BÀI GIẢNG MÔN LÝ LUẬN VỀ NHÀ NƯỚC

CHUYÊN ĐỀ 5

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG
CỦA CÁC CƠ QUAN TƯ PHÁP


I. TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA TAND
1. Vị trí vai trò, chức năng của TAND
a. Vị trí vai trò của TAND
- TAND là một bộ phận quan trọng của bộ
máy nhà nước trực tiếp thực hiện quyền
tư pháp, nhằm bảo vệ pháp luật, pháp chế
XHCN, quyền làm chủ của nhân dân, bảo
vệ tài sản Nhà nước, tài sản tập thể, bảo
vệ tính mạng, tài sản, tự do, danh dự và
nhân phẩm của công dân
- Bằng hoạt động của mình, TAND góp phần giáo dục lòng trung
thành với TQ, chấp hành nghiêm chỉnh PL, ý thức phòng chống
tội phạm và vi phạm PL
- TAND còn góp phần bổ sung, hoàn thiện pháp luật


b. Chức năng của TAND
Xét xử là chức năng cơ bản, phương thức hoạt động riêng có
của Tòa án nhân dân (Điều 127 HP)
Xét xử là hoạt động nhân danh quyền lực Nhà nước nhằm
xem xét, đánh giá và ra phán quyết về tính đúng đắn của hành vi
pháp luật hay quyết định pháp luật, khi có sự tranh chấp và mâu
thuẫn giữa các bên có lợi ích khác nhau

thống
tổ chức
TAND ở
nước ta

TAND địa phương

Thành phần: Chánh án, các Phó CA,
Thẩm phán, các nhân viên
Cơ cấu: Hội đồng TP, các tòa chuyên
trách, các tòa phúc thẩm, Tòa án
QSTW, cơ quan giúp việc
TAND cấp tỉnh

TAND cấp huyện
Tòa án quân sự

UBTP, các tòa
chuyên trách,
cơ quan
CA, phó CA,
TP, TK, CQ

TAQS Trung ương
TAQS QK và t. đương

Tòa án khác; QH
có thể lập TAĐB

TAQS khu vực

nguyên
tắc tổ
chức và
h. động
của
TAND

• Đây là nguyên tắc nền tảng cho hoạt động xét xử của TA,
nhằm bảo đảm tính khách quan, chính xác, không để lọt
người lọt tội
• Yêu cầu: khi xét xử, TP và HT độc lập với cả các yếu tố
bên trong và bên ngoài của hoạt động xét xử
+Yếu tố bên ngoài:
. Độc lập với kết luận điều tra của cơ quan điều tra, cáo
trạng truy tố của Viện kiểm sát
. Độc lập với các cơ quan Nhà nước, tổ chức XH và cá
nhân
. Độc lập trong quan hệ giữa các cấp xét xử


+Yếu tố bên trong:
. Các thành viên HĐXX độc lập với nhau
. Yêu cầu của bị can, bị cáo; ý kiến của luật sư, ý kiến của
những người tham gia tố tụng khác
. Độc lập nhưng phải theo PL, không được tùy tiện
Thực tế: thường bị chi phối bởi các hoạt động lãnh đạo, chỉ
đạo…; phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ…
=> Dẫn đến oan sai, lọt tội
Ví dụ: - Vụ án Nguyễn Sĩ Lý (Nghệ an)
- Vụ án Phùng thị Thu (Thái Bình)


2. TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN
(4) Tòa án nhân dân xét xử công khai

b. Các
nguyên
tắc tổ
chức và
h. động
của
TAND

• Mục đích công khai để nhân dân kiểm tra, giám sát, bảo đảm
tính khách quan, chính xác, công bằng và để tuyên truyền
giáo dục
• Công khai: mọi người từ 16 tuổi trở lên đều được tham dự
phiên tòa và thông tin về phiên tòa
• Trừ: trường hợp xử kín để giữ bí mật quân sự, bí mật quốc
gia và để giữ thuần phong mĩ tục của dân tộc
• Dù xử kín thì khi tuyên án cũng phải công khai
Các phiên tòa xử kín vừa qua vì thuần phong mĩ tục: vụ Lương Quốc
Dũng, công dân Anh ở Bà rịa VT, vụ Hoàng Thùy Linh, vụ Sầm Đức
Xương…


Vụ án Lê Văn Luyện có nhiều tranh cãi về về việc nên xử kín hay công khai


2. TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA TÒA ÁN NHÂN DÂN
(5) Mọi công dân đều bỉnh đẳng trước pháp luật

tắc tổ
chức và
h. động
của
TAND

• Bản án, quyết định sơ thẩm của TA nếu không bị kháng cáo,
kháng nghị trong thời hạn do PL quy định thì có hiệu lực PL
• Nếu có kháng cáo, kháng nghị thì phải xét xử phúc thẩm, bản án
PT có hiệu lực pháp luật
• Bản án, quyết định của TA đã có hiệu lực PL mà phát hiện có vi
phạm trong quá trình tố tụng hoặc có tình tiết mới thì được xem
xét theo trình tự GĐT hoặc tái thẩm
• Bản án, QĐ của TA đã có hiệu lực PL phải được cơ quan Nhà
nước, các tổ chức, đơn vị và mọi người tôn trọng và nghiêm
chỉnh chấp hành


I. TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA VIỆN KSND
1. Vị trí vai trò, chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của Viện kiểm sát
nhân dân
a. Vị trí vai trò
- VKSND là một bộ phận quan trọng của bộ máy nhà nước trực
tiếp thực hiện quyền tư pháp, nhằm bảo vệ pháp luật, pháp chế
XHCN, quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ tài sản Nhà nước, tài
sản tập thể, bảo vệ tính mạng, tài sản, tư do, danh dự và nhân
phẩm của công dân
- Bằng hoạt động của mình, Viện KSND góp phần giáo dục lòng
trung thành với TQ, chấp hành nghiêm chỉnh PL, ý thức phòng
chống tội phạm và vi phạm PL

trong hoạt động tư pháp
• Kiểm sát hoạt động tư pháp: là kiểm sát các hoạt động điều tra,
xét xử, thi hành án, giam giữ, quản lý, giáo dục người chịu án phạt
tù
• Mục đích của kiểm sát hoạt động tư pháp: là làm cho các hoạt
động tư pháp phải đúng PL, không để lọt người lọt tội, không để
oan sai, thể hiện bản chất nhân đạo của Nhà nước và chế độ
• VKS là cơ quan duy nhất được quyền kiểm sát hoạt động tư pháp
• VKS thực hành quyền kháng nghị trong phạm vi thẩm quyền, khởi
tố và điều tra các vụ án hình sự, khởi tố các vụ án dân sự


c. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện KSND
Nhiệm vụ chung:
Viện kiểm sát ND có nhiệm vụ góp phần
bảo vệ pháp chế XHCN, bảo vệ chế độ XHCN
và quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ tài
sản của Nhà nước, của tập thể, bảo vệ tính
mạng, sức khoẻ, tài sản, tự do, danh dự và
nhân phẩm của công dân, bảo đảm để mọi
hành vi xâm phạm lợi ích của Nhà nước, của
tập thể, quyền và lợi ích hợp pháp của công
dân đều phải được xử lý theo pháp luật.


c. Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện KSND

Nhiệm
vụ cụ
thể

PL, nghiêm minh, kịp thời
• Thực hành quyền công tố trước TA: đọc cáo trạng, luận
tội, tranh tụng…
• Kiểm sát hồ sơ và quá trình xét xử của TA
• Thực hiện kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm, GĐT, tái
thẩm