ĐAỊ HOC QUỐC GIA HÀ NÔỊ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC
________________

________________

PHẠM VĂN KHOA

QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ THÁI BÌNH
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS. PHAN VĂN KHA

HÀ NỘI - 2015


LỜI CẢM ƠN
Với tấm lòng biết ơn sâu sắc, tác giả đề tài "Quản lý phát triển đội ngũ giáo
viên tiểu học trên địa bàn thành phố Thái Bình theo chuẩn nghề nghiệp" xin chân
thành cảm ơn:
Lãnh đạo trường Đại học Giáo dục - Đại học Quóc gia Hà Nội; lãnh đạo, giảng
viên các Phòng, Khoa của trường Đại học Giáo dục; các giảng viên, các nhà khoa học
đã tham gia quản lý, trực tiếp giảng dạy và hướng dẫn, tạo điều kiện cho tác giả trong
suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài.
Lãnh đạo Sở GD&ĐT, lãnh đạo và chuyên viên các phòng ban chuyên môn của
Sở GD&ĐT Thái Bình; lãnh đạo, chuyên viên Phòng GD&ĐT Thành phố Thái Bình;

CBGV

Cán bộ giáo viên

CCG

Cần cố gắng

CĐ

Cao đẳng

CĐSP

Cao đẳng sư phạm

CNH - HĐH

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá

CNTT

Công nghệ thông tin

CSVC

Cơ sở vật chất

CTHĐĐ


GVTH

Giáo viên tiểu học

HĐND

Hội đồng nhân dân

HS

Học sinh

KT-XH

Kinh tế - xã hội

MN

Mầm non

NNL

Nguồn nhân lực
PCGDTH -

TTH QLGD

XMC

TH

ủ

i
i


TNTP

Thiếu niên tiền phong

THCS

Trung học cơ sở

TTCN-XD

Tiểu thủ công nghiệp - xây dựng

THSP

Trung học sư phạm

UBND

Uỷ ban nhân dân

iii


MỤC LỤC


iv


1.4.2.2. Xây dựng quy hoạch phát triển giáo viên tiểu học .................................29
1.4.2.3. Tuyển dụng giáo viên mới ...........................................................................30 1.4.2.
4. Sử dụng đội ngũ giáo viên ..........................................................................30 1.4.2.5.
Quản lý đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên .............................................31 1.4.2.6.
Thực hiện chế độ chính sách đối với đội ngũ giáo viên...............................32 1.4.2.7. Xây
dựng đội ngũ giáo viên thành tập thể đoàn kết, hợp tác.......................57 Tiểu kết chương
1......................................................................................................35
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC VÀ QUẢN LÝ
PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC THÀNH PHỐ THÁI BÌNH,
TỈNH THÁI BÌNH......................................................................................35
2.1. Vài nét về địa bàn nghiên cứu và thực trạng giáo dục tiểu học thành phố Thái Bình
giai đoạn 2008-2015...........................................................................................................36
2.1.1. Địa lý và dân cư ..............................................................................................36
2.1.2. Kinh tế - xã hội................................................................................................36
2.1.3. Giáo dục thành phố Thái Bình ........................................................................37
2.1.4. Mạng lưới trường, lớp tiểu học ......................................................................37
2.1.5. Qui mô học sinh tiểu học ................................................................................44
2.1.6. Chất lượng giáo dục tiểu học ..........................................................................45 2.2.
Thực trạng đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Thái Bình....................................48 2.2.1. Số
lượng ..........................................................................................................48 2.2.2. Cơ
cấu .............................................................................................................49 2.2.3. Chất
lượng đội ngũ giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp...................................51 2.2.4. Đánh giá
chung về đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Thái Bình hiện
nay.............................................................................................................................57 2.3.
Thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Thái
Bình ....................................................................................................................................59

tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp ..................................91 Tiểu kết chương
3......................................................................................................94
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................95
1. Kết luận ...........................................................................................................................95
2. Một số khuyến nghị........................................................................................................96
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................99
PHỤ LỤC ...............................................................................................................102

vi


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1: Thống kê kết quả học sinh hoàn thành chương trình tiểu học.....................40
Bảng 2: Thống kê kết quả xét tốt nghiệp THCS .......................................................40 Bảng
3: Thống kê số lượng trường học, phòng học và điểm trường lẻ từ năm học 2008-2009
đến năm học 2014 - 2015........................................................................44 Bảng 4: Quy
mô học sinh Tiểu học trên địa bàn thành phố Thái Bình giai đoạn 20082015..................................................................................................................45 Bảng 6:
Thống kê học sinh đạt giải trong các kỳ khảo sát học sinh giỏi cấp thành phố, cấp tỉnh
từ năm học 2008-2009 đến 2014-2015 ...............................................48 Bảng 7: Thống kê
số lượng và tỷ lệ giáo viên theo giới tính năm học 2014-2015..49 Bảng 8: Phân loại trình
độ đào tạo của đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Thái Bình từ năm học 2008-2009
đến năm học 2012-2013..............................................51 Bảng 9: Bảng tổng hợp tỷ lệ trình
độ GV trong 7 năm gần đây ...............................52
Bảng 10: Thống kê trinh đô ̣ đao taọ và năng l ực ứng dung CNTT của đôị ngũ
CBGV, nhân viên bậc Tiểu học thành phố Thái Bình năm học 2014-2015 .............53
Bảng 11: Tổng hợp kết quả đánh giá giáo viên tiểu học theo các yêu cầu của chuẩn
GVTH (Nguồn: Phòng GD&ĐT Thành phố Thái Bình) ..........................................54 Bảng
12: Tổng hợp kết quả đánh giá giáo viên tiểu học theo các lĩnh vực của chuẩn GVTH
(Nguồn: Phòng GD&ĐT thành phố Thái Bình) ...........................................54 Bảng 13:
Kết quả xin ý kiến CBQL giáo dục Thành phố Thái Bình về công tác xây dựng kế hoạch


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 1: So sánh số học sinh, học sinh nữ, học sinh dân tộc bậc tiểu học thành phố
Thái Bình giai đoạn 2008 -2015................................................................................45 Biểu
đồ 2: Kết quả xếp loại hạnh kiểm học sinh tiểu học (thực hiện đầy đủ, thực hiện chưa
đầy đủ) từ năm học 2008 - 2009 đến 2014-2015 .....................................46 Biểu đồ 3: Kết
quả xếp loại học lực của học sinh tiểu học thành phố Thái Bình từ năm học 2008-2009
đến 2014-2015..........................................................................47

ix


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Thế kỷ XXI, con người được coi là vị trí trung tâm, là nguồn lực vô tận, là
nhân tố quyết định mục tiêu của sự phát triển xã hội. Đảng và Nhà nước ta đã thực sự
quan tâm đến nguồn lực con người, xem nguồn lực con người là nhân tố quyết định sự
phát triển bền vững của đất nước. Từ quan điểm đó, Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần
thứ 2 của BCH Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam khóa VIII đã khẳng định: " Thực
sự coi GD-ĐT là quốc sách hàng đầu, là động lực phát triển kinh tế - xã hội" [2, 29].
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX Đảng cộng sản Việt Nam tiếp tục nhấn mạnh:
"Phát triển GD-ĐT là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNHHĐH, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người-yếu tố cơ bản để phát triển xã hội,
tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững" [8,108].
Trong GD-ĐT, giáo viên là lực lượng rất quan trọng trong các trường học. Để
hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, đội ngũ giáo viên cần phải đáp ứng được
những yêu cầu cao về phẩm chất và năng lực chuyên môn sư phạm. Chính vì vậy, cần
phải có sự nghiên cứu một cách nghiêm túc để xây dựng được một hệ thống lý luận, tập
hợp được các kinh nghiệm nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng và phát
triển đội ngũ giáo viên ngày càng tốt hơn.
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, tiểu học là bậc học có ý nghĩa quan trọng, là

viên tiểu học với tốc độ nhanh nên những năm gần đây, tỉnh không cho phép tuyển thêm
giáo viên trẻ, được đào tạo bài bản chính quy do đã đủ giáo viên. Đây là vấn đề đã và
đang gây ra sự lãng phí chất xám trên địa bàn thành phố.
Trong chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam từ nay đến 2020, ngành GD- ĐT
rất coi trọng đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên ở các cấp học, bậc
học. Những năm gần đây, có nhiều cuốn sách chuyên khảo, đề tài nghiên cứu các cấp,
luận án tiến sỹ, bài viết đăng trên các tạp chí khoa học chuyên ngành của một số tác giả
đã bàn về vấn đề xây dựng đội ngũ giáo viên nói chung và đội ngũ giáo viên tiểu học
nói riêng. Trong các công trình khoa học, các tác giả đã đề cập đến vai trò của đội ngũ
nhà giáo, đến yêu cầu về số lượng, chất lượng, cơ cấu và đề xuất một số giải pháp để
thực hiện phát triển đội ngũ này. Có thể kể đến một số
công trình khoa học như:
- Sự phát triển đội ngũ nhân viên của các tác giả KENJONES và REID [35,
Tr.564].

2


- Lãnh đạo và quản lý nhân viên nhằm đạt thành tích cao hơn của
Max Sawatzki [25, Tr.173].
- Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ XXI của tác
giả Trần Khánh Đức có đề cập đến phát triển đội ngũ nhà giáo [27].
- Đã có nhiều luận văn nghiên cứu về đề tài xây dựng và phát triển đội ngũ
giáo viên, ở các cấp học, các cơ sở giáo dục, các địa bàn khác nhau như:
+ Nguyễn Thị Lệ Chung (Luận văn Thạc sĩ QLGD, Đại học Quốc gia Hà
Nội
Nhìn chung, tác giả đã góp phần bổ sung nhằm hoàn thiện cơ sở lý luận về vấn
đề xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường phổ thông. Các công trình
khoa học của các tác giả nói trên đều mang tính đặc thù ở từng địa phương, từng bậc
học nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của sự nghiệp giáo dục. Tuy nhiên, cho đến nay

h o cá c c ấp q u ả n l ý t r o n g c ô n g t á c đà o tạ o , bồ i dư ỡ ng đ ộ i n g ũ gi á o v i ê n t i ể u h ọc đ ủ v ề
s ố l ư ợ n g , đ ả m b ả o v ề c hấ t l ư ợ n g, h ợ p l ý v ề c ơ c ấ u , n â n g c a o c h ấ t lư ợ n g dạ y h ọ c t ạ i c á c
t rư ờ n g t i ể u h ọ c trê n đ ị a bà n t hà n h p h ố T h á i B ì nh , t ỉ nh T h á i B ìn h .
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hoá cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học
theo chuẩn nghề nghiệp.
- Đánh giá thực trạng quản lý phát triển đội ngũ giáo viên bậc Tiểu học của
thành phố Thái Bình, Tỉnh Thái Bình.
- Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học tại thành
phố Thái Bình, tỉnh Thái Bình theo chuẩn nghề nghiệp.
4. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên Tiểu học theo chuẩn nghề nghiệp.
4.2. Khách thể nghiên cứu
Phát triển đội ngũ giáo viên bậc Tiểu học thành phố Thái Bình- Tỉnh Thái
Bình.
5. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu của đề tài được giới hạn trong phạm vi quản lý phát triển
đội ngũ giáo viên bậc Tiểu học ở thành phố Thái Bình - Tỉnh Thái Bình theo chuẩn nghề
nghiệp trong bối cảnh đổi mới.

4


Về đánh giá thực trạng giáo dục Tiểu học và đội ngũ giáo viên bậc Tiểu học ở
thành phố Thái Bình -Tỉnh Thái Bình xin được giới hạn trong giai đoạn 2008 - 2015
6. Câu hỏi nghiên cứu
- Vì sao phải quản lý phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học ?
- Quản lý phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học cần bắt đầu từ đâu ?
- Phải làm như thế nào để quản lý, phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học theo

Chương I: Cơ sở lý luận về quản lý phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học theo
chuẩn nghề nghiệp
Chương II: Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học của thành phố
Thái Bình, tỉnh Thái Bình
Chương III: Các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học ở thành phố
Thái Bình, tỉnh Thái Bình theo chuẩn nghề nghiệp
Chƣơng 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ
PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TIỂU HỌC THEO CHUẨN
NGHỀ NGHIỆP
1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1. Quản lý, quản lý giáo dục
- Quản lý
Từ điển Anh Việt - Viện Ngôn ngữ học định nghĩa: Quản lý (management)
có nghĩa là điều hành, điều khiển, tổ chức một công việc, một tổ chức, một tập thể...
theo yêu cầu nhất định [28, 1060]
Theo từ điển Tiếng Việt - Viện Ngôn ngữ học: "Quản lý là trông coi, giữ gìn
theo những yêu cầu nhất định; Là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những
yêu cầu nhất định" [29, 800]
"Quản lý" là từ Hán Việt được ghép giữa từ "quản" và từ "lý". "quản" là sự
trông coi, chăm sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái ổn định. "lý" là sự sửa sang, sắp xếp,
làm cho nó phát triển. Như vậy, "quản lý" là trông coi, chăm sóc, sửa sang làm cho nó
ổn định và phát triển.
Giáo trình quản lý hành chính Nhà nước của Học viện Chính quốc gia Hồ Chí
Minh chỉ rõ: "Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển các quá trình xã hội và hành vi
hoạt động c ủa con ngườ i để chúng phát triển phù hợ p vớ i quy luật, đạt tới mục đích đã
đề ra và đúng ý chí của người quản lý" [16, 8].
Trong lịch sử nhân loại có nhiều danh nhân nổi tiếng đã đề cập đến vấn đề
quản lý, chức năng quản lý, đặc trưng của quản lý... ở từng góc độ khác nhau.
C.Mác cũng đã nói đến tới sự cần thiết của quản lý, coi quản lý là một đặc

linh hot, mm do, sỏng to, nhy cm v tinh t rt cao;
Các chủ thể QL thực hiện quản lý các đối t-ợng thông qua các chức năng cơ
bản. Quản lý của mỗi hệ thống có thể phân thành 2 cấp, bao gồm: quản lý nhà n-ớc và
quản lý tác nghiệp tại các cơ sở. Chủ thể quản lý nhà n-ớc (NN): các cơ quan quản lý
NN và các nhà quản lý tại các cơ quan quản lý nhà n-ớc. Đó là chủ thể duy
nhất quản lý xã hội, toàn dân, toàn diện và bằng pháp luật với bộ máy Nhà n-ớc
gồm 3 quyền: lập pháp, hành pháp, t- pháp. Đó là điểm khác cơ bản giữa Nhà n-ớc
với các chủ thể quản lý khác: Đảng, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể nhân dân và các tổ
chức xã hội.
Hiện nay đang tồn tại một số cách phân loại các chức năng của quản lý. Tuỳ
theo mục đích và đặc thù về công việc, cấu trúc tổ chức của đơn vị mà các chủ thể
quản lý có thể lựa chọn cách phân loại chức năng quản lý cho phù hợp. Ví dụ phân loại
bảy (7) chức năng quản lý, bao gồm: 1). Dự đoán; 2). Kế hoạch hoá; 3). Tổ chức;
4). Động viên; 5). Điều chỉnh; 6). Kiểm tra; 7). Đánh giá (Trích theo Hồ Văn Vĩnh, Chủ
biên. Giáo trình khoa học quản lý. Giáo trình dùng cho hệ cử nhân chính trị. NXB
Chính trị Quốc gia, Hà Nội - 2002, tr. 55 - 63). Có tác giả chia các chức năng quản lí ra
làm 5 loại.
Tác giả Phan Văn Kha cho rằng, để thuận lợi trong công tác quản lí và
nghiên cứu phục vụ quản lí trong các lĩnh vực có thể sử dụng cách phân loại 4 chức
năng quản lí bao gồm: Lập kế hoạch hoá; tổ chức; chỉ đạo, lãnh đạo và kiểm tra,
đánh giá (Hình 2).

9


Môi tr-ờng bên ngoài

Lập

kế

thể (phân bổ công việc và quyền hành và các nguồn lực cần thiết cho các thành
viên, tổ chức thực hiện các công việc đ-ợc phân công) nhằm đạt đ-ợc các mục tiêu
của các hoạt động một cách có hiệu quả.
Lãnh đạo, chỉ đạo là điều hành, điều khiển, tác động, huy động và giúp đỡ
những cán bộ d-ới quyền thực hiện những nhiệm vụ đ-ợc phân công nhằm thực hiện đ-ợc
các mục tiêu của hệ thống. Trong công tác chỉ đạo cần đặc biệt quan tâm và th-ơng
xuyên bám sát kế hoạch tổng thể và kế hoạch cụ thể, chi tiết thực hiện từng
nhóm công việc, công việc có trong kế hoạch tổng thể. Trong công tác chỉ đạo, các nhà
quản lý cần tạo mọi điều kiện, huy động các nguồn lực trong điều kiện cho phép,
trong khuôn khổ kế hoạch đã đ-ợc phê duyệt, hỗ trợ các thủ tục hành chính và cơ chế
giúp đội ngũ d-ới quyền thực hiện tốt các nhiệm vụ đ-ợc phân công.
Kiểm tra là xem xét quá trình hoạt động hệ thống, những kết quả đạt đ-ợc và
đánh giá phù hợp so với kế hoạch đã đ-ợc phê duyệt và mục tiêu đề ra. Tr-ớc đây,
kiểm tra đ-ợc hiểu theo nghĩa hẹp hơn, là việc tìm lỗi và đ-a ra ph-ơng án khắc
phục, hệ thống OTK trong các doanh nghiệp đ-ợc thành lập để thực hiện chức năng này.
Ngày nay, kiểm tra, kiểm soát chất l-ợng đ-ợc hiểu theo nghĩa rộng hơn,
h-ớng vào việc phòng ngừa là chính, bao gồm kiểm tra, đánh giá và điều chỉnh quá
trình đảm bảo đạt đ-ợc kết quả đàu ra của hệ thống theo mục tiêu đã đ-ợc xác
định. Mục đích của kiểm tra là giám sát sao cho hệ thống vận hành theo đúng kế
hoạch, theo đúng những chuẩn mực quy định, lấy phòng ngừa là chính, phát hiện kịp
thời những sai lệch, sai sót nảy sinh trong suốt quá trình vận hành của hệ thống, xác
định nguyên nhân và tìm ra những biện pháp điều chỉnh, khắc phục và sửa chữa kịp thời.

11


- Quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là một khoa học quản lý chuyên ngành trên nền tảng của khoa
học quản lý nói chung. Cũng giống như khái niệm quản lý, khái niệm QLGD cũng có
nhiều cách tiếp cận khác nhau. Ở đây tác giả chỉ đề cập tới khái niệm

thư Đảng Cộng sản Việt Nam khoá
VIII Lê Khả Phiêu tại trường Đại học Quốc gia Hà Nội - 8/1998)

14