Vợ nhặt
Phân tích truyện ngắn của Kim lân
I Nội dung t tởng
1. Đề tài: vợ nhặt viết về mảng đời sống nông thôn trong thời kỳ nạn đói
khủng khiếp diễn ra năm 1945 làm cho 2 triệu đồng bào ta chết đói. Câu truyện diễn
ra ở một xóm dân ngụ c qua cảnh ngộ của một gia đình cụ thể mà cái nghèo khó vốn
đeo bám họ suốt cả một đời ngời.
2. Chủ đề: vợ nhặt không tập trung đi sâu vào nỗi khổ vật chất mặc dù cũng có
đủ các biểu hiện của tình trạng thê thảm của sự nghèo đói mà nêu lên một khía cạnh
hết sức độc đáo: một tình huống gần nh có một không hai, gây bất ngờ sửng sốt đối
với tất cả mọi ngời là hiện tợng vợ nhặt nh tiêu đề thiên truyện ngắn. Câu truện
hông nhân thành vợ thành chồngtrong lúc ngày mai không biết sống chết ra sao, giữa
lúc thiên hạ chết đói đầy đờng đầy chợ. Nói cách khác, sự sống ló ra trong cái chết,
cái sống và cái chết và cái sống đang tranh chấp với nhau.
Ngời ta vẫn lấy nhau trong bóng tối của tử thần quả là một ngịch lý, nghịch lý
mà có thật dù là h cấu song vẫn là thật nếu xét tới cội nguồn bản chất của con ng-
ời.
3. T tởng. Khẳng định bản chất ham sống của con ngời. Sự sống mạnh hơn
cái chết. Xét cho cùng, đó chính là bản chất lạc quancủa con ngời trong quá trình tồn
tại của mình, thứ bản chất mà văn học dân gian đã từng thể hiện:
Đừng có chết mất thì thôi
Sống thời có lúc no xôi chán chè
Hay: chớ than phận khó ai ơi
Còn da: lông mọc, còn chồi nảy cây
Cái chổi của lòng ham sống vẫn không bị thui chột trong lòng ngời ngay trong
thời điểm gần nh tuyệt vọng.
II hình thức nghệ thuật
1
1.Yếu tố tạo hình. tác giả truyện vợ nhặt bằng vốn sống và tài năng độc
đáo của mình đã tạo ra một tình huống đặc biệt, trong đó các nhân vật bộc lộ số phận
của mình một cách nổi bật. Một cô gái không phải loại đờ đẫn gì, cũng có nét khôn

3. Ngôn từ. -Điểm nổi bật của lời văn nghệ thuật của vợ nhặt là thứ ngôn nghữ
đậm nét chất đời sống thực.
Đây là vài nét khắc hoạ hình ảnh nhân vật Tràng: hắn vừa đi vừa tủm tỉm cời ,
hai con mắt nhỏ tí , gà gà đắm vào bóng chiều, hai bên quai hàm bạnh ra, rung rung
làm cho bộ mặt thô kệch của hắn cũng nhấp nhính những ý nghĩ gì vừa lý thú vừa dữ
tợn. Hắn có tật vừa đi vừa nói. Hắn lảm nhảm những điều hắn nghĩ. Vài nét mà phác
hoạ ra một số phận bơn trải vật lộn với cuộc sống gần nh bế tắc, vừa nh chịu đựng,
nhẫn nhục, vừa nh muốn có sự chống chọi, phản ứng với cuộc đời. Song con ngời ấy
lại hiền khô, bọn rẻ thấy Tràng thì đừa túm đằng trớc, đứa túm đằng sau, đứa cù, đứa
kéo, đứa lôi chân không cho đi. Tràng chỉ ngửa mặt lên trời cời hềnh hệch ...
Ngôn ngữ tạo hình thật sống động, in dấu ấn của số phận bị cuộc đời làm cho
mệt mỏi.
Và ngôn từ cũng báo hiệu sự biến chuyển vào một thời điểm đen tối, nạn đói
ập đến Trong buổi chiều nhá nhem, Tràng đi từng bớc mệt mỏi Cái đầu trọc
nhẵn chúi về đằng trớc. Hình nh những lo lắng chật vật trong một ngày đè xuống cái
lng to rộng nh lng gấu của hắn. Và cái đói cũng đợc hình tợng hoá, tạo hình cụ thể
qua cái bớc chân ngật ngỡng trên con đờng khẳng khiu luồn qua cái xóm chợ của
những ngời ngụ c vào trong bến.
Cuộc đối thoại giữa Tràng và thị trên đờng về nhà cũng rất sống động và hóm,
góp phần bộc lộ cái chất phác mộc mạc của Tràng và cái khôn ngoan dí dỏm của thị:
Sắp đến cha? Ngời đàn bà chợt hỏi.
Sắp.
Nhà có ai không?
Có mình tôi mấy u.
3
Thị tủm tỉm cời.
Đã một mình lại còn mấy u, Bé lắm đấy.
Hắn bật cời.
à nhỉ.
Câu chuyện xem chừng đã thân thân. Hắn đi sát gần bên thị hơn, ngẫm nghĩ

Lời kể của tác giả và nội tâm nhân vật nh một thứ độc thoại nội tâm, hào quyện
với nhau làm một. Cũng cùng thủ pháp ngôn từ ấy, ngòi bút tác giả lách vào những
biến đổi tâm trạng của các nhân vật trong cái gia đình tội nghiệp ấy khi họ dọn dẹp
nhà cửa sạch sẽ và quang quẻ với ý nghĩ thầm tin rằng thu xếp nhà cửa cho quang
quẻ, nền nếp thì cuộc đời họ có thể khác đi , làm ăn có cơ khá hơn. Hay bữa sáng ăn
cái món chè khoán mà bà mẹ cố tình an ủi là ngon đáo để, sau cái chun mặt của
Tràng vì vị đắng chát và nghẹn bứ trong cổ thì nh tác giả viết Bữa cơm từ đấy không
ai nói câu gì, họ cắm đầu ăn cho xong lần, họ tránh nhìn mặt nhau. Một nỗi tủi hờn
len vào trong tâm trí mọi ngời. Không còn là chữ nghĩa nữa mà là vị chua chát của
cuộc đời. Lời văn nghệ thuật đạt đến mức ấy, nghĩa là không chê vào đâu đợc.
Kim Lân con tỏ ra làm chủ hoàn toàn ngòi bút của ông khi ông điều khiển các
con chữ, và giọng điệu. Chẳng hạn, đoạn thuật dòng suy nghĩ của bà mẹ tứ, hay câu
văn hàm xúc sau đây: hắn cời khì khì, vơn cổ thổi tắt phụt ngọn đèn. Trong đêm
khuya tiếng hờ khóc tỉ tê nghe càng rõ .
* Giá trị nhân đạo của chuyện ngắn Vợ nhặt của Kim lân
1. Vợ nhặt, thiên truyện ngắn không nhằm mục đích chủ yếu là tố cáo tội ác
của bè lũ thống trị gây ra nạn đói khủng khiếp 1945, mà ý nghĩa nghệ thuật của
những nét phác hoạ cái không khí bi thảm của đời sống nhằm nói một vấn đề sâu sắc
hơn phát lộ, khám phá ra một điều ẩn tàng trong chiều sâu của thế giới tâm linh của
con ngời có ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
2. Nh tiêu đề thiên chuyện, Vợ nhặt là một hiện tợng nghịch lý của đời sống.
Xa nay, chuyên dựng vợ gả chồng vốn là việc thiêng liêng đối với mỗi ngời, mỗi gia
5