Hình thức triển khai
Đoạn văn nghị luận xã hội hoàn hảo
Đoạn là một đơn vị của một bài viết hoặc một bản tường thuật bàn về một chủ đề (ý chính) tại một
thời điểm nào đó, theo một phương thức thống nhất, liên kết và có một trật tự nhất định. Điều quan trọng
của một đoạn là phải đảm bảo một cấu trúc logic, sự phát triển ý tưởng một cách logic, tạo điều kiện cho
người đọc hiểu được một cách rõ ràng và chính xác ý tưởng của người viết.
Khi viết một đoạn văn, người viết phải đảm bảo ba yếu tố:
- Câu chủ đề: Câu nêu lên được ý tưởng trung tâm của đoạn. Ý tưởng trung tâm này không phải lúc nào
cũng là câu đầu tiên của đoạn. Nó có thể nằm ở bất cứ vị trí nào trong đoạn, tùy theo cách sắp xếp của
người viết. Đôi khi chủ đề không được nói cụ thể bằng một câu trong đoạn, mà nó được thể hiện bằng
nội dung toát lên từ đoạn đó.
- Tính thống nhất: cả về hình thức lẫn nội dung. Đây là yêu cầu quan trọng nhất để có chất lượng của
một đoạn viết. Cứ cho rằng mỗi đoạn có một câu chủ đề thì câ này phải trở thành câu trung tâm, những
câu còn lại phải là những ý tưởng phục vụ, xoay quanh, mở rộng ý tưởng chủ điểm. Điều quan trọng là
không nên có hai ý tưởng chủ điểm trong một đoạn.
Có thể vận dụng hai hình thức triển khai đoạn văn nghị luận xã hội sau để đảm bảo đầy đủ yêu
cầu về hình thức và nội dung:
Trình tự lập luận diễn dịch theo mô hình:

Câu chủ đề
Giải
thích
Từ
khóa

Ý nghĩa
chung

Phân
tích
Vai trò

Ý nghĩa
chung

Phân
tích
Vai trò

Biểu
hiện

Bình
luận
Đồng ý
/Phản
đối

Khen
Chê

Bài học
Nhận
thức

Hành
động

Câu chủ đề
Học sinh cũng có thể lựa chọn cách thức chuyển đoạn bằng từ liên kết thay vì dùng câu để chuyển
đoạn. Cách thức chuyển đoạn văn sau là 1 ví dụ:
………………….. là một đức tính cần thiết để bản thân sống tốt hơn và hoàn thiện từng ngày. ……..

Dàn bài chung của bài nghị luận về một tư tưởng, đạo lí:
 Giới thiệu tư tưởng, đạo lí cần nghị luận
 Giải thích về tư tưởng, đạo lí đã cho
 Bày tỏ ý kiến của bản thân về tư tưởng đạo lí đã cho ở đề bài: cần thể hiện sự đồng tình hay
không đồng tình; đưa ra lí lẽ và dẫn chứng để thuyết phục người đọc (trọng tâm của bài viết)
 Mở rộng, đề ra phương hướng hành động
 Trải nghiệm bản thân của người viết, rút ra bài học về nhận thức và hành động

Trung thực thường là một trong những tiêu chí hàng đầu để các nhà tuyển
dụng đánh giá, lựa chọn ứng viên. Có một định nghĩa rất thú vị về trung thực do
Tổ chức Giáo dục giá trị sống toàn cầu giới thiệu: “Trung thực là sự thống nhất
trong suy nghĩ, lời nói và hành động”. Trong giao tiếp, suy nghĩ bên trong của
chúng ta không chỉ thể hiện qua lời nói mà còn “xuất hiện” qua cử chỉ, nét mặt,
âm giọng, tư thế ngồi… Thông thường, ngôn ngữ cơ thể không biết nói dối! Vì thế,
nhà tuyển dụng không chỉ lắng nghe những điều bạn nói mà còn quan sát để “đọc”
tính trung thực của lời nói qua thứ “ngôn ngữ không lời” mà bạn thể hiện.
(Trích Nói thật bằng lời và không lời, Theo Tuoitreonline, Bài tập Ngữ
văn 11, Tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2012, tr.122)

Tài liệu nghị luận xã hội – thầy Trịnh Quỳnh biên soạn - />

Hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 từ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến trong đoạn
trích phần đọc – hiểu: “Trung thực là sự thống trong suy nghĩ, lời nói và hành động”.
①
Phân tích đề

Vấn đề cần nghị luận: Trung thực là sự thống nhất trong suy nghĩ, lời nói và hành động.

Định hướng:
⤏

và hành động cần thống nhất, không thể nói một đằng làm một nẻo hay hứa mà không làm. Như thế là
thiếu trung thực.
Như tác giả trong bài viết, trung thực không chỉ thể hiện ở lời nói mà còn được biểu hiện ở ngôn ngữ
không lời như: cử chỉ, nét mặt, tư thế ngồi… Vì thế để người giao tiếp với ta cảm nhận được sự trung
thực, chân thành thì chúng ta cũng cần trung thực, không chỉ qua suy nghĩ, lời nói mà cả hành động.
c.
Bình luận
Trong cuộc sống chúng ta không chỉ đánh giá con người thông qua suy nghĩ lời nói mà còn đánh giá
thông qua hành động. Bạn có thể dùng lời nói, hành động để lừa dối người khác, nhưng nếu sự lừa dối
đó xuất phát từ suy nghĩ đó là cách bạn tự lừa dối chính mình. Đôi khi trung thực có thể khiến bạn bị
thiệt thòi, bất lợi nhưng nếu đó là một việc làm có ích cho người khác thì đừng có đắn đo, hãy hành
động.
d.
Bài học & liên hệ bản thân
Trung thực với chính bản thân mình, sẵn sàng nhận lỗi sửa sai, đừng bất chấp mọi giá trị sống lừa dối
để đạt được mục đích. Đồng thời, cần trải nghiệm thực tế, để việc đánh giá, nhận xét sự trung thực một
cách khách quan nhất. Luôn luôn nhìn nhận con người thông qua hành động, xem xét mối quan hệ giữa
vị tha và ích kỷ để thấy họ đã thực sự trung thực từ trong suy nghĩ và hành động hay chưa?
Tài liệu nghị luận xã hội – thầy Trịnh Quỳnh biên soạn - />

Nghị luận về hiện tượng đời sống
Dạng đề này thường nêu lên một hiện tượng có thật trong đời sống. Đó có thể là một hiện tượng tích
cực, nhưng cũng có thể là một hiện tượng tiêu cực trong xã hội, hoặc một hiện tượng có cả hai mặt tích
cực và tiêu cực… Như thế đòi hỏi người viết bằng nhận thức của bản thân phải thể hiện được chủ kiến
của mình, bằng phân tích và lập luận để ca ngợi và biểu dương cái đẹp, cái tốt, cái thiện và lên án, vạch
trần cái xấu, cái ác, cái phi nhân tính… Vấn đề hiện tượng đời sống thường được tích hợp trong văn bản
đọc hiểu mang phong cách báo chí hoặc thông tin khoa học về một vấn đề hiện tượng đời sống.
Dàn bài chung của bài nghị luận về một hiện tượng đời sống:
 Giới thiệu hiện tượng đời sống đã cho ở đề bài
 Tìm hiểu sơ qua về thực trạng của hiện tượng đời sống đã cho; Chỉ ra nguyên nhân của hiện

Vấn đề cần nghị luận: Cuộc đời này có chuyện xấu xa, nhưng cuộc đời này không hề và chẳng
bao giờ toàn là chuyện xấu xa.

Định hướng:
⤏
Kiểu đề nghị luận về một tư tưởng, đạo lý.
⤏
Để viết đạt yêu cầu, học sình cần giải thích để hiểu được chuyện xấu xa là gì, đồng thời cần làm
rõ được hai mặt của ý kiến: 1. Cuộc đời này có chuyện xấu xa, 2. nhưng cuộc đời này không hề và chẳng
bao giờ toàn là chuyện xấu xa. Từ đó, rút ra bài học cho bản thân.

Hình thức trình bày: đoạn văn có dung lượng khoảng 200 chữ, không sai lỗi chính tả, dùng từ,
đặt câu, bài viết cần mạch lạc rõ ràng, lập luận chặt chẽ.
②
Gợi ý & hướng dẫn chọn thao tác lập luận phù hợp theo nội dung

Chuyện xấu xa là gì? Cả ý kiến? [Giải thích]

Tại sao Cuộc đời này có chuyện xấu xa? Dẫn chứng. [Phân tích, chứng minh]

Tại sao cho rằng nhưng cuộc đời này không hề và chẳng bao giờ toàn là chuyện xấu xa? Dẫn
chứng. [Phân tích, chứng minh]

Phê phán những người có cái nhìn tiêu cực về cuộc đời. [Bình luận]

Từ đó, rút ra bài học về cách nhìn nhận, thái độ sống như thế nào cho đúng đắn? [Bình luận –
bài học]
③
Hướng dẫn viết
a.

Tại sao cây táo lại nở hoa
Sao rãnh nước trong veo đến thế?
Con chim sẻ tóc xù ơi
Bác thợ mộc nói sai rồi.
(Trích Phố ta – Lưu Quang Vũ)
Nghị luận về một vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học
Dạng đề mang tính tổng hợp, đòi hỏi học sinh kết hợp kiến thức hai mảng văn học và đời sống, cũng
đòi hỏi kĩ năng phân tích văn học và kĩ năng phân tích đánh giá các vấn đề xã hội. Đề bài thường xuất
phát từ vấn đề xã hội giàu ý nghĩa có trong văn bản đọc hiểu để yêu cầu học sinh bàn bạc mở rộng ra về
vấn đề xã hội đó. Vấn đề xã hội được bàn bạc có thể rút ra tù một tác phẩm văn học trong đề đọc hiểu
(thường là câu chuyện ngắn gọn, giàu ý nghĩa).
Dàn bài chung của bài nghị luận về một vấn đề xã hội đặt ra trong tác phẩm văn học:
 Giới thiệu tác giả, tác phẩm và vấn đề xã hội mà tác phẩm nêu ở đề bài đặt ra.
 Giải thích và rút ra vấn đề xã hội đã được đặt ra từ tác phẩm. Phần này chỉ giải thích, phân tích
một cách khái quát và cuối cùng phải chốt lại thành một luận đề ngắn gọn.
 Thực hiện trình tự các thao tác nghị luận tương tự như ở bài văn nghị luận về tư tưởng đạo
lí hoặc nghị luận về hiện tượng đời sống như đã nêu ở trên.
 Khẳng định chung về ý nghĩa xã hội mà tác phẩm văn học đã nêu ra.
 Trải nghiệm bản thân của người viết, rút ra bài học nhận thức và hành động

Nếu là con chim, chiếc lá,
Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh.
Lẽ nào vay mà không có trả
Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình?
[…]
Ôi! Sống đẹp là thế nào hỡi bạn?
Bữa cơm dù dưa muối đầy vơi
Chân lý chẳng bao giờ đổi bán
Tình thương vô hạn để cho đời.
(Trích Một khúc ca xuân, Tố Hữu)

ơn những vị anh hùng đã xuống cho ta sống trong hòa bình hôm nay….
Trong cuộc sống tự nhiên cũng vậy, ong cho mật, hoa cho hương, con chim cho đời tiếng hót. Vì
vậy, để sống có trách nhiệm và có ý nghĩa, bản thân chúng ta không chỉ cần biết ơn mà còn cần cho đi
bằng hành động thiết thực, như: biết yêu thương cha mẹ, cố gắng học hành thật tốt để mai này cống hiến
cho quê hương, đất nước, tham gia các hoạt động tình nguyện giúp đỡ những người gặp khó khăn trong
cuộc sống, biết yêu thương và giúp đỡ mọi người xung quanh ta.
c. Bình luận
Sống cho đi là lối sống đẹp, cần được phát huy, nhân rộng trong xã hội để cuộc đời mỗi người trở
nên hữu ích, có nghĩa lý.
Tuy nhiên, vẫn có một số người sống ích kỉ, chỉ biết hưởng thụ, chỉ biết nhận mà không biết cho.
Ví như các bạn trẻ chỉ biết đua đòi, ăn chơi không lo chuyên tâm học hành, bất hiếu, hỗn hào với mẹ
cha, thầy cô.
d. Bài học & liên hệ bản thân
Do vậy, bản thân mỗi chúng ta cần sống sao đáng sống, cho ra người. Những hành động nhỏ nhặt
mà thiết thực hằng ngày mà ai cũng có thể làm để khiến cuộc sống của mình trở nên ý nghĩa hơn, như:
hãy lắng nghe đừng cải lại hay lớn tiếng với mẹ cha, ít chơi bời lại mà hãy chuyên tâm học hành, tham
gia nhiều hơn các hoạt động thiện nguyện…
Sống trong đời sống cần có một tấm lòng. Để làm gì em biết không?
Để gió cuốn đi
(Trịnh Công Sơn)
Tài liệu nghị luận xã hội – thầy Trịnh Quỳnh biên soạn - />

Thao tác nghị luận không thể thiếu
trong một đoạn văn nlxh
Dù viết một bài văn nghị luận 600 chữ hay viết một đoạn văn 200 chữ bài viết vẫn phải đảm bảo các
thao tác nghị luận căn bản: giải thích, phân tích, bình luận… Trong một số trường hợp cũng phải sử
dụng đến thao tác lập luận so sánh, bác bỏ.
- Các thao tác lập luận
+ Giải thích
Khái niệm: giải thích là vận dụng tri thức để hiểu vấn đề nghị luận một cách rõ ràng và giúp người khác


Tài liệu nghị luận xã hội – thầy Trịnh Quỳnh biên soạn - />

Trong một khoảng thời gian hữu hạn, một người không thể thành công trong nhiều
lĩnh vực hoặc nghề nghiệp thích hợp. Có như vậy con người mới thành công.
Vậy thì, lựa chọn và loại bỏ như thế nào? Nên thực hiện phép chia đơn giản, dễ
thực hiện để phân giải đạo lý phức tạp của cuộc đời. Có một câu chuyện ngụ ngôn kể về
con chó săn cứ chạy ngược chạy xuôi để đuổi theo hai chú thỏ, rốt cuộc là chẳng vồ được
con nào. Thực chất, con chó săn đã mắc sai lầm, vì không nắm một biểu thức toán học đơn
giản: 1/2 – 50%, tức là khi đồng thời đuổi theo hai chú thỏ, xác suất thành công của con
chó săn chỉ có thể là 50%. Con người cho dù có hai cái chân, nhưng chỉ có thể đi trên một
con đường thì họ cũng chỉ có một kiếp người với 6083 ngày hữu ích mà thôi! Xét từ góc độ
lôgic, sự thành bại của con người còn được quyết định bởi mục tiêu hành động, nếu dành
sức cho một mục tiêu, xác suất thành công là 100% hoặc chí ít cũng là gần 100%. Nếu có
hai mục tiêu, xác xuất chỉ còn 50%.
Từ đó mà suy ra, mục tiêu theo đuổi càng nhiều, xác xuất thành công càng nhỏ,
con đường của đời người càng trở nên mù mịt. Đương nhiên, cuộc đời còn gì bi thảm
hơn, nếu không nói là hoàn toàn trống rỗng và vô nghĩa, thậm chí là hư vô ngay khi
sống giữa cuộc đời nếu không có bất cứ một mục tiêu nào.
Hãy bước ra khỏi cổng trường với sự khởi đầu bằng một phép tính cộng trừ nhân
nhân chia tỉnh táo và chính xác!
(Cộng trừ nhân chia đời người – Quãng Dương, NXB VH-TT, 2015)

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về lời khuyên được nêu ở đoạn
trích trong phần đọc hiểu: “Hãy bước ra khỏi cổng trường với sự khởi đầu bằng một phép tính cộng trừ
nhân nhân chia tỉnh táo và chính xác!”
① Phân tích đề
 Vấn đề cần nghị luận: “Hãy bước ra khỏi cổng trường với sự khởi đầu bằng một phép tính cộng
trừ nhân nhân chia tỉnh táo và chính xác!”
 Định hướng:

động lực phấn đấu vượt qua mọi khó khăn, trở ngại để tiếp bước trên con đường đã chọn.
c. Bình luận
Sống không mục tiêu chẳng khác nào một hành trình không có điểm đến xác định, khác nào chấp
nhận cuộc sống kiểu “nước chảy bèo trôi”, dễ chán nản và thiếu niềm tin vào cuộc sống, vào bản thân.
d. Bài học & liên hệ bản thân
Vậy nên, dù bạn là ai, khả năng tới đâu, mục tiêu là gì hãy tính toán cẩn thận để xác định được mục
tiêu cho mình ngay từ hôm nay. Nhất là đối với các bạn học sinh cuối cấp nói riêng và các bạn đang
đứng giữa những sự lựa chọn của cuộc đời mình.
Cuộc sống có ý nghĩa khi bạn có động lực, đặt mục tiêu và theo đuổi chúng không gì ngăn cản
được. (Les Brown)

Tài liệu nghị luận xã hội – thầy Trịnh Quỳnh biên soạn - />

Dẫn chứng điển hình
Cho đoạn văn nghị luận xã hội
Nếu không có dẫn chứng, không hiểu biết về vấn đề cần nghị luận, học sinh sẽ trở nên hoang mang, bài
NLXH sẽ rơi vào chung chung, giáo điều, thiếu chiều sâu và sức thuyết phục kém. Trên cơ sở nghị luận
xã hội trong chương trình Ngữ văn trung học thường xoay quanh các vấn đề tư tưởng, đạo lí, đạo đức,
lối sống, các hiện tượng gần gũi với học sinh, học sinh cần thu thập, tích luỹ kiến thức về các vấn đề xã
hội để tăng cường vốn kiến thức thực tế.
Với đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ, HS có thể lựa chọn từ 1 đến 2 dẫn chứng để bài làm của mình
thuyết phục hơn.
Danh
ngôn

Văn
học

Đời
sống

- Cựu Tổng thống Hoa Kỳ A. Lincoln đã từng nói: Điều tôi muốn biết trước tiên không phải
là bạn đã thất bại ra sao mà là bạn đã chấp nhận nó như thế nào.
- Henry Ford (1863 -1947) - người sáng lập Công ty Ford Motor, từng là một trong ba người
giàu nhất thế giới cũng đã đúc kết: Thất bại đơn giản chỉ là cơ hội để bắt đầu lại mọi thứ một
cách thông minh hơn.
- Thomas Edison: Không phải là tôi đã thất bại, chẳng qua chỉ là tôi đã thực hiện hàng
nghìn cách chưa có hiệu quả.

Tài liệu nghị luận xã hội – thầy Trịnh Quỳnh biên soạn - />

Văn
học
Đời
sống

Danh
ngôn

Văn
học

Đời
sống

Danh
ngôn

Văn
học


Tuổi trẻ - ước mơ và khát vọng
Nếu thời niên thiếu và tuổi trẻ còn là thứ gì khác ngoài hư ảo, thì chẳng lẽ đó không phải là
tham vọng trưởng thành sao?
- Vincent Van Gogh Khi mọi việc dường như đang chống lại bạn, hãy nhớ rằng máy bay cất cánh ngược chiều gió,
chứ không phải cùng chiều gió.
Henry Ford
Nếu tôi không đốt lửa
Nếu anh không đốt lửa
Nếu chúng ta không đốt lửa
Thì làm sao
Bóng tối
Sẽ trở thành
Ánh sáng!
- Nazim Hilsmet -

Tài liệu nghị luận xã hội – thầy Trịnh Quỳnh biên soạn - />

Đời
sống

Danh
ngôn

Văn
học

Đời
sống

Danh

Hư tự
Sự sống sẽ cất lời
- Nguyễn Khoa Điềm - Hồ Chủ tịch đã tâm sự: Về văn hoá tôi chỉ học hết tiểu học. Về hiểu biết phổ thông: 17 tuổi
tôi mới nhìn thấy ngọn đèn điện lần đầu tiên, 20 tuổi mới nghe rađio lần đầu. Vậy mà Người
đã có một trí tuệ phi thường, một sự hiểu biết đáng khâm phục, đúng như nhà nghiên cứu
Vasiliep đã nhận xét: Hiếm có chính khách nào của thế kỷ XX có thể sánh được với Hồ Chí
Minh về trình độ học vấn, tầm hiểu biết rộng lớn và sự thông minh trong cuộc đời.
- Cậu bé Hiền mồ côi cha, phải cùng mẹ sống trong một túp lều thuộc khuôn viên chùa làng.
Nương nhờ cửa Phật, nhà sư dạy cho cậu bé chữ thánh hiền, mỗi buổi phải học xong mười tờ
giấy. Khi đọc sách, chỉ cần liếc qua, Nguyễn Hiền đã thuộc làu. Ban đêm, không có tiền mua
dầu thắp, chú tiểu Nguyễn Hiền bắt đom đóm, bỏ vào vỏ trứng làm đèn, nấu sử sôi kinh. Năm
11 tuổi, Nguyễn Hiền đã đọc hết pho sách của nhà chùa.
Tình yêu thương – thói vô cảm
- Martin Luther King - nhà hoạt động nhân quyền Mỹ gốc Phi, từng đoạt giải Nobel Hòa
Bình năm 1964, cho rằng: Trong thế giới này, chúng ta không chỉ xót xa trước lời nói và
hành động của kẻ xấu mà còn cả vì sự im lặng đến đáng sợ của người tốt.
- Năm 1970, Mẹ Teresa trở nên một nhân vật toàn cầu nổi tiếng với các hoạt động nhân đạo
cứu giúp người nghèo và những người sống trong hoàn cảnh tuyệt vọng. Bà được trao giải
Nobel Hòa bình năm 1979 như một sự vinh danh cho các hoạt động nhân đạo của bà. “Nếu tôi
được trở thành một vị thánh, chắc chắn tôi sẽ là vị thánh của “bóng tối”. Tôi sẽ tiếp tục ở xa
thiên đàng để thắp sáng cho những con người đang sống trong bóng tối trên trái đất này.”
Cho và nhận; cống hiến và hưởng thụ, ích kỷ và vị tha
Con người sinh ra không phải để tan biến đi như một hạt cát vô danh. Họ sinh ra để in dấu
lại trên mặt đất, in dấu lại trong trái tim người khác.

Tài liệu nghị luận xã hội – thầy Trịnh Quỳnh biên soạn - />

Xu – khôm – lin-xki
Văn
học

Hai mươi tám ngày trong quân ngũ mình hiểu được nhiều điều có ích. Sống được nhiều ngày
có ý nghĩa.
Mãi mãi tuổi 20 – Nguyễn Văn Thạc
Lòng yêu nước – sự hy sinh cao cả
Tổ quốc quan trọng hơn sinh mệnh, là cha mẹ của chúng ta, là đất đai của chúng ta.
- Marie Curie (Pháp) Chí có một việc quan trọng nhất là yêu nhân dân, yêu Tổ quốc, dùng trí óc và linh hồn để phục
vụ.
- Nicolaisuyev (Nga) Vinh dự lớn nhất là được bảo vệ Tổ quốc
Aristotle (Hy Lạp)
Tôi chỉ nuối tiếc một điều: tôi chỉ có một sinh mệnh hy sinh vì Tổ quốc
Hal (Mỹ)
Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình
(Những tuổi hai mươi làm sao không tiếc)
Nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi thì còn chi Tổ quốc?
Cỏ sắc mà ấm quá, phải không em…
Những người đi tới biển – Thanh Thảo
- Ngày 14/3/1988, các chiế n si ̃ Hải quân Việt Nam trên đảo Gạc Ma hiên ngang đứng thành
vòng tròn bảo vệ Quốc kỳ, dấu mốc khẳng định chủ quyền của Tổ quốc.
- Chiếc máy bay tuần thám hiện đại CASA-212 của Cảnh sát biển được lệnh tức tốc lên đường
đi tìm kiếm các phi công của chiếc Su30-MK2 bị nạn cũng đã lâm nạn trên vùng biển Bạch
Long Vỹ vào trưa 16-6.
Môi trường sống
Trái đất có thể đáp ứng mọi nhu cầu của con người nhưng không thể đáp ứng được lòng tham
của con người.
- Mahatma Gandhi Chúng ta xử tệ với Trái Đất bởi ta coi nó là một tài sản thuộc về mình. Khi nào chúng ta coi
mình thuộc về Trái Đất, chúng ta có thể cư xử lại với tình yêu và sự kính trọng.
- Aldo Leopld –
Chúng ta chẳng thể hiểu hết được giá trị của nguồn nước cho đến khi cái giếng cạn khô
- Thomas Fuller Chúng ta không thừa kế Trái Đất từ tổ tiên, chúng ta mượn nó từ thế hệ tương lai.
- Ngạn ngữ Mỹ-

Niềm tin và mất niềm tin
Niề m tin giố ng như một tấ m gương, bạn có thể lắ p ráp lại khi nó bi ̣ vỡ những cuố i cùng bạn
vẫn cứ nhìn thấ y sự hiê ̣n diê ̣n của những mảnh vỡ trong sự phản chiế u đầ y ngu ngố c.
- Lady Gaga –
Đôi khi cuộc đời sẽ ném gạch vào đầu bạn. Đừng đánh mất niềm tin
- Steve Jobs Có những khi chao đảo lòng tin
Khóc vì ngỡ chính mình đang bội tín
Cũng xin đừng để tiếng lòng câm nín
Bởi yêu thương cần có lối trở về...
Yêu thương cần có lối về - Từ Nguyễn
- Tầm nhìn độc đáo của Soichiro Honda bị cộng đồng doanh nhân Nhật Bản phản bác. Honda
đã từng là một thợ máy xuất sắc, ông rất ngưỡng mộ Edison và là người không muốn tuân theo
những quy tắc. Trong những năm 1970, Honda đã thách thức ngành công nghiệp tự động của
Mỹ và dẫn đầu cuộc cách mạng tự động hóa của Nhật.
Tự trọng
Nhạc sĩ S. Gunô có lần nói:
Hồi tôi hai mươi tuổi, tôi chỉ thừa nhận riêng tôi có tài.
Ba mươi tuổi tôi đã nói: Tôi và Môda.
Bốn mươi tuổi tôi nói: Môda và tôi.
Còn bây giờ tôi chỉ nói: Môda.
Giải Nobel lập nên theo nguyện vọng cuối cùng của Alfred Nobel, một nhà hóa
học, nhà công nghiệp học và người phát minh ra thuốc nổ của Thụy Điển. Alfred Nobel đã
thấy tổn thương vì phát minh thuốc nổ của ông được sử dụng cho mục đích dã man và ông
muốn giải thưởng của ông phục vụ cho nhân loại. Trong bản di chúc, Alfred đã dành 94% trị
giá tài sản (khoảng 2000000 bảng Anh) và lấy lãi hàng năm để lập nên 5 giải Nobel (vật lý,
hóa học, y học, văn học, hòa bình) cho "những ai… đã đưa đến những lợi ích nhất cho con
người."
Chu Văn An (1292 – 1370) – nhà nho, nhà hiền triết, nhà sư phạm mẫu mực cuối đời Trần,
nổi tiếng cương trực, không cầu danh lợi. Ra làm quan vào thời vua Trần Dụ Tông (đầu thế kỉ
XIV), chính sự suy đồi, nịnh thần lũng đoạn, ông dâng sớ xin chém 7 nịnh thần (thất trảm sớ)

có tình thương yêu và sức mạnh nội tâm. Gia đình cần quan tâm đến con trẻ của mình, các công dân
trong một nước cần đảm bảo những quyền lợi công bằng, các nước cần tăng cường sự hữu nghị, hợp tác
trên cơ sở những mặt có lợi. Bản thân mỗi người cần tìm cho mình sự cân bằng trong cảm xúc, trong
mục đích sống. Trong mọi tình huống hãy hóa giải những bất hòa để chắp cho hòa bình một đôi cánh.
Tôn trọng
Tự tôn trọng chính mình là tự ý thức được suy nghĩ, hành động của bản thân mình có phù hợp với xã
hội, với thước đo nhân cách hay không. Sự tôn trọng đầu tiên phải là tôn trọng chính bản thân – phải
biết rằng tôi sinh ra vốn dĩ đã có giá trị. Một phần của lòng tôn trọng đối với bản thân là biết được những
phẩm chất của mình. Tôn trọng là hiểu rằng tôi độc đáo và có giá trị. Khi được người khác tôn trọng
nghĩa là người khác đang đánh giá cao hành động và nhân cách của bạn. Nếu bạn không tự biết được
giá trị của bản thân mình, biết nhận sai, sửa sai sẽ đánh mất cái nhìn tốt đẹp của người khác về bạn.
Người có lòng tự trọng luôn biết cách nhận lỗi và tìm cách sửa chữa sai lầm. Bên cạnh việc cố gắng
trong học tập, bạn cần biết cách hài hòa các mối quan hệ xung quanh bằng việc nói được, làm được và
Tài liệu nghị luận xã hội – thầy Trịnh Quỳnh biên soạn - />

giúp đỡ người khác trong khả năng có thể bằng những hành động đơn giản như chào hỏi lễ phép, nói lời
cảm ơn khi nhận được sự giúp đỡ, nói lời xin lỗi khi làm người khác phải suy nghĩ. Còn nhớ nhân vật
bà Hiền trong Một người Hà Nội luôn dạy con cái biết đến lòng tự trọng, biết xấu hổ. Hay hồn Trương
Ba muốn giữa cho tâm hồn thanh khiết không chấp nhận sửa sai bằng một cái sai khác đã quyết định từ
bỏ khỏi thân xác. Như vậy lòng tự trọng là một nhân tố quan trọng góp phần tạo nên giá trị bản thân của
một người đồng thời nó là nền tảng điều chỉnh suy nghĩ, hành động giúp bạn giao tiếp một cách hiệu
quả. Người có lòng tự trọng sẽ biết cách hoàn thiện bản thân mình để trở thành một người được nhiều
người yêu mến. Biết giá trị của mình và trân trọng giá trị của người khác là cách để được tôn trọng.
Yêu thương
Lòng nhân ái là một đức tính cần thiết để cuộc sống và những mối quan hệ trong xã hội trở nên tốt hơn.
Lòng nhân ái là tình yêu thương, sự đùm bọc chở che giữa con người với con người. Từng biểu hiện
chúng ta dành cho nhau, từ cử chỉ quan tâm, lời nói, hành động hay lời nói ánh mắt cũng có thể đem lại
yêu thương cho người khác. Tôi có thể cùng một lúc yêu thương chính mình, gia đình mình, yêu thương
mọi người, yêu mục đích của tôi và yêu cả thế giới này. Nhân ái làm cho ta đồng cảm sẻ chia với những
số phận bất hạnh, làm thay đổi những mảnh đời cơ cực, biến cái xấu xa thành lương thiện. Con người


cuộc đời. Hạnh phúc là biểu thị thái độ sung sướng về một điều gì đó trong cuộc sống làm ta thấy thỏa
mãn. Hạnh phúc là trạng thái bình an, không có bóng dáng của xáo động hay bạo lực. Nhân vật Nhĩ
trong truyện ngắn “Bến quê” cả đời đã đi khắp nơi trên trái đất mới phát hiện vẻ đẹp quê hương bình
yên, hạnh phúc ở ngay cạnh bên ta. Với những người lính hạnh phúc của họ có thể là cống hiến tuổi
thanh xuân là được thỏa đam mê trong công việc của mình. Hạnh phúc của người mẹ là sự lớn khôn
trưởng thành của con cái. Mong muốn những điều tốt đẹp cho mọi người sẽ đem lại hạnh phúc trong
lòng ta. Hạnh phúc sẽ tự nhiên đến mà không cần kiếm tìm nếu hành động của ta trong sáng và vị tha.
Hơn nữa khi ta hài lòng với chính mình hạnh phúc sẽ ngập tràn. Hạnh phúc đến khi ta gieo mầm hạnh
phúc, ngược lại khi ta gieo rắc nỗi buồn ta sẽ chỉ nhận lại sầu đau.
Trách nhiệm
Xã hội không chỉ có một người. Khi xuất hiện nhiều người, người ta bắt đầu phải hình thành trách nhiệm
với nhau, với cái chung. Nếu mọi người ai cũng thích thể hiện cá nhân nhưng lại trốn tránh trách nhiệm
cá nhân thì đó là nghịch lý không thể chấp nhận. Nếu chúng ta muốn có hòa bình, chúng ta có trách
nhiệm sống bình yên. Nếu chúng ta muốn có thế giới tự nhiên trong lành, chúng ta có trách nhiệm chăm
sóc thiên nhiên. Vì thế trách nhiệm là thực hiện phần đóng góp của mình với xã hội nói chung. Ngay từ
những hành động nhỏ như: bảo vệ môi trường, lên tiếng trước những hành vi tiêu cực, yêu thương đồng
loại, cũng đã là những minh chứng cụ thể cho lối sống đầy trách nhiệm. Tự ý thức được việc mình làm,
dám làm, dám chịu trách nhiệm về hành động của bản thân, có trách nhiệm với tất cả những lời nói của
mình là sống có trách nhiệm. Người có trách nhiệm luôn biết cư xử sao cho công bằng, nhận thấy rằng
mỗi người đều có phần công sức đóng góp của họ. Ngược lại những người vô trách nhiệm là những
người ích kỷ, hẹp hòi chỉ biết đến mình. Trách nhiệm không chỉ là điều ràng buộc chúng ta, nó còn cho
phép ta đạt được những gì mình mong ước. Trách nhiệm sẽ giúp chúng ta sử dụng những nguồn lực của
mình để tạo ra những thay đổi tích cực. Vì thế hãy biết sống cống hiến trước những đòi hỏi của xã hội
và đất nước.
Hợp tác
Cuộc sống có nhiều việc một mình không làm được tất cả các công đoạn. Xã hội hiện đại là xã hội biết
phân công công việc và hợp tác hiệu quả. Hợp tác có nghĩa là cùng nhau làm việc, cùng nhau xây dựng,
cùng nhau suy nghĩ vì một mục đích chung. Hợp tác là khi ta biết công nhận giá trị đóng góp của từng
người và luôn luôn có thái độ thiện chí. Hợp tác không chỉ là hành động mà còn chỉ thái độ luôn có

luôn có đủ cho nhu cầu của con người nhưng không bao giờ có đủ cho lòng tham của con người. Có
những em nhỏ sẵn sàng trả lại tiền nhặt được dù cuộc sống rất khó khăn. Có những người sẵn sàng nhận
lỗi chấp nhận sửa lỗi thay vì giấu diếm, khi đó trong lòng sẽ thanh thản và hạnh phúc hơn. Khi ý thức
được rằng chúng ta đều có mối quan hệ qua lại lẫn nhau, chúng ta mới nhận ra tầm quan trọng của trung
thực và chữ tín trong công việc. Muốn người khác trung thực với mình thì trước tiên mình phải là người
trung thực. Người có nhân cách không ngừng tu dưỡng để có được phẩm chất trung thực.
Giản dị
Đức tính giản dị là một đức tính tốt đẹp chính là một cách tự nhiên trong lối sống không cầu kì phô
trương. Giản dị là sống vui vẻ, đơn giản với một tâm trí sáng suốt, hiểu biết. Đó là cách sống sử dụng
các điều kiện vật chất phù hợp với điều kiện riêng của cá nhân điều kiện chung của xã hội và điều kiện
cụ thể của hoàn cảnh giao tiếp. Giản dị dạy ta cách tiết kiệm, biết sử dụng nguồn lực ta có một cách
khôn ngoan vì lợi ích của các thế hệ mai sau. Giản dị là biết trân trọng ngay cả những điều nhỏ bé trong
cuộc sống. Mặc dù là Chủ tịch nước, là nguyên thủ của một quốc gia nhưng Bác Hồ lại có một cuộc
sống hết sức giản dị. Nơi làm việc của Người chỉ là một ngôi nhà sàn đơn sơ với các đồ đạc đủ dùng ở
mức tối thiểu và cần thiết nhất. Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Khuyến rất giàu trách nhiệm,
nặng tình đời song không tham đua chen chốn quan trường mà chọn thanh bần để chan hoà với không
gian suối rừng thôn dã, tìm sự tự do và thanh thản trong tâm hồn. Để sống giản dị, cần một năng lực
sống, năng lực tâm hồn và quyết tâm cao, cũng cần hoà mình vào cuộc sống đế sống và cảm nhận, cần
loại bỏ lòng tham và bù đắp tình yêu cuộc sống. Đó là cách để tránh mọi cám dỗ, giảm áp lực tinh thần
và nâng cao bản lĩnh văn hoá. Bản thân mỗi người chú ý đến việc xây dựng môi quan hệ hài hòa, tự
nhiên với mọi người và sống cởi mở, chân thành, đơn giản. Giản dị không chỉ trong ăn mặc, nhu cầu
hưởng thụ mà còn trong hành động và suy nghĩ cho mình cho người khác nữa.

Tài liệu nghị luận xã hội – thầy Trịnh Quỳnh biên soạn - />

!

Những sai sót dễ bắt gặp trong quá trình làm bài nghị luận xã hội

 Lỗi sai ý cơ bản: