Ngày soạn: 01/10 Ngày giảng : 03/10/2008
Tiết 21 - Đọc văn
Tiếng hát con tàu
Chế Lan Viên
A. Phần chuẩn bị
I. Mục tiêu cần đạt
1. Kiến thức, kĩ năng tư duy
* Giúp học sinh HS:
- Cảm nhận được khát vọng và niềm hân hoan trong tâm hồn nhà thơ khi trở về với
nhân dân, đất nước, cũng chính là tìm thấy nguồn nuôi dưỡng cho sự sáng tạo nghệ
thuật, cho hồn thơ của mình.
- Thấy được những nét nghệ thuật đặc sắc của bài thơ: sự sáng tạo hình ảnh, liên
tưởng phong phú, bất ngờ, cảm xúc gắn với suy tưởng, triết lí.
2. Tư tưởng- tình cảm
Thêm yêu quê hương đất nước, sẵn sàng đến với những vùng đất còn nhiều
khó khăn…
II. Phương tiện thực hiện
- SGK, SGV, tài liệu tham khảo
- SGK, tài liệu tham khảo
III. Cách thức tiến hành
Đọc sáng tạo, gợi tìm, trả lời câu hỏi, khái quát, mở rộng, nâng cao vấn đề,
chia nhóm thảo luận..
B. Tiến trình dạy học
* ổn định tổ chức (1 phút)
I. Kiểm tra bài cũ: ( Kiểm tra việc chuẩn bị bài của HS - 2 phút)
II. Bài mới:
* Giới thiệu bài mới:
CLV là nhà thơ LM nổi tiếng trong phong trào Thơ mới. Nếu trước CM tác giả
từng viết ''với tôi tất cả đều vô nghĩa..'' và từng đòi ''1 tinh cầu giá lạnh'' để ẩn thân
trốn tránh mọi đau khổ phiền phức cuộc đời...Sau CM, nhà thơ làm 1 cuộc hoá thân
kì diệu để trở về hoà nhập với CS và tìm về với chính mình. Bài thơ ''Tiếng...'' là khúc

- Em hãy nêu hoàn cảnh sáng
tác tác phẩm.
2. Hoàn cảnh sáng tác
Tiếng hát con tàu được gợi cảm hứng từ một sự
kiện kinh tế - xã hội là cuộc vận động nhân dân miền
xuôi lên tham gia xây dựng Tây Bắc vào những năm
1958-1960 ở miền Bắc.
Nhưng không dừng lại ở đó, bt là khúc hát về
lòng biết ơn, tình yêu, sự gắn bó với nhân dân, đất
nước của một tâm hồn thơ đã tìm thấy ngọn nguồn
nuôi dưỡng và chân trời nghệ thuật mới của mình ở
đời sống nhân dân và đất nước.
- GV: Bài thơ không đơn giản là sự minh hoạ, tuyên truyền phục vụ cho một chủ
trương chính sách. Với CLV, sự kiện kinh tế xã hội ấy chỉ là một gợi ý, một điểm
xuất phát cho nhà thơ thể hiện khát vọng về với nhân dân, đất nước, với những kỉ
niệm sâu nặng nghĩa tình của nhân dân trong những năm kháng chiến gian khổ, cũng
là tìm về nơi ngọn nguồn của hồn thơ.
- Em hiểu nhan đề bài thơ
như thế nào?
II. TÌM HIỂU TÁC PHẨM
1. Nhan đề và lời đề từ (5 phút)
a. Nhan đề bài thơ
- Con tàu: đây là hình ảnh mang tính biểu tượng,
biểu tượng cho khát vọng ra đi, đến với những miền
xa xôi, đến với nhân dân, đất nước và cũng còn là
đến với những ước mơ, những ngọn nguồn của cảm
hứng nghệ thuật.
- Tiếng hát: là lời giục giã, là khúc hát lên đường...
 Tiếng hát con tàu: chính là tiếng hát của tâm hồn
tác giả, là lời giục giã với khát vọng ra đi…

+ on gia l li by t trc tip tỡnh cm v dũng
hoi nim thit tha, cm ng.
+ on cui, õm hng ca khỳc hỏt lờn ng dn
dp, lụi cun, bay bng, lóng mn kt hp vi ging
trm lng trong suy tng v tỡnh cm lng li; hỡnh
nh ca on cui bin hoỏ bt ng, liờn tng
phong phỳ, tỏo bo.
- HS c 2 kh th u
- S trn tr v li mi gi
lờn ng c din t bng
nhng hỡnh thc cõu th
ntn?
3. c- hiu tỏc phm
a. Phn mt (hai kh th u): s trn tr v li
mi gi lờn ng (4 phỳt)
- Mt lot cõu hi:
"Con tu ny lờn TB anh i chng?"
"Anh cú nghe giú ngn ang rỳ gi. Ngoi ca ụ?
"Tu gi anh i, sao cha ra i?".
- Nhng cõu giói by:
"Bn bố i xa anh gi tri H Ni"
"Tu úi nhng vng trng"
"t nc mờnh mụng i anh nh hp"
"Chng cú th õu () trờn kia"
3
- Hình thức ấy bộc lộ điều gì?
- Nhân vật trữ tình phân thân, tự hỏi mình mà cũng là hỏi người. Lời hỏi ấy còn là
lời giục giã: "đi chăng?", "sao chửa ra đi?", " Anh có nghe"…
- Lời giãi bày cũng chính là lời tự trách: "bạn bè đi xa"- đến với những vùng đất xa
lạ của tổ quốc trong đó có Tây Bắc. Anh ở lại HN với niềm vui của riêng mình?

Niềm vui khi được về với nhân dân với những kỉ
niệm, đầy tình nghĩa thắm thiết.
- Niềm vui ấy được thể hiện ở
những câu thơ nào?
- Tác giả đã sử dụng những
thủ pháp nghệ thuật nào để
khắc hoạ niềm vui? Tác
dụng?
- "Con gặp lại nhân dân như nai về suối cũ …cánh
tay đưa".
- So sánh tu từ tầng bậc.
+ Cái so sánh là "con gặp lại nhân dân".
+ Đối tượng so sánh lần lượt :
"nai về suối cũ/cỏ đón giêng hai/chim én gặp
mùa/đứa trẻ thơ đói gặp sữa/chiếc nôi ngừng gặp
cánh tay đưa"
Niềm vui trào ra trong cảm xúc đến với mọi cảnh
vật trong đời sống của tự nhiên và con người. Mỗi
một đối tượng gợi ra một ý nghĩa.
+ "Nai về suối cũ, cỏ đón giêng hai, chim én gặp
4
mùa" khao khát trở về với cuộc sống quen thuộc,
bộc lộ niềm vui và hạnh phúc.
+ "trẻ thơ đói gặp sữa / chiếc nôi ngừng gặp cánh tay
đưa"là trở về với ngọn nguồn thiết yếu của sự
sống, của hp trong nuôi dưỡng, che chở, cưu mang
…
 Về với nhân dân về với cuộc sống quen thuộc, với ngọn nguồn thiết yếu của sự
sống, với hp trong nuôi dưỡng, che chở, cưu mang …
- Vậy nhân dân là những ai,

- Tình cảm của tác giả đối
với những con người ấy ntn?
Những câu nói về tình nghĩa nhân dân biểu lộ
một lòng biết ơn sâu lặng, sư gắn bó chân thành và
những xúc động thấm thía của một tấm lòng, một trái
tim.
- Chuyển: Đoạn thơ được kết
lại bằng những hình ảnh về
tình yêu và người con gái
Tây Bắc. Cảm nhận của em
về khổ thơ này?
- GV đọc: "Anh bỗng nhớ
em...hoá quê hương"
Bốn câu thơ không chỉ thể hiện nỗi nhớ về một
tình yêu, mà còn là suy ngẫm, triết lí về quy luật của
tình yêu.
Nỗi nhớ trong tình yêu tất yếu như một quy luật
của tự nhiên, của sự sống: như cái rét với mùa đông,
như cây cánh kiến nở hoa vàng, như chim rừng lông
trở biếc khi mùa xuân đến. Câu cuối của khổ thơ
5