ thống. Cho nên khi đưa các
định nghĩa về quản lý, các tác giả thường gắn với các loại hình quản lý cụ thể
hoặc phụ thuộc nhiều vào lĩnh vực hoạt động hay nghiên cứu của mình, từ đó
khái niệm quản lý được tác giả đưa ra theo nhiều cách tiếp cận khác nhau.

sau:
Đối t h g nh
Nht vậy

Mục tiêu
Quản lý

Phương
pháp

Sơ đồ 1.1: Cấu trúc hệ thống quản lý
Như vậy, một cách khái quát nhất, có thể xem quản lý là: Một quá trình
tác động có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt
được mục tiêu chung.


16


Chức năng quản lý:
Một dạng hoạt động quản lý đặc biệt mà thông qua đó chủ thể quản lý
tác động vào khách thể quản lý nhằm thực hiện một mục tiêu nhất định gọi là
chức năng quản lý. Có nhiều cách phân chia các chức năng quản lý, ở nước ta
trong chu trình quản lý gồm có các chức năng: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo thực
hiện và kiểm tra - đánh giá kết quả.
+ Kế hoạch: là bước quan trọng cơ bản đầu tiên trong số các bước nhằm
xác định khối lượng công việc, xác định mục đích, lựa chọn mục tiêu, khái quát
các công việc phải làm đặt ra những quy định, xây dựng biện pháp, chọn cách
thực hiện để tổ chức đạt đến mục tiêu đã chọn, nói một cách khác lập kế hoạch
là dự kiến những vấn đề, những ý tưởng của chủ thể quản lý : làm gì, làm như

thống giáo dục quốc dân, của các tổ chức xã hội, của gia đình... Theo nghĩa
hẹp, quản lý giáo dục là những tác động có mục đích, có hệ thống có khoa
học, có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý, là quá trình dạy và
học diễn ra trong các cơ sở giáo dục. Cũng như quản lý, quản lý giáo dục cũng
có nhiều quan niệm khác nhau.
+ Theo Nguyễn Ngọc Quang: "Quản lý giáo dục là hệ thống những tác
động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý làm cho hệ
vận hành theo đường lối, nguyên lý của Đảng thực hiện được các tính chất của
nhà trường XHCN Việt Nam mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy, giáo dục thế hệ
trẻ, đưa thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục đến mục tiêu dự kiến tiến lên trạng thái về
chất" [29, 7].
Tác giả Phạm Minh Hạc cho rằng: "Quản lý giáo dục là tổ chức các hoạt
động dạy học. Có tổ chức được các hoạt động dạy học, thực hiện được các tính
chất của nhà trường phổ thông Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mới quản lý được
giáo dục, tức là cụ thể hoá đường lối giáo dục của Đảng và biến đường lối đó
thành hiện thực, đáp ứng nhu cầu của nhân dân, của đất nước" [13, 71].
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo thì " Quản lý giáo dục theo định nghĩa tổng
quát là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh
mẽ công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội" [2,3]
Như vậy, nội hàm của khái niệm quản lý giáo dục chứa đựng những
nhân tố đặc trưng bản chất sau: phải có chủ thể quản lý giáo dục. ở tầm vĩ mô là
quản lý của nhà nước mà cơ quan trực tiếp quản lý là Bộ, Sở, Phòng GDĐT;
18


ở tầm vi mô là quản lý của hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường phổ thông;
phải có hệ thống tác động quản lý theo một nội dung, chương trình kế hoạch
thống nhất từ Trung ương đến địa phương nhằm thực hiện mục đích giáo dục
trong mỗi giai đoạn cụ thể của xã hội; phải có một lực lượng đông đảo những
người làm công tác giáo dục cùng với hệ thống cơ sở vật chất - kỹ thuật tương