Tiếng hát con tàu
Chế Lan Viên) A.Hoàn cảnh sáng tác
1 .Hoàn cảnh chung
-Vào những năm 58 – 60 ng dân miền xuôi nô nức lên TB theo cuộc vận động
của Đảng và NN để XD kinh tế
-Nhiều nhà văn cũng đã theo dòng người lên TB (NTuân,NKhải,…) để tìm
nguồn cảm hứng cho sáng tạo nghệ thuật
2.Hoàn cảnh riêng
-Bấy giờ CLV 0 thể lên được vùng đất kháng chiến vì lí do sức khoẻ nên nhà
thơ đã đến với TB = tâm hồn và tình cảm của mình, = khát vọng đươc hoá thân vào
con tàu để :
+về với nhân dân TB
+về với kháng chiến gian khổ mà tình nghĩa
+về với những kỉ niệm 0 thể quên với con người,TNhiên TB
+trở về với tâm hồn trong sáng của chính mình
+ về với ngọn nguồn của cảm hứng sáng tạo
B . ý nghĩa nhan đề bài thơ
1.H/ả TB
1. -Gắn với nghĩa thực thì TB là 1 vùng đất , 1 địa danh ,nơi xa xôi, hẻo
lánh,núi rừng hoang vu ,hiểm trở
+nơi đã từng diễn ra cuộc kháng chiến oanh liệt chống TD Pháp
+nay(1960) đang hồi sinh trở lại(dạt dào đã chín trái đầu xuân)
-Mang ý nghĩa biểu tượng cho mọi miền xa xôi của TQ .T/cảm của CLV là t/y
đối với TB, với mọi miền TQ.Đó là 1 thứ t/c lớn lao,t/c cộng đồng
2.Hình tượng con tàu
Sự thật những năm này chưa có đường tàu và cũng chưa có con tàu nào lên TB
.Vì vậy hình tượng con tàu ở nhan đề cũng như ở xuyên suốt bài thơ là h/ả lãng mạn
mang ý nghĩa biểu tượng.Con tàu biểu tượng cho những cuộc lên đường,cho khát

Bốn câu thơ như 1 cuộc đối thoại ,một lời hỏi đáp mà người hỏi va người đáp
đều chính là nhà thơ.Có lẽ tác giả mượn bốn dòng thơ này để giải toả nỗi băn khoăn
của lòng mình :
“TB ư? còn đâu ?”
Hai tiếng TB vừa như ngỡ ngàng vừa như quen thuộc .TB ở đây 0 chỉ là TB mà
còn biểu tượng cho những miền xa xôi của TQ,nơi đã ghi sâu những kỉ niệm kháng
chiến ,nơi đang vẫy gọi ,nơi tình dân đang chờ những cánh tay và tấm long chung sức
xây dựng . Là những nơi thấm đượm ân nghĩa và thật nhiêf kỉ niệm cao đẹp trong
cuộc sống lao động và chiến đấu .
Khái quát sâu rộng hơn khi nhà thơ viết:
“Lòng ta đã hoá những con tàu”
Hay “ Tâm hồn ta là TB chứ còn đâu?”
Lời thơ còn có nghĩa nói lên nhiều niềm suy tư về đời sống và khái quát thành
chân lí nghệ thuật :
+ Đất nước đã hồi sinh sau kháng chiến nơi nơi cất lên khúc hát XD : “Bốn bề
lên tiếng hát ” .Cuộc sống lớn ấy là ngọn nguồn sang tạo nghệ thuật, thơ ca .
+Nhưng nghệ thuật và thơ ca không bao giờ tự đến:
“Chẳng có thơ đâu giữa long đóng khép ”
Nghệ thuật chỉ có thể nảy sinh khi nghệ sĩ mở rộng long mình để đón nhận và
hoà nhập vào cuộc đời rộng lớn của đât nước, nhân dân.
+ Khi lòng nhà thơ đã hoá những con tàu và tiếng hát hoà chung với khúc hát
bốn bề TQ ấy chỉ cần soi vào long mình ,nhà thơ cũng thấy cả TQ và nhân dân
Tâm hồn ta là “TB chứ còn đâu?”
Đồng nhất lòng mình với TQ , với đất nước phải chăng là cách để CLV bộc lộ
dòng cảm xúc của mình?Trong một bài thơ khác ,ông cũng từng viết :
“Tâm hồn tôi khi TQ soi vào
Thấy ngàn núi trăm sông diễm lệ
Con ngọc trai đêm hè đáy bể
Uống thuỷ triều bỗng sáng hạt châu”
(Chim lượn trăm vòng)