BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
……………………………………………

NGUYỄN THỊ NGỌC DIỆU

CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN THU NHẬP CỦA ĐỒNG BÀO
DÂN TỘC KHMER HUYỆN TRÀ CÚ
TỈNH TRÀ VINH

Chuyên ngành

: Kinh tế học

Mã ngành

: 60 03 01 01

LUẬN VĂN THẠC SỸ KINH TẾ HỌC
Người hướng dẫn khoa học
TS. Vũ Việt Hằng

Tp. Hồ Chí Minh, Năm 2015


LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan rằng luận văn “Các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của đồng bào
dân tộc Khmer huyện Trà Cú tỉnh Trà Vinh” là bài nghiên cứu của chính tôi.
Ngoại trừ những tài liệu tham khảo được trích dẫn trong luận văn này, tôi cam đoan


tháng

năm 2015

Học viên: Nguyễn Thị Ngọc Diệu

ii


TÓM TẮT
Luận văn “Các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của đồng bào dân tộc Khmer
huyện Trà Cú tỉnh Trà Vinh” nhằm phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ
gia đình nông thôn dân tộc Khmer và dân tộc Kinh, từ đó đề xuất một số giải pháp để nâng
cao thu nhập cho hộ gia đình Khmer nói riêng và thu nhập của hộ gia đình nông thôn ở
huyện Trà Cú tỉnh Trà Vinh nói chung, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an
ninh quốc phòng cho địa phương.
Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn: Nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính
thức. Nghiên cứu sơ bộ được thực hiện thông qua phương pháp định tính. Kỹ thuật thảo
luận nhóm được sử dụng trong nghiên cứu này nhằm giúp phát hiện các vấn đề liên quan
đến đề tài nghiên cứu, là căn cứ quan trọng để đưa ra mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu
chính thức được thực hiện bằng phương pháp định lượng: Phỏng vấn trực tiếp các hộ gia
đình trên địa bàn nghiên cứu bằng phương pháp chọn mẫu thuận tiện với kích thước mẫu
hợp lệ là 300, dữ liệu thu thập được tiến hành phân tích thống kê mô tả và phân tích hồi qui
tuyến tính đa biến.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, tuy mức sống của người dân tại các xã của huyện Trà Cú
tỉnh Trà Vinh ngày càng được cải thiện nhưng vẫn còn nhiều hộ gia đình có mức thu nhập
khá thấp. Nguồn thu nhập chính của phần lớn hộ gia đình phụ thuộc vào nghề nông vì thế
mức thu nhập tương đối thấp và bấp bênh. Bên cạnh đó, phân tích hồi qui với sự trợ giúp
của phần mềm Stata 13, kết quả còn cho thấy, thu nhập bình quân của hộ gia đình đồng bào

1.7. Kết cấu luận văn ........................................................................................................... 3
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT ..................................................................................... 5
2.1. Các khái niệm ............................................................................................................... 5
2.1.1. Khái niệm hộ gia đình ........................................................................................... 5
2.1.2. Khái niệm về hộ nông dân ...................................................................................... 6
2.1.3. Khái niệm về thu nhập ............................................................................................ 6
2.1.4. Thu nhập hộ gia đình ............................................................................................ 7
2.1.5. Đặc trưng của kinh tế hộ gia đình đồng bào dân tộc Khmer ............................... 8
2.2. Các nghiên cứu trước có liên quan đến thu nhập hộ gia đình .................................... 11
2.2.1. Các nghiên cứu ngoài nước ................................................................................ 11
2.2.2. Các nghiên cứu trong nước ................................................................................. 12
2.3. Mô hình nghiên cứu đề nghị ....................................................................................... 14
2.3.1. Tổng hợp các nghiên cứu trước .......................................................................... 14
2.3.2. Mô hình nghiên cứu đề nghị................................................................................ 15
2.3.3. Điểm khác biệt của mô hình nghiên cứu so với các nghiên cứu trước ............... 16
2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của hộ gia đình ................................................ 17
2.4.1. Nghề nghiệp của chủ hộ ...................................................................................... 18
2.4.2. Trình độ học vấn của chủ hộ ............................................................................... 18
2.4.3. Số nhân khẩu trong hộ ........................................................................................ 19
2.4.4. Giới tính của chủ hộ ............................................................................................ 19
2.4.5. Tỷ lệ phụ thuộc .................................................................................................... 20
2.4.6. Số hoạt động tạo thu nhập .................................................................................. 20
2.4.7. Kinh nghiệm của chủ hộ ...................................................................................... 20
2.4.8. Vay vốn ................................................................................................................ 21
iv


2.4.9. Qui mô diện tích đất sản xuất ............................................................................. 21
2.4.10. Tham gia đoàn thể ............................................................................................. 22
2.4.11. Tiếp cận chính sách ........................................................................................... 22

5.2.1. Thống kê mô tả .................................................................................................... 49
5.2.2. Phân tích tương quan và kiểm định đa cộng tuyến của mô hình ........................ 67
5.2.3. Phân tích kết quả hồi qui .................................................................................... 68
5.2.4. Sự khác biệt giữa thu nhập của đồng bào dân tộc Khmer và dân tộc Kinh ....... 73
5.2.5. Phân tích mức độ phù hợp của mô hình ............................................................. 74
5.2.6. Giải thích các biến có ý nghĩa trong 3 mô hình .................................................. 75
5.2.7. Giải thích các biến không có ý nghĩa trong 3 mô hình ....................................... 81
v


Tóm tắt chương 5 ................................................................................................................... 86
CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ..................................................................... 87
6.1. Kết luận....................................................................................................................... 87
6.2. Đóng góp của luận văn ............................................................................................... 87
6.3. Kiến nghị .................................................................................................................... 88
6.4. Hạn chế và đề nghị hướng nghiên cứu tiếp theo ........................................................ 91
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................................................... 92
PHỤ LỤC 1: Dàn bài thảo luận nhóm ................................................................................... 97
PHỤ LỤC 2: Danh sách thảo luận nhóm đợt 1 ..................................................................... 98
PHỤ LỤC 3: Danh sách thảo luận nhóm đợt 2 ..................................................................... 98
PHỤ LỤC 4: Bảng câu hỏi khảo sát ...................................................................................... 99
PHỤ LỤC 5: Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến mô hình 1 .............................................. 103
PHỤ LỤC 6: Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến mô hình 2 .............................................. 104
PHỤ LỤC 7: Kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến mô hình 3 .............................................. 105
PHỤ LỤC 8: Kết quả hồi qui mô hình 1 ............................................................................. 106
PHỤ LỤC 9: Kiểm tra phương sai sai số thay đổi mô hình 1 ............................................. 107
PHỤ LỤC 10: Kết quả hồi qui mô hình 2 ........................................................................... 108
PHỤ LỤC 11: Kiểm tra phương sai sai số thay đổi của mô hình 2 ..................................... 109
PHỤ LỤC 12: Kết quả hồi qui mô hình 2 với sai số chuẩn mạnh hơn (robust) .................. 110
PHỤ LỤC 13: Kết quả hồi qui mô hình 3 ........................................................................... 111

Trang
Hình 2.1. Mô hình nghiên cứu đề nghị ................................................................................ 16
Hình 3.1: Bản đồ hành chính tỉnh Trà Vinh ........................................................................ 24
Đồ thị 3.1: Mô tả tốc độ tăng trưởng của GDP và các ngành .............................................. 27
Đồ thị 3.2: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành .................................................................... 28
Đồ thị 3.3: Chuyển dịch cơ cấu lao động và thu nhập của lao động ................................... 29
Đồ thị 3.4: Đóng góp vào 1% tăng trưởng GDP của các ngành .......................................... 30
Hình 4.1: Qui trình nghiên cứu ............................................................................................ 35
Đồ thị 5.1: Thu nhập của hộ gia đình .................................................................................. 52
Đồ thị 5.2: Thu nhập với nghề nghiệp của chủ hộ .............................................................. 54
Đồ thị 5.3: Thu nhập với trình độ học vấn của chủ hộ ....................................................... 55
Đồ thị 5.4: Thu nhập với số nhân khẩu trong hộ ................................................................ 56
Đồ thị 5.5: Thu nhập với giới tính của chủ hộ .................................................................... 57
Đồ thị 5.6: Thu nhập với tỷ lệ phụ thuộc ............................................................................ 58
Đồ thị 5.7: Thu nhập với số hoạt động tạo thu nhập .......................................................... 59
Đồ thị 5.8: Thu nhập với kinh nghiệm làm việc của chủ hộ ............................................... 60
Đồ thị 5.9: Thu nhập với việc vay vốn từ các định chế chính thức .................................... 61
Đồ thị 5.10: Thu nhập với qui mô diện tích đất sản xuất ................................................... 62
Đồ thị 5.11: Thu nhập với tham gia đoàn thể ..................................................................... 63
Đồ thị 5.12: Thu nhập với việc tiếp cận chính sách ........................................................... 64
Đồ thị 5.13: Thu nhập với số lần tham gia Lễ hội .............................................................. 65

viii


DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Trang
Bảng 2.1: Bảng tổng hợp các yếu tố ảnh hưởng đến thu nhập hộ gia đình ........................ 14
Bảng 3.1: Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân tỉnh Trà Vinh .......................................... 26
Bảng 3.2: Cơ cấu kinh tế tỉnh Trà Vinh qua các năm .......................................................... 27


: Dân tộc thiểu số

ĐVT

: Đơn vị tính

GDP

: Gross Domestic Product (Tổng sản phẩm quốc nội)

Ha

: Héc-ta

HTX

: Hợp tác xã

OLS

: Ordinary Least Squares (Phương pháp bình phương bé nhất)

THCS

: Trung học cơ sở

THPT

: Trung học phổ thông

9.757 hộ, trong đó 7.170 hộ nghèo là người Khmer, chiếm 73,5% hộ nghèo toàn huyện và
2,7% so với toàn tỉnh là 13,96% (theo Quyết định Số 116/QĐ-UBND, ngày 24 tháng 01
năm 2014).
Những năm qua, Đảng bộ huyện Trà Cú xây dựng chương trình, kế hoạch lãnh đạo
thực hiện Nghị quyết Trung Ương VII (phần 2) khóa IX về công tác dân tộc, Nghị quyết 06
của Tỉnh ủy Trà Vinh về phát triển toàn diện vùng đồng bào Khmer… đã làm chuyển biến
đáng kể về kinh tế - xã hội, đời sống nhân dân được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân
4,28%/năm; thực hiện tốt chính sách dân tộc, chính sách cử tuyển, miễn giảm học phí, đào
tạo nghề, giải quyết việc làm...; tỷ lệ đào tạo, đề bạt, bố trí, sử dụng cán bộ là người Khmer
không ngừng nâng lên, từng bước đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra; các Lễ hội truyền
thống, bản sắc văn hóa và đoàn kết dân tộc tiếp tục được bảo tồn và phát huy…
Thời gian qua, nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và xã hội, đời sống bà con
Khmer ở huyện Trà Cú đã được nâng cao về mọi mặt, số hộ Khmer nghèo giảm bình quân
hàng năm từ 3 - 4%. Đời sống của đồng bào Khmer không ngừng được cải thiện, không còn
hộ đói, hộ nghèo được giảm dần, nhiều hộ mua được tư liệu sản xuất cơ giới, phương tiện
sinh hoạt gia đình và xây cất được nhà ở khang trang; bộ mặt nông thôn vùng đồng bào
Khmer không ngừng đổi mới.
Tuy nhiên, do những điều kiện khách quan lẫn chủ quan nên đời sống kinh tế - xã hội
của dân tộc đồng bào Khmer thường không ổn định. Những năm qua, mặc dù lãnh đạo tỉnh
Trà Vinh đã có nhiều cố gắng để thực hiện các chính sách nhằm ổn định và nâng cao đời
sống cho đồng bào dân tộc Khmer, nhưng do những hạn chế về trình độ văn hóa, nguồn lực

1


tài chính và một số nguyên nhân khách quan nên nhiều gia đình đồng bào dân tộc Khmer
còn gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống.
Xuất phát từ thực tế trên, đề tài “Các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của đồng
bào dân tộc Khmer huyện Trà Cú, tỉnh Trà Vinh” là rất cần thiết nhằm phản ánh rõ hơn
thực trạng thu nhập và các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập, ổn định đời sống của đồng bào

- Đối tượng phỏng vấn là chủ hộ.
1.4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: đề tài được tiến hành nghiên cứu tại huyện Trà Cú tỉnh Trà Vinh, về
một số nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của đồng bào dân tộc Khmer và dân tộc Kinh, được
tập trung chủ yếu tại 4 xã: Đôn Châu, Đôn Xuân, Đại An và Hàm Giang.
- Về thời gian: thời gian dự kiến thực hiện đến hoàn chỉnh đề tài từ 01/06/2014 đến
30/11/2014.

1.5. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài sử dụng phương pháp điều tra trực tiếp hộ gia đình dân tộc Khmer và dân tộc
Kinh bằng hệ thống bảng câu hỏi, thông qua việc kế thừa các nghiên cứu trước, từ đó tiến
hành tổng hợp, phân tích trên nền tảng thống kê mô tả, mô hình hồi qui đa biến để tiến hành
nghiên cứu.

1.6. Ý nghĩa thực tiễn
Đề tài chỉ ra được các nhân tố ảnh hưởng đến thu nhập của đồng bào dân tộc Khmer
và dân tộc Kinh tại huyện Trà Cú tỉnh Trà Vinh, từ đó mang lại một số ý nghĩa về lý thuyết
và thực tiễn cho các cơ quan quản lý và các hộ dân tại địa phương. Kết quả nghiên cứu của
đề tài sẽ là cơ sở khoa học thiết thực giúp chính quyền địa phương, các hộ gia đình tham
khảo để có những giải pháp cụ thể và khả thi nhằm nâng cao thu nhập của đồng bào dân tộc
Khmer nói riêng và các hộ gia đình nông thôn tại huyện Trà Cú tỉnh Trà Vinh nói chung.

1.7. Kết cấu luận văn
Luận văn được chia thành 6 chương cụ thể như sau:
Chương 1: Giới thiệu
Chương này giới thiệu tổng quan lý do chọn đề tài; mục tiêu nghiên cứu; câu hỏi
nghiên cứu; đối tượng, phạm vi nghiên cứu; phương pháp nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn
của đề tài nghiên cứu.

3